İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2008/2)

B1 ve B2 grubunda tüketiciler tarafından günlük ihtiyaca yetecek miktarda eşyayı taşımak amacıyla kullanılan kadın çantası, sırt çantası, evrak çantası, okul çantası, cüzdan, portföy ve benzeri eşya yer almaktadır. Tüketici tercihleri moda değişmelerinden de etkilendiği için ekonomik ömürleri 2-3 yıl arasında değişmektedir. B1 grubunda yer alan eşyanın üretiminde suni deriler dâhil plastik ve tekstil hammadde olarak kullanılmaktadır. Bunlar dışında kalan hammaddelerden üretilen eşya ise B2 grubunu oluşturmaktadır.

C grubunda belirli bir eşyayı saklama ve taşıma amacıyla kullanılan gözlük, cep telefonu, fotoğraf makinesi kılıfları; mücevher kutusu, takım çantası gibi mahfazalar yer almaktadır. Ekonomik ömürleri beraber kullanıldıkları eşyanın ekonomik ömrü ile orantılı olup, genellikle kıymetli eşya ile beraber kullanıldıklarından 3 yıldan fazladır.

Soruşturma konusu eşyanın üretimi, model geliştirme, kesim, dikim, yardımcı malzemelerle aksesuarların birleştirilmesi ve ambalajlama olarak sıralanabilecek başlıca 5 aşamadan oluşmaktadır. Üretim sürecinin her aşamasında yoğun emek kullanılmaktadır. Emek kullanımı özellikle dikim ve aksesuarların birleştirilmesi aşamalarında yoğunlaşmaktadır. Bunun yanında, kumaş, suni deri gibi hammaddelerle çalışılırken özellikle küçük parçaların kesim işlemleri tam otomatik makineler yerine elle kontrollü makinelerle gerçekleştirilmektedir. Bu makinelerde kesim yapmak için de kalıp çıkarılmasına ihtiyaç duyulmakta ve bu durumda da emek kullanımı artmaktadır. Türkiye’de yerleşik işletmelerin tamamına yakınında kesiminin de bu şekilde yapılmakta olduğu düşünüldüğünde bu sektörün önemli ölçüde istihdam yarattığı görülmektedir. Bu itibarla, soruşturma konusu eşyanın yerli üretim sayılabilmesi için kesim işlemi ve bu işlemden sonraki tüm birleştirme aşamalarının yurt içinde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

1.7 Benzer veya doğrudan rakip ürün

Yukarıda sayılan alt gruplar bazında yapılan incelemede soruşturma konusu eşyanın yerli üretilenleri ile ithal edilenlerinin üretim tekniği ve süreci, satış ve dağıtım kanalları ile tüketici ve talep yapısı bakımından benzer veya doğrudan rakip ürün olduğu tespit edilmiştir.

2. SORUŞTURMA KONUSU EŞYANIN İTHALATI İLE İLGİLİ BİLGİLER

2.1. İthalatın seyri

Soruşturma konusu eşyanın ithalatına ilişkin miktar değerleri istatistikî değerler olup “adet” olarak adlandırılmıştır. A grubunda ithalat 2002 yılında 581 bin adet iken 2007’de 9,4 milyon adet olarak gerçekleşmiştir. Bu gurupta en önemli artışlar 2004 ve 2005 yıllarında gerçekleşmiştir. 2004 yılında bir önceki yıla göre %131, 2005 yılında %204 artış yaşanmıştır. B1 grubunda ithalat inceleme dönemi boyunca sürekli artış göstermiş, özellikle 2003 ve 2004 yıllarında önemli artışlar görülmüştür. 2004 yılında bir önceki yıla göre artış oranı %117 olmuştur. B2 grubunda ithalat 2002 yılındaki 636 bin adetlik seviyesinden 2006 yılında yaklaşık 2,5 milyon adet seviyesine çıkmıştır. 2007 yılında yaklaşık aynı seviyede kalmıştır. En önemli artış 2004 yılında görülmüş, bu yıl bir önceki yıla göre miktar artış oranı %80 olarak gerçekleşmiştir. C grubunda ithalat 2002-2006 döneminde 359 bin adetten 2,5 milyon adede yükselmiştir. 2007 yılında bir önceki yıla göre %49 artış görülmüştür.

2.2. İthalatın piyasa payı

Soruşturma konusu eşyasının yurt içi piyasadan yıllar itibariyle aldığı pay incelendiğinde, tüm alt gruplarda ithalatın piyasa payının arttığı, 2002–2005 dönemi boyunca en önemli artışların ise B1 ve C gruplarında yer alan eşyada gerçekleştiği görülmektedir. Özellikle B1 ve B2 gruplarında ise 2006 yılında yüksek artışlar görülmektedir.

2.3. İthalatın yerli üretime oranı

Piyasa payını arttıran ithalatın, yerli üretime oranı da 2002–2006 döneminde artmıştır. Artış oranı 2006 yılında en yüksek seviyesine ulaşmış; bu yıldaki artış A, B1, B2 ve C grupları bazında sırasıyla 15 puan, 154 puan, 510 puan ve 7 puan olarak gerçekleşmiştir.

3. ÖNGÖRÜLMEYEN GELİŞME

Mamul eşyayı yurt dışından tedarik etmenin maliyetini en fazla etkileyen etken olan yabancı para fiyatı inceleme konusu dönemde yaklaşık olarak aynı düzeyde kalmış, bu durumda ithalatçıların maliyetlerinde önemli bir değişiklik yaşanmamıştır. Yurt içinde karşılaşılan maliyetler ise faktör fiyatlarında dönem boyunca meydana gelen artışlar nedeniyle artmış ve yurt içinde üretmenin maliyetini yükseltmiştir. Yerli üreticiler büyük ölçüde yurt içi faktörlere bağlı olarak üretim yapmaktadır. Böylelikle yurt içinde ve yurt dışında üretim yapmada karşılaşılan maliyet faktörleri arasındaki fark dönem boyunca gittikçe açılmış ve 2007 yılında en yüksek seviyesine ulaşmıştır.

4. YERLİ ÜRETİCİLER ÜZERİNDE CİDDİ ZARAR TESPİTİ İLE İLGİLİ BİLGİLER

Yerli üreticiler üzerinde ciddi zarar tespiti ile ilgili bilgiler, oluşturulan örneklem kümesindeki firmaların ekonomik ve mali göstergeleri esas alınarak elde edilmiştir. 2007 yılına ilişkin veriler projeksiyon verilerdir.

4.1. Kapasite ve üretim

Soruşturma konusu eşyaya ilişkin üretim endeksleri büyük ölçüde düşüş göstermiştir. C grubuna ilişkin üretim endeksi ise 2006 yılından itibaren azalmıştır. Diğer taraftan, son yıllarda hiçbir grupta önemli bir kapasite artışı olmamıştır. Cüzi miktarlardaki kapasite artışı ise verimliliği arttırmaya yönelik olarak yapılan yenileme yatırımı niteliğindeki kapasite artışıdır. Üretimdeki azalmaya paralel olarak KKO da düşüş göstermiştir.

4.2. Satışlar

Soruşturma konusu eşyanın her 4 grupta yer alanlarının yurt içi satışları 2005 yılına göre düşüş göstermiştir.

4.3. Stoklar

Soruşturma konusu eşyanın tüm alt gruplarına ilişkin stok miktarları artış göstermiştir. Özellikle B1 grubu stoklarında oldukça yüksek oranlarda artış meydana gelmiştir.

4.4. Karlılık

Soruşturma konusu eşyanın tüm alt gruplarına ilişkin ortalama karlılık verileri 2003 yılından itibaren azami %2’lik dar bir bant içerisinde dalgalanmıştır.

4.5. İstihdam

Soruşturma konusu eşyanın üretiminde istihdam edilen işçi sayısında son dönemde büyük değişmeler görülmemiştir. Ancak B1 ve C gruplarında 2006 ve 2007 yıllarında azalma olmuştur.

4.6. Verimlilik

Soruşturma konusu eşyanın tüm alt gruplarına ilişkin verimlilik endeksleri inceleme konusu dönem boyunca artış göstermiştir.

4.7 Tüketim

Soruşturma konusu eşyanın tüketimi özellikle 2004 ve 2005 yıllarında önemli artış göstermiştir.

4.8. Fiyat kırılması

Soruşturma konusu eşyanın ithal birim fiyatlarının yerli üreticilerin satış fiyatlarını 2007 yılında bavullarda %38 oranında; kadın, spor, sırt ve evrak çantalarında %9 oranında; cüzdanlarda %40 oranında ve benzeri mahfazalarda ise %33 oranında kırdığı görülmektedir.

5. NEDENSELLİK İLİŞKİSİNİN İNCELENMESİ

Soruşturma konusu eşyanın ithalatı özellikle 2004 yılından itibaren önemli bir artış göstermiş, tüketimde de buna paralel artışlar yaşanmıştır. İthalattaki bu artıştan sonraki dönemde, özellikle 2005 yılı ve sonrasında ise yerli üreticilerin yurt içi satışlarında ve üretimlerinde düşüş olduğu tespit edilmiştir. Satışları azalan firmalar üretimlerini de azaltmış olmalarına rağmen ellerindeki stoklar artış göstermiştir. Bu durum artan talebin gittikçe daha büyük bir kısmının ithalat aracılığıyla karşılanır hale geldiğini göstermektedir. Son dönemlerde görülen ithalat artışının yerli üreticilerin piyasa paylarını doğrudan doğruya azalttığını ve diğer bazı ekonomik göstergelerinde bozulmalara neden olduğu anlaşılmıştır.

Korunma önlemi soruşturması çerçevesinde yapılan incelemelerde, tüketimdeki gelişmeler, ihracattaki gelişmeler, yerli üreticiler arasındaki rekabet, yerli üreticilerin maliyetini artıran amortisman ve finansman giderlerinin artışı, alternatif ürün geliştirilip geliştirilmediği hususları incelenmiş olup, yerli üreticiler üzerinde ciddi zarara neden olan ithalat artışı dışında başka bir faktör tespit edilmemiştir.

6. SONUÇ

Sonuç olarak, seyahat çantaları, el çantaları ve benzeri mahfazaların ithalatının özellikle son dönemde ani ve önemli oranda arttığı; bu artışın yerli üreticilerin ekonomik göstergelerinde bozulmalara neden olduğu, diğer faktörlerin söz konusu bozulma üzerinde etkisi olmadığı, ithalat artışı ve gerçekleşme koşulları ile yerli üreticilerin ciddi zarar ile karşı karşıya kalması arasında nedensellik ilişkisi olduğu anlaşılmıştır.