Kaynak: TBMM 27. Dönem Sıra Sayısı 375 (Esas No: 2/3746) · belgeyi aç · TBMM kaydı. Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebildiğinden her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
Dünya Bankası Grubu kuruluşlarından Milletlerarası Finansman Kurumu (IFC) 1956 yılında kurulmuştur. Hâlihazırda 185 üyesi bulunan IFC, hükümet garantisi aranmaksızın gelişmekte olan ülkelerdeki özel sektör kuruluşlarına kredi ve sermaye iştiraki yoluyla finansman sağlamakta ve söz konusu kuruluşların diğer finansman kaynaklarına erişimini kolaylaştırmaktadır.
Ülkemiz, 1/9/1956 tarihli ve 6850 sayılı Milletlerarası Finansman Kurumuna Katılmak İçin Hükümete Salâhiyet Verilmesine Dair Kanun ile IFC Ana Anlaşmasını onaylamış ve IFC’ye kurucu üye olmuştur. Ülkemizin IFC nezdindeki sermayesi 15.837.000 ABD Doları tutarında olup oy gücümüz %0,61’dir.
2019 mali yılı sonu itibarıyla IFC’nin toplam taahhütleri 58,3 milyar ABD Doları tutarında olup bu tutarın %7’sine tekabül eden 4,1 milyar ABD Dolarlık kısmı Türk firmalarına yöneliktir. IFC’nin 2018 yılında kullandırdığı 12,1 milyar ABD Doları tutarında kredi içindeki ülkemizin payı 943 milyon ABD Doları ve 2019 yılında kullandırdığı 9,4 milyar ABD Doları tutarında kredi içindeki ülkemizin payı 131 milyon ABD Dolarıdır.
Dünya Bankası Grubu, 2030 Yılı Stratejisinde yer alan hedeflerini gerçekleştirmek amacıyla üye ülkeler ile istişare içerisinde bir reform paketi hazırlamıştır. Bu reform paketi kapsamında üye ülkelerin oy güçlerinin daha adil bir temsil ve katılıma imkân sağlayacak şekilde düzenlenmesi ve IFC’nin ödenmiş sermayesinin 5,5 milyar ABD Doları tutarında artırılması hedeflenmiştir. Bu çerçevede hazırlanan karar tasarıları Dünya Bankası tarafından 7/6/2018 tarihinde üye ülkelerin oyuna sunulmuştur. Kararlara ilişkin oy pusulaları ülkemiz adına imzalanmış ve 1/10/2018 tarihinde Bankaya iletilmiştir. Bahse konu 270, 271,272 ve 273 sayılı kararlar IFC Guvernörler Kurulu tarafından 16/4/2020 tarihinde kabul edilerek aynı tarih itibarıyla yürürlüğe girmiştir.
IFC’nin 270 sayılı “2018 Dağıtılmamış Kârın Sermayeye Dönüştürülmesi ve Genel Sermaye Artırımı” Kararı ile dağıtılmamış kâr sermayeye dönüştürülerek IFC’nin kayıtlı sermayesi her biri 1.000 ABD Doları tutarında 16.999.998 adet hisse artırılacaktır. Bu hisseler ödeme gerekmeksizin üye ülkelere dağıtılmış olup ülkemize 104.914 adet hisse verilmiştir.
271 sayılı “2018 Seçici Sermaye Artırımı” Kararı ile IFC’nin kayıtlı sermayesi her biri 1.000 ABD Doları tutarında 919.998 adet hisse artırılacaktır. Bu Karar kapsamında ülkemize 25.312 adet hisse tahsis edilmiştir. Ülkeler kendilerine tahsis edilen hisse sayısına kadar hisseye katılım sağlayabilecek olup katılım sağlanan hisse başına 1.000 ABD Doları tutarın Kararın kabul tarihinden itibaren 3 yıl içinde IFC’ye nakden ödenmesi gerekmektedir.
272 sayılı “2018 Genel Sermaye Artırımı” Kararı ile IFC’nin kayıtlı sermayesi her biri 1.000 ABD Doları tutarında 4.579.995 adet hisse artırılacaktır. Bu Karar kapsamında ülkemize 41.435 adet hisse tahsis edilmiştir. Ülkeler kendilerine tahsis edilen hisse sayısına kadar hisseye katılım sağlayabilecek olup katılım sağlanan hisse başına 1.000 ABD Doları tutarın Kararın kabul tarihinden itibaren 5 yıl içinde IFC’ye nakden ödenmesi gerekmektedir.
272 sayılı “2018 Genel Sermaye Artırımı” Kararı ile bağlantılı olarak 16/4/2020 tarihli ve 273 sayılı Guvernörler Kurulu Kararı ile IFC Ana Anlaşması tadil edilerek sermaye artırım kararlarının kabulü için gerekli olan çoğunluk, toplam oy gücünün %80’inden %85’ine yükseltilmiştir. Bu çerçevede, Milletlerarası Finansman Kurumu Ana Anlaşmasının tadil edilmesine ilişkin 273 sayılı Kararın ülkemizdeki onay sürecinin tamamlanması gerekmektedir.
Diğer taraftan, bahse konu sermaye artırımı kararları öncesinde, 10/9/2012 tarihli ve 2012/3719 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca ülkemizin IFC nezdindeki toplam sermayesi 15.837.000 ABD Dolarına (tamamı ödenmiş sermaye) yükseltilmiştir. Genel Sermaye Artırımı kapsamında ülkemize tahsis edilen 41.435 adet hisseye karşılık gelen 41.435.000 ABD Doları ve Seçici Sermaye Artırımı kapsamında ülkemize tahsis edilen 25.312 adet hisseye karşılık gelen 25.312.000 ABD Doları olmak üzere toplam 66.747.000 ABD Doları tutarında ödemenin IFC ye yapılması gerekmektedir. Böylece ülkemizin sermaye karşılığında IFC ye yapmış olacağı toplam ödeme tutarı 82.584.000 ABD Dolarına ulaşacaktır.
IFC ye yapılacak ödemelere ilişkin avansların toplamına dair 6850 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde belirlenen limit 21/4/1978 tarihli ve 2146 sayılı Kanun, 5/6/1986 tarihli ve 3307 sayılı Kanun ve son olarak 12/6/1996 tarihli ve 4143 sayılı Kanunla yükseltilmiştir. Bu doğrultuda, 6850 sayılı Kanunun 4143 sayılı Kanunla değişik 2 nci maddesi ile IFC ye yapılması gereken ödemelere dair avansların toplamının 14.545.000 ABD Doları karşılığını geçemeyeceği düzenlenmiş ve gerektiğinde bu tutarın üç katına kadar artırılmasına imkân tanınmıştır. Bununla birlikte, yukarıda belirtilen IFC sermaye artırımları kapsamında yapılacak ödemeler, 14.545.000 ABD Doları tutarın üç katından fazlasına tekabül etmesi nedeniyle mezkûr Kanunda düzenlenen limitin artırılması gerekmektedir.
Ayrıca, 270 sayılı “2018 Dağıtılmamış Kârın Sermayeye Dönüştürülmesi ve Genel Sermaye Artırımı” Kararı uyarınca bütçemizden bir ödeme yapılması gerekmeksizin ülkemize tahsis edilen 104.914 adet hissenin karşılığı 104.914.000 ABD Doları tutarın da muhasebeleştirme işlemleri bakımından limit artırımına dâhil edilmesi gereği hâsıl olmuştur.
Bu itibarla, bahse konu IFC sermaye artırımı kararları kapsamında ülkemizin gerekli ödemeleri yapabilmesini teminen 6850 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde düzenlenen “14.545.000 ABD Doları” tutarındaki limitin, sermaye iştiraki taahhüdü ve bu taahhüt çerçevesinde yapılacak ödemelerin üst sınırı olarak “187.498.000 ABD Doları” şeklinde belirlenmesi ve söz konusu tutarın Cumhurbaşkanı tarafından gerektiğinde üç katına kadar artırılabilmesi için mezkûr Kanunda değişiklik yapılmasına ihtiyaç duyulmaktadır.
T.C.
Cumhurbaşkanlığı Sayı: Z-90666677-599-28660 9 Temmuz 2021 Konu: Milletlerarası Finansman Kurumu Ana Anlaşma Değişikliği ve Sermaye Artırımı TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Milletlerarası Finansman Kurumu Ana Anlaşmasının tadil edilmesine ilişkin 16/4/2020 tarihli ve 273 sayılı Guvernörler Kurulu Kararı ekte gönderilmektedir. Söz konusu Kararın Anayasanın 90 ıncı maddesi gereğince onaylanmasının uygun bulunması, 1/9/1956 tarihli ve 6850 sayılı Milletlerarası Finansman Kurumuna Katılmak İçin Hükümete Salâhiyet Verilmesine Dair Kanunun 2 nci maddesinde yer alan “14.545.000 ABD Doları” tutarındaki limitin, sermaye iştiraki taahhüdü ve bu taahhüt çerçevesinde yapılacak ödemelerin üst sınırı olarak “187.498.000 ABD Doları” şeklinde belirlenmesi ve söz konusu tutarın Cumhurbaşkanı tarafından gerektiğinde üç katına kadar artırılabilmesi hususunda gereğini bilgilerinize sunarım.
Recep Tayyip ERDOĞAN Cumhurbaşkanı Dışişleri Komisyonu Raporu Türkiye Büyük Millet Meclisi Dışişleri Komisyonu 12/12/2022 Esas No: 2/3746 Karar No: 221 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 2/3746 esas numaralı, “Milletlerarası Finansman Kurumu Ana Anlaşmasının Tadil Edilmesine İlişkin 16/4/2020 Tarihli ve 273 Sayılı “Guvernörler Kurulu Kararı”nın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna ve Milletlerarası Finansman Kurumuna Katılmak İçin Hükümete Salâhiyet Verilmesine Dair Kanunda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi”, Komisyonumuzun 6/12/2022 tarihinde yaptığı 39’uncu toplantısında görüşülmüş ve kabul edilmiştir.
Raporumuz, Genel Kurulun onayına sunulmak üzere Yüksek Başkanlığa saygı ile arz olunur.
1. Giriş Cumhurbaşkanlığınca 9/7/2021 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulan Milletlerarası Finansman Kurumu Ana Anlaşmasının Tadil Edilmesine İlişkin 16/4/2020 Tarihli ve 273 Sayılı Guvernörler Kurulu Kararı, 16/7/2021 tarihinde Tekirdağ Milletvekili Mustafa Şentop imzasıyla “Milletlerarası Finansman Kurumu Ana Anlaşmasının Tadil Edilmesine İlişkin 16/4/2020 Tarihli ve 273 Sayılı “Guvernörler Kurulu Kararı”nın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna ve Milletlerarası Finansman Kurumuna Katılmak İçin Hükümete Salâhiyet Verilmesine Dair Kanunda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi” olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulmuştur. 2/3746 esas numaralı Kanun Teklifi, 17/7/2021 tarihinde, esas komisyon olarak Komisyonumuza, tali komisyon olarak Plan ve Bütçe Komisyonuna havale edilmiştir.
Teklif, Komisyonumuzun 27’nci Yasama Dönemi 6/12/2022 tarihli 39’uncu toplantısında Dışişleri Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkililerinin de katılımlarıyla görüşülmüştür.
2. Teklifin İçeriği Komisyonumuza havale edilen metinler incelendiğinde Teklif ile, Milletlerarası Finansman Kurumunun sermaye artırımı kararlarının kabulü için gerekli olan çoğunluğu %80’den %85’e yükselten Karar’ın onaylanmasının uygun bulunması ve Türkiye’nin bu Kuruma taahhüt ettiği sermaye ve bu taahhüt çerçevesinde yapılacak ödemelerin üst sınırının 14.545.000 ABD Dolarından 187.498.000 ABD Dolarına çıkartılmasının amaçlandığı görülmektedir.
3. Komisyon Görüşmeleri Komisyonumuzda Teklifin tümü üzerinde yapılan görüşmelerde;1 Dışişleri Bakan Yardımcısı Sedat Önal tarafından;
Milletlerarası Finansman Kurumunun 1956 yılında kurulduğu ve Dünya Bankası grubu içerisinde yer alan Kurum’un merkezinin Washington’da yer aldığı, Türkiye’nin bu Kurumun kurucu üyesi olduğu, Kurumun görevinin, hükümet garantisi aranmaksızın gelişmekte olan ülkelerdeki özel sektör kuruluşlarına kredi ve sermaye iştiraki yoluyla finansman sağlamak olduğu, Kurumun toplam portföy büyüklüğünün 2022 Eylül ayı sonu itibarıyla 62 milyar Amerikan dolarına ulaştığı ve bunun yüzde 6,6’sına tekabül eden, yaklaşık 4,1 milyar dolarlık kısmının Türk firmalarına yönelik olduğu, Kurumun, 16 Nisan 2020 tarihinde Guvernörler Kurulu Kararıyla ana anlaşmasını tadil ettiği ve sermaye artırımına gittiği, Anlaşma ile ana Anlaşmanın tadiline ilişkin Guvernörler Kurulu Kararının onaylanmasının uygun bulunmasının, sermaye artırımı kararları kapsamında ülkemize tahsis edilen hisseler karşılığında yaklaşık 66 milyon dolar tutarındaki ödemenin yapılabilmesi için sermaye artırımına gidilmesinin ve 1/9/1956 tarihli ve 6850 sayılı Milletlerarası Finansman Kurumuna Katılmak İçin Hükümete Salâhiyet Verilmesine Dair Kanun’da yer alan sermaye sınırının artırılmasının hedeflendiği, ifade edilmiş;
Komisyon üyesi tarafından;
Kanun teklifinin gerekçesi okunulduğunda 187 milyon 498 bin Amerikan dolarının, Cumhurbaşkanına verilmesi istenilen 3 katına kadar artırma yetkisini ihtiva eden rakam olup olmadığı ve aslında şu anda ihtiyaç 66 milyon Amerikan doları ancak bu miktarın 3 katı düşünülerek mi 187 milyon Amerikan dolarına çıkarıldığı, Cumhurbaşkanlığının, Meclis Başkanlığına gelen tezkere metninde rakamın “3 katına kadar artırma yetkisi”nin artırılmasının istenip istenmediği, hususunda yöneltilen soruya cevaben Hazine ve Maliye Bakanlığı Dış Ekonomik İlişkiler Genel Müdürü tarafından;
1 Komisyonun toplantı tutanaklarına aşağıdaki bağlantı adresinden ulaşılabilir:
https://www5.tbmm.gov.tr/develop/owa/komisyon_tutanaklari.goruntule?pTutanakld=3074 Bahse konu miktar içerisinden 104 milyon doların, Uluslararası Sermaye Kurumu tarafından bütün ülkelere dağıtıldığı ve dolayısıyla 104 milyon doların bedelsiz bir şekilde ülkemizin sermayesine katkı sağlamış olacağı, Burada amacın ilave 66,7 milyon doların gelmesi ve toplamda oluşacak, toplam sermayenin 187 milyon dolara ulaşması yönünde olduğu ve bu miktarın 3 katına kadar artırılmasında Cumhurbaşkanının yetkili olduğu, bu anlamda Cumhurbaşkanının bir önceki Kanunda yer alan 3 katına kadar artırma yetkisinin baki kaldığı, ifade edilmiştir.
4. Teklif Metnine İlişkin Kabuller ve Değişiklikler Teklifin tümü üzerindeki görüşmelerin ardından Teklif ve gerekçesi Komisyonumuzca benimsenerek oy çokluğu ile maddelerin görüşülmesine geçilmiştir.
Teklifin l’inci, 2’nci, 3’üncü ve 4’üncü maddeleri ile tümü aynen ve oy çokluğu ile kabul edilmiştir.
5. Genel Kurulda Temsil İçtüzüğün 45’inci maddesi uyarınca, Teklifin Genel Kuruldaki görüşmelerinde Komisyonumuzu temsil etmek üzere Gaziantep Milletvekili Derya Bakbak, Karabük Milletvekili Niyazi Güneş, Ankara Milletvekili Asuman Erdoğan, Bursa Milletvekili Atilla Ödünç, İzmir Milletvekili Ceyda Bölünmez Çankırı ve İstanbul Milletvekili Hasan Turan, Teklif ile ilgili özel sözcü seçilmişlerdir.
.
Başkan Sözcü Kâtip Akif Çağatay Kılıç Sena Nur Çelik Ceyda Bölünmez Çankırı İstanbul Antalya İzmir (Bu raporun özel sözcüsü) Üye Üye Üye Tulay Hatımoğulları Oruç Asuman Erdoğan Ahmet Haluk Koç Adana Ankara Ankara (Muhalefet şerhimiz vardır) (Bu raporun özel sözcüsü) Üye Üye Üye Aydın Adnan Sezgin Ahmet Kamil Erozan Atilla Ödünç Aydın Bursa Bursa (Bu raporun özel sözcüsü) Üye Üye Üye Utku Çakırözer Derya Bakbak Ahmet Hamdi Çamlı Eskişehir Gaziantep İstanbul (Bu raporun özel sözcüsü) Üye Üye Üye Zafer Sırakaya Hasan Turan Niyazi Güneş İstanbul İstanbul Karabük (Bu raporun özel sözcüsü) (Bu raporun özel sözcüsü) Üye Üye İsmail Özdemir Gülüstan Kılıç Koçyiğit Kayseri Muş (Muhalefet şerhimiz vardır) MUHALEFET ŞERHİ 06.12.2022 Gülüstan Kılıç Koçyiğit Tulay Hatımoğulları Oruç Muş Adana TEKİRDAĞ MİLLETVEKİLİ DIŞİŞLERİ KOMİSYONUNUN KABUL ETTİĞİ MUSTAFA ŞENTOP’UN TEKLİFİ METİN MİLLETLERARASI FİNANSMAN KURUMU MİLLETLERARASI FİNANSMAN KURUMU ANA ANLAŞMASININ TADİL EDİLMESİNE ANA ANLAŞMASININ TADİL EDİLMESİNE İLİŞKİN 16/4/2020 TARİHLİ VE 273 İLİŞKİN 16/4/2020 TARİHLİ VE 273 SAYILI “GUVERNÖRLER KURULU SAYILI “GUVERNÖRLER KURULU KARARI”NIN ONAYLANMASININ UYGUN KARARI”NIN ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA VE MİLLETLERARASI BULUNDUĞUNA VE MİLLETLERARASI FİNANSMAN KURUMUNA KATILMAK İÇİN FİNANSMAN KURUMUNA KATILMAK İÇİN HÜKÜMETE SALÂHİYET VERİLMESİNE HÜKÜMETE SALÂHİYET VERİLMESİNE DAİR KANUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN KANUN TEKLİFİ İLİŞKİN KANUN TEKLİFİ MADDE 1- (1) Milletlerarası Finansman MADDE 1- Teklifin 1’inci maddesi Kurumu Ana Anlaşması’nın tadil edilmesine Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.
ilişkin 16/4/2020 tarihli ve 273 sayılı “Guvernörler Kurulu Kararı”nın onaylanması uygun bulunmuştur.
MADDE 2- 1/9/1956 tarihli ve 6850 MADDE 2- Teklifin 2’nci maddesi sayılı Milletlerarası Finansman Kurumuna Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.
Katılmak İçin Hükümete Salâhiyet Verilmesine Dair Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Milletlerarası Finansman Kurumuna olan sermaye iştiraki taahhüdü ve bu taahhüt çerçevesinde yapılacak ödemeler 187.498.000 ABD doları karşılığını geçemez.” MADDE 3- (1) Bu Kanun yayımı tarihinde MADDE 3- Teklifin 3’üncü maddesi yürürlüğe girer. Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.
MADDE 4- (1) Bu Kanun hükümlerini MADDE 4- Teklifın 4’üncü maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir Cumhurbaşkanı yürütür.
TBMM Basımevi - 2022
