(1) Bu Tebliğin amacı, Ek-1’de yer alan ürünlerin, ithalatta 4/10/2016 tarihli ve 29847 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğine uygunluğunun denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
(2) Bu Tebliğ, Serbest Dolaşıma Giriş Rejimine tabi tutulacak ürünleri kapsar.
(3) Bu Tebliğ, Hariçte İşleme Rejimi uyarınca ihraç edilip geri gelen eşyaları kapsamaz.
(1) Bu Tebliğ, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 455 inci maddesine, 5/3/2020 tarihli ve 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanununa, 14/9/2022 tarihli ve 6038 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararına ve 16/8/2023 tarihli ve 32281 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanmıştır.
(1) Bu Tebliğde geçen;
a) A.TR Dolaşım Belgesi: Türkiye veya Avrupa Birliğinde serbest dolaşımda bulunan eşyanın Gümrük Birliği çerçevesinde tercihli rejimden yararlanabilmesini sağlamak üzere, gümrük idaresince ya da bu idare tarafından yetki verilmiş kuruluşlarca düzenlenip gümrük idaresince vize edilen belgeyi,
b) Bakanlık: Ticaret Bakanlığını,
c) Denetim Birimi: Bakanlığın Bölge Müdürlüklerine bağlı ürün güvenliği denetimlerinden sorumlu Ürün Güvenliği Denetimleri Grup Başkanlıklarını,
ç) Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS): Ürün güvenliği mevzuatı ve teknik düzenlemeler uyarınca yapılan denetim, uygunluk ve izin işlemlerinin elektronik ortamda ve risk esaslı yerine getirilmesi amacıyla oluşturulan internet tabanlı uygulamayı,
d) Fiili denetim: Belge kontrolü, işaret kontrolü, fiziki muayene ve laboratuvar testinden biri veya birkaçını,
e) Firma: TAREKS aracılığıyla yapılan işlemlere konu olan kamu kurumları dâhil, tüm gerçek ve tüzel kişileri,
f) Firma kullanıcısı: Firma yetkilisi tarafından firma adına TAREKS’te işlem yapmak üzere yetkilendirilmiş kişiyi,
g) Firma yetkilisi: Firmanın imza sirkülerinde yer alan ve firmayı temsil ve ilzama yetkili olan kişiyi,
ğ) Geri gelen eşya: 7/10/2009 tarihli ve 27369 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinin 446 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde tanımlanan nedenlerle geri gelen daha önce ihraç edilmiş eşyayı,
h) Kapsam dışı: GTİP olarak Ek-1’de yer almakla birlikte; Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği kapsamına girmeyen veya Bakanlıkça bu Tebliğ kapsamında denetimi hedeflenmeyen ürünü,
ı) Risk: Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğine uygun olmama ihtimalini,
i) Risk analizi: Ek-1’de yer alan ürünlerin risk derecesini ve fiili denetime yönlendirilip yönlendirilmeyeceğini belirlemek amacıyla, TAREKS’te firma hakkındaki bilgiler; geçmişte yapılan ithalat denetimleri ile piyasa gözetimi ve denetimi sonuçları; imalatçı veya ithalatçı firma ya da firma kullanıcısı; giriş gümrüğü; ürünün cinsi, markası, modeli, fiyatı ve miktarı; menşe, çıkış, sevk veya ticaret yapılan ülke ve risk tespiti için kullanılabilecek diğer bilgilerden hareketle yapılan işlemi,
ifade eder.
(1) Oyuncakların ithalat denetimiyle ilgili tüm işlemler, TAREKS üzerinden ve risk analizine göre yapılır.
(2) Bu Tebliğ kapsamı ürünleri ithal etmek isteyen firmaların, 8/8/2025 tarihli ve 32980 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi Hakkında Tebliğ (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2025/ 28) çerçevesinde TAREKS’te tanımlanması ve firma adına TAREKS’te işlem yapacak en az bir firma kullanıcısının yetkilendirilmiş olması gerekir.
(1) Bu Tebliğ kapsamındaki denetimler, Gümrük Yönetmeliğinin 181 inci maddesinin dördüncü fıkrası çerçevesinde gümrük beyannamesinin tescili öncesinde yapılır.
(2) Firma kullanıcısı, Bakanlık internet sayfasının “E-işlemler” kısmında yer alan “Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS) Uygulaması” bölümünü veya e-Devlet kapısını kullanarak TAREKS üzerinden ithal partisine ilişkin bilgi ve Ek-2’nin birinci ve ikinci maddelerinde belirtilen belgeleri yükleyerek başvurusunu yapar.
(3) Başvuru üzerine, TAREKS tarafından firmaya, ilgili denetim birimi nezdindeki işlemlerini takip edebilmesi amacıyla bir başvuru numarası verilir.
(4) Beyan edilen bilgi ve belgelerin doğru, eksiksiz ve zamanında sunulmasından firma ve firma kullanıcısı sorumludur.
(1) A.TR Dolaşım Belgeli olduğu firma kullanıcısı tarafından TAREKS’te beyan edilen ürünler için ürünün ithal edilebileceğine dair TAREKS referans numarası doğrudan oluşturulur.
(2) Gümrük Yönetmeliğinin 446 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde tanımlanan nedenlerle geri gelen daha önce ihraç edilmiş eşya için TAREKS üzerinden başvuru yapılmaz, ithalat işlemleri 11 inci maddeye göre sonuçlandırılır.
(3) 29/9/2009 tarihli ve 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan 4458 sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkındaki Kararın beşinci kısmında belirtilen eşyanın ithalatında TAREKS üzerinden başvuru yapılmaz, ithalat işlemleri 11 inci maddeye göre sonuçlandırılır.
(4) Risk analizine göre yapılacak değerlendirmede birinci fıkra kapsamına giren ürünler de fiili denetime yönlendirilebilir.
(1) Başvuru konusu ithalat partisine ilişkin kapsam dışı beyanı, ithalatçı firma tarafından TAREKS başvuru sürecinde denetim birimine yapılır.
(1) Fiili denetime yönlendirilen ürünler, firma kullanıcılarının TAREKS üzerinden beyan ettiği bilgiler çerçevesinde, risk analizine göre belirlenir.
(2) Risk analizinde kullanılacak kriterler, gerekli görülmesi halinde ilgili diğer tarafların da görüşü alınarak, Bakanlıkça belirlenir.
(3) TAREKS ve Ulusal Piyasa Gözetimi ve Denetimi Bilgi Sistemi (PGDBİS) arasında veri akışının sağlanmasıyla, bu Tebliğ kapsamı ürünlerin piyasa gözetimi ve denetimi ile ithalat denetimlerine ilişkin veriler, PGDBİS’e iletilir.
(4) Risk analizi sonucunda fiili denetime yönlendirilmeyen ürünlerin ithal edilebileceğine dair TAREKS referans numarası doğrudan oluşturulur.
(1) Fiili denetime yönlendirilen ürünler için Ek-2’nin üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı maddelerinde belirtilen belgeler, başvuru günü dâhil yirmi iş günü içerisinde elektronik ortamda TAREKS’e yüklenir ve TAREKS’te talep edilmesi halinde sistem tarafından ilave süre verilir. İlgili belgelerin sisteme süresi içerisinde yüklenmemesi halinde başvuru olumsuz olarak sonuçlanır.
(2) Firmalardan ilave bilgi ve belge istenebilir.
(3) Fiili denetim sonucunda ilgili mevzuata aykırılık tespit edilmemesi ya da ürünün kapsam dışı olduğunun tespiti durumlarında, ürünün ithal edilebileceğine dair TAREKS referans numarası oluşturulur.
(4) İlgili mevzuata aykırılık tespit edilmesi veya talep edilen ek bilgi ve belgelerin süresi içerisinde TAREKS’e yüklenmemesi durumunda, fiili denetim olumsuz olarak sonuçlandırılır.
(5) TAREKS’e yüklenen, AB Uygunluk Beyanı, test raporu veya denetim birimince talep edilen diğer belgelerin ilgilisince düzenlenmediğinin tespiti halinde, diğer şartlar uygun olsa dahi fiili denetim olumsuz olarak sonuçlandırılır.
(1) Denetim sürecine ve sonucuna ilişkin sorgulamalar TAREKS aracılığıyla yapılır.
(2) Denetim sürecine ve sonucuna ilişkin bildirimler, Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi Hakkında Tebliğ (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2025/28)’in 5 inci maddesi kapsamında yapılan “Yetkilendirme Başvuruları” uygulamasında firma kullanıcıları tarafından beyan edilen elektronik posta adresine iletilir. Firma kullanıcısına ulaşmayan bildirimlerden Bakanlık sorumlu değildir.
(3) Yapılan denetimde, üründe mevzuata aykırılık tespit edilmesi halinde durum ayrıca ilgili gümrük idaresine yazıyla ve sistem üzerinden bildirilir.
(1) Ürünün ithal edilebileceğine dair TAREKS referans numarasının gümrük beyannamesinin 44 numaralı hanesine ithalatçı firma tarafından kaydedilmesi zorunludur.
(2) TAREKS referans numarası verildiği tarihten itibaren 1 yıl süreyle geçerlidir.
(3) GTİP değişikliği sonucunda bu Tebliğin eki listede yer aldığı tespit edilen ürünlerin, gümrük gözetiminde bulunması kaydıyla ilgili gümrük idaresince denetime yönlendirilmesi halinde, 5 inci madde çerçevesinde TAREKS üzerinden başvuru yapılır.
(4) 4458 sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkındaki Kararın beşinci kısmında belirtilen eşyanın ithalatında, 18100099110115014436576 olarak belirlenen 23 haneli TAREKS referans numarası, gümrük beyannamesinin 44 numaralı hanesine kaydedilir.
(5) Geri gelen eşyanın ithalatında 24100099910333534943036 olarak belirlenen 23 haneli TAREKS referans numarası, gümrük beyannamesinin 44 numaralı hanesine kaydedilir.
(1) İthalatçı, bu Tebliğ kapsamında denetlensin veya denetlenmesin, ithal ettiği ürünlerin her halükârda Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği dâhil olmak üzere ilgili tüm mevzuata uygun ve güvenli olmasından ve ürünlere eşlik eden belgelerin doğruluğundan, 7223 sayılı Kanun uyarınca sorumludur.
(2) Ürünün ithaline izin verilmesi veya ürüne dair TAREKS referans numarası oluşturulması, ürünün mevzuata uygun ve/veya güvenli olduğu anlamına gelmez.
(3) Bu Tebliğ kapsamında, ürünün ithal edilebileceğine dair verilen TAREKS referans numarası o ürünün ithalat işlemi dışında başka bir amaçla veya ürünün güvenli ve mevzuata uygun olduğunun ispatı olarak kullanılamaz.
(4) İthal edilmiş ürünün GTİP’inin Ek-1’de yer aldığının sonradan yapılan kontrol neticesinde tespit edilmesi halinde, ilgili gümrük idaresi söz konusu tespiti Bakanlık Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğüne bildirir. İlgili birim tarafından ürünün güvenli olmadığının belirlenerek gümrük idaresine iletilmesi halinde, söz konusu ürünlerin uygunluk değerlendirmesi olumsuz sonuçlanmış addedilir.
(1) Bu Tebliğe aykırı hareket edenler ile yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunanlar, Ek-2’de belirtilen ya da denetim süresince talep edilen herhangi bir belgede tahrifat yapanlar veya tahrifat yapılmış belgeyi ibraz edenler hakkında; 7223 sayılı Kanun, 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu, Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararının hükümleri ve ilgili diğer mevzuat uygulanır.
(2) TAREKS üzerinden yürütülen denetimlerde, ilgili mevzuata, bu Tebliğ hükümlerine ve bu Tebliğe ilişkin uygulamalara aykırı hareket eden firma kullanıcısının yetkisi, fiilin ağırlığına göre 1 ila 12 ay süreyle askıya alınır; firmanın denetim başvuruları 1 ila 12 ay süreyle fiili denetime yönlendirilir. Bu yaptırımlar uygulanırken belirlenen süreler ve denetim oranları, firmanın başvuru sıklığı, varsa önceki ihlalleri ve/veya ürünün niteliği gibi hususlar dikkate alınarak belirlenir.
(1) Bu Tebliğde yer alan hususlarda uygulamaya yönelik önlem almaya ve düzenleme yapmaya Bakanlığın Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü yetkilidir.
(1) 31/12/2024 tarihli ve 32769 dördüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Oyuncakların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2025/10) yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Maddeler
GEÇİCİ
MADDE 1- (1) 1/1/2026 tarihinden önce çıkış ülkesinde ihraç amacıyla Türkiye’ye sevk edilmek üzere taşıma belgesi düzenlenmiş veya Gümrük Mevzuatı uyarınca gümrük idarelerine sunulmuş olan ürünlerin ithalatı, 28/2/2026 tarihine kadar (bu tarih dahil) TAREKS başvurusunun gerçekleştirilmesi ve ithalatçı firmanın talebi halinde, 15 inci maddeyle yürürlükten kaldırılan Oyuncakların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi Tebliği: 2025/10)’ne hükümlerine göre sonuçlandırılır.
(1) Bu Tebliğ 1/1/2026 tarihinde yürürlüğe girer.
(1) Bu Tebliğ hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür.
Ek-1
OYUNCAK GÜVENLİĞİ YÖNETMELİĞİ KAPSAMINDA
İTHALATTA DENETİME TABİ ÜRÜNLERİN LİSTESİ
| SIRA NO. | GTİP | MADDE İSMİ |
| 1. | 3213.10.00.00.00 | Takım halindeki boyalar (sanatsal etkinliklerde kullanılanlar ve profesyonel ürünler hariç) |
| 2. | 3213.90.00.00.00 | Diğerleri (sanatsal etkinliklerde kullanılanlar ve profesyonel ürünler hariç) |
| 3. | 3407.00.00.90.12 | Model yapmaya mahsus patlar (yalnız çocukların eğlenmesi için hazırlanan patlar) |
| 4. | 3924.10.00.00.39 | Diğerleri (yalnızca oyuncak benzeri olanlar) |
| 5. | 3926.10.00.00.00 | Okul ve büro malzemeleri (yalnızca oyuncak benzeri olanlar) |
| 6. | 4016.92.00.00.00 | Silgiler (yalnızca oyuncak benzeri olanlar) |
| 7. | 4202.22.10.00.00 | Plastikten mamul madde yapraklarından yapılmış olanlar (yalnızca oyuncak benzeri olanlar) |
| 8. | 4202.22.90.90.00 | Diğerleri (yalnızca oyuncak benzeri olanlar) |
| 9. | 4202.32.10.00.00 | Plastikten mamul madde yapraklarından yapılmış olanlar (yalnızca oyuncak benzeri olanlar) |
| 10. | 4202.32.90.90.00 | Diğerleri (yalnızca oyuncak benzeri olanlar) |
| 11. | 4820.10.90.00.11 | Okul defterleri (yalnızca oyuncak benzeri olanlar) |
| 12. | 7323.93.00.00.00 | Paslanmaz çelikten olanlar (yalnızca oyuncak benzeri olanlar) |
| 13 | 7326.90.98.00.19 | Diğerleri (yalnızca oyuncak benzeri olanlar) |
| 14. | 8213.00.00.10.19 | Diğerleri (yalnızca oyuncak benzeri olanlar) |
| 15. | 8214.10.00.00.12 | Kalemtraşlar (yalnızca oyuncak benzeri olanlar) |
| 16. | 8472.90.80.90.12 | Delgeç veya tel zımba makinaları (yalnızca oyuncak benzeri olanlar) |
| 17. | 8505.11.10.00.00 | Neodimyum, praseodim, disprosyum veya samaryum içerenler (yalnız oyuncak mıknatıslar) |
| 18. | 8505.11.90.00.00 | Diğerleri (yalnız oyuncak mıknatıslar) |
| 19. | 8505.19.10.00.00 | Aglomere edilmiş ferritten daimi mıknatıslar (yalnız oyuncak mıknatıslar) |
| 20. | 8505.19.90.00.00 | Diğerleri (yalnız oyuncak mıknatıslar) |
| 21. | 8712.00.30.00.00 | Bilyalı rulmanı bulunan bisikletler (sele yüksekliği 435 mm den az olanlar) |
| 22. | 8712.00.70.00.11 | Bilyalı rulmanı olmayanlar (sele yüksekliği 435 mm den az olanlar) |
| 23. | 8712.00.70.00.19 | Diğerleri (sele yüksekliği 435 mm den az olanlar) |
| 24. | 9503.00.10.11.00 | Oyuncak bebekler için arabalar |
| 25. | 9503.00.10.12.00 | Üç tekerlekli bisikletler |
| 26. | 9503.00.10.19.11 | Skuterler |
| 27. | 9503.00.10.19.19 | Diğerleri |
| 28. | 9503.00.21.00.00 | Oyuncak bebekler |
| 29. | 9503.00.29.00.00 | Aksam, parça ve aksesuarlar |
| 30. | 9503.00.30.00.00 | Elektrikli trenler (rayları, işaretleri ve diğer aksesuarı dahil); birleştirilecek türden küçültülmüş modeller |
| 31. | 9503.00.35.00.00 | Plastik maddelerden olanlar |
| 32. | 9503.00.39.00.00 | Diğer maddelerden olanlar |
| 33. | 9503.00.41.00.00 | İçleri doldurulmuş olanlar |
| 34. | 9503.00.49.00.00 | Diğerleri (Yüzme oturakları hariç) |
| 35. | 9503.00.55.00.00 | Oyuncak müzik alet ve cihazları |
| 36. | 9503.00.61.00.00 | Ahşap olanlar |
| 37. | 9503.00.69.00.00 | Diğerleri |
| 38. | 9503.00.70.00.00 | Diğer oyuncaklar (takım veya set halinde olanlar) |
| 39. | 9503.00.75.00.00 | Plastik maddelerden olanlar |
| 40. | 9503.00.79.00.00 | Diğer maddelerden olanlar |
| 41. | 9503.00.81.00.00 | Oyuncak silahlar |
| 42. | 9503.00.85.00.00 | Kalıplanarak elde edilen minyatür metal modeller |
| 43. | 9503.00.87.00.00 | Esas olarak çocuklar için dizayn edilmiş taşınabilir interaktif elektronik eğitim cihazları |
| 44. | 9503.00.95.00.00 | Plastik maddelerden olanlar (Yüzme oturakları hariç) |
| 45. | 9503.00.99.00.00 | Diğerleri |
| 46. | 9504.90.10.00.00 | Takım halinde elektrikli yarış arabaları (yarış oyunları özelliğine sahip olanlar) |
| 47. | 9504.90.80.00.00 | Diğerleri |
| 48. | 9506.70.30.00.00 | Tekerlekli patenler |
| 49. | 9608.10.10.10.00 | Plastik maddelerden olanlar (yalnızca oyuncak benzeri olanlar) |
| 50. | 9608.10.10.90.00 | Diğerleri (yalnızca oyuncak benzeri olanlar) |
| 51. | 9608.20.00.10.00 | Plastik maddelerden olanlar (çocukların kullanımına yönelik olanlar) |
| 52. | 9608.40.00.10.00 | Plastik maddelerden olanlar (çocukların kullanımına yönelik olanlar) |
| 53. | 9609.10.10.00.00 | “Kurşunları” grafitten olanlar (yalnızca oyuncak benzeri olanlar) |
| 54. | 9609.10.90.00.00 | Diğerleri (yalnızca kurşun boya kalemleri) |
| 55. | 9609.20.00.00.00 | Siyah veya renkli kurşun kalem kurşunları (yalnızca oyuncak benzeri olanlar) |
| 56. | 9609.90.10.00.00 | Pasteller ve kömür kalemler (yalnızca pastel boyalar) |
| 57. | 9609.90.90.00.00 | Diğerleri (yalnızca çocukların kullanımına yönelik tebeşirler) |
| 58. | 9615.11.00.00.00 | Sertleştirilmiş kauçuktan veya plastik maddelerden olanlar (çocukların kullanımına yönelik olanlar) |
| 59. | 9615.19.00.00.00 | Diğerleri (çocukların kullanımına yönelik olanlar) |
| 60. | 9617.00.00.00.12 | Termoslar ve diğer vakumlu kaplar (yalnızca oyuncak benzeri olanlar) |
Ek-2
TAREKS’E YÜKLENMESİ GEREKEN BELGELER
1. Aşağıdaki gümrük belgelerinden eşyanın durumuna uygun olan biri veya birkaçı (*)
− Özet Beyan, Tır Karnesi, Transit Refakat Belgesi veya Taşıma Belgesi (Konşimento, CMR Belgesi, CIM Taşıma Belgesi) (Eşyanın geçici depolama statüsünde bulunması ya da tam beyanlı yaygın basitleştirilmiş usule tabi olması durumunda)
− Serbest Bölge İşlem Formu, Ön Statü Belgesi (Serbest Bölgede bulunması durumunda)
− Önceki gümrük rejimine ilişkin Gümrük Beyannamesi (Antrepo ve geçici ithalat gibi)
− Gümrük Beyannamesi (11. Maddenin üçüncü fıkrası kapsamında, gerek görülmesi halinde)
2. Fatura veya proforma fatura (*)
3. AB Uygunluk Beyanı- (Başka dillerde düzenlendiği durumlarda, Türkçe tercümesinin onaylı örneği ile birlikte) (*)
4. Oyuncakların Ticaret Bakanlığı tarafından 4/10/2016 tarihli ve 29847 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğine uygun olduğunu gösteren akredite laboratuvardan alınmış test raporlarının aslı veya test raporlarının testi yapan laboratuvar tarafından onaylanmış kopyaları,
5. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 23/6/2017 tarihli ve 30105 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmeliğin “Belirli Zararlı Maddelerin, Karışımların ve Eşyaların İmalatı, Piyasaya Arzı ve Kullanımı Hakkında Kısıtlamalar” başlıklı ekinde (EK-17) oyuncaklar için belirtilen kimyasalların ilgili hükümlere uygun olduğunu gösteren akredite bir laboratuvardan alınmış test raporlarının aslı veya test raporlarının testi yapan laboratuvar tarafından onaylanmış kopyaları,
6. İthal edilmek istenen ürüne ait gümrüklü sahada çekilmiş ürün görselleri
* İlgili denetim birimince talep edilmesi durumunda belgelerin asıllarının veya onaylı örneklerinin ibraz edilmesi zorunludur.
