Danışmanlık Tedbiri Kararlarının Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ

(1) Danışmanlık tedbirleri; çocuğun ailesi yanında korunmasını sağlamak, çocuk hakkında verilen tedbir kararlarının uygulanması sürecinde çocuğu ve bakımından sorumlu olan kişileri desteklemek, uygulanması muhtemel tedbirler hakkında bilgilendirme yapmak ve gerektiğinde tek başına riski azaltıcı bir müdahale olarak veya diğer tedbirlerle birlikte destekleyici nitelikte uygulanmak amacıyla düzenlenir.

(2) Danışmanlık tedbirlerinin içeriği;

a) Çocukların bedensel, zihinsel, sosyal ve duygusal gelişimini desteklemek,

b) Çocukların aile, okul ve sosyal çevresi ile uyumunu güçlendirmek,

c) Çocukların akademik gelişimlerini desteklemek ve yeteneklerine uygun bir meslek sahibi olarak hayata hazırlanmalarını sağlamak,

ç) Bağımlılıkla mücadele ile ihmal, istismar ve şiddet gibi konularda psikososyal destek hizmetleri sunmak,

d) Sosyal, duygusal ve davranış problemleri ile aile dinamikleri ve göçe bağlı aile içinde oluşan sorunların çözümüne yardımcı olmak,

e) Aile bireylerinin ve çocuğun, aile birliğinin bozulmasından kaynaklanan problemlere sağlıklı yaklaşmalarını sağlamak,

f) Ailede çocuğun değeri konusunda yeterli duyarlılığın oluşmasına ve aile içi doğru iletişim kurulmasına yardımcı olmak,

g) Çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin kararların yerine getirilmesi sürecinin doğru yönetilmesini sağlamak,

gibi konuları kapsar ve danışmanlık tedbiri; korunma ihtiyacı olan veya suça sürüklenen çocuk ile çocuğun bakımından ve eğitiminden sorumlu kişileri bütüncül biçimde ele alan, suç ve mağduriyetin tekrarlanmasını engellemek üzere riskleri ve koruyucu önlemleri değerlendiren ve çocuğun normal gelişimini destekleyen psikososyal ve eğitsel destek hizmetleri olarak uygulanır.

(3) İhtiyaç duyulan danışmanlığın içeriği, sosyal inceleme raporunda belirtilir. Sosyal inceleme raporunun, bu tedbire ihtiyacı ortaya koyan sorun veya durumun gerektirdiği uzmanlığı tarif edici ve bu tedbire ilişkin önerileri açıklayıcı nitelikte düzenlenmesi gerekir.

(4) Çocuğun bakımından sorumlu olan kişilere; ebeveyn eğitimi, aile danışmanlığı, sağlıklı iletişim gibi konularda rehberlik ve danışmanlık hizmetleri danışmanlık tedbirini uygulayan meslek mensubu tarafından sunulur. Ayrıca, çocuklarda olumlu davranış değişikliği oluşturmak için çocuğun bakımından sorumlu olan kişiler hizmetten yararlanmaya yönelik uygunluk durumları değerlendirilmek koşulu ile aile eğitimi programlarına yönlendirilebilir.

(1) Danışmanlık hizmeti, tedbir kararının içeriği dikkate alınmak suretiyle, mahkeme tarafından tedbir kararını uygulamakla görevlendirilen kurumda görevli sosyal çalışma görevlilerince yürütülür. Ancak mahkeme tarafından tedbir kararını uygulamakla kurum yerine kişi görevlendirilmesinin söz konusu olduğu durumlarda mahkemenin yetki alanı içerisinde bulunan resmî veya serbest meslek icra eden sosyal çalışma görevlileri de görevlendirilebilir. Sosyal çalışma görevlilerinin bulunmaması halinde ise ilgili mahkeme tarafından resmî kurumlarda görev yapan veya serbest meslek icra eden; çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları, ruh sağlığı ve hastalıkları, çocuk sağlığı ve hastalıkları, aile hekimliği uzmanlarının yanı sıra hekimler ve lisans eğitimi almış ruh sağlığı ve hastalıkları alanında görev yapan hemşireler ile diğer birimlerde görev yapan hemşireler de görevlendirilebilir.

(1) Danışmanlık tedbiri, Millî Eğitim Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve yerel yönetimler tarafından yerine getirilir.

(2) Danışmanlık tedbirinin Millî Eğitim Bakanlığınca uygulanmasına karar verildiğinde tedbir kararı; çocuğun kayıtlı olduğu eğitim kurumunda görev yapan rehber öğretmen/psikolojik danışman tarafından yerine getirilir. Çocuğun kayıtlı olduğu eğitim kurumunda rehber öğretmen/psikolojik danışman bulunmadığı durumlarda danışmanlık tedbiri uygulamaları il veya ilçe millî eğitim müdürlüklerinin görevlendireceği, çocuğun ikamet adresine en yakın eğitim kurumunda görevli rehber öğretmen/psikolojik danışman tarafından yerine getirilir. Herhangi bir okulla ilişiği bulunmayan çocukların danışmanlık tedbiri uygulamaları ise bağlı bulundukları rehberlik ve araştırma merkezlerince yerine getirilir. Danışmanlık tedbir kararlarına ilişkin görevlendirmelerde rehber öğretmen/psikolojik danışmanların hâlihazırda yerine getirmekte oldukları danışmanlık tedbir kararları da gözetilerek dengeli bir dağılım sağlanır. Eğitim kurumlarına yönlendirilen danışmanlık tedbiri dosyaları iş ve işlemleri rehber öğretmen/psikolojik danışmanlar tarafından eğitim tedbiri dosyaları iş ve işlemleri ise okul idareleri tarafından yürütülür.

(3) Tedbirin, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca uygulanmasına karar verildiği hallerde Bakanlıkça 6 ncı maddede sayılanlar arasından görevlendirilen kişi ya da kişiler tarafından yerine getirilir. Danışmanlık tedbir kararlarına ilişkin görevlendirmelerde sosyal çalışma görevlilerinin hâlihazırda yerine getirmekte oldukları danışmanlık tedbir kararları da gözetilerek dengeli bir dağılım sağlanır.

(4) Tedbirin yerel yönetimlerce uygulanmasına karar verildiği hallerde, 6 ncı maddede belirtilen kişi ya da kişiler tarafından yerine getirilir.

(5) Danışmanlık tedbirini yerine getirmekle sorumlu Millî Eğitim Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve yerel yönetimler bu hizmeti öncelikle kurumsal kapasiteleri kapsamında gerçekleştirirler. Kurumsal kapasitelerinin desteklenmesi gerektiği durumlarda ise bu hizmeti danışmanlık ve aile eğitimi alanında hizmet veren sağlık kuruluşları, özel danışmanlık merkezleri, dernek ve vakıflar gibi özel ve resmî kişi, kurum ve kuruluşlarda bulunan, 6 ncı maddede belirtilen nitelikte görevliler tarafından protokol yaparak ya da hizmet satın alma suretiyle de yerine getirebilirler. Ancak, danışmanlık tedbirinin uygulanması amacıyla verilecek bu hizmetler, sorumlu Bakanlığın taşra biriminin ya da yerel yönetimin denetiminde yürütülür.

(1) Danışmanlık hizmeti verecek olan kişilerden; danışmanlık tedbiri eğitimlerini almış ve bu eğitimlerini belgeleyen sosyal çalışma görevlileri öncelikli olarak tercih edilir.

(2) Çocuk hakkında danışmanlık tedbirinin yanı sıra diğer tedbirlere ya da denetim altına alınmasına karar verildiği hallerde, ilgili tedbir kararı ya da denetimi izleyecek kişi ile danışmanlık hizmetini verecek kişi aynı olamaz.

(3) Danışmanlık tedbiri, ailenin kararlara katılımını sağlamaya elverişli olacak şekilde, diğer tedbir kararlarını ya da denetim altına alma kararını izleyen görevliler ile iş birliği içerisinde yerine getirilir.

(4) Danışmanlık tedbiri kararını yerine getirmekle görevli danışman, kurum veya kuruluşlarca, bu tedbir kararının yerine getirilmesinde hazırlanacak uygulama plânına esas olmak üzere; 24/12/2006 tarihli ve 26386 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çocuk Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usûl ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 22 nci maddesinde belirtilen bilgi edinme ilkelerine uymak şartıyla sosyal inceleme raporundan yararlanılır.

(5) Danışmanlık tedbiri, hizmetin niteliğine göre çocuk/aile ile on beş günde bir defa olmak üzere asgari sekiz oturum olarak uygulanır. Hizmetin amacı ve çocuğun/ailenin ihtiyaçları doğrultusunda gerekli görülmesi hâlinde görüşme sıklığı artırılabilir. Eğitim kurumlarının tatil olduğu dönemlerde ise çocuğun üstün yararı gözetilerek ilk oturum ve son oturum dışındaki oturumlar çevrim içi olarak gerçekleştirilebilir. Bu süre sonunda tedbirin devamı ya da sonlandırılması konusunda hazırlanan rapora görüş yazılır.

(6) Danışmanlık tedbirlerinin uygulanması, çocuk, aile veya çocuğun bakımından sorumlu kimseler için hazırlanmış psikososyal programlar vasıtasıyla yürütülür. Bu programların, bireysel veya grupla uygulanabilir nitelikte olması gerekir. Programların, çocuğun bakımından sorumlu kimseyi, aileyi, çocuğu tanıma ve değerlendirmeye yönelik olmasını, çocuğun kurumlarla sağlıklı temasını ve sosyal normlarla uyumunu sağlamayı, çocuğun bakımından sorumlu kimselerin ve ebeveynlerin ise rehberlik edici ve eğitici potansiyellerini geliştirmeyi hedeflemesi gerekir.

(7) Danışmanın, tayin, nakil, hastalık ile aile veya çocukla gerekli çalışmayı sürdürmesini engelleyecek sorunlar çıkması halinde tedbiri uygulamakla görevli kurum tarafından yeni bir danışman belirlenerek ilgili mahkemeye bildirilir. Eğer danışman mahkeme tarafından kurum dışından görevlendirilmiş ise yerine ilgili kurum tarafından mahkemeden yeni danışman atanması talep edilir.

(8) Danışmanlık tedbirinin Millî Eğitim Bakanlığı tarafından uygulanmasına karar verildiğinde, bu kapsamda görevlendirilen personel kendi okul/kurumunda tedbiri uygular. Görevlendirilen personel gerekli gördüğü durumda hane ziyareti gerçekleştirebilir. Hane ziyaretinin gerçekleştirileceği durumlarda, görevli personelin il/ilçe müdürlükleri tarafından araç, kırtasiye gibi ihtiyaçları karşılanır.

(9) Danışmanlık tedbiri iş ve işlemleri ile görevlendirilen sosyal çalışma görevlilerine dosyaların eşit dağıtılması şartı ile bir danışmanın azami on beş danışmanlık tedbiri dosyasına bakması esastır.

(1) Danışmanlık tedbirinin ilgili kuruma tebliğinden itibaren;

a) Mahkeme/çocuk hâkimi tarafından tedbir kararını uygulamakla görevlendirilen kurum 6 ncı ve 7 nci maddeler kapsamında en geç beş iş günü içerisinde personel görevlendirir.

b) Tedbir kararını uygulamakla görevlendirilen personel, görevin kendisine tebliğ edilmesinden itibaren en geç üç iş günü içerisinde süreci başlatır.

c) Tedbir kararının aileye bildiriminden itibaren aile, en geç on gün içerisinde kuruma başvurur. Ailenin belirtilen tarihler içerisinde görüşmeye gelmemesi halinde mahkemeye bildirilir.

ç) Tedbir kararını uygulamakla görevlendirilen personel, çocuk ve aile ile ilk görüşmeyi yaptıktan sonra uygulama planını en geç beş iş günü içerisinde mahkemeye sunar.

d) Mahkeme tarafından bildirilen adreste bulunmaması durumunda mahkemeden çocuk ve aileye ilişkin adres ve iletişim bilgilerinin tespiti istenir.

(2) Danışmanlık tedbiri süreci aşağıdaki hususları içerecek biçimde yapılır:

a) Çocuk, aile, bakmakla yükümlü kişi veya kişiler ile ilgili bilgiler ve dosya bilgileri toplanarak incelenir.

b) Çocuk, aile, bakımından sorumlu kişi veya kişiler ile tanışılır.

c) Danışman, görev ve sorumlulukları hakkında çocuğu, aileyi, bakmakla yükümlü kişi veya kişileri bilgilendirir.

ç) Sorunun tarafları olabilecek aile, öğretmen, idareci ve bunun gibi kimselerle görüşülerek problemin sınırları belirlenir.

d) Çocuğa ve aileye mahkeme kararı ve yükümlülüklerinin tanıtımı yapılır. Aileye, mahkeme kararına uyulmaması veya danışmanlık tedbiri çalışmalarının aksatılması halinde karşılaşacağı süreçler anlatılır.

e) Danışmanlık tedbiri hizmeti ile ilgili bir uygulama planı hazırlanır.

f) Çocuğun ailesinin yanında yaşadığı durumlarda çocuk ve aile sürece birlikte dâhil edilir, ilgili kişilerle de görüşme sağlanır. Çocuğun aile/bakımından sorumlu kimsenin yanında yaşamadığı ve aile/bakımından sorumlu kimseden uzak olduğu durumlarda aile/bakımından sorumlu kimsenin, süreçten, üstüne düşen görev ve sorumluluklardan haberdar edilmesi için gerekli önlemler alınarak danışmanlık tedbiri hizmeti sunulur. Görevlendirilen personel ihtiyaç olduğunu düşündüğünde ilgili kurumlar, öğretmen ya da sosyal çevresinde bulunan kişilerle de görüşebilir.

g) Danışmanlık tedbirinin uygulama sürecinin değerlendirilmesinde kullanılacak izleme kriterleri, bu hizmeti sunacak danışman tarafından belirlenerek uygulama planında gösterilir.

ğ) Uygulama planı doğrultusunda üçer aylık periyotlarla sürecin değerlendirmesine ve varsa tedbirin değiştirilmesine ilişkin öneriyi de içeren rapor; Yönetmeliğin 18 inci maddesinde belirtilen usule göre mahkeme veya çocuk hâkimi tarafından incelenmek üzere mahkemeye gönderilir.

h) Değerlendirme süreç raporunda tedbirden beklenen hedeflerin gerçekleştiği değerlendirildiğinde, tedbirin kaldırılması konusunda mahkeme/çocuk hâkiminden talepte bulunulur. Mahkeme/çocuk hâkiminden gelecek karar doğrultusunda işlem tesis edilir.

ı) Danışmanlık tedbiri kararının devamına karar verilmesi durumunda yeni bir uygulama planı hazırlanır ve mahkemenin onayına sunulur.

i) Danışmanlık hizmeti, danışmanın bu tedbirde istenen amaca ulaşıldığına dair raporu üzerine mahkeme/çocuk hâkiminin vereceği kararla sona erer.

(3) Danışmanlık tedbirlerini uygulayan görevlilerin; mahkeme veya çocuk hâkimine sunulan uygulama planı doğrultusunda yaptıkları işlem ya da görevlerin izlenmesi, tedbirle ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirecek etkinlik ve verimlilik için gerekli desteğin sağlanması bu tedbiri yerine getirmekle yükümlü kurumların sorumluluğundadır.

(4) Danışmanlık tedbirini uygulayan görevliler tarafından görevi sırasında, çocuğa karşı suç işlendiğinin veya çocuğun korunma ihtiyacı olduğunun tespit edilmesi halinde, bu durum yetkili mercilere bildirilir.

(1) Danışmanlık tedbiri kararlarının uygulanmasında, hizmet verecek personelin danışmanlık becerilerini arttırmak amacıyla 6 ncı maddede belirtilen görevlilere yönelik hizmet içi eğitim programları düzenlenir.

(2) Uzmanlık alanı ne olursa olsun, danışmanlık hizmeti verecek olan görevlilerin bu hizmetin amacı ile uygulamaları için hazırlanmış programları öğrenme ve uygulama becerileri konusunda hizmet içi eğitime tabi tutulmaları sağlanır.

(3) Danışmanlık tedbiri eğitimi, genel ve özel konular olmak üzere otuz saat uygulayıcı eğitimi veya kırk saat eğitici eğitimi olarak iki şekilde verilir.

(4) Danışmanlık tedbiri eğitimi içeriği; tedbir kararları, boşanma, kayıp ve yas, şiddet, iletişim, hayır deme becerisi, bilinçli teknoloji kullanımı, madde kullanımı, cinsel istismar, hak ve sorumluluklar, etkili ebeveynlik, öfke yönetimi, aile içi ilişkiler, yaşam becerileri, güvenli ilişkiler gibi konulardan oluşur.

(1) Eğitim planı ve programı, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan, danışmanlık tedbiri ile ilgili standart hizmet içi eğitim programları dikkate alınarak, eğitimi düzenleyen ilgili bakanlıklar tarafından hazırlanır ve uygulamaya konulur. Eğitimin süresi, içeriği, uygulanacağı yerler ve eğitimi verecek uzmanlar eğitim planı ve programında belirtilir.

(2) Danışmanlık tedbirini yürüten kurumlara, danışmanlık tedbiri eğitici eğitimi Millî Eğitim Bakanlığı tarafından, uygulayıcı eğitimi ise danışmanlık tedbirini yürüten kurumlar tarafından verilir.

(3) Eğitimi başarıyla tamamlayanlara danışmanlık tedbirini yerine getirmekle yükümlü ilgili kurum tarafından sertifika veya belge düzenlenir.

(4) Millî Eğitim Bakanlığından danışmanlık tedbiri eğitici eğitimi talep edilmesi durumunda, eğitime ilişkin tüm giderler ile eğitim görevlisi ücreti, eğitimi talep eden kurum tarafından ilgili mevzuata göre karşılanır.

(1) Danışmanlık tedbiri eğitiminin plan ve programları ile materyalinin hazırlanması Millî Eğitim Bakanlığınca yerine getirilir.

(2) Danışmanlık tedbiri kapsamında görevlendirilen personel, plan ve raporlarını kapalı zarf içerisinde ve/veya güvenlik ve gizliliğin sağlanması koşuluyla elektronik ortamda, resmî yazışma usullerine göre mahkeme/çocuk hâkimine ulaştırır.

(1) Danışmanlık hizmeti verebilecek kişilerin listeleri, alanları ve kurumları da belirtilmek suretiyle tedbiri yerine getirmekle sorumlu kurumların taşra birimleri tarafından, il ve ilçelerdeki koordinasyon makamlarına, mahkeme veya çocuk hâkimlerine bildirilir.

(1) 25/10/2008 tarihli ve 27035 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Danışmanlık Tedbiri Kararlarının Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ yürürlükten kaldırılmıştır.

(2) Mevzuatta, birinci fıkra ile yürürlükten kaldırılan Danışmanlık Tedbiri Kararlarının Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Tebliğe yapılan atıflar bu Tebliğe yapılmış sayılır.

(1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

(1) Bu Tebliğ hükümlerini Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı, İçişleri Bakanı ve Millî Eğitim Bakanı birlikte yürütür.