Kaynak: TBMM 27. Dönem Sıra Sayısı 412 (Esas No: 2/4929) · belgeyi aç · TBMM kaydı. Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebildiğinden her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
“Türkiye Cumhuriyeti ile Özbekistan Cumhuriyeti Arasındaki Tercihli Ticaret Anlaşması” 29 Mart 2022 tarihinde Taşkent’te imzalanmıştır.
Anlaşma kapsamında Özbekistan tarafından ülkemize 12 sanayi ürününde taviz verilmektedir. Bu ürünler; demir-çelikten yassı mamuller, santrifüj pompalar, borular-kazan-tank vb., dizelden elektrik üreten cihazlar, transformatörler, elektrik panoları, bazı makine aksam ve parçaları, elektrik iletkenleri, kontrol ayar cihazları ve prefabrik yapılardır. Özbek tarafınca bu ürünlerden prefabrik yapılar için %60 oranında, diğerleri için ise %50 oranında gümrük vergisi indirimi yapılacaktır. Bu ürünler bakımından 2021 yılında ülkemizin Özbekistan’a ihracatı 98 milyon ABD Doları tutarındadır.
Ülkemiz tarafından Özbekistan’a, ülkemizde sınırlı üretimi olan ve ithalata konu olan 12 tarım ürününde miktar sınırlamaları kapsamında gümrük vergisi indirimi yapılacaktır. Bu ürünler soğan, nohut, bazı sebze konserveleri (kornişon, kapari, tatlı mısır), kurutulmuş bezelye, mango türü siyah fasulye, beyaz fasulye, badem, ceviz, kurutulmuş siyah üzüm, kurutulmuş erik, kurutulmuş şeftali ve armut, biber ve yer fıstığıdır. Bu ürünlerde 2021 yılında ülkemizin Özbekistan’dan ithalatı yaklaşık 10 milyon ABD Doları, toplam ithalatımız ise 160 milyon ABD Doları tutarındadır.
Söz konusu Anlaşma ile ihracatçılarımıza Özbekistan pazarında daha rekabetçi olma imkânı sağlanmaktadır. Bu çerçevede, Özbekistan, bazı sanayi ürünlerinde gümrük vergilerini indirirken ülkemizce sınırlı sayıda tarım ürününde kota kapsamında pazara giriş avantajı sağlanmaktadır.
T.C.
Cumhurbaşkanlığı Sayı: Z-90666677-599-135410 1 Şubat 2023 Konu: Anlaşma TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 29 Mart 2022 tarihinde Taşkent’te imzalanan “Türkiye Cumhuriyeti ile Özbekistan Cumhuriyeti Arasındaki Tercihli Ticaret Anlaşması”nı Anayasanın 90 ıncı maddesi gereğince onaylanması uygun bulunmak üzere ilişikte bilgilerinize sunarım.
Recep Tayyip ERDOĞAN Cumhurbaşkanı Dışişleri Komisyonu Raporu Türkiye Büyük Millet Meclisi Dışişleri Komisyonu 10/03/2023 Esas No: 2/4929 Karar No: 243 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 2/4929 esas numaralı, “Türkiye Cumhuriyeti ile Özbekistan Cumhuriyeti Arasındaki Tercihli Ticaret Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi”, Komisyonumuzun 08/03/2023 tarihinde yaptığı 42’nci toplantısında görüşülmüş ve kabul edilmiştir.
Raporumuz, Genel Kurulun onayına sunulmak üzere Yüksek Başkanlığa saygı ile arz olunur.
1. Giriş Cumhurbaşkanlığınca 01/02/2023 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulan “Türkiye Cumhuriyeti ile Özbekistan Cumhuriyeti Arasındaki Tercihli Ticaret Anlaşması”, 02/02/2023 tarihinde Tekirdağ Milletvekili Mustafa Şentop imzasıyla “Türkiye Cumhuriyeti ile Özbekistan Cumhuriyeti Arasındaki Tercihli Ticaret Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi” olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulmuştur. 2/4929 esas numaralı Kanun Teklifi, 03/02/2023 tarihinde, esas komisyon olarak Komisyonumuza, tali komisyon olarak Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonuna havale edilmiştir.
Teklif, Komisyonumuzun 27’nci Yasama Dönemi 08/03/2023 tarihli 42’nci toplantısında Dışişleri Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı yetkililerinin de katılımlarıyla görüşülmüştür.
2. Teklif’in İçeriği Komisyonumuza havale edilen metinler incelendiğinde Teklif ile, Türkiye Cumhuriyeti ile Özbekistan Cumhuriyeti arasında; Özbekistan tarafından 12 sanayi ürününde, Türkiye tarafından ise 12 tarım ürününde gümrük vergisi indirimi yapılmasını amaçlayan Anlaşma’nın onaylanmasının uygun bulunmasının amaçlandığı görülmektedir.
3. Komisyon Görüşmeleri Komisyonumuzda Teklif’in tümü üzerinde yapılan görüşmelerde;1 Dışişleri Bakan Yardımcısı Yasin Ekrem Serim tarafından;
Kadim tarihî mirası, 35 milyonu aşan dinamik nüfusu, zengin tabi kaynakları ve stratejik konumuyla, bölgeye yönelik politikalarımızda özel bir konuma sahip olan Özbekistan ile iş birliğinin son dönemde karşılıklı ziyaretlerle ivme kazandığı ve her alanda önemli gelişmeler kaydedildiği, 6 Şubat’ta yaşanan deprem felaketinin ardından Özbekistan Hükümetince tahsis edilen Özbek Hava Yollarına ait kargo uçaklarının Adana’ya arama kurtarma ekipleri, sağlık görevlileri ve insani yardım malzemeleri taşıdığı, ayrıca 71 kişiden müteşekkil sağlık heyetinin, Hatay’da kurulan sahra hastanesinde yaralılarımızı tedavi ettiği, Özbekistan ile Hazar geçişli orta koridorun teşvik edilmesi ve bağlantısallığın geliştirilmesi alanında iş birliği yapıldığı, Bu çerçevede Türkiye, Azerbaycan ve Özbekistan arasında 2022 yılında kurulan üçlü iş birliği mekanizması kapsamında Dışişleri, Ticaret ve Ulaştırma Bakanları üçlü toplantısının birincisinin 2 Ağustos 2022 tarihinde Taşkent’te gerçekleştirildiği ve ikincisinin ise bu yıl ülkemizde düzenlemesinin öngörüldüğü, Özbekistan ile başta Türk Devletleri Teşkilatı olmak üzere, çeşitli bölgesel ve uluslararası platformlardaki iş birliğinin de memnuniyet verici düzeyde olduğu, geçtiğimiz kasım ayında gerçekleştirilen tarihî Semerkant Türk Devletleri Teşkilatı dönem başkanlığının Özbekistan’a devredildiği, “Afet, Acil Durum Yönetimi ve İnsani Yardım” temasıyla 16 Mart 2023 tarihinde Ankara’da düzenlenecek olan Türk Devletleri Teşkilatı Olağanüstü Zirvesi’ne Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in de katılımlarının öngörüldüğü, (1) Komisyonun toplantı tutanaklarına aşağıdaki bağlantı adresinden ulaşılabilir:
https://www5.tbmm.gov.tr/develop/owa/komisyon_tutanaklari.goruntule?pTutanakld=3110 Özbekistan’la ticaret hacminin 2022 yılında 3,5 milyar doları geçtiği, Özbekistan’daki yatırımların üçüncü ülkeler üzerinde yapılanlar da dâhil edildiğinde 1 milyar dolara ulaştığı, Anlaşma’nın Türkiye Özbekistan Yüksek Düzeyli Stratejik İş Birliği Konseyi 2’nci toplantısı çerçevesinde imzalandığı, Anlaşma ile; ülkeler arasındaki ticaretin geliştirilmesi ve teşvikli karşılıklı ticarette adil rekabet koşullarının yaratılması, karşılıklı ticaretin sürdürebilir büyümesi için daha öngörülebilir ve güvenli ortamın oluşturulmasının amaçlandığı, Anlaşma kapsamında Özbekistan tarafından ülkemize 12 sanayi ürününde taviz verildiği, buna karşılık ülkemizin, Özbekistan’a ülkemizde sınırlı üretimi olan ve ithalata konu olan 12 tarım ürününde miktar sınırlamaları kapsamında gümrük vergi ve indirimi yapacağı, Anlaşma’nın yürürlüğe girmesiyle ihracatçılarımıza Özbekistan pazarında daha rekabetçi olma imkânının sağlanmış olacağı, Diğer taraftan, kardeş Özbekistan’a da avantajlı olduğu bazı kalemleri daha elverişli koşullarda ülkemiz pazarına arz etme olanağının getirildiği, ifade edilmiş;
Ticaret Bakanlığı temsilcisi tarafından;
2018 yılında Özbekistan ile 1 milyar dolar seviyesinde olan ihracatın 2022 yılı itibarıyla 1,8 milyar dolara ulaştığı, yine 2018 yılında Özbekistan’dan 870 milyon dolar seviyesinde olan ithalatın ise geçen yıl 1,6 milyar doları aştığı.
Anlaşma’da; başlangıç hükümlerinin, mal ticaretine ilişkin pazara girişle alakalı hükümlerin, sağlık ve bitki sağlığı, standartlar, ikili koruma ve ticaret politikası önlemlerinin, menşe kurallarının yer aldığı, Tavizlerin niteliği açısından altılı bazlı, Özbekistan tarafından ülkemize 12 sanayi ürününde verilen tavizler arasında borular, kazan, tank ve benzeri dizelde elektrik üreten cihazlar, transformatörler, kontrol ayar cihazları, prefabrik yapıların bulunduğu ve bu ürünlerde yüzde 60 ve yüzde 50 oranında gümrük vergisi indiriminin sağlandığı, Özbekistan’a ithalat açısından miktar sınırlamaları çerçevesinde taviz verildiği ve Özbekistan’dan taviz alınan ürünlerde 2022 yılında Türkiye’nin Özbekistan’a ihracatının 75 milyon dolar olduğu ve söz konusu ürünlerin Türkiye’nin dünyaya ihracatının 5,9 milyar dolar olarak mevcut bulunduğu, Anlaşma ile; ihracat potansiyelimiz olan ürünlerde Özbekistan pazarına daha avantajlı bir şekilde girileceği, Özbekistan’a taviz tanınan ürünlerde ise 2022 yılı verilerine göre ithalatın yaklaşık 11 milyon dolar olduğu, bununla birlikte dünyadan ithalatın ise 219 milyon dolar olarak mevcut bulunduğu, ifade edilmiştir.
4.Teklif Metnine İlişkin Kabuller ve Değişiklikler Teklif’in tümü üzerindeki görüşmelerin ardından Teklif ve gerekçesi Komisyonumuzca benimsenerek oy birliği ile maddelerin görüşülmesine geçilmiştir.
Teklif’in l’inci, 2’nci ve 3’üncü maddeleri ile tümü aynen ve oy birliği ile kabul edilmiştir.
5. Genel Kurulda Temsil İçtüzüğün 45’inci maddesi uyarınca, Teklif’in Genel Kuruldaki görüşmelerinde Komisyonumuzu temsil etmek üzere İstanbul Milletvekili Hasan Turan, Bursa Milletvekili Atilla Ödünç, İzmir Milletvekili Ceyda Bölünmez Çankırı, Ankara Milletvekili Asuman Erdoğan, Gaziantep Milletvekili Derya Bakbak ve İstanbul Milletvekili Ahmet Hamdi Çamlı, Teklif ile ilgili özel sözcü olarak seçilmiştir.
Başkan Başkanvekili Kâtip Akif Çağatay Kılıç Ahmet Berat Çonkar Ceyda Bölünmez Çankırı İstanbul İstanbul İzmir (Bu raporun özel sözcüsü) Üye Üye Üye Asuman Erdoğan Ahmet Haluk Koç Aydın Adnan Sezgin Ankara Ankara Aydın (Bu raporun özel sözcüsü) Üye Üye Üye Mustafa Canbey Atilla Ödünç Hişyar Özsoy Balıkesir Bursa Diyarbakır (Bu raporun özel sözcüsü) Üye Üye Üye Kamil Aydın Derya Bakbak Ahmet Hamdi Çamlı Erzurum Gaziantep İstanbul (Bu raporun özel sözcüsü) (Bu raporun özel sözcüsü) Üye Üye Üye Ahmet Ünal Çeviköz Yunus Emre Zafer Sırakaya İstanbul İstanbul İstanbul Üye Üye Hasan Turan Niyazi Güneş İstanbul Karabük (Bu raporun özel sözcüsü) TEKİRDAĞ MİLLETVEKİLİ DIŞİŞLERİ KOMİSYONUNUN MUSTAFA ŞENTOP’UN TEKLİFİ KABUL ETTİĞİ METİN TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE ÖZBEKİSTAN TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE ÖZBEKİSTAN CUMHURİYETİ ARASINDAKİ TERCİHLİ CUMHURİYETİ ARASINDAKİ TERCİHLİ TİCARET ANLAŞMASININ ONAYLANMASININ TİCARET ANLAŞMASININ ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN TEKLİFİ TEKLİFİ MADDE 1- (1) 29 Mart 2022 tarihinde MADDE 1- Teklifin l’inci maddesi Taşkent’te imzalanan “Türkiye Cumhuriyeti ile Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.
Özbekistan Cumhuriyeti Arasındaki Tercihli Ticaret Anlaşması”nın onaylanması uygun bulunmuştur.
MADDE 2- (1) Bu Kanun yayımı tarihinde MADDE 2- Teklifin 2’nci maddesi yürürlüğe girer. Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.
MADDE 3- (1) Bu Kanun hükümlerini MADDE 3- Teklifin 3’üncü maddesi Cumhurbaşkanı yürütür. Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.
TBMM Basımevi - 2023
