Kurum Kurum Dış Ticaret Müsteşarlığı Tebliğin Adı İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ Tebliğ No 2006/9 Resmî Gazete Tarihi 11/07/2006 Resmî Gazete Sayısı 26225 İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2006/9) Kapsam MADDE 1- (1) Bu Tebliğ, 05/01/2006 tarihli ve 26044 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin 2006/2 sayılı Tebliğ ile başlatılan ve 10/5/2004 tarihli ve 2004/7305 sayılı Kararnamenin eki İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Karar ve İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliği çerçevesinde yürütülen korunma önlemi soruşturması sonucunda alınan kararı içermektedir. Soruşturma MADDE 2- (1) Dış Ticaret Müsteşarlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülerek tamamlanan soruşturma sonucunda ulaşılan bilgi ve bulguları içeren sonuç raporu Ek I’de verilmektedir. Karar MADDE 3- (1) İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu, 8516.40.10.00.00 Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonlu “buharlı ütüler”in ithalatında 3 (üç) yıl süreyle korunma önlemi uygulanmasına, önlemin 1. yıl için 5 ABD Doları/adet, 2. yıl için 4,5 ABD Doları/adet ve 3. yıl için 4 ABD Doları/adet tutarında ek mali yükümlülük olarak belirlenmesi ve Dünya Ticaret Örgütü Korunma Önlemleri Anlaşması’nın 9.1 maddesi gereğince gelişmekte olan ülkelere muafiyet tanınması hususlarında Bakanlar Kurulu’na öneride bulunulmasına karar vermiştir. Yürürlük MADDE 4- (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 5- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yürütür. EK I BUHARLI ÜTÜ İTHALATINDA KORUNMA ÖNLEMİ SORUŞTURMASINA İLİŞKİN SONUÇ RAPORU 1. GENEL BİLGİ 1.1 Kapsam Bu rapor, İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Karar ve İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliği (Yönetmelik) hükümleri çerçevesinde yürütülen korunma önlemi soruşturması sonucunda elde edilen bilgi ve bulguları içermektedir. 1.2 Bilgi toplanması ve değerlendirilmesi Soruşturma konusu maddenin yerli üreticileri, ithalatçıları, tüketicileri, kullanıcıları ile bunların bağlı olduğu kuruluşlar veya bunların yetkili temsilcileri ile ilgili ülke/ülkeler yetkili temsilcileri ve ilgili ülkede yerleşik ihracatçılar/üreticilere kendilerini ilgili taraf olarak tanıtabilmeleri ve soruşturmaya ilişkin bilgi, belge ve görüşlerini göndermeleri ve sözlü dinlenme taleplerini iletmeleri için yeterli süre tanınmıştır. Kendisini ilgili taraf olarak tanıtanlardan yerli üreticiler, ithalatçılar ve ilgili ülkelerde yerleşik ihracatçılar/üreticiler için hazırlanan soru formları internet ortamında duyurulmuştur. 1.3 İlgili tarafların bilgilendirilmesi ve dinlenmesi Yönetmeliğin 4 üncü maddesi çerçevesinde, ilgili tarafların görüşlerini karşılıklı olarak dile getirebilmesini teminen soruşturma konusu maddenin yerli üreticileri, ithalatçıları, ilgili ülkelerin yetkili temsilcileri ve ilgili ülkelerde yerleşik ihracatçılar ile bunların bağlı olduğu kuruluşların katılımıyla 9/3/2006 tarihinde bir tarafları dinleme toplantısı düzenlenmiştir. 1.4 Yerinde inceleme Korunma önlemi başvurusunda bulunan ve soruşturma kapsamında bilgi sunan firmalar nezdinde 12-14/4/2006 tarihleri arasında yerinde inceleme yapılmıştır. 2. BENZER VE DOĞRUDAN RAKİP ÜRÜN DEĞERLENDİRMESİ 2.1 Soruşturma konusu madde Soruşturma konusu madde, Gümrük Giriş Tarife Cetveli’nin 8516.40.10.00.00 pozisyonunda yer alan “buharlı ütüler”dir. Başvuruda, soruşturma konusu maddenin, ev içi kullanıma mahsus, 220-240 Voltta çalışan, 1200-2200 Watt güce sahip, buharlı, spreyli, kazanlı/kazansız ütüler olduğu belirtilmiştir. Soruşturma konusu maddenin tüketicileri tarafından temelde fiyatına odaklanılarak algılandığı ifade edilmiştir. Bu itibarla, soruşturma konusu maddenin teknik ve fiziksel özellikler, çeşit, satış kanalları ve kullanım alanları itibariyle yurt içinde üretilenler için benzer ve doğrudan rakip ürün olduğu iddia edilmiştir. 2.2 İlgili tarafların görüşleri Soruşturma kapsamında kendilerini ilgili taraf olarak tanıtanlardan bazıları, ithal ürünlerin dağıtım kanallarının yerli ürünlerden farklı olduğuna, söz konusu ürünlerin yetkili satıcılar vasıtasıyla tüketicilere ulaştığına işaret etmişlerdir. Bunun yanında, ithal ürünlerin yerli ürünlerden teknoloji ve teknik özellikler (ürün ömrü, enerji tüketimi, güç seviyesi vs.) bakımından farklılaştığı belirtilmiştir. Son olarak, ithal ürünlerin kullanıcılar tarafından daha kaliteli ve fiyat seviyesi yüksek ürünler olarak algılandığı vurgulanmıştır. 2.3 Benzer ve doğrudan rakip ürün Benzer ve doğrudan rakip mal tespitine ilişkin olarak başvuru sahiplerinin ve ilgili tarafların görüş ve önerileri değerlendirilmiştir. Ütü imalatında kullanılan temel hammaddeler plastik ve metaldir (alüminyum ve çelik). Metaller; taban, termostat ve diğer dahili mekanizmaların üretiminde kullanılır. Ayrıca bazı üreticiler taban malzemesi olarak seramik de kullanabilmektedir. Plastik ise, ütünün dış kısmının, sapının ve su deposunun üretiminde kullanılan hammaddedir. Termostat yayı, kablo, fiş aksamı gibi parçalar ise genellikle dışarıdan tedarik edilmektedir. Yapılan incelemeler neticesinde, şikayete konu ürünler ile yerli ürünlerin temel olarak aynı üretim teknolojisine sahip ürünler olduğu, işlevsellik olarak esaslı bir değişiklik göstermediği ve tüketicilerin de söz konusu ürünleri işlev ve fiyat bağlamında değerlendirdiği göz önünde bulundurularak ithal ürünler ile yerli ürünlerin benzer ürünler olarak değerlendirilebileceği sonucuna varılmıştır. 3. İTHALATIN DEĞERLENDİRİLMESİ 3.1 İthalatın seyri İthalat (Adet) 2000 2001 2002 2003 2004 2005 821.792 561.185 807.637 1.510.002 2.340.651 2.945.853 Türkiye’nin toplam buharlı ütü ithalatı 2000 yılında 871.792 adet olarak gerçekleşirken, ithalatın 2001 yılında 561.185 adede gerilediği görülmektedir. İthalatın 2002 yılıyla birlikte sürekli bir artış eğilimi gösterdiği ve sırasıyla yıllık bazda % 44, % 87, % 55 ve % 26 oranlarında yükselerek 2005 yılında 2.945.853 adede ulaştığı tespit edilmiştir. 2006 yılının ilk dört ayında, 2005 yılının aynı dönemine göre % 16 oranında artış gösteren ithalat için mutlak artış tespiti yapılabilmektedir. 3.2 İthalatta birim fiyatlar Birim Fiyat ($/Adet) 2000 2001 2002 2003 2004 2005 16 16 14 15 16 18 Toplam ithalatta birim fiyatlar incelendiğinde, 2000 yılında 16 ABD Doları/Adet olarak gerçekleşen ağırlıklı ortalama CIF ithal birim fiyatının izleyen yıllarda düşerek 2002 yılında 14 ABD Doları/Adet’e gerilediği, bu yıldan sonra ise artış göstererek 2005 yılında 18 ABD Doları/adet, 2006 yılı Ocak-Nisan döneminde ise 21 ABD Doları/adet olduğu gözlenmektedir. 3.3 İthalatın piyasa payı Piyasa Payı (%-Endeks) 2001 2002 2003 2004 2005 100 124 198 239 255 Toplam ithalatın yurt içi piyasadan aldığı pay endeksi (2001=100), 2002 yılından itibaren yıllık bazda sırasıyla % 24, % 59, % 21 ve % 7 oranlarında artarak 2005 yılında 255’e ulaşmıştır. Diğer bir ifadeyle, soruşturma konusu dönem içerisinde ithalatın piyasa payı % 155 oranında artmıştır. 3.4 İthalatın yerli üretime oranı İthalat/Üretim (%-Endeks) 2001 2002 2003 2004 2005 100 152 441 863 1.750 Toplam ithalatın yerli üretime oranı soruşturma konusu dönem boyunca düzenli bir artış eğilimi göstermiş ve 2001 yılında 100 olan endeks 2005 yılında 1.750’ye yükselmiştir. Bu itibarla, ithalatta soruşturma konusu dönem için mutlak artışın yanında nispi artış yaşandığı da tespit edilmektedir. 4. ÖNGÖRÜLMEYEN GELİŞME 4.1 Döviz kuru Yeni Türk Lirası’nın (YTL) ondokuz ülke parasına göre hesaplanmış reel efektif kur endeksi (1995=100) aşağıda sunulmaktadır. Reel Kur (1995=100) 2001 2002 2003 2004 2005 116,3 125,4 140,6 143,2 171,3 Kaynak : TCMB Fiyat endeksi olarak tüketici fiyatlarının kullanıldığı endeksteki artışlar YTL’deki değerlenmeyi göstermektedir. Buna göre, YTL, 2001 yılından itibaren yıllık olarak sırasıyla % 8, % 12, % 2 ve % 20 oranlarında reel değer kazancı yaşamıştır. Diğer bir ifadeyle, YTL, 2005 yılında 2001 yılına göre % 47 oranında reel olarak daha değerli bir seviyeye gelmiştir. Bu itibarla, ulusal para biriminde yaşanan değerlenme, ithalat artışına yol açan en önemli öngörülmeyen gelişme olarak karşımıza çıkmaktadır. 4.2 Ekonomik büyüme Türkiye ekonomisinde, beklenen ve gerçekleşen Gayri Safi Milli Hasıla büyüme rakamları aşağıda sunulmaktadır. GSMH Büyümesi 2001 2002 2003 2004 2005 Tahmini 4,5 4,0 5,0 5,0 5,0 Gerçekleşme -9,5 7,9 5,9 9,9 7,6 Fark -14,0 3,9 0,9 4,9 2,6 Kaynak : DPT 2001 yılında yaşanan ekonomik kriz sonucunda % 9,5 oranında küçülen Türkiye ekonomisinin izleyen yıllarda sürekli olarak beklenen büyüme rakamlarının üzerinde büyüdüğü görülmektedir. Gerçekleşen büyüme rakamlarının beklenen büyüme rakamlarından yüksek çıkması, ekonomide beklenenin üzerinde gelir artışı ve nihai tüketim talebi yaşandığının ve dolayısıyla ithalat talebinin de beklenenin üzerinde gerçekleştiğinin dolaylı bir göstergesi olarak değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, ekonominin beklenenin ötesinde büyümesi, ithalat artışına yol açan bir başka öngörülmeyen gelişme olarak görülmektedir. 5. CİDDİ ZARARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Yerli üreticilerin ekonomik göstergelerine ilişkin olarak yapılan incelemede, korunma önlemi başvurusu kapsamında ve soruşturma sırasında bilgi sunan yerli üretici firmalara ait veriler kullanılmıştır.Söz konusu firmalar Türkiye’nin buharlı ütü üretiminin önemli bir kısmını temsil etmektedir. 5.1 Tüketim Tüketim (Adet-Endeks) 2001 2002 2003 2004 2005 100 116 136 175 206 Soruşturma konusu maddenin tüketim seviyesi (toplam yurtiçi piyasa) yerli üreticiler tarafından yapılan yurtiçi satış miktarı ile genel ithalat miktarı toplanarak hesaplanmıştır. Buharlı ütü tüketim endeksinin (2001=100) 2002 yılından itibaren yıllık bazda sırasıyla % 16, % 17, %28 ve % 18 artarak 2005 yılında 206 olduğu görülmektedir. 5.2 Üretim Üretim (Adet-Endeks) 2001 2002 2003 2004 2005 100 95 61 48 30 Yerli üreticilerin toplam buharlı ütü üretim endeksi (2001=100) 2002 yılından itibaren yıllık bazda sırasıyla % 5, % 36, % 21 ve % 38 oranlarında azalarak 2005 yılında soruşturma konusu dönemin en düşük seviyesine gerilemiştir. 5.3 Yurt içi satışlar Y. İçi Satışlar (Adet-Endeks) 2001 2002 2003 2004 2005 100 100 62 40 28 Yerli üreticilerin toplam yurt içi satış endeksi (2001=100) 2002 yılında değişmezken 2003 yılından itibaren yıllık bazda sırasıyla % 38, % 35 ve % 29 oranlarında azalarak 2005 yılında soruşturma konusu dönemin en düşük seviyesine gerilemiştir. 5.4 Kapasite ve kapasite kullanım oranı (KKO) 2001 2002 2003 2004 2005 Kapasite (Adet-Endeks) 100 135 133 141 143 KKO (%-Endeks) 100 70 46 34 21 Yerli üreticilerin toplam buharlı ütü üretim kapasitesi endeksi (2001=100) 2002 yılında % 35 oranında arttırılmış, izleyen yıllarda ise küçük değişimler göstererek 2005 yılında 143 olmuştur. Kapasite kullanım oranı endeksi (2001=100) ise, 2002 yılından itibaren yıllar itibariyle sürekli olarak gerilemiş ve 2005 yılında 21 olarak gerçekleşmiştir. 5.5 Stoklar Stoklar (Adet-Endeks) 2001 2002 2003 2004 2005 100 212 139 138 97 Yerli üreticilerin toplam dönem sonu stok endeksi (2001=100) 2002 yılında % 112 oranında artış göstermiş, izleyen yıllarda ise yıllık bazda sırasıyla % 35, % 1 ve % 29 oranlarında düşerek 2005 yılında 97 olarak gerçekleşmiştir. 5.6 İstihdam İstihdam (Kişi-Endeks) 2001 2002 2003 2004 2005 100 103 89 72 60 Buharlı ütü üretiminde toplam istihdam (idari personel ile direkt ve endirekt işçi toplamı) endeksi (2001=100) 2002 yılında % 3 oranında artarken izleyen yıllarda yıllık bazda sırasıyla % 14, % 19 ve % 17 oranlarında düşerek 2005 yılında soruşturma konusu dönemin en düşük seviyesine gerilemiştir. 5.7 Verimlilik Verimlilik (Adet/İşçi) 2001 2002 2003 2004 2005 6.096 5.537 4.018 4.541 2.970 Toplam buharlı ütü üretim adedinin üretimde çalışan direkt işçi sayısına bölünmesiyle elde edilen işgücü verimliliğinin 2001 yılında 6.096 adet/işçi olurken izleyen yıllarda % 9 ve % 27 oranlarında düşüşle 2003 yılında 4.018 adet/işçi olduğu, 2004 yılında % 13 arttığı, 2005 yılında ise % 35 oranında düşüşle 2.970 adet/işçi olduğu görülmektedir. İşgücü verimliliğindeki düşüş, direkt işçi sayısının 2001 yılından 2005 yılına % 38 oranında düşmesine rağmen, üretimde görülen çok keskin düşüşe bağlı olarak gerçekleşmiştir. 5.8 Karlılık Karlılık (%) 2001 2002 2003 2004 2005 1,5 0,2 0,1 -0,6 -2,6 Vergi öncesi karın toplam satışlara bölünmesiyle hesaplanan karlılığın 2001 yılında % 1,5 olurken izleyen 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla % 0,2 ve % 0,1 olarak gerçekleştiği, takip eden yıllarda ise negatif olduğu gözlenmektedir. 5.9 Piyasa payı Piyasa Payı (%-Endeks) 2001 2002 2003 2004 2005 100 87 46 23 14 Yerli ürünlerin yurt içi piyasadan aldığı pay endeksi (2001=100) 2002 yılından itibaren yıllık bazda sırasıyla % 13, % 47, % 50 ve % 40 oranlarında düşerek 2005 yılında soruşturma konusu dönemin en düşük seviyesine gerilemiştir. 5.10 Fiyat kırılması İthalat (Adet) 2001 2002 2003 2004 2005 Kıymet <Y.S.F. 123.391 260.554 634.192 1.138.255 620.712 Toplam ithalatın soruşturma konusu dönem içerisinde fiyat kırılmasına yol açmadığı tespit edilmiştir. Diğer taraftan, yıllar itibariyle yerli üreticilerin ağırlıklı ortalama yurt içi satış fiyatlarından (Y.S.F.) düşük kıymeti haiz ürünlerin ithalatının seyri aşağıda gösterilmektedir. Buna göre, yerli ürünlerin ortalama yurt içi satış fiyatının altında kıymeti haiz ürünlerin ithalatı 2001 yılında 123.391 adet olurken izleyen yıllarda % 111, % 143 ve % 79 oranlarında yükselerek 2004 yılında 1.138.255 adet olarak gerçeklemiş, 2005 yılında ise % 45 oranlı düşüşle 620.712 adet olmuştur. 6. NEDENSELLİK İLİŞKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 6.1 Yurt dışı satışlar Y. Dışı Satışlar (Adet-Endeks) 2001 2002 2003 2004 2005 100 78 59 65 32 Yerli üreticilerin toplam buharlı ütü yurt dışı satışlar endeksinin (2001=100) 2002 yılından itibaren yıllık bazda sırasıyla % 22 ve % 24 oranlarında düştüğü, 2004 yılında % 10 oranında artışla toparlandığı, 2005 yılında ise % 52 oranında düştüğü görülmektedir. Yerli üreticilerin toplam cirolarının yıllar itibariyle önemli bir kısmı yurt içi satışlar kaynaklı olduğundan hareketle, ihracat performansındaki düşüşün yerli üreticilerin ekonomik göstergelerinde ortaya çıkan bozulma üzerindeki etkisinin ihmal edilebilir düzeyde olduğu düşünülmektedir. 6.2 Yurt içi piyasa Türkiye’nin toplam buharlı ütü tüketimi endeksi 5.1 başlığında verilmektedir. Buna göre, yurt içi piyasanın 2002 yılından itibaren yıllık bazda % 16, % 17, % 28 ve % 18 oranlarında genişlediği görülmektedir. Bu itibarla, yerli üreticilerin ekonomik göstergeleri üzerindeki bozulmanın yurt içi piyasadaki daralmadan kaynaklanmadığı görülmektedir. 6.3 Yurt içi rekabet Soruşturma kapsamında bilgi sunan toplam yerli üretici sayısı 2001-2005 dönemi için 4 olmuştur. Soruşturma süresince yerli üreticiler arasında rekabetin arttığına dair herhangi bir bilgi de sunulmadığından hareketle, yurt içi rekabetin ekonomik göstergeler üzerindeki bozulma üzerinde bir etkisinin olmadığı düşünülmektedir. 6.4 Verimlilik 5.7 başlığında yerli üreticilerin verimlilik rakamları yıllar itibariyle verilmekte olup emek-yoğun bir sektör olan buharlı ütü üretiminde verimliliğin soruşturma konusu dönem içerisinde ekonomik göstergelerde ortaya çıkan bozulma üzerindeki etkisinin, istihdamda daralma yaşandığı ve üretim kapasitesinde ciddi oranda bir artışa gidilmediği göz önünde bulundurulduğunda, ihmal edilebilir düzeyde olduğu düşünülmektedir. 7. SONUÇ Soruşturma konusu maddenin ithalatının soruşturma konusu dönem boyunca sürekli bir artış eğilimi gösterdiği görülmektedir. 2005 yılında 2.945.853 adet olarak gerçekleşen ithalat, bu yılda ithalat artışının 2004 yılına göre % 26, 2000 yılına göre ise % 258 olduğunu göstermektedir. Bunun yanında, yerli üreticilerin yurt içi satış fiyatının altında kıymeti haiz ürünlerin ithalatı 2001 yılında 123.391 adet olurken 2005 yılında 620.712 adede yükselmiştir. Soruşturma konusu dönem içerisinde döviz kurunda yaşanan gelişmeler ve ekonominin beklenenin üzerinde bir büyüme performansı göstermesi, göreceli olarak düşük fiyatlı ürünlerin ithalatında artışa yol açan öngörülmeyen gelişmeler olarak değerlendirilmektedir. İthalat artışının % 26 olduğu 2005 yılında, yerli üreticilerin üretim, yurt içi satışlar, kapasite kullanım oranı, istihdam, karlılık gibi ekonomik göstergelerinde bozulmalar olduğu tespit edilmiştir. Diğer faktörlerin söz konusu bozulma üzerinde etkisi olmadığından hareketle, ithalatın seyrinin ve gerçekleşme koşullarının yerli üreticiler üzerinde ciddi zarar ve ciddi zarar tehdidine yol açtığı tespit edilmiştir.