1926 yılından beri memleketimizde tatbik edilmekte olan Veraset ve İntikal Vergisi temin ey lediği varidat bakımından önem taşımamakla beraber, modern vergi sistemlerinin esas rükünlerin den biri 'olması hasebiyle üzerinde de her vesile ile durulan verg'ilerimizdendir.
Uzun yıllar tatbik edilmekte olmasına rağmen, hükümlerinin giriftliği ve içtimai ve iktisadi bün yemize uymaması sebebiyle bu vergi, gerek: mükellefe ve gerekse tatbikatçı memura çok ağır bir mü kellefiyet şeklinde görünmüş ve daima bir şikâyet mevzuu olmuştur.
Bu sebeple Veraset Vergimiz daima ıslaha muhtaç görülmüştür.
Bununla beraber, gayrimenkullerde vergi değerlerimin matraiba esas olmasından dolayı verginin ağırlığı fazlaca hissolunmamış ve şikâyetler tatbikat sahasına inhisar etmişti.
Durum bu iken, geçen yılın Şubat ayı içinde Vergi Usul Kanununun 279 ncu maddesinde, 6935 sayılı Kanunla, yapılan değişiklik Veraset Vergimizin ağırlığının, ve aksak cihetlerinin ortaya çıkmasına vesile olmuştur. Gerçekten evvelce Veraset ve Iritikal Vergisi matrahına vergi değerleri esas olan gayrİmen'kuller zikri geçen tadilden sonra, emsal bedelleri vergiye esas ittihaz olunmuş tur.
Emsal bedelleri umumiyetle takdir yoliyle (Rayice uygun olarak) tâyin olunduğuna ve bu su retle bulunan (bedellerin vergi değerlerinin birkaç 'katma çıkması tabiî olduğuna göre Veraset Ver gisinin mevzuubahîs tadilden sonra birkaç misline çıkması tabiî idi. Nitekim kanun yürürlüğe gi rer girmez bu konu hemen şikâyet mevzuu olmaya başladı. Bu durum bilhassa, ortahalli kimseler den vâki intikallerde vahametini göstermiştir. Halen famı ve karı veya koca gibi en yakın vârislere intikal eden gayrimenkullerin tamamı vergi mevzuuna girmektedir. Bu gayrimenkullerin emsal, yani rayiç, bedelleri üzerinden vergilendirilmesi, istisna hadlerinin mevcudolmaması ve Mevcut nispetlerin ağır olmasından dolayı, son şekliyle Veraset Vergisi, çok yı'kıcı olmuş, küçük mülkiyette intikallerini âdeta muhal bir hale sokmuştur. Ezcümle 'bugün çocuklarına 100 000 lira değerinde bir ev bırakan bir kimse ayrıca bu ev üzerinden alınacak ve takriben 15 000 lira tutarında olan vergiyi karşılıyacak nakit parayı da bırakmazsa bu evin vergi alacağı karşılığında haciz edilerek satılması mukadder olacaktır.
Küçük mülkiyet intikallerinin bu suretle fiilen önlenmiş olmasının içtimai bünyemiz üzerinde yapacağı tahripkâr tesirin önemi .meydandadır.
Bu durumda, (Esaslı ıslahat yapılıncaya kadar) Veraset Vergisinin son şekliyle içtimai bünye mizde doğuracağı zararları bertaraf edecek tedbirlerin alınması âcil bir zaruret haline gelmiş bulunuyor. Bu maksadı sağlamak üzere Vergi Usul Kanununda gereken tadilleri teklif etmekle be raber Veraset Vergisi Kanununda yapdması icabeden değişiklikleri de ilişik olarak sunduğumuz teklifte toplamış bulunuyoruz.
Teklifin birinci maddesiyle veraset ytoliyle intikal eden bütün ev <eşyasiyle diğer menkul ve gayrimenkul mallar ve hak ve alacakların 30 000 liralık kısmı, umumli olarak ayrıca füru ile karı, koca ve ana Ve babadan her biri için 20 000 liralık muafiyet tesis olunmuştur.
Teklifin ikinci maddesiyle 1926 yılındaki para değerine göre tertibedilmiş nispet cetvelleri kal dırılarak yerine bugünün şartlarına uygun yeni bir tarife konulmuştur.
Bu arada 4040 sayılı Kanunla Veraset Vergisine yapılmış olan zammın 'kaldırılmasının uygun olacağı düşünülerek üçüncü madde 'de tertib olunmuştur. Ayrıca geçmiş zamana ait muameleler için mükellef lehinde olacağı için teklifteki esasların tatbiki uygun görülmüş ve bu husus geçici maddede hükme bağlanmıştır.
ANKARA MEBUSU ÎSMAİL RÜŞTÜ AKSAL VE 6 ARKADAŞININ T E K L İ Fİ Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun bâzı maddelerinde değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi
