(1) Soruşturma konusu ürün, 8432.29.90.00.19 GTİP’li “diğer çapa makineleri”dir.
(2) Soruşturma konusu ürünün ana girdisi 4-12 beygir arasında değişen güç üreten, tek veya çok silindirli, iki veya dört zamanlı, marşlı veya iple çekme suretiyle ateşlenen benzinli ya da dizel güç üniteleri (motor)’dir.
(3) Motorun ürettiği gücü çapa bıçaklarına iletecek olan aktarım mekanizmaları (alüminyum alaşımlı veya sfero döküm) yerli üreticilerin atölyelerinde CNC tezgâhlarından geçirilerek montaj bantlarında motor ve diğer akşam ve parçalarla birleştirilerek nihai ürünün imalatı gerçekleştirilmektedir. Yerli üreticiler benzin motorlu çapa makinelerinin ve bazı tiplerdeki dizel motorlu çapa makinelerinin motorlarını İtalya ve ÇHC’den de ithal etmektedirler.
(4) Soruşturma konusu ürün motor tipi ve ürün modeline göre değişiklik göstermekte olup fabrika çıkış aşamasında müşterinin talebi doğrultusunda kaput, far, tekerlek, akü takılmış veya takılmamış olarak satışa sunulmaktadır.
(5) Soruşturma konusu ürün genellikle ağaç altları ve bağ aralarının, bahçe ve seralardaki sebze aralarının çapalanması, fidan-fide-çiçek yetiştiriciliğinde toprağın hazırlanması, yabani ot kontrolünde ve benzeri birçok işin yapılmasında kullanılmaktadır.
(6) Öte yandan, 8432.29.90.00.11 GTİP’li “gübreli çapa makineleri”nin de şikâyet kapsamı ürünle benzer ürün sayılıp sayılamayacağına ilişkin olarak şikâyetçi yerli üreticilerden görüş istenmiş; Yağmur Tarım Makinaları San. ve Tic. A.Ş.’nin 9/12/2013 tarihli cevabi yazısında söz konusu gübreli çapa makinelerinin traktör kuyruk milinden hareket alan, üzerinde bulunan gübre haznesinden aldığı gübreyi toprağa karıştıran mekanizması ile şikayet konusu üründen tamamen farklı özellikler taşıdığı belirtilmiştir. Söz konusu firma aynı tarihli yazısında bazı ithalatçı firmaların soruşturma konusu ürünü 8701.10.00.00.00 GTİP altında yer alan halk arasında el traktörü diye bilinen “motokültörler” olarak beyan edip ithal ettikleri gerekçesiyle 8701.10.00.00.00 GTİP’li ürünün de soruşturmaya dâhil edilmesini talep etmiştir. Soruşturmanın açılış aşamasında diğer şikâyetçi yerli üreticilerden böyle bir talep gelmemiş olmakla birlikte yerinde doğrulama soruşturması sırasında Taral Tarım Makine ve Aletleri A.Ş. benzer şikâyette bulunmuştur. Adı geçen firma 17/11/2014 tarihli ve 101688 sayılı yazısında benzer şikayetleri dile getiren yazısında özetle; soruşturma konusu 8432.29.90.00.19 GTİP’li “diğer çapa makineleri”nin bazı ithalatçılar tarafından 8701.10.00.00.00 GTİP altında “motokültörler” olarak beyan edilerek ithal edildiğini ve ÇHC’de büyük çaplı motokültör üreticisi olmadığını belirtmiştir.
(7) Soruşturmanın açılış aşamasında söz konusu motokültörlerin daha yüksek beygirlerde güç üreten motorlara sahip olduğu, şanzıman farkı ve kuyruk mili eklenmek suretiyle söz konusu ürünün ihtiyaca göre sulama, taşıma, ilaçlama vb. işlerde de kullanılabilecek nitelik kazandığı ve bu anlamda soruşturma konusu üründen farklılık gösterdiği; incelenen dönem itibariyle ÇHC menşeli motokültör ithalatının çok yüksek düzeylerde olmadığı; söz konusu ürünün birim fiyatlarının görece yüksek olduğu göz önünde bulundurularak motokültörlerin şikâyet konusu ürün kapsamında yer alamayacağı değerlendirilmiştir.
(8) Soruşturmanın ilerleyen safhalarında gerek yerli üreticiler nezdinde gerekse işbirliğinde bulunan ÇHC’li firmalar nezdinde yapılan yerinde doğrulama soruşturmaları sırasında bahsi geçen motokültörler için soruşturmanın açılış aşamasında yapılan değerlendirmelerin geçerliliğini koruduğu ve bunlara ilaveten yerli üreticilerin iddia ettiğinin aksine ÇHC’de yerleşik firmalarca da motokültör üretildiği ve dünyanın birçok ülkesine ihraç edildiği tespit edilmiştir. ÇHC’li firmalarla yapılan görüşmelerde ve üretim tesislerinde yapılan incelemelerde işbirliğinde bulunan bütün ÇHC’li firmaların motokültör üretebildikleri anlaşılmıştır.
(9) Özetle, 8432.29.90.00.11 GTİP’li gübreli çapa makineleri ile 8701.10.00.00.00 GTİP’li motokültörler bu kapsamda soruşturmaya konu ürün kapsamında yer almamaktadır.
(10) Soruşturma açılışını müteakip gönderilen soru formalarına verilen cevaplarda ve nihai bildirime ilişkin yazılı görüşlerinde ithalatçı firmalar ve İstanbul Ticaret Odası özetle;
a) ÇHC menşeli çapa makinelerinin yerli ürüne göre hem düşük kaliteli hem de %70-80 oranında daha düşük fiyatla ithal edilebildiği ve bu ürünlerdeki kar marjlarının yüksek olduğunu,
b) ÇHC’li firmaların daha uzun vadeli satışlar yaptıklarını,
c) Nihai ürün ithalatında dampinge karşı önlem alınması durumda bazı ithalatçıların söz konusu ürünü de-monte halde ithal edip basit montaj ile piyasaya sürebileceğini,
ç) İthalatçı firmaların yerli üreticilere oranla daha geniş servis ağı ve dağıtım kanallarına sahip olduğunu,
d) Farklı ithalatçılar tarafından piyasaya sürülen çapa makinelerinin yedek parçalarının birbiriyle yüksek oranda uyumlu olduğunu,
e) YÜD’ün iç talebi karşılayamadığını,
f) Yerli üreticilerin 8,8 hp altında motorlu çapa makinesi üretmediği ve bunların da daha çok profesyonel kullanıcılara uygun olduğundan hobi amaçlı çapa makineleri ithal edildiğini,
g) Yerli ürünlerin nispeten daha ağır olmaları sebebiyle toprağa daha çok gömüldüğünü ve bu nedenle de yerli ürünlerin seracılıkta kullanıma uygun olmadığını,
ğ) Yerli üreticilerin ana bayi sözleşmeleri yapmaları ve bu sözleşmelerin ana bayiler üzerine ağır finansal ve ticari şartlar yüklemesi nedeniyle ürünün nihai tüketiciye ulaşana kadar fiyatının ciddi oranda yükseldiğini,
h) YÜD tarafından üretilen çapa makinelerinde AB Emniyet Tebliği normlarına uygun ters debriyaj siteminin yer almadığını ve hız limitlerinin 6 km/h ile sınırlandırılmadığını,
ı) Hobi amaçlı kullanıma uygun elektrikli çapa makinelerinin yerli üretiminin olmaması nedeniyle kapsam dışı bırakılması gerektiğini,
iddia ve talep etmişlerdir.
(11) Soruşturma kapsamında işbirliğine gelen ithalatçıların yukarıda özetlenen iddiaları yerinde doğrulama soruşturması sırasında sözlü ve yazılı olarak YÜD’e iletilmiş, bu iddialara ilişkin açıklama talep edilmiştir. Bu meyanda, YÜD özetle;
a) YÜD’ün servis, yedek parça ve ürün dağıtım kanalları bağlamında ithalatçı firmalara oranla daha geniş ve çeşitli ağ yapısına sahip olduğunu,
b) Tasarım ve ürün tescilleri nedeniyle yerli ürünlerin birbirlerinden farklı olmasının ve yedek parçaların birbirine uyumsuz olmasının doğal olduğunu,
c) İddia edilenin aksine YÜD’ün 4 hp’den 12 hp’ye kadar farklı motor gücüne sahip dizel ve benzinli ürünleri üretebildiğini ve talep edilmesi halinde motor ve şanzıman değişikliğine gidilerek hobi amaçlı ürünlerin de üretilmesinin mümkün olduğunu,
ç) Ana bayi sözleşmelerinin iddia edildiği gibi ağır şartlar taşımadığını ve ürünün nihai tüketiciye sunulmasına kadar olan tedarik zincirini kısaltması nedeniyle ürünün nihai tüketiciye daha düşük fiyatla sunulabilmesine imkân sağlandığını,
d) Ürünlerinin AB Emniyet Tebliği normlarına uygun olarak üretildiğini,
e) Hobi amaçlı elektrikli çapa makinesi üretimlerinin olmadığını,
yazılı ve sözlü olarak dile getirmiştir. YÜD nezdinde yürütülen yerinde doğrulama soruşturmasında YÜD’ün yukarıda sayılan hususlarda üretim yaptığı ve tedarik zincirlerini kullandığı müşahede edilmiştir.
(12) Sonuç olarak yapılan incelemeler neticesinde, yerli üretim dalı tarafından üretilen çapa makineleri ile soruşturma konusu ülkelerden ithal edilenlerin, teknik ve fiziki özellikleri, dağıtım kanalları, kullanıcı algılamaları ve kullanım alanları itibariyle benzer özelliklere sahip olduğu ve soruşturmaya konu ülkeden ithal edilen ürünün yerli üretim dalının ürünüyle doğrudan rekabet içinde bulunduğu ve bu nedenle Yönetmeliğin 4 üncü maddesi çerçevesinde benzer ürün olarak kabul edilebileceği anlaşılmıştır.
