Kaynak: TBMM 28. Dönem Sıra Sayısı 76 (Esas No: 2/1735) · belgeyi aç · TBMM kaydı. Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebildiğinden her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
Aile kurumu, toplumumuzun temel birimi ve en önemli sermayesi olmakla beraber bireyi topluma hazırlayan yegâne kurumdur. Sağlam temeller üzerine inşa edilmiş bir aile, sağlıklı bir toplumun en önemli bileşenidir. Ailenin sahip olduğu güç ve çözüm kabiliyeti, toplumsal huzurun da teminatıdır.
Toplumsal yapının ve kalkınmanın sağlıklı bir şekilde sürdürülebilirliği için aile kurumunun güçlendirilmesi son derece önem arz etmektedir.
Aile kurumu, bireyin ilk sosyal çevresi olması, bireye destek ve güven ortamı sunması, bireyin kimlik gelişiminde oldukça önemli bir konumda olması sebebiyle bireylerin yaşamında temel dayanak noktasını oluşturmaktadır. Birey sosyal varlık olma özelliğini bu yakın insan ilişkileri içinde kazanır.
Yoğun ve yakın insan ilişkileri ile oluşan en uzun süreli etkileşim ağı olması nedeniyle aile, toplumun en temel kurumlarından biridir.
Söz konusu öneminden dolayı aile, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında, toplumun temel kurumu olarak tanımlanmaktadır. Anayasa’nın 41’inci maddesinde yer alan; “Aile Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilâtı kurar.” hükmü ile de bu yaklaşım vurgulanmaktadır.
Bu kapsamda Teklif ile Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı Aile ve Gençlik Fonu’nun kurulması öngörülmektedir. Fon vasıtasıyla, hali hazırda yürütülen destek programlarının etkililiğinin artırılması, hizmetlerin çeşitlendirilmesi ve yaygınlaştırılması ile aile kurumunun güçlendirilmesine katkı sağlanması amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda dinamik ve genç nüfus yapısının korunması ve evlenecek gençlerin desteklenerek aile kurumunun temellerinin sağlamlaştırılması hedeflenmektedir. Bu kapsamda Teklif ile gelecek nesillerin sağlıklı aile ortamında hayata hazırlanması ve toplum refahının devamının sağlanması amaçlanmaktadır.
Ayrıca gençlerimizin hayalleri, idealleri, enerjileri ve dikkate değer vizyonları, içinde yaşadıkları toplumların sürekli gelişimi için vazgeçilmez unsurlardır. Bununla birlikte gençlerin karşılaştıkları problemler de günümüz toplumları ve gelecek nesiller için sorun ve beklentilerin asli unsurları olarak öne çıkmaktadır. Bu çerçevede Teklif ile; Fon vasıtasıyla ülkemizin beşeri sermayesi olan gençlerin nicelik ve nitelik bakımından en üst düzeye taşınması amacıyla; gelişimlerinin ve girişimlerinin desteklenmesi amaçlanmaktadır.
Bu kapsamda Fonun kaynaklarının:
- Aile müessesesinin korunması ve güçlendirilmesi, - Gençlerin evliliklerinin daha sağlam temeller üzerine kurulmasının sağlanması, - Gençlerin ve ailelerin sosyal risklere karşı korunması, - Gençlerin gelişim ve girişimlerine destek verilmesi, için kullanılması öngörülmektedir. Bu itibarla belirlenen kaynakların yalnızca yukarıda belirtilen amaçlara özgülendiği Fon şeklinde özel bir yapı kurulmaktadır.
Söz konusu Fon’un gelirlerinin önemli bir kısmının kamu kaynaklarından karşılanacağı, yönetiminin farklı kamu kurumlarının temsilcilerinden oluşacağı ve gerçekleştireceği bazı işlemlerin kişilik gerektirebileceği hususları dikkate alınarak Fon’a kamu tüzel kişiliği verilmektedir.
Fon’un amaçları ile uygun projelerinin Yönetim Kurulunca onaylanmasından sonra ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına kaynak aktarımı yapılması öngörülmektedir.
Kaynak aktarımı yapılacak projelerin, projelere aktarılacak kaynak tutarının ve harcama programlarının Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı başkanlığındaki, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakan Yardımcısı, Gençlik ve Spor Bakan Yardımcısı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardımcısı ile Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısından oluşan ve oy çokluğu ile karar alan Fon Yönetim Kurulu tarafından belirlenmesi öngörülmektedir.
Fonun gelirlerinin, 30/5/2013 tarihli ve 6491 sayılı Türk Petrol Kanunu kapsamında tahsil edilen Devlet hissesinin ve 4/6/1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanunu kapsamında tahsil edilen Devlet hakkının %20’si, Kanun ve kararnamelerle kurulu bulunan ve kurulacak olan fonların gelirlerinden Cumhurbaşkanı kararıyla %10’una kadar aktarılacak tutarlar, proje geri ödemeleri, yurt içi ve yurt dışı her nevi nakdî bağış, yardım ve hibeler ile diğer gelirlerden oluşması öngörülmektedir. Ayrıca Cumhurbaşkanına; 6491 sayılı ve 3213 sayılı Kanun kapsamında aktarılacak tutarları iki katına kadar artırma ve sıfıra kadar indirme yetkisi verilmektedir. Fonun giderlerinin ise onaylanan projeler kapsamında aktarılan tutarlar (teşvik, hibe, destek, kredi ile teminatlar için) ve operasyonel giderlerden oluşması öngörülmektedir.
Kamu kaynaklarının kullanılmasına ilişkin hesap verilebilirlik ve şeffaflık ilkeleri kapsamında Fona ilişkin mali verilerin en geç altışar aylık dönemler itibarıyla kamuoyu ile paylaşılması öngörülmektedir.
Fona ve Fonun kaynaklarına ilişkin gelir/kurumlar vergisi, veraset ve intikal vergisi, damga ve harçlar, BSMV ve KKDF kapsamında bazı muafiyet ve istisnalar da tanınması düzenlenmektedir.
Fonun çalışma usul ve esasları, Fonun kaynakları ve giderleri ile Fondan kaynak aktarımına ilişkin usul ve esaslarının Cumhurbaşkanı tarafından belirlenmesi öngörülmektedir.
Madde ile; aile birliğinin oluşması ve sağlam temeller üzerinde kurulması ile aile yapısının desteklenmesi, gençlere geleceklerini güçlü temeller üzerinde inşa etmelerinde yardımcı olunması, gençlerin gelişim ve girişimlerine destek verilip sosyal risklere karşı korunmaları amacıyla Fon kurulması ve bu Fonun çalışma usul ve esaslarının düzenlenmesi öngörülmektedir.
Madde ile Fon’un kuruluş, yönetim ve işleyişine ilişkin genel çerçeve belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda Fonun Yönetim Kurulunun Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı başkanlığında, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakan Yardımcısı, Gençlik ve Spor Bakan Yardımcısı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardımcısı ile Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısından oluştuğu belirtilmiş olup, Fondan kaynak aktarımı yapılacak projeleri, aktarılacak kaynak tutarını, harcama programlarını belirlemeye yetkili olduğu ve kararlarını oy çokluğu ile alacağı düzenlenmektedir.
Ayrıca Fonun sekretarya hizmetlerinin Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yürütüleceği ve Fon kaynaklarının 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 12 nci maddesinde geçen nakit yönetim kuralları çerçevesinde değerlendirileceği öngörülmektedir.
Madde ile; Fon kaynakları (ilgili kanunlar kapsamında tahsil edilen petrol, doğal gaz ve maden gelirlerinin belirli bir oranı (%20’si), diğer fonların gelirlerinin bir kısmı, geri ödeme tutarları, bağış, yardım ve hibeler ve diğer gelirler) ve fon giderleri (onaylanan projeler kapsamında aktarılan tutarlar ve operasyonel giderler) düzenlenmiştir. Ayrıca 6491 sayılı ve 3213 sayılı Kanun kapsamında aktarılacak tutarlara ilişkin yüzdeleri %0 ila %40 arasında belirleme yetkisi (anılan kanunlar için ayrı ayrı olmak üzere) Cumhurbaşkanına verilmektedir.
Madde ile; temel olarak Yönetim Kurulu tarafından onaylanan projeler için ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına Fondan kaynak aktarımı ve öngörülmesi durumunda aktarılan bu tutarların Fona geri ödenmesi süreci açıklanmaktadır.
Projelerin ekonomik ve teknik açıdan yapılabilirliği ile Fon tarafından aktarılan tutarların kullanılmasına ilişkin sorumluluk ilgili kurum ve kuruluşlara bırakılmış ve ödeneklerin kaydedilmesi ile harcanmayan kısımları ertesi yıla devretme yetkileri de yine bu kurum ve kuruluşlara verilmiştir.
İlgili kurum ve kuruluşlara aktarılan kaynakların daha etkin bir şekilde yararlanıcılara ulaştırılabilmesi ve doğabilecek geri ödemelerin tahsili adına bu kurum ve kuruluşların, 6493 sayılı Kanun kapsamındaki ödeme hizmeti sağlayıcıları (5411 sayılı Kanun kapsamındaki bankalar, elektronik para kuruluşları, ödeme kuruluşları, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi), 6361 sayılı Kanun kapsamındaki finansman şirketleri ve kredi garanti kurumları ile protokol yapabilmesine imkân tanınmaktadır.
Madde ile; Fonun talebi halinde, görev alanıyla sınırlı olmak üzere, ilgili kurum ve kuruluşlar ile bunların protokol imzaladığı fınansal kuruluşların bilgi verme ve raporlama yükümlülüğünün çerçevesi çizilmektedir.
Ayrıca fon harcamalarına ilişkin şeffaflığın sağlanabilmesi adına Fona ilişkin mali verilerin en geç altışar aylık dönemler itibarıyla kamuoyu ile paylaşılacağı düzenlenmiştir. Öte yandan meri mevzuat hükümleri çerçevesinde Fon Sayıştay tarafından denetime tabi olacaktır.
Madde ile; Fonun tâbi olduğu muafiyet (kurumlar vergisi, damga vergisi ve harçlar) ve istisnalar düzenlenmektedir. Ayrıca, Fonun görevleriyle ilgili faaliyetlerinden elde ettiği kazançları dolayısıyla iktisadi işletme oluşmuş sayılmayacağı ve Fona yapılan nakdi bağış ve yardımların tamamının 193 sayılı Kanun ile 5520 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla beyan edilen gelirden veya kurum kazancından indirilebileceği düzenlenmektedir.
Fonun kaynaklarından yararlanıcılara aktarılan tutarlar dolayısıyla bankalar ve finansman şirketleri tarafından tahsil edilen faiz tutarları ile kar payları banka ve sigorta muameleleri vergisinden ve kaynak kullanımını destekleme fonuna yapılacak kesintilerden müstesna olacağına ilişkin düzenleme yapılması öngörülmüştür.
Madde ile Cumhurbaşkanına; Fonun çalışma usul ve esasları, Fonun kaynakları/giderleri ile Fondan yapılacak kaynak aktarımlarına yönelik düzenleme yapma yetkisi verilmektedir.
Yürürlük maddesidir.
Yürütme maddesidir.
