2016 YORK ANVERS KURALLARI YORUM KURALI Müşterek avarya paylaştırmasında aşağıdaki Kurallar, kendileriyle bağdaşmayan mevzuat ve uygulama dikkate alınmaksızın uygulanacaktır. Üstün Kural ve numaralı Kurallarda aksi öngörülmedikçe, müşterek avarya paylaştırması harfli Kurallara göre yapılacaktır. ÜSTÜN KURAL Makul ölçüler içinde yapılmayan fedakârlık ve masraflar için, hiçbir halde paylaştırma yapılmayacaktır. KURAL A 1. Bir müşterek avarya hareketi, ancak ve yalnız ortak deniz sergüzeştine katılmış olan malvarlığı unsurlarını (değerleri) karşılaştıkları bir tehlikeden korumak amacı ile müşterek selamet için bilerek ve makul bir şekilde olağanüstü bir fedakârlık veya harcama yapılması halinde vardır. 2. Müşterek avarya fedakârlık ve masrafları aşağıdaki hükümlerde öngörülen esaslar üzerinden farklı katılımcı ilgililer arasında paylaştırılacaktır. KURAL B 1. Ticari bir faaliyet kapsamında olmak kaydıyla, bir veya daha çok gemi, bir veya birden fazla gemi tarafından, kurtarma olmaksızın çekiliyor veya itiliyorsa, bu durumda müşterek bir deniz sergüzeşti vardır. Gemileri ve varsa yüklerini müşterek bir tehlikeden korumak amacı ile önlem alınması halinde bu kurallar uygulanır. 2. Gemilerin müşterek tehlikeye maruz bulundukları sırada bir tanesinin bağlantısı, sadece bağlantıyı kesen geminin veya müşterek deniz sergüzeştine atılmış olan bütün gemilerin selametinin temini için kesilirse, bu davranış müşterek avaryadır. 3. Müşterek deniz sergüzeştine atılmış olan gemiler, bir barınma limanına veya yerine girecek olursa, her bir gemi için bu Kurallar uyarınca harcamalar kabul edilebilir. G Kuralı’nın üçüncü ve dördüncü fıkralarına bağlı olmak şartı ile müşterek deniz sergüzeştinin sona erdiği zamana kadarki süre içinde yapılan harcamalar müşterek avaryaya kabul edilir. KURAL C 1. Müşterek avarya hareketinin ancak doğrudan doğruya sonucu olan zarar ve masraflar müşterek avaryaya kabul edilir. 2. Çevreye verilen zararlarla ilgili olarak veya müşterek deniz sergüzeştine katılan mallardan sızan veya bırakılan kirletici maddeler dolayısıyla uğranılan zarar ve yapılan masraflar hiçbir halde müşterek avarya paylaşmasına katılmayacaktır. 3. Yolculuk sırasında veya sonrasında meydana gelen sürastarya, pazar kaybı veya gecikmeden doğan zarar ve masraflar ile diğer dolaylı kayıplar müşterek avarya olarak kabul edilmez. KURAL D Fedakârlık veya masrafa yol açan olay deniz sergüzeştine katılan taraflardan birinin kusuru sonucu doğmuş olsa bile, müşterek avarya paylaşması yapılır. Ancak bu kural kusurlu tarafa karşı ileri sürülebilecek talep ve savunma haklarını veyahut kusurlu tarafın talep veya savunma haklarını etkilemeyecektir. KURAL E 1. Müşterek avarya dolayısıyla talepte bulunan taraf, paylaşılmasını istediği zarar veya masrafın müşterek avaryaya kabul edilebileceğini kanıtlamakla yükümlüdür. 2. Müşterek deniz sergüzeştinin bütün tarafları, mümkün olan en kısa süre içinde dispeççiye, müşterek avaryaya katılan menfaatlerinin değerleri hakkında ayrıntılı bilgi verecek ve müşterek avarya talepleri var ise, talepte bulundukları zarar veya masraf hakkında yazılı ihbarda bulunacaklar ve destekleyici delillerini ibraz edeceklerdir. 3. İhbarda bulunulmaz ise veya taraflardan her hangi biri müşterek deniz sergüzeştinin bittiği veya masrafın yapıldığı tarihten itibaren, 12 ay içinde ihbarının konusu olan talebini destekleyecek bilgileri vermez ise, dispeççi ödemenin tutarını, elinde bulunan bilgilere göre serbestçe belirleyebilecektir. Değerlere ait ayrıntılar müşterek deniz sergüzeştinin sona erdiği tarihten itibaren 12 ay içinde temin edilecektir, aksi takdirde, dispeççi katkıda bulunacak değerleri, aynı şekilde, serbestçe belirleyebilecektir. Bu gibi belirlemeler ilgili tarafa, yazılı olarak iletilecektir. Belirlemelere karşı, ancak yazılı beyanın alındığı tarihten itibaren iki ay içinde ve sadece açıkça hatalı oldukları gerekçesi ile itiraz edilebilir. 4. Müşterek deniz sergüzeştinin taraflarından her hangi biri, müşterek avarya olarak talep ettiği fedakârlık veya masraf için bir üçüncü kişiden talepte bulunmakta ise, bu durumdan dispeççiyi haberdar edecek ve herhangi bir tahsilatta bulunduğu takdirde, bu tarihten başlayarak iki ay içinde bunun hakkında dispeççiye ayrıntılı bilgi verecektir. KURAL F Müşterek avarya olarak kabul edilecek bir masrafın yerine yapılacak her ilave masraf, varsa diğer ilgililerce elde edilebilecek tasarrufa bakılmaksızın, kaçınılan müşterek avarya tutarından fazla olmamak üzere müşterek avarya kabul edilecektir. KURAL G 1. Müşterek avarya hesaplaşması, gerek zararlar gerekse paylaşmaya katılım bakımından, müşterek deniz sergüzeştinin son bulduğu yer ve zamandaki değerler esas alınarak yapılır. 2. Bu kural, dispeçin yapılacağı yere ilişkin seçimi etkilemez. 3. Bir geminin bulunduğu liman veya yerde, X ve XI inci kurallar uyarınca müşterek avaryaya yol açacak hâller mevcutken, yükün tamamı veya bir kısmı varma yerine başka araçlarla gönderilirse; müşterek avaryaya ilişkin hak ve yükümlülükler, yük ilgilisine olanak ölçüsünde bildirimde bulunulmuş olmak koşuluyla, başka araçla gönderme söz konusu olmamış ve müşterek deniz sergüzeşti başlangıçtaki gemi ile sürdürülmüşçesine, navlun sözleşmesi ve uygulanacak hukukun elverdiği ölçüde, aynı kalır. 4. Bu kuralın üçüncü fıkrasının uygulanması sonucunda yüke düşecek müşterek avarya payı, yük malikinin yükü masrafı kendisine ait olmak üzere göndermesi halinde yapmış olacağı masraf ile sınırlı olur. Bu sınır, F Kuralı uyarınca kabul edilecek ödemeler için uygulanmaz. KURAL I. DENİZE YÜK ATILMASI Yerleşmiş ticari teamüle uygun olarak taşınmayan yükün denize atılması müşterek avarya sayılmaz. KURAL II. MÜŞTEREK SELAMET UĞRUNA YAPILAN FEDAKÂRLIK SONUCU DOĞAN ZIYA VEYA HASAR Müşterek deniz sergüzeştine katılmış olan varlıkların müşterek selâmeti için yapılan fedakârlık suretiyle veya bunun sonucu olarak doğan ve müşterek selamet uğruna yüklerin atılması amacıyla açılan ambar kapaklarından veya başka yerlerden giren suların sebep olduğu zıya veya hasar müşterek avarya sayılır. KURAL III. GEMİDE ÇIKAN YANGININ SÖNDÜRÜLMESİ Gemide çıkan yangını söndürmek için gemi veya yüke veya bunlardan birine su ile veya yanmakta olan gemiyi karaya oturtma veya lombarlarını açarak batırmak da dâhil olmak üzere başka surette verilen zarar müşterek avarya sayılır. Ancak dumanın veya yangının sıcaklığının sebep olduğu zararlar için tazminat ödenmez. KURAL IV. KIRIK VE DÖKÜKLERİN KESİLİP ATILMASI Daha önce, kaza sebebi ile kopmuş veya fiilen değerini kaybetmiş gemi kısmı veya kırık döküklerin kesilip atılması ile meydana gelen zıya veya hasar müşterek avarya sayılmaz. KURAL V. GEMİNİN KARAYA OTURTULMASI Gemi, müşterek selamet uğruna bile bile karaya oturtulursa, sahile sürüklenmiş olup olmadığına bakılmaksızın müşterek deniz sergüzeştine katılan varlıklarda bu yüzden meydana gelen zıya veya hasar müşterek avarya sayılır. KURAL VI. KURTARMA ÜCRETİ (a) Müşterek deniz sergüzeştinin taraflarının, bir sözleşme uyarınca veya başka sebeple, kurtarmaya ilişkin harcamaları; kurtarma faaliyetlerinin müşterek deniz sergüzeştine atılmış olan malvarlıklarının tehlikeden kurtarılması amacı ile ve (b), (c) ve (d) fıkralarına uygun olarak yapılmış olmaları şartı ile müşterek avaryaya kabul edilecektir. (b) Yukarıdaki (a) fıkrasına halel gelmemek kaydıyla, müşterek deniz sergüzeştinin taraflarının kurtaranlara karşı ayrı sözleşmesel veya kanuni sorumluluklarının bulunduğu hâllerde, kurtarma ancak aşağıdakilerden biri doğduğunda müşterek avaryaya kabul edilir: (i) yolculuk sırasında, kurtarılan değerler ile katkıda bulunacak değerler arasında belirgin bir fark oluşmasına sebep teşkil eden bir ziya veya hasara yol açan müteakip bir kaza veya başka olayın meydana gelmesi, (ii) önemli müşterek avarya fedakârlıklarının olması, (iii) kurtarılan değerlerin belirgin bir şekilde yanlış olması ve kurtarma masraflarının açıkça hatalı şekilde bölüştürülmüş bulunması, (iv) kurtarmanın taraflarından birisinin, diğer bir tarafın ödemesi gereken ücretin önemli bir tutarını ödemiş olması, (v) faiz, kur dengelemesi veya kurtaranın veya katkıda bulunan değerlerin yargılama giderleri dikkate alınmadan, tarafların önemli bir çoğunluğunun kurtarma ücretini çok farklı şartlara göre ödemiş olması. (c) (a) fıkrasında öngörülen kurtarma masraflarına, 1989 Milletlerarası Kurtarma Sözleşmesi’nin 13’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtildiği üzere kurtaranların çevre zararının önlenmesi ve sınırlandırılması için gösterdikleri çaba ve beceri de göz önüne alınarak belirlenen kurtarma ücreti de dâhildir. (d) 1989 Milletlerarası Kurtarma Sözleşmesi’nin 14’üncü maddesi gereğince ve o maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen ölçüde veya benzer içerikteki diğer bir hükme göre (örneğin SCOPİC) gemi malikinin kurtarana ödemesi gereken özel tazminat, müşterek avaryaya kabul edilmeyecek ve bu kuralın (a) fıkrasında öngörülen bir kurtarma masrafı olarak dikkate alınmayacaktır. KURAL VII. MAKİNE VE KAZANLARA VERİLEN HASAR Tehlikeli durumda karaya oturmuş bir geminin makine ve kazanlarından herhangi birine, gemiyi yüzdürmek için sarf edilen gayretler yüzünden verilen hasar, yüzdürmenin gerçekten müşterek selamet uğruna veya böyle bir hasar riskine rağmen göze alınmış olduğunun anlaşılması halinde, müşterek avarya sayılır. Ancak, yüzmekte olan geminin kazanlarının ve pervaneyi harekete geçiren makinesinin çalıştırılmasından doğan zıya veya hasar hiç bir şekilde müşterek avarya sayılmaz. KURAL VIII. KARAYA OTURMUŞ GEMİNİN HAFİFLETİLMESİ GİDERLERİ VE BUNUN SONUCU OLAN ZARARLAR Karaya oturmuş bir geminin yük, yakıt ve kumanyası veya bunlardan herhangi birinin boşaltılması müşterek avarya sayılıyor ise, hafifletilmenin ek gideri, mavna kirası, eğer yapılmışsa tekrar yükleme ve bunun sonucunda müşterek deniz sergüzeştine katılan varlıkların uğradıkları zıya veya hasar müşterek avarya sayılır. KURAL IX. YÜK, GEMİ MALZEMELERİ VE KUMANYANIN YAKIT OLARAK KULLANILMASI Yük, gemi malzemeleri ve kumanya veya bunlardan biri tehlike karşısında müşterek selamet için zaruret halinde yakıt olarak kullanılmışsa, müşterek avarya kabul edilecektir. Ancak, gemi malzemesi veya kumanyanın bedeli bu şekilde müşterek avarya sayıldığı halde, söz konusu yolculuğun tamamlanması için tüketilecek olan yakıtın tahmini bedeli müşterek avaryadan düşürülür. KURAL X. BARINMA LİMANINDAKİ GİDERLER V.B. (a) (i) Bir gemi, kaza, fedakârlık veya başkaca olağanüstü haller sonucunda müşterek selamet için zorunlu olarak, bir barınma liman veya yerine girer veya yükleme limanı veya yerine dönerse, bu liman veya yere giriş giderleri müşterek avarya sayılır. Eğer gemi, bu liman veya yerden ilk yükünün tamamı veya bir kısmı ile hareket ederse, çıkış giderleri, giriş veya dönmenin karşılığı sayılabilmek şartı ile müşterek avaryaya kabul olunur. (ii) Gemi herhangi bir barınma limanı veya yerinde bulunur ve bu ilk liman veya yerde tamirlerin mümkün olamaması sebebi ile zorunlu olarak başka bir barınma liman veya yerine götürülür ise, bu madde hükümleri ikinci liman veya yer için de bir barınma limanı veya yeri imiş gibi aynen uygulanır. Muvakkat tamir ve çekme nedeniyle ortaya çıkanlar da dâhil olmak üzere, böyle bir yer değiştirmenin giderleri müşterek avaryaya kabul edilir. Böyle bir yer değiştirmeden dolayı yolculuğun uzaması halinde Kural XI hükmü uygulanır. (b) (i) Yükleme, ara veya barınma liman veya yerinde, yük, yakıt veya kumanyayı boşaltmak veya gemi içinde elden geçirmek için yapılan giderler, bu boşaltma veya elden geçirme müşterek selamete ulaşılması bakımından veya kaza veya fedakârlıktan ileri gelen gemi hasarlarının, yolculuğun selametle tamamlanması için gerekli olan tamiri yönünden zorunlu olmak şartı ile müşterek avarya sayılır. Ancak, gemideki hasar, bir yükleme veya ara limanı veya yerinde tespit edilmiş olup, bu hasarın yolculuktaki kaza veya olağanüstü şartlarla herhangi bir ilgisi yoksa, bunun tamiri için yapılan elden geçirme veya boşaltma giderleri müşterek avarya olarak kabul edilmeyecektir. (ii) Yük, yakıt veya kumanyayı gemi içinde elden geçirmek veya boşaltmak için yapılan masraflar, eğer bu işlemler yolculukta sadece bunların yerini değiştirmek yüzünden yeniden istif edilmek amacı ile yapılmış ise, müşterek avarya sayılmaz, meğerki yeniden istif işlemi müşterek selamet için zorunlu olsun. (c) Yük, yakıt ve kumanyanın elden geçirme ve boşaltma giderlerinin müşterek avaryaya kabul olunduğu her halde, bu yük, yakıt ve kumanyanın makul şekilde yapılmış oldukça sigorta da dâhil depo giderleri ile tekrar yükleme ve istif giderleri müşterek avaryaya girer. Tekrar yükleme ve istiften dolayı harcanan fazla zaman için Kural XI’ in hükümleri uygulanır. (d) Eğer gemi mahkûm edilir veya başladığı yolculuğa devam etmez ise, depo giderleri, yalnız geminin mahkûmiyeti veya yolculuğun terki tarihine, mahkûmiyet veya terk kararının daha önce olması halinde, yükün boşaltılmasının tamamlandığı tarihe kadar müşterek avarya sayılır. KURAL XI. GEMİ ADAMLARININ ÜCRET VE BAKIM MASRAFLARI İLE BARINMA LİMANINA GİRME VE BU LİMANDAKİ DİĞER MASRAFLAR (a) Geminin bir barınma liman veya yerine girmesi veya yükleme limanı veya yerine dönmesi nedeniyle uzayan yolculukta, kaptan, zabitan ve mürettebatın makul ölçüler içindeki ücret ve bakım giderleriyle tüketilen yakıt ve kumanya Kural X (a) hükmüne göre böyle bir veya yere girme masraflarının müşterek avarya sayılması halinde, müşterek avaryaya kabul edilir. (b) (i) Bir gemi kaza, fedakârlık veya diğer olağanüstü hâller yüzünden müşterek selâmet için veya fedakârlık ya da kaza ile geminin uğradığı hasarların yolculuğun emniyet içinde devamı yönünden tamir zorunluluğu sebebiyle herhangi bir limana veya yere girecek olursa yahut orada kalmak zorunluluğu doğarsa, bu liman veya yerde fazladan geçirilen süreye tekabül eden, kaptan, zabitan ve mürettebatın, makul ölçüler içindeki ücretleri ve bakım giderleri geminin yolculuğa hazır olacağı veya hazır edilmiş olması gereken tarihe kadar müşterek avarya olarak kabul edilir. (ii) Ek durma süresinde kullanılan yakıt ve kumanya müşterek avarya olarak kabul edilir, fakat, müşterek avaryaya kabul edilmeyen tamirler süresince kullanılan yakıt ve kumanya kabul edilmez. (iii) Geminin ek durma devresindeki liman ücretleri yalnızca müşterek avarya sayılmayan tamirin yapılması dolayısıyla olan liman ücretleri hariç, müşterek avaryaya girer. (iv) Gemideki hasar, bir yükleme veya uğrama limanında veya yerinde tespit edilmiş olup da, bunun yolculukta vaki olmuş her hangi bir kaza veya diğer olağanüstü şartlarla bir ilgisi yoksa, bu takdirde söz konusu hasarın tamiri için geçen ek durma süresinde kaptan, zabitan ve mürettebatın ücretleri ve bakım giderleri ile tüketilen yakıt, kumanya ve yapılmış liman masrafları, bu tamirler yolculuğun selâmetle devamı için lüzumlu olsa dahi, müşterek avaryaya kabul edilmeyecektir. (v) Gemi mahkûm edilir veya başladığı yolculuğa devam etmezse sadece geminin mahkûmiyeti veya yolculuğun terki tarihine, eğer bu tarihte yük henüz boşaltılmamışsa, boşaltmanın bittiği tarihe kadar kaptan, zabitan ve mürettebatın ücretleri ve bakım giderleri ile tüketilen yakıt ve kumanya ve liman masrafları müşterek avaryaya kabul edilir. (c) (i) Bu Kuralların uygulanmasında, kaptan, zabitan ve gemi adamlarına veya onların yararına yapılan bütün ödemeler, ister gemi malikinin yasal yükümlülüklerinden isterse iş sözleşmesinden doğmuş olsunlar, ücret sayılır. (ii) Bu Kuralların uygulanmasında, liman masrafları, Kural XI(b)(i)’de tanımlanan şartlar dairesinde müşterek selamet veya geminin bir barınma veya uğrama limanına girmesi veya orada kalması için yapılan bütün mutat veya ek masrafları içerir. (d) Çevre zararlarını önlemek ve azaltmak için alınan tedbirlerin masrafları aşağıdaki şartların hepsinin veya bir kısmının mevcut olması halinde müşterek avaryaya girer. (i) Müşterek deniz sergüzeştine katılan ilgililer dışındaki bir kimse tarafından bu kimseyi kurtarma ücretine hak kazandıracak nitelikteki müşterek selamet uğruna yapılmış bir hareketin masrafları, (ii) Kural X(a)’da belirlenen şartlar gereğince bir liman veya yere giriş veya çıkış masrafları, (iii) Kural XI (b)’de belirlenen sınırlar içinde bir liman veya yerde kalma masrafları: Ancak kirletici maddelerin sızması veya bırakılması durumlarında, kirliliği veya çevreye zararı önlemek veya azaltmak için gereken ek masraflar müşterek avarya sayılmaz. (iv) Yükün, yakıtın ve kumanyanın, gemide elleçlenmesi, boşaltılması, depolanması ve tekrar yüklenmesi bağlamında, bu işlemlerin masraflarının müşterek avaryaya kabul edilmiş olması kaydıyla, zorunlu olarak yapılan masraflar. KURAL XII. BOŞALTMADA YÜKE GELEN ZARAR V.B. Yük, yakıt veya kumanyanın elden geçirilmesi, boşaltılması, depolanması, tekrar yüklenip istiflenmesi faaliyetleri sonucunda uğrayacakları hasar veya zıya, ancak ve sadece bu faaliyetlerin masrafları müşterek avarya sayıldığı takdirde müşterek avarya olarak kabul edilir. KURAL XIII. TAMİR TUTARLARINDAN YAPILACAK İNDİRİMLER (a) Müşterek avaryaya giren tamirlerde, eski malzeme veya kısımların yerine yenilerinin konulması dolayısıyla, yeni ile eski arasındaki farkın indirilmesi söz konusu olmaz, meğerki, gemi on beş yaşını geçmiş olsun. Bu takdirde ise indirim oranı üçte biridir. Yapının tamamlandığı yılın Aralık ayının otuz birinden müşterek avarya hareketinin meydana geldiği tarihe kadar geçen süre, geminin yaşı olarak kabul edilip indirimler ona göre düzenlenir. Ancak yalıtım donanımı, kurtarma sandalları ve benzerleri, iletişim ve gemi yönlendirme araç ve gereçleri, makine ve kazanlarda indirim söz konusu eşyanın kendi yaşına göre yapılır. (b) İndirimler yeni alet ve parçaların monte edilir haldeki değeri üzerinden yapılır. Kumanya, yedek parça, çapa ve zincirli kablolar için indirim yapılmaz. Havuz ve kızak ücretleri ile geminin yer değiştirme giderleri tam olarak kabul olunur. (c) Gövdenin temizlenmesi, boyanması veya kaplanması giderleri, boyama veya kaplama müşterek avaryanın meydana geldiği tarihten önceki 24 ay içinde yapılmış değil ise, müşterek avaryaya girmez. Eğer 24 ay içinde yapılmış ise, bu giderlerin yarısı müşterek avaryaya kabul olunur. KURAL XIV. GEÇİCİ TAMİRLER (a) Gemide, bir yükleme, ara veya barınma limanında müşterek selamet uğruna veya müşterek avarya sayılacak fedakârlık nedeniyle meydana gelen hasarlar muvakkat olarak tamir edilirse, bu tamir giderleri müşterek avarya olarak kabul olunur. (b) Kaza ile ortaya çıkan hasar sonucunda müşterek deniz sergüzeştini tamamlamak için muvakkat tamirlere girişilmiş ise, buna ait giderler ancak söz konusu tamirler yapılmamış olsaydı, karşılaşılacak ve müşterek avaryaya girecek giderden elde edilen tasarruf oranında, diğer ilgililerin bu yüzden sağladıkları yararlar göz önüne alınmaksızın müşterek avaryaya kabul edilir. (c) Müşterek avarya sayılan muvakkat tamir masraflarından yeni-eski farkı indirilmez. KURAL XV. NAVLUN KAYBI Yükte, müşterek avarya sayılan veya müşterek avarya sonucu olan zıya veya hasarın neden olduğu navlun kaybı müşterek avarya sayılır. Kaybedilmiş olan brüt navlundan, onun kazanılması için yapılmak zorunda kalınan fedakârlık dolayısıyla yapılmaktan kurtulunan harcamalar indirilir. KURAL XVI. FEDAKÂRLIK SONUCUNDA ZAYİ OLAN VEYA HASARA UĞRAYAN YÜK İÇİN MÜŞTEREK AVARYAYA KABUL EDİLECEK TUTAR (a) (i) Fedakârlık sonucunda zayi olmuş veya hasarlanmış bulunan yükler için müşterek avaryaya kabul edilecek tutar, bu sebeple maruz kalınan zarara eşittir. Bu zarar tutarı, alıcıya verilmiş olan ticari fatura veya -böyle bir fatura yoksa- yükün gemiye yüklenmiş haldeki değeri göz önünde bulundurularak belirlenen, yüke ait boşaltma sırasındaki değeri esas alınmak suretiyle hesaplanır. Dispeççi, bu ticarî faturanın, navlun sözleşmesi uyarınca nihai teslim yeri dikkate alınmaksızın, boşaltma zamanındaki değeri yansıttığını kabul edebilir. (ii) Bu zarar tutarı, alıcıya verilmiş olan ticari fatura veya -böyle bir fatura yoksa- yükün gemiye yüklenmiş haldeki değeri göz önünde bulundurularak belirlenen, yüke ait boşaltma sırasındaki değeri esas alınmak suretiyle hesaplanır. Yükün boşaltma sırasındaki değeri, sigorta masrafını ve rizikosu yükle ilgiliden başka kimselere ait bulunmadığı ölçüde, navlunu da içerir. (b) Fedakârlık sonucu hasarlanmış bulunan yükler satılırsa, hasar miktarı üzerinde başka şekilde anlaşma sağlanmış olmadığı takdirde, müşterek avaryaya kabul edilecek zarar, yüklerin net satış bedeli ile bu Kuralın ilk paragrafında öngörülen şekilde hesaplanacak olan sağlam haldeki net değeri arasındaki farktan ibarettir. KURAL XVII. PAYLAŞMAYA KATILAN DEĞERLER (a) (i) Müşterek avaryaya katılma borcu varlıkların müşterek deniz sergüzeştinin sonundaki gerçek net değerleri iledir; şu kadar ki, yükün değerinin belirlenmesinde, alıcıya verilen fatura veya böyle bir fatura yoksa yükleme yeri değerine göre belirlenecek boşaltma zamanındaki değer esas alınır. Dispeççi, bu ticarî faturanın, navlun sözleşmesi uyarınca nihai teslim yeri dikkate alınmaksızın, boşaltma zamanındaki değeri yansıttığını kabul edebilir. (ii) Yükün değerine sigorta masrafı ve navlun da dâhil edilmelidir; meğer ki navlunun rizikosu yük ile ilgili dışındaki bir kimseye ait olsun. Bu şekilde belirlenen değerden, yükün yolculukta veya boşaltma sırasındaki zıya veya hasarlarının indirilmesi gerekir. Eğer dispeççi bir yükün dispeçe katılmasının maliyetinin, sonunda yapacağı katkıya göre çok orantısız sonuç vereceğini muhtemel görürse, o yük müşterek avaryaya katılmaktan muaf tutulabilir. (iii) Gemiye ilişkin kira veya zaman çarteri sözleşmelerinin olumlu veya olumsuz etkileri, geminin değeri belirlenirken dikkate alınmaz. (b) Bu değerlere önceden katılmış olmadıkça, feda edilen varlıklar için kabul edilen müşterek avarya tazminatı eklenmelidir. Gemi ve yük müşterek avarya hareketi anında tamamen zıyaa uğramış olsaydı, navluna hak kazanmak için yapılmasına gerek kalmayacak olan masraflarla ödenmesine gerek olmayacak gemi adamları ücretleri tehlikedeki navlun ve yolcu taşıma ücretinden indirilmelidir. Aynı şekilde müşterek avaryaya kabul edilen giderler hariç kalmak üzere müşterek avarya hareketinden sonra yapılmış olan bütün ek giderlerin gemi değerinden indirilmesi gerekir. Kurtarma hizmetleri için yapılan ödemeler, Kural VI’nın (b) fıkrası gereğince müşterek avaryaya kabul edilmediği takdirde, kurtarma hizmetleri için yapılan ödemelerden doğan indirimler, faiz ve kurtaranların masrafları da dâhil olmak üzere, kurtaranlara yapılan ödemeler ile sınırlıdır (c) Kural G’nin üçüncü fıkrasında öngörülen hallerde, yük ve diğer varlıklar asıl varma limanındaki boşaltma zamanı değerlerine bağlı olarak katılacaklardır; meğer ki, bunlar boşaltma limanına varmadan önce satılmış veya başka bir şekilde elden çıkarılmış olsunlar. Gemi ise, yükün boşaltılmasının tamamlanması zamanındaki gerçek net değerine göre katılacaktır. (d) Yükün varma limanından önce satılması halinde ise, satışın gerçek net tutarı, katılma değeri olarak kabul edilir. Ancak varsa, müşterek avarya tazminatı buna eklenmelidir. (e) Posta, yolcuların bagajı ve yolcu beraberindeki zati eşyalar ve yolcu beraberindeki özel motorlu araçlar müşterek avaryaya katılmazlar. KURAL XVIII. GEMİYE GELEN ZARAR Gemi ile makine ve/veya takımlarının uğradıkları zıya veya hasara karşılık müşterek avaryaya kabul edilecek tazminat aşağıdaki şekilde belirlenir: (a) Eğer tamir yapılmış veya yeni parçalar takılmışsa, Tamir bedeli, tamir ve yenilenmenin makul gerçek giderinden Kural XIII gereğince yeni-eski farkının indirilmesiyle ortaya çıkan miktardır; (b) Tamir yapılmamış veya yeni parçalar takılmamış ise, Tazminat miktarı tamir gereklerinin tahmini değerini aşmamak üzere, böyle bir zıya veya hasarın sebep olduğu makul bir değerden düşme bedelidir. Ancak geminin gerçek tam zıyaı veya tamir bedelinin, geminin değerini aşacağının anlaşılması halinde, müşterek avaryaya kabulü gereken miktar, geminin takdir edilen sağlam durumundaki gerçek değerinden müşterek avarya sayılmayan hasarlarla ilgili tamir giderlerinin tahmini bedeli indirildikten sonra kalan meblağ ile hasarlı durumundaki değeri arasındaki farktan ibarettir. KURAL XIX. BİLDİRİLMEMİŞ VEYA YANLIŞ BİLDİRİLMİŞ YÜKLER (a) Gemi malikinin veya temsilcisinin haberi olmadan yüklenmiş veya yükleme sırasında kasten yanlış bildirilmiş yüklerin uğradığı zıya veya hasar müşterek avarya sayılmaz; ancak bu mallar kurtarılmış olurlarsa denkleştirmeye katılmakla yükümlüdür. (b) Yükleme esnasında kıymeti gerçek değerinden hatalı surette düşük olarak bildirilmiş yüklerin ziya veya hasara uğraması hâlinde, bunlar bildirilen değere göre tazminat alır, fakat bu yüklerin katkıları gerçek değerleri üzerinden olur. KURAL XX. KAYNAK TEMİNİ (a) Müşterek avarya masraflarını karşılamak amacıyla kaynak sağlamak için satılan malların sahiplerinin bu sebeple uğradıkları kayıp müşterek avaryaya kabul edilir. (b) Müşterek avarya harcamalarının sigortalanmasının maliyeti de müşterek avaryaya kabul edilir. KURAL XXI. MÜŞTEREK AVARYAYA GİREN ZARARLAR İÇİN FAİZ (a) Müşterek avaryada dispeçin yayınlanması tarihinden üç ay sonraya kadar müşterek avaryadaki harcama, fedakârlık ve iştiraklere faiz yürütülür. Garameye iştirakle ilgililerin hesaba yapmış oldukları ödemeler veya müşterek avarya avans fonundan çektikleri paralara da faiz yürütülecektir. (b) Her bir takvim yılı için faiz oranı, dispeçin hazırlanmasında kullanılan para birimi için geçerli olan ve o takvim yılının ilk banka işlem günü açıklanan 12 aylık ICE LIBOR’un dört puan arttırılması sureti ile belirlenecektir. Dispeç, ICE LIBOR oranı açıklanmayan bir para birimi ile hazırlanmış ise, oran 12 aylık US Dolar ICE LIBOR’un dört puan arttırılması ile tespit edilecektir. KURAL XXII. DEPO EDİLEN PARALARLA İLGİLİ İŞLEMLER (a) Müşterek avarya, kurtarma veya özel giderler için nakit teminat tahsil edildiği takdirde, bu tutarlar derhal dispeççiye havale edilecek ve onun tarafından, mümkün ise faiz getiren, özel bir hesaba, dispeççinin adına yatırılacaktır. (b) Bu özel hesap, dispeççinin yerleşim yerinde müşteri veya üçüncü kişi paralarına uygulanan hukuka göre açılacaktır. Bu hesap, dispeççinin kendi paralarından ayrı takip edilerek, yediemin olarak veya üçüncü kişilere ait paraların idare edilmesine dair benzer kurallara uygun surette tutulacaktır. (c) Bu şekilde yatırılmış olan paralar, varsa faizleri ile birlikte, müşterek avarya, kurtarma veya özel giderlerden alacaklı olan hak sahiplerinin teminatı olarak saklanır. Mahsuben ödeme veya depozito iadesi ancak bu ödemelerin dispeççi tarafından yazılı olarak belgelenmesi ve depozitoyu yatırmış olana, onayı için bildirilmesi şartı ile yapılabilir. Depozito yatırmış olanın onayının alınması üzerine veya onay verilmemesi hâlinde 90 gün içinde dispeççi ödeme tutarını mahsuben veya kesin katkı olarak depozitodan düşebilir. (d) Bütün depozitolar ve ödemeler veya iadeler, ilgili tarafların nihai sorumluluklarını etkilemez. KURAL XXIII. MÜŞTEREK AVARYA PAYLAŞMASINDA ZAMANAŞIMI (a) Uygulanacak hukukun öngördüğü zamanaşımına ilişkin emredici hükümler saklı kalmak kaydıyla, (i) Müşterek avarya senetleri veya garantilerine ilişkin olanlar dahil olmak üzere, müşterek avarya paylaşmasından doğan her türlü talep hakkı müşterek avaryaya dair dispeçin yayınlanması tarihinden itibaren bir yıl içerisinde sona erer. Bununla beraber, bir talep hakkı, müşterek deniz sergüzeştinin sona ermesinden altı yıl sonra dava edilemez. (ii) Bu süreler, müşterek deniz sergüzeştinin sona ermesinden sonra tarafların anlaşmasıyla uzatılabilir. (b) Bu kural, bir müşterek avarya ilgilisi ile onun sigortacısı arasında uygulanamaz. Metnin tamamını görmek için tıklayınız