İhracatta Ticari Kalite Denetimlerinin Risk Esaslı Yapılması Amacıyla Firmaların Sınıflandırılmasına İlişkin Tebliğ (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2021/22)

(1) Ticari kalite denetimine tâbi ürünlerin ihracatta hangi sıklıkla ticari kalite denetimine tâbi tutulacağının belirlenmesi amacıyla firmaların işletmeleri, ürün veya ürün grubu bazında olmak üzere aşağıdaki şekilde sınıflandırılır:

(2) Şartları “A”, “B” veya “C” sınıflarından birine uymakla birlikte bu Tebliğ kapsamında sınıflandırma başvurusu yapmamış ya da başvuru yapmakla birlikte “A”, “B” veya “C” olarak sınıflandırılmamış işletmeler “D” sınıfı olarak kabul edilir.

(3) Sınıflandırma, yalnızca ürün güvenliği ve teknik düzenlemeler mevzuatı uyarınca ihracatta gerçekleştirilen ticari kalite denetimlerinin risk analizi esaslı yapılmasında veri amaçlı kullanılır.

(1) Bölge Müdürlüklerinin sınıflandırmaya ilişkin görev bölgeleri TAREKS’te ilan edilir.

(2) Sınıflandırma başvurusu, işletme tarafından, işletmenin bulunduğu ile göre Bölge Müdürlüğünün TAREKS’te ilan edilen görev bölgesi esas alınarak TAREKS üzerinden yapılır. Başvuru tarihini takip eden en geç yedi işgünü içinde aşağıdaki bilgi ve belgeler TAREKS’e elektronik ortamda yüklenir. TAREKS’e elektronik olarak yüklenen bilgi ve belgeler, talep edilmesi halinde ilgili Bölge Müdürlüğüne sunulur.

(3) Firmaya tanınan süre içerisinde istenilen bilgi ve belgelerin TAREKS’e elektronik ortamda yüklenmemesi veya Bölge Müdürlüğüne iletilmemesi durumunda, sınıflandırma başvurusu Bölge Müdürlüğünce reddedilir.

(4) Sosyal Güvenlik Kurumu Bildirgesi ve işe alım sözleşmesi dışında başvuru sırasında istenen belgelerin başvuru tarihi itibarıyla en az üç ay geçerli olması gerekir.

(5) Marka Tescil Belgesinin sınıflandırma başvurusunda bulunan firma adına düzenlenmiş olması gerekir.

(6) Marka kullanım hakkının devir veya lisans hakkı alınmak suretiyle elde edilmiş olması durumunda, bu işlemlerin Türk Patent ve Marka Kurumu siciline kayıtlı olduğunun tevsiki gereklidir.

(7) Marka Tescil Belgesinin;

a) Yurt içinden alınması halinde, Türk Patent ve Marka Kurumundan alınan aslı veya onaylı örneği,

b) Yurt dışından temin edilmesi halinde, ilgili ülke resmi makamlarınca düzenlenen belgenin noter onaylı sureti ve tercümesi,

aranır.

(1) Bölge Müdürlüğünce yapılan ön incelemenin olumlu olması halinde, sınıflandırma başvurusu değerlendirilmek üzere en kısa süre içinde Komisyona havale edilir.

(2) Komisyon, firma tarafından başvuruda sunulan bilgi ve belgeleri değerlendirir ve yerinde yapacağı inceleme neticesinde, işletmenin durumuna uyan sınıfı bir raporla tespit eder. Başvuruda sunulan bilgi ve belgelerin sınıflandırma kapsamına giren ürünlerle ilgili olması gerekir.

(3) Fiziksel ve kimyasal analizlerin Bakanlık laboratuvarları veya Bakanlık tarafından ilgili mevzuat çerçevesinde yetkilendirilen laboratuvarlarda yaptırılmasının yazılı olarak taahhüt edilmesi (Ek-1) halinde, sınıflandırma için laboratuvar ve laboratuvar elemanı bulundurma şartı aranmaz.

(1) Sınıflandırma talebi, Komisyonun bu Tebliğde belirtilen şartların sağlandığına dair olumlu raporu ve Bölge Müdürlüğünün uygun görüşü ile birlikte Genel Müdürlüğün onayına sunulur.

(2) Genel Müdürlükçe yapılan değerlendirme sonucunda işletmenin sınıfı belirlenir ve TAREKS’e kaydedilir. Firma, sınıflandırmaya ilişkin gelişmeleri (sınıf değişikliği, sınıflandırmanın iptali ve benzeri) TAREKS üzerinden takip etmekle yükümlüdür.

(3) İşletmenin sınıfı, gerekli şartları sağladığı sürece geçerlidir.

(4) “D” sınıfı için bu Tebliğ kapsamında başvuru veya sınıflandırma yapılması gerekmez.

(1) “A”, “B” ve “C” sınıfı işletmelerde, ürünleri ilgili teknik düzenlemelerine göre;

a) Denetleyebilmesine imkân sağlayan Sorumlu Denetçi,

b) Ürünle ilgili fiziksel ve kimyasal analizlerin gerekli olması halinde, bu analizleri yapabilecek nitelikte laboratuvar elemanı,

istihdam edilmesi gerekir.

(2) Sorumlu Denetçi bir firmanın sadece bir işletmesinde çalışabilir. Bir işletmede çalışmak üzere TAREKS kapsamında yetkilendirilen Sorumlu Denetçi, sınıflandırma başvurusunun olumlu sonuçlanması halinde, aynı firmanın diğer işletmeleri de dâhil başka hiçbir firma için çalışamaz. Bununla beraber, Sorumlu Denetçinin varsa diğer firmalar adına TAREKS kapsamındaki yetkilerinin hepsi otomatik olarak iptal edilir.

(3) Sorumlu Denetçi sigortalı olarak çalıştığı firma adına TAREKS kapsamında kullanıcı olarak işlem yapabilmekle birlikte, ürünlerin hazırlanmasında sadece sınıflandırma başvurusunda beyan edilen firmanın işletmesinde çalışabilir.

(4) Sorumlu Denetçi şartları uygun olması kaydıyla laboratuvar elemanı olarak görev yapabilir. Bu durumda, ilgili işletme için ayrıca laboratuvar elemanı istihdamı zorunluluğu yoktur.

(1) Sorumlu Denetçi olarak yetkilendirilebilmek için, Sorumlu Denetçi Belgesi Başvuru Formu (Ek-2) ve eki belgelerle birlikte ilgili Bölge Müdürlüğüne başvurulması gerekir.

(2) Birinci fıkra kapsamında başvuru yapan Sorumlu Denetçi adayları, Bakanlık tarafından düzenlenecek eğitime katıldıktan sonra, eğitim sonunda yazılı sınava tabi tutulurlar.

(3) Yazılı sınavda en az yetmiş ve üzeri puan alarak başarılı olanlar, Genel Müdürlüğün onayı sonrasında TAREKS üzerinde Sorumlu Denetçi olarak yetkilendirilirler.

(4) Bölge Müdürü ve Bölge Müdür Yardımcıları ile Bölge Müdürlüğü emrinde istihdam edilen Ticaret Denetmenleri, mühendis ve kimyagerler, bu görevlerinde asgari beş yıl görev yaptıktan sonra istifa ya da emeklilik sebebiyle memuriyetten ayrılmaları durumunda Bölge Müdürlüğüne müracaatları halinde, eğitim ve sınava alınmaksızın ihracatta ticari kalite denetimine tâbi tüm ürünler için Sorumlu Denetçi olarak yetkilendirilebilirler.

(5) Daha önce Sorumlu Denetçi yetkileri iptal edilmiş olanlara ait başvurular yeni başvuru olarak değerlendirilir ve bu Tebliğ uyarınca sonuçlandırılır.

(1) Sorumlu Denetçi adayları, sınav sonucuna yazılı olarak en geç iki işgünü içinde itiraz edebilirler.

(2) İtiraz üzerine, başvuruyu incelemek ve sonuçlandırmak üzere üç kişilik "Bilirkişi Kurulu" Bölge Müdürlüğünce teşkil edilir. Bölge Müdürü veya Bölge Müdür Yardımcısının başkanlık edeceği Kurulda, sınav konusu ürünlerde yetkili en az bir Ticaret Denetmeni görevlendirilir.

(3) Bilirkişi Kurulu tarafından yapılan değerlendirmenin sonucu nihai karar olarak kabul edilir.

(1) “A”, “B” ve “C” sınıfı işletmeler ve ürünün özelliğine göre özel eğitim verilmesi gerekli Sorumlu Denetçi/Sorumlu Denetçi adayları veya diğer personel için, Bölge Müdürlüğünün veya firmanın talebi üzerine, denetimlerde yeknesaklığın sağlanmasını teminen, Bakanlık tarafından eğitim programları düzenlenebilir.

(2) İhtiyaç duyulan diğer eğitimlere ilişkin usul ve esaslar Genel Müdürlük tarafından belirlenir.

(1) Sınıflandırma başvurusunda beyan edilen bilgi ve belgelerde meydana gelen her türlü değişiklik (Marka Tescil Belgesi ve/veya Kalite Sistem Belgesinin yenilenmesi, yenilenmemesi ve/veya iptali, Sorumlu Denetçi ve/veya laboratuvar elemanı istihdam edilmemesi, adres ya da tür değişikliği ve benzeri) bir ay içinde TAREKS üzerinden güncellenir ve ilgili Bölge Müdürlüğüne yazılı olarak bildirilir. Söz konusu değişiklik sonrasında gerekli olması halinde işletmenin sınıfı bu Tebliğ hükümlerince yeniden belirlenir.

(2) Türünü (hukuki şeklini) değiştiren firmaların, tür değişikliği gerçekleşmeden önceki sınıflandırılmış statülerini devam ettirmeleri için, tür değişikliğinin gerçekleşmesinden itibaren bir ay içinde ilgili Bölge Müdürlüğüne keyfiyeti bildirerek TAREKS üzerinden tekrar sınıflandırma başvurusunda bulunması gerekmektedir. Bu durumda, Bölge Müdürlüğünce yeni firmanın eski firmanın devamı olduğu yerinde ve belge üzerinde yapılan incelemeler sonucu tespit edildikten sonra firma tekrar sınıflandırılır.

(3) Sınıflandırma kapsamına yeni Sorumlu Denetçi dâhil edilmesi, yeni ürün ilave edilmesi ve/veya sınıf değişikliği talebinde bulunmak için firmanın TAREKS üzerinden güncelleme yaptıktan sonra yazılı olarak ilgili Bölge Müdürlüğüne başvurması gerekir. Bu durumda, gerekiyorsa Komisyonun olumlu raporu ve Bölge Müdürlüğünün uygun görüşü üzerine Genel Müdürlük tarafından yapılan değerlendirme sonucunda uygun görülmesi halinde yeni Sorumlu Denetçi ya da yeni ürünler sınıflandırmaya dâhil edilir ve/veya işletmenin sınıfı değiştirilir. Sınıf değişikliği başvurusunda daha önce sunulan ve geçerliği devam eden belgeler tekrar aranmaz.

(4) İşletmenin sınıfına ilişkin her türlü değişiklik ve bildirim işlemleri, sınıflandırma için ilk başvuru yapılan Bölge Müdürlüğü nezdinde takip edilir ve Genel Müdürlük tarafından sonuçlandırılır.

(1) Sınıflandırma işlemlerine ve Sorumlu Denetçilere ilişkin bilgiler (sınıflandırma sonuçları, sınıf değişikliği, sınıflandırmanın iptali ve benzeri) ilgili Bölge Müdürlüğü tarafından derhal TAREKS’e kaydedilir.

(1) Sınıfları itibarıyla taşıması gereken şartların sürekliliğinin temini amacıyla, ilgili Bölge Müdürlüğünce A, B ve C sınıfı işletmeler yılda en az bir kez Komisyon tarafından yerinde olağan denetime tâbi tutulur.

(2) Sorumlu Denetçi tarafından yapılan denetimlerin doğruluğunu teyit bakımından, numuneler firmadan istenerek incelenebilir veya risk analizi kapsamında ihraç partisinden numune alınarak ticari kalite denetimi yapılabilir.

(1) Sorumlu Denetçi;

a) TAREKS referans numarası kapsamında ihraç edilecek partilere ilişkin bilgileri içeren Denetim Beyanı ve Belgesini (Ek-3) düzenlemek ve saklamakla,

b) İhracata konu ürünlerin fiziksel ve kimyasal analizinin gerektiği durumlarda, ürünlerden iki takım numune almak, bu numunelere ilişkin bilgileri Numune Kayıt Defterine (Ek-4) kaydetmek ve şahit numuneleri kırk beş günden az altmış günden fazla olmamak üzere, ürünün çeşidine göre tespit olunacak süreye veya alıcı ile satıcı arasında anlaşmazlık çıktığında bunun giderilmesine kadar saklamakla,

c) İhracatta ticari kalite denetiminin risk analizi esaslı olarak yapılacak olması nedeniyle, ihraç edilen ürünlere dair ilgili mevzuatın öngördüğü analiz sonuçları ve ilgili kayıtları beş yıl boyunca saklamakla,

yükümlüdür.

(2) Bölge Müdürlüğünün istemesi halinde, sınıflandırma kapsamında ürün ihraç eden firmaların adı, ihraç edeceği ürün ve miktarına ilişkin bilgiler, üyesi bulunduğu İhracatçı Birliklerince verilir.

(3) Sınıflandırılmış firmalar;

a) Ürünlerini ilgili mevzuata uygun olarak hazırlamakla,

b) Sınıflandırmaya ilişkin beyan edilen bilgi ve belgelerdeki değişikliği derhal ilgili Bölge Müdürlüğüne yazılı olarak bildirmekle,

c) Bakanlıkça istenebilecek her türlü bilgi ve belgeyi temin etmekle,

ç) Denetimle görevlendirilen personele, işletmede yapacakları incelemelerde her türlü yardım ve kolaylığı sağlamakla,

d) Bakanlığın düzenleyeceği eğitim programlarına ilgili firma personelinin katılımını sağlamakla,

e) İhracatta ticari kalite denetiminin risk analizi esaslı olarak yapılacak olması nedeniyle, ihraç edilen ürünlere dair ilgili mevzuatın öngördüğü analiz sonuçları ve ilgili kayıtları beş yıl boyunca saklamakla,

f) Sınıflandırma kapsamında yer alan ürünler ile ilgili diğer mevzuata uymakla,

yükümlüdür.

(4) Sorumlu Denetçilerin bu Tebliğ hükümlerine aykırı işlemlerinden firmalar da müştereken sorumludurlar.

(1) Bu Tebliğ kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediği tespit edilen firmadan, söz konusu uygunsuzluğa ilişkin yazılı savunmasını yedi işgünü içinde bildirmesi, Bölge Müdürlüğü veya Genel Müdürlük tarafından istenir. Söz konusu istemin Bölge Müdürlüğü tarafından yapılması halinde, firmanın savunması Bölge Müdürlüğünün görüşü ile birlikte değerlendirilmek üzere Genel Müdürlüğe iletilir.

(2) Tanınan süre içinde firmanın yazılı savunma yapmaması veya savunmasının Genel Müdürlükçe yeterli görülmemesi halinde, firmaya 2013/4284 sayılı Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararının 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince yazılı uyarı cezası verilir ve/veya aynı fıkranın (b) bendi gereğince firmanın ilgili işletmesinin sınıfı ve gerekli görülmesi halinde işletmenin Sorumlu Denetçisi/Denetçilerinin yetkisi Genel Müdürlük tarafından bir aydan az ve bir yıldan fazla olmamak üzere askıya alınır. Genel Müdürlük tarafından gerekli görülmesi halinde, işletmenin sınıfı, askıya alınan süre sonunda 4 üncü maddeye uygun şekilde değiştirilebilir.

(3) Sınıfının askıya alındığı süre ile bu sürenin bitiminden itibaren üç ay içerisinde, firmanın bu Tebliğ kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediğinin tekrar tespit edilmesi halinde, firmanın ilgili işletmesinin sınıfı ve gerekli görülmesi halinde işletmenin Sorumlu Denetçisi/Denetçilerinin yetkisi Genel Müdürlük tarafından iptal edilir.

(4) Sınıfı iptal edilen işletme için yeni sınıflandırma başvurusu ile yetkisi iptal edilen Sorumlu Denetçi için yeniden yetkilendirme başvurusu, iptal tarihini takip eden altı ay boyunca yapılamaz.

(5) Bu Tebliğe aykırı hareket edenler ile yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunanlar, sahte belge kullanan, ibraz eden veya belgede tahrifat yapanlar hakkında, 29/6/2001 tarihli ve 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun, 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu, 2013/4284 sayılı Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararının bu maddede belirtilmeyen diğer hükümleri ve 29/12/2011 tarihli ve 28157 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2011/53)’nin ilgili hükümleri ile ilgili diğer mevzuat uygulanır.

(1) Sınıflandırma işlemleri için her türlü değerlendirme, denetim ve benzeri masraflar firmalar tarafından Döner Sermaye İşletmesi hesabına yatırılır.

(2) Sorumlu Denetçi adaylarının eğitim, sınav ve benzeri masrafları Sorumlu Denetçi adaylarınca, Döner Sermaye İşletmesi hesabına yatırılır.

(3) Masraflara ilişkin usul ve esaslar Döner Sermaye Komisyonunca belirlenir.

(1) Bu Tebliğde yer alan hususlarda uygulamaya yönelik önlem almaya ve düzenleme yapmaya Genel Müdürlük yetkilidir.

(1) 27/12/2019 tarihli ve 30991 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İhracatta Ticari Kalite Denetimlerinin Risk Esaslı Yapılması Amacıyla Firmaların Sınıflandırılmasına İlişkin Tebliğ (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2020/22) yürürlükten kaldırılmıştır.

(1) Bu Tebliğ 1/1/2021 tarihinde yürürlüğe girer.

(1) Bu Tebliğ hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür.

Ekler için tıklayınız