Kaynak: TBMM 27. Dönem Sıra Sayısı 56 (Esas No: 2/1811) · belgeyi aç · TBMM kaydı. Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebildiğinden her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
Kapadokya Alanı eşsiz kültürel ve doğal güzellikleri bir arada barındıran, tarihi süreç içerisinde insanlığın gelişimine tanıklık eden ve ülke turizmine katkı sağlayan en önemli milli hazinelerimizdendir.
Birbirini izleyen jeolojik olaylar neticesinde oluşan peri bacaları insan yaşamına konu olmuş ve bu sayede binlerce yıllık medeniyetlerin izlerini günümüze taşımıştır. Aynı zamanda UNESCO Dünya Miras Listesinde de yer alan Kapadokya, turizmde sahip olduğu pay ile ülkemizin ekonomik gelişimi açısından da önemli bir yere sahiptir.
Tüm bu özellikleri bünyesinde barındıran Kapadokya Alanında halihazırda arkeolojik, kentsel ve doğal sit alanları, kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgesi, milli park gibi birçok farklı koruma statüsü ve bu koruma statülerine ilişkin farklı mercilere tanınmış idari yetkiler bulunmaktadır. Bu durum ciddi bir yetki karmaşasına ve dolayısıyla bölge halkı ve yatırımcı açısından çok uzun ve ağır bürokratik süreçlerin yaşanmasına sebep olurken kaçak yapılaşma gün geçtikçe artmakta, bu eşsiz kültürel mirasımızı hak ettiği şekilde korumak ve turizm açısından hedeflenen başarıya ulaşmak mümkün olamamaktadır.
Bu Kanun ile; Kapadokya’nın tarihi, kültürel ve doğal dokusunun birlikte korunması, yaşatılması, geliştirilmesi, tanıtılması, gelecek kuşaklara aktarılması ve turizm potansiyelinin geliştirilmesi hedefleri doğrultusunda, alanı bütünsel bir bakış açısıyla ele alıp planlamak, kültürel ve doğal varlıklar bakımından farklı kurumlara ait planlama yetkilerini tek bir kurumda toplayarak bugüne kadar bu konuda yaşanan yetki karmaşasını ortadan kaldırmak, alanın ihtiyaçlarına kısa sürede etkin çözümler üretebilmek, gerektiğinde yerel yönetimler ve diğer kurumlarla koordinasyon sağlamak için Kapadokya Alanının belirlenmesi ve bu Alanda yürütülecek iş ve işlemlerin düzenlenmesi amaçlanmaktadır.
Madde ile Kanunun amacı ve kapsamı; Kapadokya Alanının tarihi ve kültürel değerleri ile jeolojik/jeomorfolojik dokusunun ve doğal kaynak değerlerinin korunması, yaşatılması, geliştirilmesi, tanıtılması, gelecek kuşaklara aktarılması, planlanması, yönetilmesi ve denetlenmesi şeklinde belirlenmiştir.
Madde ile; Kanunda yer alan tanımlar düzenlenmiştir.
Madde ile; Kapadokya Alanının korunması, iyileştirilmesi ve geliştirilmesine ilişkin genel esaslar belirtilmiş, alanda bulunan Hazine ile kamu kurum ve kuruluşlarının özel mülkiyetindeki ve Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlara ilişkin tasarruf işlemlerinin ne şekilde yapılacağı düzenlenmiş ve ayrıca bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde uygulanacak mevzuat düzenlenmiştir.
Madde ile; Kapadokya Alan planlarının niteliği, yapım ve yürürlüğe girme süreci ile geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartlarının yürürlük kazanma sürecine ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. Böylece, Alandaki plan hazırlık ve onama sürecinde bugüne kadar yaşanan yetki karmaşasının ortadan kaldırılması amaçlanmış ve bu kapsamda, Alanın bütününe ilişkin üst ölçekli planları hazırlama/hazırlatma yetkisi İdareye, onama yetkisi Bakana; üst ölçekli planlara uygun olarak hazırlanan nazım ve uygulama imar planlarını onama yetkisi ise İdareye bırakılmıştır.
Madde ile; Kapadokya Alan Komisyonunun görev ve yetkileri ile çalışma usul ve esasları düzenlenmiştir. Bu kapsamda Komisyona; Kapadokya alan sınırları içerisinde her türlü fiziki ve inşai uygulamaya yönelik karar alma yetkisi tanınmış ve Alanda 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ile kültür varlıklarını koruma bölge kurulları ile tabiat varlıklarını koruma bölge komisyonlarına verilen hak, görev ve yetkilerin Komisyona ait olduğu, Komisyonun Kapadokya Alanı içerisinde doğal sit alanlarının tescili, sınır değişiklikleri ve yeniden değerlendirilmesine yönelik karar almaya yetkili olduğu ve komisyon kararlarına uyulmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Madde ile; İdareye aktarılacak gelirlere ilişkin düzenlemeler yapılmıştır.
Madde ile; Kapadokya Alanının tarihi, kültürel ve doğal dokusunun birlikte korunması, yaşatılması, geliştirilmesi, tanıtılması, gelecek kuşaklara aktarılmasına ilişkin hedefler doğrultusunda Alanın bütünsel bir bakış açısıyla planlanarak ivedilikle uygulamaya geçilebilmesini teminen, İdarenin bu Kanundan doğan görevlerini yerine getirirken bazı kanunlardan muaf olması ve bazı indirimlerden yararlanması amaçlanmıştır.
Madde ile; Kapadokya Alanının ve Alandaki kültür ve tabiat varlıklarının korunmasına yönelik hükümlere aykırılık halinde uygulanacak ceza hükümleri ile İdarece alınacak tedbirlere aykırı davranılması durumunda uygulanacak olan idari para cezalarına ilişkin düzenleme yapılması amaçlanmıştır.
Madde ile; Kapadokya Alanında süregelen yetki karmaşasının giderilmesi ve iş ve işlemlerin İdare eliyle hızlıca yürütülmesini sağlamak için Kapadokya Alanı sınırları içerisinde kalan kamu taşınmazlarının İdareye tahsisi ile İdare personelinin özlük haklarının belirlenmesine ilişkin düzenlemeler yapılması amaçlanmıştır.
Madde ile; İdarenin teşkilatlanması tamamlanıncaya kadar Alanda gerçekleştirilen iş ve işlemlerin aksamamasını teminen, Kanunun yürürlüğe girmesi ile teşkilatlanmanın tamamlanmasından itibaren Kanun hükümlerinin süratle ve etkin bir biçimde uygulanmasını sağlamak amacıyla geçici düzenlemeler yapılması amaçlanmıştır.
Yürürlük maddesidir.
Yürütme maddesidir.
Mi̇ lli̇ Eği̇ ti̇ m, Kültür, Gençli̇ k ve Spor Komi̇ syonu Raporu Türkiye Büyük Millet Meclisi Mi̇ lli̇ Eği̇ ti̇ m, Kültür, Gençli̇ k ve Spor Komi̇ syonu 10/5/2019 Esas No: 2/1811 Karar No: 5 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Nevşehir Milletvekili Mustafa Açıkgöz ve Adalet ve Kalkınma Partisi Grup Başkanvekili İstanbul Milletvekili Mehmet MUŞ ile 65 milletvekili tarafından 8/5/2019 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulan ve Başkanlıkça aynı tarihte esas komisyon olarak Komisyonumuza havale edilen 2/1811 esas numaralı “Kapadokya Alanı Hakkında Kanun Teklifi”, Komisyonumuzun 10/5/2019 tarihli toplantısında, Kanun Teklifinin ilk imza sahibi ile Kültür ve Turizm Bakanlığı, Adalet Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı temsilcilerinin katılımlarıyla görüşülmüştür.
2/1811 esas numaralı Kanun Teklifi ile;
ØKapadokya’nın tarihi, kültürel ve doğal dokusunun korunması, yaşatılması, geliştirilmesi, tanıtılması, gelecek kuşaklara aktarılması ve turizm potansiyelinin geliştirilmesi hedefleri doğrultusunda Kapadokya Alanının bütünsel bir bakış açısıyla ele alınıp planlanması, ØKültür varlıklarını koruma bölge kurulları ile tabiat varlıklarını koruma bölge komisyonları gibi kültürel ve doğal varlıklar bakımından farklı kurumlara ait planlama yetkilerinin tek bir kurumda toplanarak yetki karmaşasının, kırtasiyeciliğin ve bürokrasinin azaltılması, ØYerel yönetimler ve diğer kurumlarla koordinasyon sağlamak için yetkilerin Kapadokya Alan Komisyonuna devredilmesi ile Alanın ihtiyaçlarının çözümünde etkinlik sağlanması ve bu Alanda yürütülecek iş ve işlemlerin düzenlenmesi, ØKapadokya Alanındaki kültür ve tabiat varlıklarının korunmasına yönelik hükümlere aykırılık halinde uygulanacak ceza hükümleri ile İdarece alınacak tedbirlere aykırı davranılması durumunda uygulanacak olan idari para cezalarına ilişkin hukuki düzenlemelerin yapılması, ØKapadokya Alan Komisyonunun görev ve yetkilerinin düzenlenmesi ve bu kapsamda Komisyona, Kapadokya Alan sınırları içerisinde her türlü fiziki ve inşai uygulamaya yönelik karar alma yetkisinin tanınması, Ø İdareye aktarılacak olan gelirlerin belirlenmesi, Øİdarenin, bu Kanundan doğan görevlerini yerine getirirken ivedilikle uygulamaya geçebilmesini teminen bazı kanunlardan muaf olması ve bazı indirimlerden yararlanması, Øİdare tarafından talep edilmesi halinde, Kapadokya Alanı sınırları içerisinde kalan Hâzinenin özel mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazların, ormanlık alanlar dâhil tahsisli olanların tahsislerinin kaldırılarak bu Kanunda belirtilen amaçlara uygun olarak kullanılmak üzere bedelsiz olarak İdareye tahsis edilmesi, öngörülmektedir.
Kanun Teklifinin geneli üzerinde yapılan görüşmelerde;
Komisyon Başkanı Prof. Dr. Emrullah İŞLER tarafından;
Ø Kanun Teklifinin Kapadokya’nın tarihî, kültürel ve doğal dokusunun korunması, yaşatılması ile gelecek kuşaklara aktarılması açısından önemli olduğu ve ülkemizin turizm potansiyelinin geliştirilmesi hedefleri doğrultusunda Teklifin, idareye bütüncül bir bakış açısıyla Alanı ele alıp planlama yapılabilme imkânı tanıdığı, Ø Kültürel ve doğal varlıklar bakımından farklı kurumlara ait planlama yetkilerinin tek bir kurumda toplanarak bugüne kadar bu konuda yaşanan yetki karmaşasının ortadan kaldırılmasının öngörüldüğü, Ø Teklif ile bölge halkı ve yatırımcı açısından zorluklar yaratan uzun ve ağır bürokratik süreçlerin azaltılacağı, Ø Kapadokya bölgesinde karşılaşılan kaçak yapılaşmanın engellenerek bu eşsiz kültürel mirasımızın hak ettiği şekilde korunacağı, ifade edilmiştir.
Kanun Teklifinin ilk imza sahibi Nevşehir Milletvekili Mustafa AÇIKGÖZ tarafından yapılan açıklamalarda;
Ø Kapadokya bölgesinin; Kültür ve Turizm Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Valilik, Belediye, Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu ve Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu gibi pek çok kurum ve kuruluşun yetki ve sorumluluğunda yönetilen önemli bir kültür ve turizm mirası olarak tam bir yetki karmaşası altında olduğu.
Ø Birçok farklı kurumun bölge yönetiminde söz sahibi olmasının bölgenin korunması için yeterli tedbirlerin alınmasını engellediği ve bu durumun ise bölgede kaçak yapılaşmaya yol açtığı, Ø Mevcut durumda yatırımcıların bölgeye yatırım yapma süreçlerinin oldukça uzun ve bürokratik süreçlere tabi olmasından ötürü yatırımcıların bölgeye yatırım yapmalarını geciktirdiği, ØAğır bürokratik süreçlerin ve kamu kurumlan arasındaki koordinasyonsuzluğun yarattığı gecikmelerin, bazı insanlarımızın ihtiyaçlarını çözmek için kanun dışı işlere yönelmesine sebep olduğu, ØKanun Teklifi ile, bölge insanının ve yatırımcıların ihtiyaçlarını karşılamak için. Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine uygun biçimde hızlı ve etkin hizmet sunacak bir alan yönetiminin kurulacağı, ØKurulması öngörülen Kapadokya Alan İdaresinin yerleşik 150 bin nüfusa; dört ilçeyi (Gülşehir, Derinkuyu, Avanos ve Ürgüp), 9 beldeyi ve 21 köy alanını da kapsayan bir sınır dâhilinde hizmet edeceği, ØKanun Teklifi ile kurulacak Komisyonun bölgesini bilen ve seven yerel insanlar ile sektör temsilcilerinden oluşturulacağı, ØBölge insanının turizm konusundaki bilgi, birikim ve tecrübesinden faydalanılması ve Kapadokya’nın ülkeler arasındaki tanınırlığının yükseltilmesi ile balon ve sportif faaliyetlerin bölgedeki etkinliğinin arttırılmasının önemli olduğu ve yeni yapılanmanın buna katkı sağlayacağı, ØKararların doğru ve hızlı alınacağı ve bölgenin geliştirilmesi, tanıtılması ve gelecek nesillere aktarılması için sürdürülebilir stratejilerin ve eylem planlarının hazırlanacağı, böylece bölgenin ihtiyacı olan uzun vadeli planlama ve uygulama çalışmalarının yapılacağı, ØKanun Teklifi ile bölgede doğal oluşumlara zarar veren etkilerin ve kaçak yapıların tek elden denetlenmesi ve gerekli yatırımların yapılmasının sağlanacağı, ØDünyada eşi ve benzeri olmayan, tüm insanlığın ortak mirası ve ülkemizin en önemli turizm bölgesi olan Kapadokya’nın bu Kanun Teklifi ile korunacağı, yaşatılacağı, tanıtılacağı ve ülkemizin en çok gelir getiren turizm kaynağı olacağı, ifade edilmiştir.
Yürütmeyi temsilen Komisyon toplantısına katılan ve Kanun Teklifine ilişkin görüşleri alman Kültür ve Turizm Bakanlığı Bakan Yardımcısı Nadir ALPASLAN tarafından yapılan açıklamalarda;
Ø Kapadokya bölgesinin tarih, kültür ve turizm açısından olağanüstü önemi haiz olduğu ve çok özel bir bölge olarak insanların kullanımı açısından planlı bir yapıya kavuşması gerektiği, ØKapadokya bölgesinde koruma statüsünde oldukça fazla yer olduğu ve çok sayıda kurumun alan üzerinde söz sahibi olduğu, ØOlağanüstü hassasiyete sahip bölgenin kültür, tarih ve turizm açısından da büyük bir potansiyele sahip olduğu.
ØKanun Teklifi ile, birden fazla otoritenin yetkisinde olan alanlarda kültür varlıklarının, tabiat varlıklarının ve millî parkların karar verdiği komisyonların yerine, hepsinin birleşiminden oluşan tek bir Komisyon ile Kapadokya bölgesinin planlı bir şekilde yönetileceği, Ø İdari teşkilat olarak oluşturulacak Kapadokya Alan Başkanlığı ile Kapadokya Alan Komisyonun yapmış olduğu planların uygulamaya geçirileceği, Ø Kanun Teklifi ile bölgenin tarihinin ve kültürünün korunarak turizme daha etkin ve verimli bir şekilde hizmet verileceği, ØBölge insanının ve yatırımcıların bürokratik süreçlerden arındırılarak daha net bir şekilde ve daha kısa zamanda talep ve başvurularının sonuçlandırılacağı, ifade edilmiştir.
Kanun Teklifi üzerinde milletvekilleri tarafından yapılan açıklamalarda;
ØKapadokya’nın, UNESCO’nun jeopark ağına dâhil edilmesi için, jeositlere ve jeoparklara yönelik özel koruma ve kullanma şartlarının belirlendiği gerekli yasal ve idari çalışmaların yapılarak bu alana ilişkin de mevzuatımızın güncellenmesi gerektiği, ØMillî park, tabiat anıtı ya da doğal sit olarak ilan edilen her alanda aynı mevzuat hükümlerinin geçerli olmasının, farklı özelliklere sahip bu doğal zenginliklerin korunması için yetersiz olduğu, ØÖzel coğrafi oluşumları, yer altı şehirleri, kaya mezarları, tarihî ve kültürel değerleriyle Kapadokya bölgesinin tüm özelliklerine sahip Ihlara Vadisi ve Güzelyurt bölgesinin de, bu Teklifle düzenlenen Kapadokya Alanının sınırları içerisinde yer almasının gerektiği, ØKanun Teklifinde sınırları belirlenen Kapadokya Alanı içerisinde tüm plan yapma, yaptırma, onama ve resen onama yetkisinin kurulan İdareye verildiği, ancak söz konusu Alan içindeki kamu kurum ve kuruluşlarının da plan teklif etme yetkisinin olması gerektiği, ØKanun Teklifinin yürürlüğe girmesinden önce sözleşmeye bağlanmış işlerde, İdare teşkilatının kurulmasını takiben, sözleşmelerle birlikte tüm hak ve alacaklar ile borçların da İdareye devredilmiş sayılacağı, ancak Alanda yürütülen işlerin tür ve niteliği düşünüldüğünde bu madde hükmüyle birçok hukuki sorun yaşanabileceği, ØOluşturulacak Kapadokya Alan Komisyonu üyelerinin kim tarafından ve hangi kriterlere göre seçileceği hususu ile Komisyonun çalışma ve karar alma yöntemlerinin belirsiz olduğu ve bu hususlarında Kanun Teklifi ile düzenlenmesinin uygun olacağı, Ø Uzmanlık isteyen kültürel ve doğal değerlerin korunması, arazilerin planlanması, kiralanması ve satışı gibi yetkileri tek bir kurumda toplamanın ve belediyeler, koruma kurulları, sektör temsilcileri dâhil birçok ilgili kurumu devre dışı bırakmanın bölgede rant sağlamak için bir kolaylık olarak da görülebileceği, Ø Kanun Teklifinin ekinde yer alan harita ve koordinat listesine ilaveten Kapadokya Alanına hangi belediye ve köylerin girdiğinin de belirtilmesi gerektiği, Ø Bütün kamu arazilerinin Kapadokya’daki payının yüzde 5 civarında olduğu, Kapadokya bölgesinde kamu arazilerinin satışı ve kiralamaya uygunluk izni verilmesi yetkisinin Kanun Teklifi ile Komisyona verildiği ve burada herhangi bir rantın veya bir çıkar sağlamanın mümkün olmadığı, ØKapadokya Alanında kurulacak Komisyonla birlikte yapılacak planlama sayesinde, yapılacak iş ve işlemlerin öngörülebilir hale geleceği, Ø Kanun Teklifinin kültürümüze, tarihimize ve turizmimizin gelişimine katkı sağlayacağı, Ø Kanun Teklifi ile belediyelerin yetkisinde herhangi bir azalma olmadığı, Ø Dinler tarihi, sanat tarihi, arkeolojik varlıklar ve kültürel değerler yönünden zengin alt yapısıyla ülkemizin önemli bir hâzinesi konumundaki Kapadokya’ya yönelik hazırlanan Kanun Teklifinin, korunmaya ihtiyaç duyan bu bölgenin korunmasına yönelik bütünlüklü bir plan ve proje ortaya koyduğu, ifade edilmiştir.
Kanun Teklifinin geneli üzerinde yapılan görüşmelerin tamamlanmasını müteakip, maddeleri üzerinde görüşmelere geçilmesi kabul edilmiştir.
Kanun Teklifinin;
Ø1,2,3,4,5,6 ve 7 nci maddeleri, aynen kabul edilmiştir.
Ø8 inci maddenin birinci fıkrasında yer alan “elli bin ila ikiyüz bin Türk Lirası” ibaresi, ‘‘elli bin Türk lirasından iki yüz bin Türk lirasına kadar” şeklinde; ikinci fıkrasında yer alan “beşyüz ila beş bin Türk Lirası” ibaresi “beş yüz Türk lirasından beş bin Türk lirasına kadar” şeklinde değiştirilmiş ve üçüncü fıkrasında yer alan “İdarece” ibaresinden sonra gelmek üzere “çıkarılan yönetmelikle” ibaresi fıkraya eklenmiş; madde verilen önerge doğrultusunda değiştirilerek kabul edilmiştir.
Ø 9, Geçici Madde 1,10 ve 11 maddeleri, aynen kabul edilmiştir.
Ayrıca oluşturulacak metnin kanun dili ve tekniğine uygunluğunun sağlanması amacıyla Komisyonumuza redaksiyon yetkisi verilmesi hususu oya sunulmuş ve kabul edilmiştir. Kanun Teklifinin tamamı, değiştirilen madde dâhil olmak üzere, tereddütleri gidermek ve anlamı netleştirmek amacıyla terim ve ibareler, kanun dili ve tekniği bakımından gözden geçirilmiş ve metinde redaksiyon mahiyetinde ekleme ve değişiklikler yapılmıştır.
İçtüzüğün 45 inci maddesi uyarınca. Kanun Teklifinin Genel Kuruldaki görüşmelerinde Komisyonun temsil edilmesi amacıyla Konya Milletvekili Orhan ERDEM, Sinop Milletvekili Nazım MAVİŞ ve Kocaeli Milletvekili Mehmet Akif YILMAZ özel sözcüler olarak seçilmiştir.
Raporumuz, Genel Kurulun onayına sunulmak üzere Yüksek Başkanlığa saygı ile arz olunur.
