Memleketimizde, özellikle büyük şehirlerimizde, sınai gelişmeler ve şehir hayatındaki bâzı;çe kici unsurlar sebebiyle, büyük merkezlere vâki akınların artması sonucunda, daha büyük!bir problem halini almış bulunan gecekondu meselesinin, üzerinde hassasiyetle durulması ve süratle çözüm yolları aranması gereken bir mesele olarak kabulü lâzımgelmektedir.
Buna mukabil, gecekondu işlerini düzenliyen, mevcut gecekonduların tasfiyesini, ıslahjmı, bunlardan ıslah olunacakların hukukîleştirilmesiııi, yeniden gecekondu yapımının kesin olajrak önlenmesini hükme bağlıyan bir kanunun mevcudolmaması, bu meselenin çözümüne engel olmakta dır.
Her ne kadar, bu konularla ilgili olarak bundan önce 5218, 5228, 6188, 7367 sayılı kanunlar gibi, birtakım kanunlar vaz'edilmiş ve tatbik mevkiine konulmuş ise de, bunların doğrudan doğ ruya ve bütün cepheleriyle gecekondu problemine müteveccih olmadıkları, bâzı hususlarda, arsa konusu gibi, gecekondu ile ilgili birkaç tâli meseleye temasla iktifa ettikleri, bâzı hususlarda |ise, gecekondu sınırını da aşan, genel anlamda konut problemi içerisinde mütalâası gereken konula ra da temas edildiği görülmektedir.
Halbuki, konut meselesinin tamamen ayrı bir mesele olarak ele alınıp değerlendirilmesi, bu nun istisnai bir parçasını teşkil eden gecekondu meselesinin de ayrıca değerlendirilmeye çalı şılması yerinde olacaktır.
Bunun dışında halk arasında ifadesini bulmakla beraber, mevzuatımızda henüz yer almamış ve tarifini bulamamış olan (gecekondu) nun da açıkça tarif edilmesi icabetmektedir.
Şu halele, her şeyden önce gecekonduyu bir vakıa olarak kabul etmek ve mevcut gecekon duların ne şekilde ıslah edileceklerini, ıslahı mümkün olamıyanlarm tasfiyesinin hangi yollarla yapılacağını, yeniden gecekondu yapımının önlenmesi şekillerini açıkça hükme bağlamak zaruridir.
Bu zaruretin iadesi olarak, bugünün anlayışı içinde, ilerdeki ihtiyaçları da gidermek amaclyle hazırlanmış bulunan Gecekondu kanunu tasarısında aşağıdaki prensiplere bağlı kalınmıştır :
— Mevcut gecekondular her türlü vasıtadan faydalanılarak tesbit edilecektir.
— Gecekondu bölgeleri tesbit olunacak, bunlar tasfiye ve ıslattı bölgeleri olarak tefrik edilecektir, — Islahı mümkün olan gecekonduların ıslah edilmeleri sağlanacak, bunlar hukukileştirilecektir.- — Islahı mümkün olmryan gecekondular tasfiyeye tabi tutulacaktır.
—• Her ne şekilde olursa olsun, gecekondular, içerisinde oturanların konut ihtiyaçları gideril meden yıktırılmıyacaktır.
— Gecekondularda oturan vatandaşların her türlü kamu tesis ve hizmetlerindön faydalanma ları çareleri aranacaktır.
— Gecekondu bir ticaret metaı olmaktan çıkartılacak ve masum vatandaşlarımızın ön tabiî hak ları olan konut ihtiyaçları bir istismar konusu olmaktan çıkartılacaktır.
— Gecekondulara bâzı kolaylıklarla tamir izni verilecektir.
— Islahı gereken gecekonduların, sahipleri tarafından onarılması sırasında kendilerinle çeşitli yardımlar yapılacak, kolaylıklar sağlancaktır.
— Şimdiye kadar olduğu gibi, sadece. gecekondu sahipleri değil, gecekondularda oturmakta olan diğer vatandaşların da aynı haklardan faydalanmaları yoluna gidilecektir.
— Yeniden gecekondu yapımı ve mülkiyete tecavüz en kısa yoldan ve kesin olarak önlenecektir.
— Gecekondu tasfiyesi dolayısiyle açıkta kalacaklara ve diğer konutsuz yoksul veya dar ge lirli vatandaşlara müsait bedel ve şartlarla arsa tahsis edilecek, lüzumunda kredisi sağlanacak, ge rekeni teknik yardım yapılacak ve diğer bâzı kolaylıklar gösterilecektir.
— Bu konu, önemine binaen Devletçe ve bütün imkânlarla ele alınacak ve sadece imkânsızlık lar içerisinde bulunan belediyelerin inisiyatifine terk edilmiyecektir.
