Işık Kaynaklarının ve Ayrı Kontrol Donanımlarının Çevreye Duyarlı Tasarım Gerekliliklerine Dair Tebliğ (2019/2020/ab) (Sgm:2021/11)

(1) Bu Tebliğde geçen;

a) AB: Avrupa Birliğini,

b) Akkor ışınım: Genelde bir elektrik akımının geçişiyle ısıtılan ipliğe benzer bir iletken (‘filaman’) yoluyla yaratılan ışık kaynaklarında, ışığın ısıyla üretilmesi olgusunu,

c) Ayrı kontrol donanımı: Bir ışık kaynağıyla fiziksel olarak entegre olmayan ve piyasaya ayrı bir ürün olarak veya bir içeren ürünün bir parçası olarak arz edilen bir kontrol donanımını,

ç) Bakanlık: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını,

d) Elektrik kaynağı: 230 (±%10) Volt 50 Hz alternatif akımına sahip elektrik şebekesi beslemesini,

e) Eşdeğer model: Bir modelin çevreye duyarlı tasarım gereklilikleri ile ilgili aynı teknik özelliklere sahip olan, ancak farklı bir model tanımlayıcı ile başka bir model olarak aynı imalatçı veya ithalatçı tarafından piyasaya arz edilen veya hizmete sunulan modeli,

f) Floresan (FL): Işığın büyük bölümünün, deşarjdan kaynaklanan morötesi ışınımla sağlanan bir veya birden fazla fosfor tabakası tarafından yayıldığı düşük basınçlı tipte cıvanın elektriksel gaz deşarjından yararlanan elektrik kaynağına bir (‘bir başlı’) veya iki (‘iki başlı’) bağlantıya (‘başlıklar’) sahip, bu Tebliğin amaçları doğrultusunda, manyetik endüksiyon ışık kaynaklarının da dâhil kabul edildiği, olgu veya bir ışık kaynağını,

g) Gaz deşarjı: Işığın doğrudan veya dolaylı olarak bir gaz, plazma, metal buharı veya gazların ve buharların karışımı yoluyla bir elektrik deşarjı tarafından üretilmesi olgusunu,

ğ) Model tanımlayıcı: Belirli bir ürün modelini, aynı ticari marka veya aynı imalatçı veya ithalatçının adına sahip diğer modellerden ayıran genellikle alfanümerik kodu,

h) Halojen ışık kaynağı: Halojenler veya halojen bileşikleri içeren gazla çevrelenmiş tungstenden yapılma iplik benzeri bir iletkene sahip bir akkor ışık kaynağını,

ı) Işık: 380 nm ile 780 nm arasında bir dalga uzunluğuna sahip elektromanyetik ışınımı,

i) Işık akısı (ɸ): Lümen (lm) olarak ifade edilen, insan gözünün spektral duyarlılığına göre elektromanyetik ışınımın değerlendirilmesi suretiyle ışıyan akıdan (ışınım gücü) saptanan miktarı; yürürlükteki standartlarda öngörülen koşullar (örn. akım, gerilim, sıcaklık) altında, 4π’lik bir katı açıyla bir ışık kaynağından yayılan toplam akıyı ifade eden, eğer bir kısılmış durumdaki akının veya belli bir çalışma süresi sonrasındaki akının amaçlandığı açıkça belirtilmediği durumda, kısa bir çalışma süresinden sonra kısılmamış ışık kaynağına ait başlangıç akısını belirten ve farklı ışık spektrumlarında ve/veya farklı azami ışık yoğunluklarında ışık yaymak için ayarlanabilen ışık kaynakları sözkonusu olduğunda, Ek-I’de tanımlandığı şekliyle ‘referans kontrol ayarları’nda belirtilen akıyı,

j) Işık kaynağı: Aydınlatma teknolojisi olarak akkor ışınım, floresan, yüksek yoğunluklu deşarj, inorganik ışık yayıcı diyotlar (LED) veya organik ışık yayıcı diyotlar (OLED) veya bunların kombinasyonlarını kullanan ve Ek-IV’te belirtilen yönteme göre bir ışık kaynağı olduğu doğrulanabilen, aşağıda belirtilen optik özelliklerin tamamına sahip olan, ışık yayması için tasarlanmış olan veya akkor-olmayan ışık kaynağı sözkonusu olduğunda muhtemelen ışık yayma, aydınlatma ve her ikisi için de uyumlu olacak şekilde tasarlanmış olan elektrikle çalışan bir ürünü,

1) Aşağıda belirtilen değer aralığında olan x ve y türsellik koordinatları:

0.270 < x < 0.530 ve -2.3172 x2 + 2.3653 x -0.2199 < y < - 2.3172 x2 + 2.3653 x – 0.1595;

2) Ek-I’de tanımlandığı gibi projeksiyon yapılan ışık yayma yüzey alanının her mm2’si için < 500 lümen’lik bir ışık akısı;

3) 60 ile 82.000 lümen arasında bir ışıksal akı;

4) (CRI) > 0’lık bir renksel geriverim indeksi;

5) (1)’deki koşulu karşılamayan yüksek basınçlı sodyum (HPS) ışık kaynakları, bu Tebliğin amaçları bakımından ışık kaynağı sayılır;

6) Işık kaynakları, aşağıda belirtilenleri içermez;

(i) LED yonga veya LED çip;

(ii) LED paketleri;

(iii) Işık kaynağını/kaynaklarını içeren ve bu ışık kaynağından/kaynaklarından doğrulama amacıyla çıkartılabilecekleri ürünleri;

(iv) Bir ışık kaynağında yer alan ve bir ışık kaynağı olduklarını doğrulamak için söz konusu ışık kaynağından çıkartılamayan ışık-yayan parçaları;

k) İçeren ürün: İçerilen ışık kaynağının/kaynaklarının ayrı olarak doğrulanmasına olanak vermek için ayırılabilen aydınlatma armatürleri, ışık kaynağı/kaynakları içeren ev aletleri, ışık kaynağı/kaynakları içeren mobilyaları (raflar, aynalar, vitrin dolapları) da kapsayan ancak bunlarla sınırlı olmayan bir veya birden fazla ışık kaynağını veya ayrı kontrol donanımlarını veya ikisini birden içeren ürünü,

l) İnorganik ışık yayan diyot (LED): Işığın, inorganik maddenin bir p-n bağlantısını içeren, bu bağlantının elektrik akımıyla uyarılmasında optik ışınımın yayan ile bir katı durum cihazından elde edilen teknolojiyi,

m) Kontrol donanımı: Bir ışık kaynağıyla fiziksel olarak tümleşik hale getirilebilen veya getirilemeyen ve elektrik güvenliği ve elektromanyetik uyumluluğun belirlemiş olduğu sınırlayıcı koşullar çerçevesinde bir veya birden fazla özel bir ışık kaynağının gerektirdiği elektrik formatı için şebekeyi hazırlamaya yönelik olarak tasarlanmış bir veya birden fazla cihazı;

1) Besleme ve başlatma geriliminin dönüştürülmesi, işletme ve ön ısıtma akımının sınırlandırılması, soğuk başlatmanın engellenmesi, güç faktörünün düzeltilmesi ve/veya radyo girişiminin azaltılması işlemlerini içerebilir.

2) Kontrol donanımı ifadesi, 1/9/2020 tarihli ve 31231 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Harici Güç Kaynaklarının Çevreye Duyarlı Tasarım Gerekliliklerine Dair Tebliğ (2019/1782/AB) (SGM:2020/5) kapsamında yer alan güç kaynaklarını içermemektedir. Bu ifade, bir kontrol donanımıyla fiziksel olarak entegre hale getirilseler ve birlikte tek bir ürün şeklinde pazarlanabilseler dahi, aydınlatma kontrol parçalarını ve aydınlatma dışı parçaları da (Ek- I’de tanımlanmaktadır.) içermemektedir.

3) Ethernet üzerinden Güç (PoE) anahtarı, bu Tebliğ kapsamında bir kontrol donanımı değildir. "Ethernet üzerinden Güç anahtarı" veya "PoE anahtarı", veri aktarımı ve güç kaynağı amacıyla ana şebeke ve ofis ekipmanı ve/veya ışık kaynakları arasına kurulan güç kaynağı ve veri işleme ekipmanıdır.

n) LED paketi: Bir kontrol donanımını veya onun parçalarını, bir başlığı veya aktif elektronik bileşenler içermeyen ve doğrudan elektrik kaynağına bağlanmayan ancak optik elemanlar, ışık dönüştürücüler (fosforlar), elektrostatik boşalma sorunlarına karşı ısıl, mekanik ve elektrik arabirimleri veya parçalardan birini veya birden fazlasını içerebilen, LED aydınlatma armatüründe doğrudan doğruya kullanılmak üzere tasarlanan benzeri ışık yayıcı cihazlar ışık kaynakları olarak kabul edilen ve en azından bir LED yongası içeren tek bir elektrikli parça anlamına gelen yapıyı,

o) LED yongası: Üzerine bir işlevsel LED devresi yerleştirilen bir küçük ışık yayıcı yarı iletken malzeme bloğunu,

ö) Nihai kullanıcı: Bir ürünü kendi ticareti, işi, sanatı veya mesleği dışında amaçlar için satın alan veya satın alması beklenen bir gerçek kişiyi,

p) Organik ışık yayan diyot (OLED): Işığın, organik maddenin bir p-n bağlantısını içeren ve bu bağlantının elektrik akımıyla uyarılması halinde optik ışınım yayan, katı durum cihazından elde edilen teknolojiyi,

r) Renksel geriverim indeksi (CRI): Aydınlatıcının objelerin renk görünümü üzerindeki etkisini, bunların referans aydınlatıcı altındaki renk görünümüyle bilinçli veya bilinçaltı karşılaştırmak suretiyle ölçen standartlarda tanımlanmış olan ilk 8 test rengine (R1-R8) ait renk geriveriminin ortalama Ra’sını veren ölçüyü,

s) Türsellik: Bir renk uyartısının türsellik koordinatlarıyla (x ve y) tanımlanmış özelliğini,

ş) Yüksek basınçlı sodyum ışık kaynağı (HPS): Elektrik kaynağına bağlanan bir (‘tek-uçlu’) veya iki (‘iki-uçlu’) başlıklara sahip olabilen ve ışığın, esas olarak, 10 kilopaskal büyüklüğünde bir kısmi basınçta çalışan sodyum buharından üretildiği bir yüksek yoğunluklu deşarj ışığı kaynağını,

t) Yüksek yoğunluklu deşarj (HID): Ek-I’de tanımlandığı gibi metal halojenür, yüksek basınçlı sodyum ve cıva buharı türleriyle sınırlı olan, çeper sıcaklığının ışık üreten arkı stabilize eden ark odacığı santimetrekare başına 3 Watt’ı aşan bir ampul çeperi yüklemesine sahip olan, elektrikli gaz deşarjını,

ifade eder.

(2) İlave tanımlar Ek-I’de yer almaktadır.