(Değişik:RG-7/1/2015-29229)(1)
(1) MARTOY, MOTOY, TORTOY ve BM/AEK 1958 Anlaşması kapsamında araç, aksam, sistem ve ayrı teknik ünite için ilk kez tip onayı alacak imalatçılar, başlangıç değerlendirmesi için Bakanlığa başvurur. Başvuru bu Tebliğin Ek-1’indeki Başvuru Formu ve ekleri ve Ek-2’sindeki Bilgi Formu ile birlikte imalatçı veya yetkili temsilcisi tarafından yapılır. Bakanlık başlangıç değerlendirmesini yapar veya başvuru sırasında imalatçı veya yetkili temsilcisi tarafından belirtilen “C” kategorisi teknik servislerden birini görevlendirebilir. Eğer, imalatçı başvurusunda herhangi bir teknik servis tercihi belirtmemişse Bakanlık tarafından yetki verilen “C” kategorisi teknik servislerden biri görevlendirilebilir. İlk defa tip onayı alacak imalatçılar için değerlendirme uygun ise, tip onay işlemlerine geçilir. BM/AEK 1958 Anlaşmasına taraf olan veya AB üyesi ülkelerin onay kuruluşları tarafından araç, aksam, sistem veya ayrı teknik ünite için tip onayı verilmiş imalatçılara tekrar başlangıç değerlendirmesi yapılmasına gerek duyulmayabilir. İmalatçılar, başvuru ekinde verilen idari dokümanlarda değişiklik olması halinde 30 iş günü içinde güncelleme yapmak zorundadır. Belgeler Bakanlık tarafından arşivlenir. Belgeler elektronik ortamda da Bakanlığa iletilebilir.
(2) MARTOY, MOTOY, TORTOY ve BM/AEK 1958 Anlaşması kapsamında yeni tip aksam, sistem ve ayrı teknik ünite için tip onayı alacak imalatçı veya yetkili temsilcisi; MARTOY’un 7 nci maddesi, TORTOY’un 5 inci maddesi ve MOTOY’un 5 inci maddesi çerçevesinde Bakanlığa veya Bakanlığın görev kapsamında yetkilendirdiği “A” veya “B” kategorisi teknik servislerden birine bu Tebliğin Ek-1’inde yer alan ekler ile birlikte başvurur. Teknik servis, başvuru ile ilgili olarak dokuzuncu fıkrada belirtildiği şekilde Bakanlığı bilgilendirir. Bakanlığa başvuru yapılması durumunda, imalatçı veya yetkili temsilcisi başvuru dilekçesinde hangi teknik servisle çalışacağını belirtir; Bakanlık başvuru dosyasını ilgili teknik servise iletir.
a) Teknik servis, imalatçı veya yetkili temsilci ile yaptığı anlaşma çerçevesinde; gerekli deneyleri yapar veya gözlemler, deneylerin sonucu olumlu olması durumunda rapor düzenleyerek Bakanlığa bildirir. Bakanlık, bu rapora göre tip onayını verir.
b) Teknik servis ile imalatçı veya yetkili temsilcisi arasındaki sözleşme taraflardan birinin tercihi ile sonlandırılabilir. Sözleşme devam ettiği sürece imalatçı veya yetkili temsilcisi aynı tip onayı için başka teknik servise başvuramaz.
(3) MARTOY, MOTOY, TORTOY kapsamında yeni bir araç tip onayı alacak imalatçı veya yetkili temsilcisi; MARTOY’un 6 ncı maddesi, TORTOY’un 5 inci maddesi ve MOTOY’un 5 inci maddesi çerçevesinde Bakanlığa veya Bakanlığın görev kapsamında yetkilendirdiği “A” veya “B” kategorisi teknik servislerden birine bu Tebliğin Ek-1’inde yer alan ekler ile birlikte başvurur. Teknik servis, başvuru ile ilgili olarak dokuzuncu fıkrada belirtildiği şekilde Bakanlığı bilgilendirir. Bakanlığa başvuru yapılması durumunda, imalatçı veya yetkili temsilcisi başvuru dilekçesinde hangi teknik servisle çalışacağını belirtir; Bakanlık başvuru dosyasını ilgili teknik servise iletir.
a) Teknik servis, değerlendirmesini dosya üzerinden yapar. Örnek araç veya araçlar görülür. AT tip onayı olan bir tipin, AB’deki mevzuatın zorunlu uygulama tarihinden dolayı onayı düşmek ile beraber Türkiye’deki asgari mevzuat gereklilikleri karşılaması durumunda, bu aracın ulusal tip onay başvurusunda imal edildiği dönemdeki AT tip onaylı araç örnek olarak kabul edilir. İncelemeler sonucu olumlu ise rapor düzenlenerek Bakanlığa bildirilir. Bakanlık, bu rapora göre tip onayını verir.
b) Teknik servis ile imalatçı veya yetkili temsilcisi arasındaki sözleşme taraflardan birinin tercihi ile sonlandırılabilir. Sözleşme devam ettiği sürece imalatçı veya yetkili temsilcisi aynı tip onayı için başka teknik servise başvuramaz. Ancak tek aşamalı veya karma araç tip onayında, görevli teknik servis, diğer teknik servisler ile işbirliğine gidebilir.
(4) MARTOY, MOTOY, TORTOY ve BM/AEK 1958 Anlaşması kapsamında araç, aksam, sistem ve ayrı teknik ünite tip onaylarında revizyon yapacak imalatçı veya yetkili temsilcisi, tanıtım bildiriminin değişiklik yapılmış sayfaları ve varsa ekleri ile birlikte Bakanlığa veya Bakanlığın görev kapsamında yetkilendirdiği “A” veya “B” kategorisi teknik servislerden birine başvurur. Revizyon olarak değerlendirilen dosya teknik servis tarafından Bakanlığa iletilir ve Bakanlık değişiklikleri ilgili tip onayı dosyasına ekleyerek revizyon ile ilgili tip onay belgesini düzenler.
(5) MARTOY, MOTOY, TORTOY ve BM/AEK 1958 Anlaşması kapsamında aksam, sistem ve ayrı teknik ünite tip onaylarında kapsam genişletme yapacak imalatçı veya yetkili temsilcisi; MARTOY’un 13 üncü maddesi, TORTOY’un 7 nci maddesi ve MOTOY’un 5 inci maddesi çerçevesinde Bakanlığa veya Bakanlığın görev kapsamında yetkilendirdiği “A” veya “B” kategorisi teknik servislerden birine bu Tebliğin Ek-1’inde yer alan ekler ile birlikte başvurur. Teknik servis, başvuru ile ilgili olarak dokuzuncu fıkrada belirtildiği şekilde Bakanlığı bilgilendirir. Bakanlığa başvuru yapılması durumunda, imalatçı veya yetkili temsilcisi başvuru dilekçesinde hangi teknik servisle çalışacağını belirtir; Bakanlık başvuru dosyasını ilgili teknik servise iletir.
a) Teknik servis, imalatçı veya yetkili temsilcisi ile yaptığı anlaşma çerçevesinde, gerekli deneyleri yapar veya gözlemler, deneylerin sonucu olumlu olması durumunda rapor düzenleyerek Bakanlığa bildirir. Bakanlık, bu rapora göre tip onayını verir.
b) Teknik servis ile imalatçı veya yetkili temsilcisi arasındaki sözleşme taraflardan birinin tercihi ile sonlandırılabilir. Sözleşme devam ettiği sürece imalatçı veya yetkili temsilcisi aynı tip onayı için başka teknik servise başvuramaz.
(6) MARTOY, MOTOY, TORTOY kapsamında araç tip onayında kapsam genişletmesi yapacak imalatçı veya yetkili temsilcisi; MARTOY’un 13 üncü maddesi, TORTOY’un 7 nci maddesi ve MOTOY’un 5 inci maddesi çerçevesinde Bakanlığa veya Bakanlığın görev kapsamında yetkilendirdiği “A” veya “B” kategorisi teknik servislerden birine bu Tebliğin Ek-1’inde yer alan ekler ile birlikte başvurur. Teknik servis, başvuru ile ilgili olarak dokuzuncu fıkrada belirtildiği şekilde Bakanlığı bilgilendirir. Bakanlığa başvuru yapılması durumunda, imalatçı veya yetkili temsilcisi başvuru dilekçesinde hangi teknik servisle çalışacağını belirtir; Bakanlık başvuru dosyasını ilgili teknik servise iletir.
a) Teknik servis, değerlendirmesini dosya üzerinden yapar. Teknik servisin gerekli gördüğü durumlar hariç; tüm sistem onaylarının mevcut olması durumunda, 3 yıldan önce MARTOY Ek V’e göre ayrıca araç incelemesi yapılmasına gerek yoktur. Ancak, (AT)715/2007 ve (AT)595/2009 yönetmeliklerinde tanımlı olan motor ailesinin değişmesi durumunda yeni bir örnek aracın görülmesi istenir. Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu olumlu ise rapor düzenlenerek Bakanlığa bildirilir. Eğer yukarıda belirtilen şartlar nedeni ile araç incelemesi yapılırsa da aynı şekilde bir rapor düzenlenerek Bakanlığa bildirilir. Bakanlık, bu rapora göre tip onayını verir.
b) Teknik servis ile imalatçı veya yetkili temsilcisi arasındaki sözleşme taraflardan birinin tercihi ile sonlandırılabilir. Sözleşme devam ettiği sürece imalatçı veya yetkili temsilcisi aynı tip onayı için başka teknik servise başvuramaz. Ancak tek aşamalı veya karma araç tip onayında, görevli teknik servis, diğer teknik servisler ile işbirliğine gidebilir.
(7) Kalite Sistem Belgesine sahip firmalar ilk başvuru sırasında;
a) Ürünün üretimi ile ilgili sorumluluklar ve yetkileri gösteren organizasyon şemasını,
b) Ürünün tip onayı gereklerine göre kontrol edildiğini gösterir bilgileri kapsayan kontrol talimatlarını ve kontrol ile ilgili sorumluluklar, planlama metodu, kontrol metodu, düzeltici ve önleyici faaliyetler, analiz, test ve raporlamaya ilişkin prosedürleri içeren bilgileri,
başvuru dosyasında sunmak zorundadır.
(8) Kalite Sistem Belgesine sahip olmayan firmalar ikinci fıkrada belirtilen bilgi ve belgelere ilave olarak, ölçüm ayar kalibrasyon belgeleri ve iş akış şemasını da sunmak zorundadır.
(9) Teknik servislere yapılan başvuruların Bakanlıkça kontrol ve takip edilebilmesi için, Bakanlık ile teknik servisler arasında bilgi ağı kurulur. Bu bilgi ağı ile teknik servis tarafından; imalatçı/yetkili temsilcisi, başvurulan yönetmelik/regülasyon, araç tipi ve kategorisi, kapsam genişletme ise mevcut onay numarası gibi bilgiler Bakanlığa iletilir. Başvuru yapılan teknik servis tarafından düzenlenen nihai dosya, Bakanlık tarafından teknik servislere bildirilen usul ve esaslar çerçevesinde Bakanlığa gönderilir. Bakanlık, gönderilen dosyayı esas alarak tip onay işlemlerini yürütür. MARTOY’un 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (aa) bendinde ve diğer çerçeve mevzuatta yer alan sorumluluk saklı kalmak kaydıyla, Bakanlığa sunulan nihai dosya üzerindeki idari ve teknik sorumluluk başvuruda bulunan ilgili imalatçıya ve yaptığı işlemler kapsamında teknik servislere aittir. Bakanlığın gönderilen nihai dosyada eksiklikler bulması halinde, gelen dosya ilgili teknik servise iade edilir. Yetkilendirilen teknik servisler ve yetki kapsamları, Bakanlığın internet sayfasında yayımlanır.
a) Araç için tip onayı müracaat dosyasında uygunluk belgesini imzalamaya yetkili kişi veya kişilerin yetkili olduğuna dair firma yazısı ekindeki imza örnekleri yer alır. Bu kişiler, üretimden teslimata kadar geçen üretimin uygunluğu zincirinin herhangi bir noktasında yer alan veya bu amaçla yetkilendirilmiş yetkililerden olmalıdır. Ulusal tip onayı verilen ithal araçlar için varsa, yetkili temsilci uygunluk belgesini imzalayabilir. Tip onayı alınması kapsamında sunulan belgeler imalatçının veya yetkili temsilcisinin kaşesi (elektronik de olabilir) ile teknik sorumlunun adı soyadı ve ıslak veya elektronik imzasını taşımalıdır.
(10) Araç imalatçıları;
a) Kademeli tip onayı,
b) Tek aşamalı tip onayı,
c) Karma tip onayı,
işlemlerden birini seçerek araç tip onayı alabilir. MARTOY, MOTOY ve TORTOY kapsamında araç imalatçıları, araç tip onayı alabilmek için yürürlükte bulunan mevzuata uygun olarak aksam, sistem ve ayrı teknik ünitelerin tip onay belgelerini almak veya bu Tebliğin geçici 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasında belirtildiği gibi hükümler saklı kalmak kaydıyla Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş teknik servislerden deney raporlarını temin etmek ve Bakanlıkta bulunan ilgili Araç Tip Onayı dosyalarına eklemekle yükümlüdür. Süresi içinde bu belgeleri tamamlanmayan araçların tip onay belgeleri geçerliliğini kaybeder.
(11) İmalatçılar uluslararası yürürlükte bulunan BM/AEK Regülasyonları ve/veya Avrupa Birliği Direktif/Regülasyonlarına göre almış oldukları sistem, aksam ve ayrı teknik ünite tip onayı belgelerini Araç Tip Onayı dosyalarına ekleyebilirler. Bunlarla ilgili herhangi bir yeni mevzuat yürürlüğe girdiğinde, geçerliliği devam eden belgeler kabul edilir. AB Direktif/Regülasyonları kapsamında AB Onay Kuruluşlarınca verilen, ülkemiz mevzuatına göre ileri seviyede olan belgeler de geçerlidir. 10/9/2014 tarihli ve 29115 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçların ve Bunlar İçin Tasarlanan Römorklar, Sistemler, Aksamlar ve Ayrı Teknik Ünitelerin Genel Güvenliği İle İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (661/2009/AT)’nin Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ (SGM-2014/33) hükümleri saklıdır. AB resmi dillerinde yazılmış olan belgeler; imalatçının teknik sorumlusu veya temsilcisi tarafından onaylı kopyaları aynen, diğer dillerde olanlar ise noter tasdikli tercümeleri ile birlikte kabul edilir.
(12) Yurt dışında imal edilen araç, aksam, sistem veya ayrı teknik ünite için tip onayı başvurusu yetkili temsilci tarafından yapılabilir. İlk defa tip onayı belgesi alınacak araçlar için yapılacak tip onayı müracaatında, müracaat tarihinde yürürlükte bulunan aksam, sistem ve ayrı teknik ünite ile ilgili mevzuat dikkate alınır.