(1) TYDD’ye başvuran kişi ve TYD kuruluşlarına, hizmet sunulan tarımsal işletme sayısının bu maddenin dokuzuncu fıkrasında belirlenen sayının %80’inin altına düşmemesi koşuluyla, bir tarım danışmanı için Kararda belirlenen tutarlarda TYDD ödemesi yapılır.
(2) Bakanlık tarafından yetkilendirilerek tarımsal yayım ve danışmanlık hizmeti sunan TYD kuruluşları, bunların şubeleri de dâhil olmak üzere bünyelerinde çalıştırdıkları en fazla beş tarım danışmanı için TYDD ödemesi yapılır.
(3) Kişi ve TYD kuruluşuna her bir tarım danışmanı için yıllık belirlenen TYDD tutarı, on iki aylık hizmet sunumu zorunluluğu saklı kalmak kaydıyla, iki dilim halinde ödenir. Birinci dilim Mayıs ayının ilk iş gününden itibaren, ikinci dilim ise Kasım ayının ilk iş gününden itibaren ödenir.
(4) TYDD kapsamında tarımsal danışmanlık hizmeti alacak tarımsal işletmeler aşağıdaki koşulları sağlamalıdır:
a) ÇKS’ye ve/veya hayvan kayıt sistemine ve/veya örtü altı kayıt sistemine ve/veya su ürünleri kayıt sistemine ve/veya arıcılık kayıt sistemine ve/veya OTBİS’e kayıtlı olmak,
b) Aşağıdaki kriterlerden en az birini sağlamak,
1) Örtü altında en az bir dekar alanda üretim yapmak,
2) Bağ/bahçede en az beş dekar alanda üretim yapmak,
3) Tarla ziraatında; kuruda en az yüz dekar veya yarısından fazlası kuru olmak kaydıyla kuru ve sulu toplam en az yüz dekar, suluda en az elli dekar alanda üretim yapmak,
4) Hayvancılıkta; süt sığırcılığı yapan işletmelerde en az beşi sağmal olmak kaydıyla en az on baş sığır, besi sığırcılığı yapan işletmelerde en az onu erkek hayvan olmak kaydıyla en az kırk baş sığır ve küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinde en az seksen küçükbaş hayvana sahip olmak,
5) Arıcılıkta en az otuz adet arı kolonisine sahip olmak,
6) Su ürünleri üretim tesisine sahip olmak,
7) Kanatlı hayvan yetiştiriciliğinde; yumurta üretiminde 5.000 adet, et üretiminde 10.000 adet ve üzeri kapasitede yetiştiricilik yapmak,
8) Organik tarım alanında (b) bendindeki (1), (2), (3), (4), (5) ve (7) numaralı alt bentlerde belirtilen işletme büyüklüklerinin yarısına sahip olmak.
c) Tarımsal danışmanlık hizmeti alacak gerçek kişiler tarımsal danışmanlık hizmet bürolarının bulunduğu ilde ikamet etmek zorundadır.
(5) Şehitlerin birinci derece yakınları ile gazi ve gazilerin birinci derece yakınlarına ait işletme büyüklüklerinin asgari Bakanlık kayıt sistemlerine kaydolma yeterliliğine sahip büyüklükte olması yeterlidir.
(6) TYDY ve bu Tebliğ kapsamında tarımsal danışmanlık hizmeti alacak tarımsal işletmeler, inceleme ve denetlemelerde Bakanlık yetkililerinin istediği bilgi ve belgeleri ibraz edilmek üzere hazır bulundurmakla sorumludur.
(7) Bu Tebliğ kapsamında EK-37’de yer alan Tarım Danışmanlarının Sertifika Bölümlerine uygun sertifikaya sahip serbest tarım danışmanları ile tarım danışmanı istihdam eden TYD kuruluşları TYDD’den yararlanabilir.
(8) Tarımsal danışmanlık hizmeti verecek kişi ve TYD kuruluşlarının sorumlulukları şunlardır:
a) EYDB’ce hazırlanan hizmet sözleşmelerini esas alarak tarımsal işletmeler ile sözleşme imzalar. Sözleşme imzalanırken vekâlet kabul edilmez.
b) Hizmet sözleşmelerinin her sayfası taraflarca paraflanır, son sayfa imzalanır ve sözleşme süresi en az on iki aydır.
c) Tarımsal danışmanlık hizmeti; TYDY, bu Tebliğ ve tarımsal yayım ve danışmanlıkla ilgili mevzuatında yer alan hükümler doğrultusunda sunulur.
ç) Bakanlıkça, bir dilimi veya tamamı ödenmiş olan TYDD’nin bu Tebliğde belirtilen hükümler doğrultusunda geri alınmasına karar verilmesi durumunda, TYDD olarak alınan tutar ilgili hesaba yatırılmak suretiyle iade edilir.
d) İnceleme ve denetlemelerde Bakanlık yetkililerinin istediği bilgi ve belgeler ibraz edilmek üzere hazır bulundurulur.
e) Tarım danışmanının görevinden ayrılması, danışmanlık hizmet sözleşmesinin tek taraflı veya karşılıklı feshedilmesi, ölüm ve sürekli hastalık hâlinde tarımsal işletmeye EK-37’de yer alan Tarım Danışmanlarının Sertifika Bölümlerine göre hizmet verebilecek tarım danışmanı on beş gün içinde ikame edilir ve ikame edilen tarım danışmanına ait bilgi/belgeler ile EK-31’de yer alan TYDD Başvurusunda Bulunan Kişi/TYD Kuruluşunun Hizmet Sunduğu Tarımsal İşletmelere Ait İcmal on beş gün içerisinde il/ilçe müdürlüğüne gönderilir. Yeni tarım danışmanı bilgileri, TYDBİS üzerinde işlendikten sonra bir hafta içerisinde ilçe müdürlüğü tarafından il müdürlüğüne, iki hafta içerisinde ise il müdürlüğü tarafından EYDB’ye bildirilir.
f) Tarımsal işletmeye tarımsal danışmanlık hizmeti sunan kuruluştaki tarım danışmanı, bu Tebliğde belirtilen on iki aylık hizmet sunumu içerisinde ölüm, sürekli hastalık ve doğal afet gibi sebepler hariç bir defadan fazla değiştirilemez.
g) Tarımsal işletmeye tarımsal danışmanlık hizmeti verecek olan tarım danışmanının sertifika türü ve sertifika bölümü bilgileri, tarımsal danışmanlık hizmeti vereceği işletme tipi, EK-37’de yer alan Tarım Danışmanlarının Sertifika Bölümleri tablosuna uygun olur. İl Teknik Komitesi kararı ile Akdeniz ve Ege Bölgelerinde bitkisel üretim yapan işletmelere tarımsal danışmanlık hizmeti sunan TYD kuruluşlarında Bitki Koruma bölümünde sertifikaya sahip en az bir tarım danışmanı istihdam zorunluluğu getirilebilir. Bu hükümler TYDD kapsamında önceki yıllarda kuruluşta aralıksız istihdam edilen ve hâlihazırda tarımsal danışmanlık hizmeti sunan tarım danışmanları için uygulanmaz.
ğ) TYDD kapsamında tarımsal danışmanlık hizmeti veren kuruluş ile tarım danışmanı arasında imzalanan hizmet sözleşmeleri ve tarımsal işletmelerin sözleşmeleri, destekleme yılının 1 Ocak-31 Aralık tarihleri aralığını kapsaması hâlinde geçerli olur. Tarımsal danışmanlık hizmeti veren kuruluş ile tarım danışmanı arasında hizmet sözleşmelerinin süresi yirmi dört aydan az olamaz.
h) Tarımsal danışmanlık hizmeti veren kişi ve kuruluşlarda istihdam edilen tarım danışmanı, tarımsal danışmanlık hizmet bürolarının bulunduğu ilde ikamet etmek zorundadır.
ı) Tarımsal danışmanlık hizmeti veren kişi ve kuruluşlar; tarımsal desteklemelerin herhangi birinden men edilen tarımsal işletmelere, men edildiği süre boyunca TYDD kapsamında hizmet sunamaz.
i) Tarım danışmanlarının yıllık hizmet vereceği işletmelerden azami beş tanesi şehitlerin birinci derece yakınları ile gazi ve gazilerin birinci derece yakınlarına ait işletmelerden olabilir.
j) Tarım danışmanlarının hizmet vereceği işletmelerde birden fazla işletme tipi olması durumunda, bir tarım danışmanının azami işletme sayısının belirlenmesinde hizmet vereceği işletme tipi fazla olana ait işletme sayısı esas alınır.
k) Bu Tebliğin uygulama süresince, kesinleşen EK-31 TYDD Başvurusunda Bulunan Kişi/TYD Kuruluşunun Hizmet Sunduğu Tarımsal İşletmelere Ait İcmalde yer alan tarımsal işletmelerde meydana gelen eksilmelerin %20’yi geçmemesi koşulu ile 9 uncu fıkrada belirlenen azami işletme sayısı esas alınarak TYDD’ye konu olmayan diğer tarımsal işletmeler ile sözleşme imzalanarak tarımsal danışmanlık hizmeti sunulabilir. Bu tarımsal işletmeler TYDD’ye konu edilemez.
(9) Tarımsal danışmanlık hizmeti verecek kişi ve kuruluşlarda bir tarım danışmanının yıllık hizmet vereceği azami işletme sayıları ve bu işletmelerin kontrol sıklıkları aşağıda belirlenmiştir:
a) Seracılık: İşletme sayısı 40, kontrol sıklığı yılda en az 12.
b) Bahçe bitkileri: İşletme sayısı 50, kontrol sıklığı yılda en az 12.
c) Tarla ziraatı (sulu): İşletme sayısı 50, kontrol sıklığı yılda en az 12.
ç) Tarla ziraatı (kuru): İşletme sayısı 60, kontrol sıklığı yılda en az 12.
d) Büyükbaş hayvancılık (süt): İşletme sayısı 50, kontrol sıklığı yılda en az 12.
e) Büyükbaş hayvancılık (besi): İşletme sayısı 60, kontrol sıklığı yılda en az 12.
f) Küçükbaş hayvancılık: İşletme sayısı 60, kontrol sıklığı yılda en az 12.
g) Su ürünlerinde: İşletme sayısı 10, kontrol sıklığı yılda en az 12.
ğ) Arıcılık: İşletme sayısı 40, kontrol sıklığı yılda en az 12.
h) Kanatlı hayvan yetiştiriciliği: İşletme sayısı 50, kontrol sıklığı yılda en az 12.
(10) Organik tarım işletmelerinde tarımsal danışmanlık hizmeti verecek kişi ve kuruluşlarda, bir tarım danışmanının yıllık hizmet vereceği azami işletme sayıları, dokuzuncu fıkranın işletme türlerine göre ayrılmış bentlerinde belirtildiği gibi olup bu işletmelerin kontrol sıklıkları aşağıda belirlenmiştir:
a) Seracılık: Kontrol sıklığı yılda en az 18.
b) Bahçe bitkileri: Kontrol sıklığı yılda en az 18.
c) Tarla ziraatı (sulu): Kontrol sıklığı yılda en az 18.
ç) Tarla ziraatı (kuru): Kontrol sıklığı yılda en az 18.
d) Büyükbaş hayvancılık (süt): Kontrol sıklığı yılda en az 24.
e) Büyükbaş hayvancılık (besi): Kontrol sıklığı yılda en az 24.
f) Küçükbaş hayvancılık: Kontrol sıklığı yılda en az 24.
g) Su ürünlerinde: Kontrol sıklığı yılda en az 18.
ğ) Arıcılık: Kontrol sıklığı yılda en az 18.
h) Kanatlı hayvan yetiştiriciliği: Kontrol sıklığı yılda en az 18.
(11) Tarımsal danışmanlık hizmeti sunan kişi ve kuruluşların hizmet verebileceği il ve ilçe sınırları ile ilgili hususlar şunlardır:
a) Tarımsal yayım ve danışmanlık yetki belgesine sahip üretici örgütleri, bulundukları il/ilçe sınırları dâhilinde yetkilendirilmiş birimleri aracılığı ile tarımsal yayım ve danışmanlık hizmetlerinde bulunabilirler.
b) Tarımsal yayım ve danışmanlık yetki belgesine sahip ziraat odaları, ilgili mevzuatına uygun olarak bulundukları ilçe veya hizmet verdiği çiftçilerin bulunduğu ilçe sınırları dâhilinde tarımsal yayım ve danışmanlık hizmetlerinde bulunabilirler.
c) Serbest tarım danışmanları sadece bulundukları il sınırları içerisinde tarımsal yayım ve danışmanlık hizmetlerinde bulunabilirler.
(12) Kişi ve TYD kuruluşlarının sunacağı tarımsal danışmanlık hizmetleri ile ilgili hususlar şunlardır:
a) Tarımsal danışmanlık hizmeti sunacak serbest tarım danışmanları ile kuruluşlar ve kuruluşlarda istihdam edilen tarım danışmanları, TYDY ve bu Tebliğ kapsamında belirlenen görevleri yerine getirir. İl teknik komitesi işletme kontrol sıklıklarını bu Tebliğin uygulama süresince geçerli olmak üzere en fazla yüzde elli oranında azaltabilir/artırabilir.
b) Tarımsal danışmanlık hizmeti sunan kuruluşlar ile çiftçiler arasında imzalanan tarımsal danışmanlık hizmet sözleşmesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla, tarımsal danışmanlık hizmeti sunan kuruluşlar demonstrasyon, tarla günü, çiftçi toplantısı, çiftçi inceleme gezisi düzenleyebilir. Danışmanın yıllık planında yer alacak bu faaliyetler il/ilçe müdürlüğü koordinasyonunda gerçekleştirilir. Bu faaliyetlerden tarımsal danışmanlık hizmeti sunan kuruluşun tüm üyeleri faydalanabilir. Bu faaliyetler için düzenlenecek belgeler ile faaliyetlerin izlenmesinde kullanılacak formlar EYDB’ce belirlenir. Bu faaliyetlerin konuları seçilirken il yayım programları dikkate alınır.
c) İl/ilçe müdürlüğü, tarımsal danışmanlık hizmeti sunan serbest tarım danışmanı ve kuruluşlarda istihdam edilen tarım danışmanlarına Bakanlık uygulamaları hakkında eğitim verebilir.
ç) Tarımsal danışmanlık hizmeti sunan serbest tarım danışmanı ve kuruluşlarda istihdam edilen tarım danışmanları, Bakanlık uygulamaları hakkında çiftçileri bilgilendirir.
d) Tarım danışmanları, bilişim teknolojisindeki gelişmeleri takip eder ve tarımsal danışmanlık hizmetinin yürütülmesinde dijitalleşmeyi etkili bir şekilde kullanır.
(13) Tarımsal danışmanlık hizmeti giderleri aşağıdaki kalemlerden oluşur:
a) Personel giderleri.
b) Büro giderleri.
c) Malzeme giderleri.
ç) Diğer giderler.
(14) TYD kuruluşlarına ödenen TYDD’nin tamamı sadece tarım danışmanı ücreti, ücrete bağlı vergi ve sigorta giderleri olarak kullanılır; tarımsal danışmanlık faaliyetinin diğer giderleri TYD kuruluş kaynaklarından karşılanır.
(15) Tarımsal danışmanlık hizmeti sunan kişi ve TYD kuruluşları, hizmet giderlerini karşılamak üzere hizmet sunduğu tarımsal işletmelerden TYDY hükümlerine uymak şartıyla ücret talep edebilir.
(16) Bitkisel üretim yapan tarımsal işletmelere tarımsal danışmanlık hizmeti veren tarım danışmanlarının görevleri şunlardır:
a) Bakanlığın görev alanına giren konularda, hizmet sunduğu tarımsal işletmeler veya görev yaptığı TYD kuruluşunun üyeleri ile ilgili anket, gözlem ve veri toplama işlerini yapmak ve sonuçlarını il/ilçe müdürlüklerine ulaştırmak.
b) Sertifikalı tohum, fidan ve fide kullanımı ile birlikte yörenin ekolojik yapısına uygun çeşit seçimini, modern sulama sistemlerini ve alternatif tarımsal üretimi teşvik etmek, organik tarım-iyi tarım uygulamaları gibi sürdürülebilir ve çevreye duyarlı tarım yöntemlerinin yaygınlaşmasını sağlamak.
c) Toprak analizi sonuçlarına göre gübre kullanımı konusunda tarımsal işletmeleri bilgilendirmek, uygulama yapmak ve özendirmek.
ç) Tarımsal desteklemeler, kredi ve hibeleri takip ederek bunlarla ilgili bilgi vermek, yönlendirmek, teşvik etmek, gerektiğinde proje hazırlamak, hizmet sunduğu tarımsal işletmeler veya görev yaptığı TYD kuruluşu üyelerinin işletme ve arazi kontrollerini gerçekleştirerek il/ilçe müdürlüğüne iletmek.
d) Bitki ve çevre sağlığının korunması konusunda işletmeleri bilgilendirmek. Bitki koruma ürünleri uygulamaları yapmak ve yaptırmak.
(17) Hayvansal üretim yapan tarımsal işletmelere tarımsal danışmanlık hizmeti veren tarım danışmanlarının işletme danışmanlığı kapsamındaki görevleri şunlardır:
a) Bakanlığın görev alanına giren konularda, hizmet sunduğu tarımsal işletmeler veya görev yaptığı TYD kuruluşunun üyeleri ile ilgili anket, gözlem ve veri toplama işlerini yapmak ve sonuçlarını il/ilçe müdürlüklerine ulaştırmak.
b) Tarımsal desteklemeleri takip ederek bunlarla ilgili bilgi vermek, yönlendirmek, teşvik etmek, gerektiğinde proje hazırlamak, hizmet sunduğu tarımsal işletmeler veya görev yaptığı TYD kuruluşu üyelerinin işletme ve hayvan tespitlerini yaparak il/ilçe müdürlüğüne bildirmek.
c) İl/ilçe müdürlüğü kontrolünde uygun eğitim durumu, yeterli donanım ve teknolojik altyapı var ise hayvanlara küpe takıp veri girişinde bulunmak ve hayvan kayıt sistemine ilişkin bilgilerin sağlıklı tutulmasında yetiştiriciye yardımcı olmak.
ç) Eğitim durumunun uygun olması ve ilgili mevzuatın şartlarını sağlamak kaydıyla salgın hastalık durumunda il/ilçe müdürlüğüne bildirimde bulunmak; konulan kordon, tecrit, dezenfeksiyon, karantina ve duyuru gibi idari ve fenni tedbirlerin alınmasına yardımcı olmak, bu konuda alınan kararları uygulamak.
d) Eğitim durumunun uygun olması ve ilgili mevzuatın şartlarını sağlamak kaydıyla il/ilçe müdürlüğü tarafından verilen talimatla, hastalık teşhisi için biyolojik madde (tüberkülin, mallein ve benzeri) uygulama çalışmalarında bulunmak ve hayvan sağlığı ile ilgili hayati tehlike gibi acil durumlarda ilk müdahaleyi yaparak hasta sahibini yönlendirmek.
e) Bakanlıkça düzenlenen veya uygun görülen eğitimlere katılmak.
(18) Su ürünleri üretimi yapan işletmelere tarımsal danışmanlık hizmeti veren tarım danışmanlarının görevleri şunlardır:
a) Bakanlığın görev alanına giren konularda, hizmet sunduğu tarımsal işletmeler veya görev yaptığı TYD kuruluşunun üyeleri ile ilgili anket, gözlem ve veri toplama işlerini yapmak ve sonuçlarını il/ilçe müdürlüklerine ulaştırmak.
b) Tarımsal desteklemeleri takip ederek bunlarla ilgili bilgi vermek, yönlendirmek, teşvik etmek, gerektiğinde proje hazırlamak, hizmet sunduğu tarımsal işletmeler veya görev yaptığı TYD kuruluşu üyelerinin işletme ve hayvan tespitlerini yaparak il/ilçe müdürlüğüne bildirmek.
c) Bakanlıkça düzenlenen veya uygun görülen eğitimlere katılmak.
(19) 6/2/2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremler dolayısıyla genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen yerlerde; kişi ve TYD kuruluşlarının yeni yetki belgesi başvurularında belediyelerden alınan iş yeri açılış ruhsatı, bu Tebliğ süresince istenmez.