(1) Önlem konusu ithalatın yerli üretim dalı üzerindeki etkisinin belirlenmesinde, yerli üretim dalını temsilen yerli üretici Petlas’ın verileri ağır vasıta, zirai ve iş makinesi lastikleri için ayrı ayrı dikkate alınmıştır. Söz konusu zarar incelemesi 2007–2009 dönemi için yapılmıştır.
(2) Eğilimin sağlıklı bir şekilde incelenmesi amacıyla Türk Lirası bazındaki veriler için yıllık ortalama Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) kullanılarak enflasyondan arındırılmış reel değerler esas alınmıştır.
a) Üretim, kapasite ve kapasite kullanım oranı (KKO)
(1) Bu kapsamda yerli üretim dalının ekonomik göstergeleri incelendiğinde 2007 yılında 100 olan üretim endeksinin 2008 yılında ağır vasıta lastiklerinde 83’e gerilediği; zirai araç ve iş makinesi lastiklerinde sırasıyla 113 ve 116’ya yükseldiği; 2009 yılında ise ağır vasıta lastiklerinde 63’e gerilediği, zirai araç ve iş makinesi lastiklerinde ise 105’e yükseldiği görülmektedir.
(2) Yerli üretim dalının üretim kapasitesi 2007 yılında 100 iken 2008 yılında ağır vasıta ve iş makinesi lastiklerinde aynı kalmış, zirai lastiklerde ise 104 olmuştur; 2009 yılında ise ağır vasıta lastiklerinde 46’ya gerilemiş, zirai araç ve iş makinesi lastiklerinde sırasıyla 139 ve 131’e yükselmiştir. Yerli üretim dalı, ağır vasıta lastiklerinde kapasitesinin bir kısmını diğer ürün gruplarına kaydırmış olup, yapılmakta olan yeni yatırımlarla bu alandaki kapasitesini ürün çeşidini de arttırarak tekrar yükselteceği görülmektedir.
(3) KKO üç vardiya üzerinden hesaplanmıştır. Buna göre yerli üretim dalının kapasite kullanım oranları tam kapasiteye yakın seviyelerde olup, KKO endeksi 2007 baz yılında 100 iken 2008’de ağır vasıta lastiklerinde 83’e düşmüş, zirai araç ve iş makinesi lastiklerinde ise sırasıyla 109 ve 116’ya yükseldiği gözlenmiştir. 2009 yılında kapasitelerde yaşanan değişikliğin de etkisiyle ağır vasıta lastiklerinde KKO’nun 137’ye yükseldiği, zirai araç ve iş makinesi lastiklerinde ise sırasıyla 76 ve 80’e düştüğü gözlenmiştir.
b) Yurtiçi satışlar ve ihracat
(1) Yerli üretim dalının yurtiçi satış miktar endeksi 2007 baz yılında 100 iken ağır vasıta lastiklerinde 2008 ve 2009 yıllarında sırasıyla 76 ve 54’e düştüğü; zirai araç lastiklerinde ise artarak sırasıyla 111 ve 118 olduğu; iş makinesi lastiklerinde de artarak sırasıyla 104 ve 133 olduğu görülmüştür.
(2) Aynı dönemde yurtiçi satış hâsılatı reel olarak incelendiğinde, 2007 baz yılında 100 olan endeksin, 2008’de ağır vasıta ve iş makinesi lastiklerinde sırasıyla 73 ve 91’e gerilediği, zirai araç lastiklerinde ise 103’e yükseldiği, 2009’da ise ağır vasıta lastiklerinde 60’a düştüğü, zirai araç ve iş makinesi lastiklerinde ise 132’ye yükseldiği görülmüştür.
(3) Yerli üretim dalının 2007 baz yılında 100 olan yurt dışı miktar satış endeksi 2008’de ağrı vasıta, zirai araç ve iş makinesinde sırasıyla 53, 99, 103 olmuş, 2009’da ise sırasıyla 84, 104,102 olmuştur.
c) Yurt içi satış fiyatları
(1) Yerli üretim dalının 2007 baz yılında 100 olan ağırlıklı ortalama yurt içi birim satış fiyat endeksi, 2008 ve 2009 yıllarında ağır vasıta lastiklerinde 95 ve 111 olarak; zirai araç lastiklerinde 93 ve 112 olarak gerçekleşmiştir. İş makinesi lastiklerinde ise aynı endeks 2008 yılında artarak 87 olurken 2009 yılında 99 olmuştur.
ç) Verimlilik
(1) Yerli üretim dalında çalışan işçi başına verimlilik endeksi 2007 baz yılında 100 iken, 2008 ve 2009’da ağır vasıta lastiklerinde sırasıyla 108 ve 105 olarak gerçekleşmiş; zirai araç lastiklerinde sırasıyla 100 olmuş ve 96’ya gerilemiş, iş makinesi lastiklerinde ise sırasıyla 103 ve 111’e yükselmiştir.
d) Stoklar
(1) Yerli üretim dalının 2007 yılında stok miktar endeksi 100 olarak alındığında bu endeks ağır vasıtada 2008’de 335’yükselmiş ve 2009’da 144 olmuş; benzer şekilde aynı dönemde zirai araç lastiğinde önce 339’a yükselmiş, sonraki yıl 222 olmuş; iş makinesi lastiğinde de 333’e yükselmiş, sonraki yıl 241 olmuştur.
(2) 2008 yılında tüm ürün gruplarında stoklarda yaşanan artış kriz yılında yerli üretim dalının stoğa çalıştığını göstermekte; krizin daha da derinleştiği 2009 yılında ise yerli lastiğe olan talebin ve satışların artması sonucunda stokların azaldığı görülmektedir.
e) İstihdam
(1) Yerli üretim dalının soruşturma konusu ürün üretiminde yarattığı istihdam 2007 baz yılında 100 olurken, 2008 yılında ağır vasıtada 76’ya düşmüş, zirai araç ve iş makinesi lastiğinde ise 111 ve 112’ye yükselmiştir. 2009 yılında ise ağır vasıta, zirai araç ve iş makinesinde sırasıyla 60, 108 ve 94 olarak gerçekleşmiştir. Ağır vasıta lastikleri istihdamında yaşanan azalmanın, yeniden yapılanma ile birlikte gözden geçirme döneminde bu gurupta halihazırda üretilen ürünlerde kapasitenin düşürülmesinin etkisi olduğu düşünülmektedir.
f) Ücretler
(1) Yerli üretim dalının aylık giydirilmiş reel brüt ücret endeksi 2007 baz yılında 100 alındığında, 2008’de 99, 2009’da 105 olarak gerçekleşmiştir.
g) Maliyetler ve karlılık
(1) Yerli üretim dalının ağırlıklı ortalama yurtiçi birim ticari maliyet endeksi 2007’de 100 iken ağır vasıta lastiklerinde 2008’de 98 ve 2009 yılında 110 olmuş; zirai araç lastiklerinde 2008’de 102 ve 2009 yılında 114 olmuş; iş makinesi lastiklerinde 2008’de 103 ve 2009 yılında 118 olarak gerçekleşmiştir.
(2)Yerli üretim dalının birim karlılığı 2007 baz yılında 100 iken, ağır vasıta lastiklerinde 2008’de 175 ve 2009 yılında 156 olmuş; zirai araç lastiklerinde 2008’de 80 ve 2009 yılında 131 olmuş; iş makinesi lastiklerinde 2008’de 72 ve 2009 yılında 75 olarak gerçekleşmiştir.
(3) Yerli üretim dalının krizin başladığı 2008 yılında düşük maliyetlerle stoğa çalıştığı krizin derinleştiği 2009 yılında kurların da etkisiyle yurtiçi satışların ve satış fiyatının artması dolayısıyla karlılığını koruduğu hatta arttırdığı anlaşılmaktadır. Ayrıca karlılığın önemli oranda yurtdışı karlılıktan kaynaklandığı da görülmüştür.
h) Nakit akışı
(1) Yerli üretim dalının soruşturma konusu ürünlerin satışından elde ettiği nakit akışı endeksi 2007’de 100 iken, ağır vasıta lastiklerinde 2008’de 136 ve 2009 yılında 112 olmuş; zirai araç lastiklerinde 2008’de 82 ve 2009 yılında 143 olmuş; iş makinesi lastiklerinde 2008’de 74 ve 2009 yılında 82 olarak gerçekleşmiştir.
ı) Yatırımların geri dönüş oranları
(1) Yerli üretim dalının bütün faaliyetleri ile ilgili olarak yatırımların geri dönüş oranı (kar/özsermaye), 2007 baz yılında 100 iken, 2008’de 74, 2009’da da 53 olmuştur. Bu durumda 2009 yılında yerli üretim dalı tarafından yapılan sermaye artırımları ve yapılan yatırımların etkili olduğu anlaşılmaktadır.
i) Büyüme
(1) Yerli üretim dalının bütün faaliyetleri ile ilgili olarak aktif büyüklüğü, 2007’de 100 iken 2008’de 133, 2009’da 142’ya yükselmiştir. Bu durum firmanın krize rağmen aktif büyüklüğünü arttırdığını göstermektedir.
j) Sermaye veya yatırımları arttırma yeteneği
(1) Yerli üretim dalının sermaye arttırma yeteneğini görebilmek için, bütün faaliyetlerinde kullanılan özsermayesinin seyri incelenmiştir. Buna göre, 2007’de 100 olan özsermaye, 2008’de 103 olmuş ve 2009’da 117 düzeyine gelmiştir.
(2) Yerli üretim dalının yatırımları arttırma yeteneğini görebilmek için, yerli üretim dalınca yapılan yatırımların seyri incelenmiş ve gözden geçirme döneminde yeni yatırımlar yapıldığı ve bu yatırımların sermaye artırımıyla finanse edildiği görülmüştür.
