Bilindiği gibi ikinci Dünya Harbinden zarar görmüş memleketlerle iktisaden geri kalmış mem leketlerin imar ve kalkınmalarına yardım maksadiyle 1946 yılında 38 memleketin iştirakiyle 10 milyar dolar itibari sermayeli bir Milletlerarası imar ve Kalkınma Bankası kurulmuş bulunmak tadır. Memleketimizin 2 1. I I. 1947 tarih ve 5016 sayılı Kanunun verdiği salâhiyete istinaden 43 milyon dolarlık bir sermaye ile iştirak ettiği mevzuubahis Bankaya kuruluşundan sonra 20 memle ket daha katılmış ve böylece 15 . IX . 1955 tarihi itibariyle üye memleket adedi 58 e ve fiilen taahhüdedilmiş sermaye yekûnu da 9 milyar dolara yükselmiştir.

Milletlerarası imar ve Kalkınma Bankası kurulduğu tarihten bu yana gecen 9 yıllık devrede harbden zarar görmüş ve iktisaden geri kalmış memleketlere fiilen 2,3 milyar dolarlık uzun ve or ta vadeli krediler açmış ve bu krediler yoliyle muhtelif memleketlerin harb tahribatını giderebil melerinde ve iktisadi hayatlarında bir gelişme sağlamalarında ehemmiyetli yardımları olmuştur.

Ancak Milletlerarası imar ve Kalkınma Bankası, ana statüsü mucibince sadece hükümetlere ve ya hükümetlerin garantisi altında muayyen mevzulara kredi verebilmekte ve böylece Bankanın faaliyeti prensip itibariyle âza memleketlerin âmme sektörüne dâhil faaliyetlerinin desteklenmesi ne inhisar etmektedir. Bankanın âza memleketler ekonomilerinde hususi teşebbüsü destekliyerek onları memleketin iktisadi kalkınmasında yararlı sahalara sevk etmek; yatırım mevzularını etüd edip bu mevzularda yerli, yabancı sermaye ile teknik bilgi ve tecrübeli işletme elemanlarını bir araya getirmek ve milletler arasında hususi sermayenin geri kalmış memleketlerde müstahsil ya tırım mevzularma kolayca ve büyük ölçüde akmasına elverişli şartları yaratmakta yeter bir faali yet ve yardımı olamamaktadır.

Halbuki harbin yaptığı tahribat ve harb ile harb sonrası devresinin milletler arasında yarat tığı müşterek mukadderat birliği anlayışı, her memlekette hususi teşebbüsün her vasıta ile destek lenip iktisadi kalkınma için lüzumlu sahalara teveccühünü sağlamayı; müstahsil yatırım mevzu unda yerli ve yabancı sermayelerle teknik bilginin en büyük ölçüde ve süratle bir araya getirilme- _ 2 — sini ve milletlerarasında hususi sermayenin bilhassa iktisaden geri kalmış memleketlere geniş öl çüde suhuletle akmasını temine elverişli şartların ve muhitin yaratılmasını zaruri kılmaktadır.

Milletlerarası imar ve Kalkınma Bankası faaliyetlerinin sadece âza memleketlerin ekonomile rinin âmme sektörü faaliyetlerini desteklemeye inhisar etmek suretiyle bu bakımdan arz ettiği boşluk Bankanın faaliyete geçmesinden itibaren tedricen hissolunmaya başlanmış ve bu hissediliş son zamanlarda müşahhas ve âcil bir mahiyet almıştır.

Milletlerarası Finansman Kurumu bu zaruret ve anlayıştan doğmuş bulunmaktadır.

Korporasyonun kurulmasına ait Anlaşma projesinde Kurumun yukarda izah olunan gayesi ga yet açık bir şekilde belirtilmekte ve 1 nei maddede-:

«Kurumun gayesi âza memleketlerde, bilhassa iktisaden az gelişmiş sahalarda müstahsil hususi teşebbüsün gelişmesini teşvik ederek iktisadi inkişafa yardım etmek, böylece Milletlerarası îmar ve Kalkınma Bankasının faaliyetlerini tamamlamaktır» denmektedir. Bu gayeyi istihsal etmek üze re hazırlanan statü hükümlerine göre Kurum .

(i) Mâkul şartlarla kâfi hususi sermayenin mevcut bulunmadığı ahvalde, ilgili âza hükümetin itfa garantisini aramaksızın, âza memleketlerin gelişmelerinde yardımı dokunacak müstahsil hu susi teşebbüslerin, tesis, ıslah ve tevsilerinin finansmanına, hususi sermayedarla iş birliği yaparak yardım edecek;

(ii) Yatırım imkânlarını inceliyerek yerli ve yabancı sermayeyi, tecrübeli işletme elemanları nı bu sahalarda bir araya getirmeye çalışacak;

(iii) Yabancı ve yerli hususi sermayenin âza memleketler dâhilinde müstahsil yatırımlara ak masını kolaylaştıracak şartların meydana gelmesini teşvik ve buna yardım etmeye çalışacaktır.

Projede tesbit edilen şekle göre Kurumun sermayesi 100 milyon dolar olacak, Bankaya âza memleketler Banka sermayesindeki hisseleri nispetinde bu 100 milyon dolara iştirak ede bileceklerdir. Memlektimiz, kurulacak Kuruma Bankadaki iştirak payımızla mütenasibolarak 476 000 dolarla katılacak ve 726 reye sahibolacaktır.

Kuruma âza olmak Bankaya âza olmakla kabildir. Kurum ilgili memleketin muhalefeti ha linde c memlekette her hangi bir hususi teşebbüsü finanse edemiyecektir.

Kurulması derpiş edilen Milletlerarası Finansman Kurumu âzası bulunduğumuz bir beynelmilel teşekkülün faaliyet sahasındaki boşluğu doldurarak bilhassa geri kalmış memleketlerde hususi teşebbüsü memleketin iktisadi kalkınması için faydalı sahalara yatırım yapmağa teşvik ve fi nanse etmeyi ve yatırım mevzularında yerli ve yabancı sermaye ile teknik bilgiyi bir araya getirmevi ve yerli ve yabancı hususi sermayenin az gelişmiş memleketlerde müstahsil yatırımlara akmasına elverişli şartları yaratmağa yardım ve teşvik etmeyi gaye edindiğinden bu kuruma memleketimizin de iştirak etmesi faydalı görülmüştür.

Ekli kanun lâyihası bu maksatla hazırlanmış bulunmaktadır.

(E Bsym t 6BB)