Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü
28 Aralık 2016 ÇARŞAMBA
Resmî Gazete
Sayı : 29932 (Mükerrer)
YÖNETMELİK
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından:
TARIM VE ORMAN ARAÇLARININ ÇEVRESEL VE TAHRİK ÜNİTESİ
PERFORMANSINA YÖNELİK ŞARTLAR HAKKINDA
TİP ONAYI YÖNETMELİĞİ (AB/2015/96)
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç, kapsam ve dayanak
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümleri uyarınca tarım ve orman araçlarının yapım ve kullanım bakımından karayolu yapısına ve trafik güvenliğine uyma zorunluluğunu yerine getirmek üzere, tarım ve orman araçlarının ve bunlara ait motorlar, aksamlar, sistemler ve ayrı teknik ünitelerin tip onayı ve piyasa gözetimi ve denetimi için, izin verilen gürültü seviyelerine ve kirletici emisyonları açısından çevresel ve tahrik ünitesi performansına ilişkin ayrıntılı test prosedürleri ve teknik şartları belirlemektir.
(2) Bu Yönetmelik, 14/8/2014 tarihli ve 29088 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarım ve Orman Araçlarının Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmeliğin (AB/167/2013) 1 inci maddesinde belirtilen araçları ve bunların aksam, sistem ve ayrı teknik ünitelerini kapsar.
(3) Bu Yönetmelik; 2918 sayılı Kanunun 29 uncu maddesine, 29/6/2001 tarihli ve 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanunun 4 üncü maddesine ve 3/6/2011 tarihli ve 635 sayılı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 7 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmeliğin amaçları bakımından Tarım ve Orman Araçlarının Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmeliğin (AB/167/2013) 3 üncü maddesinde ve 28/12/2016 tarihli ve 29932 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarım ve Orman Araçlarının Fonksiyonel Güvenlik Gereklilikleri Hakkında Tip Onayı Yönetmeliği (AB/2015/208)’nin EK XXX’unda yer verilen tanımlar bu Yönetmeliğin uygulanmasında da geçerli olup, söz konusu tanımlara ek olarak bu Yönetmelikte geçen;
a) 97/68/AT Yönetmeliği: 20/6/2007 tarihli ve 26558 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolu Dışında Kullanılan Hareketli Makinalara Takılan İçten Yanmalı Motorlardan Çıkan Gaz ve Parçacık Halindeki Kirletici Emisyonlara Karşı Alınacak Tedbirlerle İlgili Tip Onayı Yönetmeliğini (97/68/AT),
b) AB/167/2013 Yönetmeliği: 14/8/2014 tarihli ve 29088 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarım ve Orman Araçlarının Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmeliğini (AB/167/2013),
c) Aksesuarlar: 120 sayılı Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu (BM/AEK) Regülasyonunun 01 sayılı değişiklik serisinin Ek 4 Tablo 1’inde listelenen tüm donanımlar, aletler ve cihazları,
ç) Ana motor: 97/68/AT Yönetmeliğinin EK I’inin 7 nci maddesinde belirlendiği şekilde tahrik ünitesi veya motor ailesini temsil niteliğine sahip bir motoru,
d) Dış gürültü emisyonları azaltma sistemi: Tip onayının verildiği veya kapsam genişletmesinin yapıldığı tarihte araca takılan tipten egzoz sistemi, hava emme sistemi, susturucu veya tarım veya orman aracından yayılan izin verilebilir dış gürültü seviyeleriyle ilgili sistemler, aksamlar ve ayrı teknik üniteler dâhil olmak üzere egzoz ve susturucu sisteminden meydana gelen tüm aksamlar ve ayrı teknik üniteleri,
e) Kirletici egzoz emisyonları son işleme (after-treatment) sistemi: Motordan gaz ve partikül madde şeklinde çıkan kirletici emisyonlarının azaltılması veya işlenmesi amacıyla katalizörler, partikül tuzakları veya diğer aksam, sistem veya ayrı teknik üniteler dahil olmak üzere yayılan kirleticilerin atmosfere salınmadan önce kimyasal veya fiziksel anlamda işlenmesi amacına sahip olan bir donanım veya sistemden egzoz gazlarının geçmesini,
f) Kirletici kontrol cihazı: Kirletici egzoz emisyonları son işleme sisteminin bir parçası olan aksam, sistem veya ayrı teknik üniteyi,
g) Motor ailesi: Tasarımından dolayı benzer emisyon karakteristiklerine sahip olması beklenen ve bu Yönetmeliğin şartlarına uyan motorların imalatçı tarafından 97/68/AT Yönetmeliğinin EK I’inin 6 ncı maddesi uyarınca gruplandırılmasını,
ğ) Motor gücü: Test tezgâhında motorun krank milinin sonunda elde edilen gücü veya karşılık gelen motor devrindeki eşdeğerini,
h) Motor tipi: 97/68/AT Yönetmeliğinin EK II İlave 1’inde belirtilen şekilde temel motor özelliklerinde farklılık göstermeyen motor kategorisini,
ı) Net güç: 120 sayılı BM/AEK Regülasyonunun 01 sayılı değişiklik serisinin Ek 4 Tablo 1’inde belirtilen aksesuar ve donanımlar dahil olmak üzere referans atmosfer koşullarında bir test tezgahında motorun krank milinin sonunda elde edilen gücü veya karşılık gelen motor devrindeki eşdeğerini,
i) Onay kuruluşu: Bir araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin tip onayından her yönüyle sorumlu olan, yetkilendirme sürecini yürütmeye, onay belgelerini düzenlemeye ve gerektiğinde geri çekmeye, diğer onay kuruluşlarının başvurabileceği bir makam olarak hareket etmeye, teknik servisleri görevlendirmeye ve imalatçıların imalat uygunluğuyla ilgili yükümlülüklerini yerine getirmesini temin etmeye yetkili olan AB üyesi ülkelerdeki makamı ve Türkiye’de Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını,
j) Yayılan kirleticiler: Gaz ve partikül madde şeklinde egzozdan çıkan kirletici emisyonlarını,
k) Değiştirilebilir (yedek) kirletici kontrol cihazı: AB/167/2013 Yönetmeliği ve bu Yönetmelik uyarınca tip onayı verilmiş bir araç üzerindeki kirletici egzoz emisyonları son işleme sisteminin yerine kısmen veya tamamen geçmek üzere tasarlanan bir aksam, sistem veya ayrı teknik üniteyi,
l) Değiştirilebilir (yedek) motor: Tarım veya orman aracındaki motoru değiştirmek için ve sadece bu amaçla temin edilen, yeni imal edilen motoru,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İmalatçıların Yükümlülükleri
Genel yükümlülükler
MADDE 3 – (1) İmalatçılar; piyasaya arz edilen, hizmete giren veya tescil edilen tüm yeni araçların, piyasaya arz edilen veya hizmete giren tüm yeni ve değiştirilebilir motorların ve piyasaya arz edilen veya hizmete giren ve aracın çevresel ve tahrik ünitesi performansını etkileyebilen tüm yeni sistemlerin, aksamların ve ayrı teknik ünitelerin, imalatçının tavsiyelerine uygun şekilde aracın bakımının yapılması koşuluyla ve normal kullanım şartları altında bu Yönetmelik ile belirlenen şartlara uygun olmasını sağlayacak şekilde tasarlanmasını, imal edilmesini ve monte edilmesini sağlar.
(2) Araç, motor, sistem, aksam ve ayrı teknik ünitelerin imalatçıları; fiziksel gösterimler ve testler yardımıyla onay kuruluşuna, piyasaya arz edilen, tescil edilen veya hizmete giren araçların, motorların, sistemlerin, aksamların ve ayrı teknik ünitelerin 97/68/AT Yönetmeliğinin 8 inci ila 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, EK I’inde ve EK II’sinde belirtilen ayrıntılı teknik şartlar ve test prosedürlerine uygun olduğunu gösterir ve kanıtlar.
(3) Bu madde, üçüncü ülkelere ihraç edilecek araç tiplerine uygulanmaz.
Kirletici emisyonlarına ve dış gürültü seviyelerine ilişkin genel şartlar
MADDE 4 – (1) İmalatçılar, EK I ve EK II’de belirtilen kirletici emisyonları ile ilgili şartlara ve EK III’te belirtilen dış gürültü seviyeleri hakkındaki şartlara uymak zorundadır.
(2) Egzozdan çıkan kirletici emisyonları ve dış gürültü seviye şartlarına ilişkin tip onayı, onay kuruluşu tarafından farklı araç varyantları, versiyonları ve motor tipleri ve ailelerini kapsayacak şekilde genişletilebilir. Ancak bu durumda araç varyantı, tahrik ünitesi ve kirlilik kontrol sistemi parametrelerinin, AB/167/2013 Yönetmeliğinin 19 uncu maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasında belirtilen seviyeler dâhilinde kalması veya eşit performansa sahip olması gerekmektedir.
(3) İmalatçı, onaylanmış araç tipinin AB/167/2013 Yönetmeliğinin 19 uncu maddesi uyarınca piyasaya arzından sonra tarım ve orman aracının çevresel ve tahrik ünitesi performansını etkileyebilecek şekilde sistemler, aksamlar ve ayrı teknik üniteler üzerinde yapılan tüm değişiklikleri onay kuruluşuna gecikmeksizin bildirir. Raporlama yükümlülüğü aşağıdakileri kapsar.
a) 97/68/AT Yönetmeliğinin EK II ve bu Yönetmeliğin EK I’inin 9.1 maddesinde belirtilen şekilde motor ailesine veya motor tipine ilişkin parametreler,
b) 97/68/AT Yönetmeliğinin EK I’inin 6.10 maddesi ve bu Yönetmeliğin EK I’inin 9.1.10 maddesi ile EK II’sinin 3.3 maddesinde tarif edilen şekilde motorun kirletici egzoz emisyonları son işleme sistemi,
c) EK III’te verilen şartlar uyarınca araca ait dış gürültü emisyonları azaltma sistemi.
(4) İmalatçı; birinci, ikinci ve üçüncü fıkralar ile 14 üncü madde hükümlerine ek olarak aşağıda verilen çevresel ve tahrik ünitesi şartlarına uyar.
a) Referans yakıtlar konusunda 120 sayılı BM/AEK Regülasyonunun 01 sayılı değişiklik serisinin Ek 7’sinde veya 97/68/AT Yönetmeliğinin EK V’inde belirtilen şartlar,
b) Kirlilik kontrol cihazları ve değiştirilebilir kirletici kontrol cihazları konusunda 97/68/AT Yönetmeliğinin EK III İlave 5’inde belirtilen şartlar,
c) Test ekipmanları konusunda 97/68/AT Yönetmeliğinin EK III’ünde belirtilen şartlar.
(5) İmalatçı, onay kuruluşuna üçüncü fıkrada bahsi geçen değişikliklerin, tip onayında kanıtlanan çevresel performans ile ilişkili olarak aracın çevresel performansını etkilemediğini gösteren kanıtlar sunar.
(6) İmalatçı, piyasaya arz edilen veya hizmete giren ve bu Yönetmeliğin 9 ila 13 üncü maddeleri uyarınca tip onayı gerekli olan değiştirilebilir kirletici kontrol cihazlarının, uygulanabilir durumlarda 97/68/AT Yönetmeliğinin EK I’inin 4.1.1 maddesinde belirtilen test prosedürleri ve ayrıntılı teknik şartlar uyarınca onaylandığını gösterir.
(7) Değiştirilebilir kirletici kontrol cihazına sahip araçlar, orijinal kirletici kontrol cihazına sahip olan araçlarla aynı çevresel test şartlarını ve kirlilik emisyonu sınır değerlerini sağlar.
Araçların veya motorların tip onayına ilişkin özel yükümlülükler
MADDE 5 – (1) İmalatçı, motor tipine ait gaz ve partikül madde egzoz kirletici emisyonlarının, 97/68/AT Yönetmeliği kapsamında motor kategorileri ve güç aralıkları için belirtilen gaz ve partikül madde egzoz kirletici emisyonlarını aşmamasını sağlar.
(2) İmalatçı; tahrik ünitesi performansının, aracın hizmete girmesinden önce veya aracın piyasaya arz edilme aşamasında, bilgi dosyasında onay kuruluşuna raporlanan düzeye karşılık gelmesini sağlar. 97/68/AT Yönetmeliğinin EK I’inin 2.8 maddesinin (c) bendinde tarif edildiği şekilde, emisyon kontrol ekipmanlarının verimini düşüren iptal cihazlarının kullanılması 97/68/AT Yönetmeliğinin EK III’ünün 4.1.1 maddesi uyarınca yasaktır.
(3) Tip onayından sonra sistemin, aksamın veya ayrı teknik ünitenin üzerinde yapılan değişiklikler; orijinal özellikleri veya teknik parametreleri motorun veya kirlilik kontrol sisteminin işlevselliğini etkileyecek şekilde değişmiyor ise, tip onayını otomatik olarak geçersiz hale getirmez.
Motorların ayrı teknik ünite olarak tip onayına ilişkin şartlar
MADDE 6 – (1) Motor veya motor ailesinin ayrı teknik ünite olarak AB tip onayı alabilmesi için imalatçı; bu Yönetmeliğin EK I’inin hükümleri uyarınca, motorların testlerden geçirildiğini ve bu Yönetmelik ve 97/68/AT Yönetmeliğinde belirtilen şartlara uygun olduğunu kanıtlar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Onay Kuruluşunun Yükümlülükleri
Alternatif tip onaylarının eşdeğerliği
MADDE 7 – (1) Onay kuruluşu, alternatif tip onaylarının EK IV uyarınca bu Yönetmelik kapsamında onaya eşdeğer olduğunu kabul edebilir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen şartlara ek olarak, alternatif tip onayının bu Yönetmelik kapsamındaki onaya eşdeğer kabul edilebilmesi için imalatçı, AB/167/2013 Yönetmeliğinin on beşinci bölümü ve 28/12/2016 tarihli ve 29932 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yapım ve Genel Gereklilikleri Hakkında Tarım ve Orman Araçlarının Tip Onayı ile İlgili Yönetmeliğin (AB/1322/2014) 8 inci maddesi ile gerekli kılındığı şekilde araca yönelik tamir ve bakım bilgilerine ayrım gözetmeksizin erişim imkânı sağlar.
Kirletici emisyonlarının ölçülmesi
MADDE 8 – (1) Teknik servisler; tarım ve orman araçlarının ve motorlarının kirletici egzoz emisyonlarını bu Yönetmeliğin EK I’inde yer verilen şartlarla kabul edildiği şekilde 97/68/AT Yönetmeliği hükümleri uyarınca ölçer.
Dış gürültü seviyesinin ölçülmesi
MADDE 9 – (1) Teknik servisler; EK III’ün 1.3.1 maddesinde belirtilen test koşulları ve yöntemleri uyarınca hareket halinde pnömatik lastikli T kategori ve lastik dokulu paletli C kategori tarım ve orman araçlarının dış gürültü seviyelerini, tip onayının amaçları bakımından ölçer.
(2) EK III’ün 1.3.2 maddesinde belirtilen test koşulları ve yöntemleri aynı zamanda sabit halde (durur vaziyette) T kategori ve lastik dokulu paletli C kategori araçlar için uygulanır ve ilgili sonuçlar EK III’ün 1.3.2.4 maddesi hükümleri uyarınca teknik servisler tarafından kaydedilir.
(3) Teknik servisler; EK III’ün 1.3.2 maddesinde belirtilen sabit test koşulları ve yöntemleri uyarınca zincir paletli C kategori tarım ve orman araçlarının dış gürültü seviyelerini, tip onayının amaçları bakımından ölçer.
(4) EK III’ün 1.3.3 maddesinde belirtilen test koşulları ve yöntemleri aynı zamanda, zincir paletli C kategori araçlara uygulanır ve ilgili sonuçlar teknik servisler tarafından kaydedilir.
Tahrik ünitesi performansına ilişkin şartlar
MADDE 10 – (1) Tarım ve orman araçlarının tahrik ünitesi performansının değerlendirilmesi amacıyla 120 sayılı BM/AEK Regülasyonunun 01 sayılı değişiklik serisi uyarınca net güç, motor torku ve spesifik yakıt tüketimi ölçümleri yapılır.
Araçların veya motorların tip onayına ilişkin özel hükümler
MADDE 11 – (1) 97/68/AT Yönetmeliğinin uygulama alanında yer almayan motorlara sahip araçlara da tip onayı verilebilir.
(2) 97/68/AT Yönetmeliğinin uygulama alanını ilgili Yönetmeliğin uygulama alanında yer almayan motorlara sahip olan araçları kapsayacak şekilde genişleten mevzuatın yürürlüğe girdiği tarihten 12 ay sonra, onay kuruluşu, bu Yönetmeliğin tüm şartlarına uygun olmayan araçlara bu Yönetmelik kapsamında tip onayı vermez.
(3) Birinci fıkra kapsamında verilen tip onaylarının geçerliliği, 97/68/AT Yönetmeliğinin uygulama alanını ilgili motorları kapsayacak şekilde genişleten mevzuatın yürürlüğe girme tarihinden 1 yıl sonra sona erer. Onay kuruluşu; söz konusu geçerlilik bitiş tarihten itibaren yeni araçlara yönelik uygunluk belgelerinin, AB/167/2013 Yönetmeliğinin 38 inci maddesi açısından geçerli olmadığını kabul eder ve bu tür araçların tescil edilmesini, satışını ve hizmete girmesini yasaklar.
(4) AB/167/2013 Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin üçüncü, altıncı ve dokuzuncu fıkralarında tarif edilen T2, T4.1 ve C2 kategorisinde yer alan ve kategori L-R arasındaki motorlara sahip olan tarım ve orman araçlarına yönelik tip onayının amaçları bakımından; 97/68/AT Yönetmeliğinin 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (3c), (3d) ve (4a) alt bentlerinde belirtilen tarihler 1 yıl ertelenir.
(5) Değiştirilebilir motorların, değiştirilecek olan orijinal motorun piyasaya ilk kez sürüldüğünde karşıladığı sınır değerlere aynı şekilde uygun olması gerekmektedir.
(6) Değiştirilebilir motorlar, EK I’in İlavesine uygun şekilde işaretlenir.
AB tip onayı prosedürleri
MADDE 12 – (1) 11 inci madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla, imalatçı talep eder ise onay kuruluşu, ilgili araç veya motorun AB/167/2013 Yönetmeliğine ve 28/12/2016 tarihli ve 29932 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarım ve Orman Araçlarının Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi İçin İdari Gereklilikler Hakkında Yönetmeliğe (AB/2015/504) uygun olması halinde, araçların emisyon değerlerini gerekçe göstererek yeni bir araç veya motor tipine AB tip onayı veya ulusal tip onayı vermeyi reddedemez veya yeni bir aracın tescilini, satışını veya hizmete girmesini yasaklayamaz veya yeni bir motorun satışını veya kullanımını yasaklayamaz.
Değiştirilebilir kirlilik kontrol cihazlarının araca takılması veya piyasaya arzı
MADDE 13 – (1) Aynı zamanda araçla ilgili olan sistem tip onayı kapsamında yer alan değiştirilebilir kirletici kontrol cihazları, AB/167/2013 Yönetmeliğinin 26 ncı maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ilave bir aksam veya ayrı teknik ünite onayına tabi tutulmaz.
Esneklik planı
MADDE 14 – (1) Kirletici emisyonları ile ilgili 4 üncü maddenin birinci fıkrasından sapma olarak; imalatçının talebi üzerine ve onay kuruluşunun hizmete girme konusunda ilgili izinleri vermesi şartıyla, EK V hükümleri uyarınca, esneklik planı kapsamında 97/68/AT Yönetmeliğinin 12 nci maddesinde verilen şartlara uygun olan motorlara sahip sınırlı sayıda aracın piyasaya arzına izin verilir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen esneklik planı, her fazın başlangıç anından itibaren uygulanır ve her faza ait süre kadar yürürlükte kalır. EK V’in 1.2 maddesinde belirtilen esneklik planı, Faz IIIB’nin süresince veya devamında başka bir faz yok ise üç yıllık süre ile sınırlıdır.
(3) Esneklik planı kapsamında hizmete giren araç tiplerinin, EK V hükümlerine uygun olan motor tiplerine sahip olması gerekmektedir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Avrupa Birliği mevzuatına uyum
MADDE 15 – (1) Bu Yönetmelik, tarım ve orman araçlarının çevresel ve tahrik ünitesi performansına yönelik şartlar hakkındaki (AB) 2016/1788 ile değişik (AB) 2015/96 sayılı Avrupa Komisyonu Tüzüğü dikkate alınarak Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.
Yürürlük
MADDE 16 – (1) Bu Yönetmelik 1/1/2018 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 17 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı yürütür.
Ekler için tıklayınız