Amaç
(1) Bu Tebliğin amacı; distile alkollü içkilerin tekniğine uygun ve hijyenik şekilde hazırlanmasına, işlenmesine, üretilmesine, depolanmasına, taşınmasına, muhafaza edilmesine ve piyasaya arzına ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.
Birinci Bölüm
(1) Bu Tebliğin amacı; distile alkollü içkilerin tekniğine uygun ve hijyenik şekilde hazırlanmasına, işlenmesine, üretilmesine, depolanmasına, taşınmasına, muhafaza edilmesine ve piyasaya arzına ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.
(1) Bu Tebliğ; distile alkollü içkilerin tanımını ve özelliklerini kapsar.
(2) Bu Tebliğ;
a) Malttan üretilen biraları,
b) Taze üzüm şarabını,
c) Vermut ve bitkisel veya kokulu maddelerle aromalandırılmış diğer taze üzüm şaraplarını,
ç) Elma şarabı, armut şarabı gibi fermente edilmiş diğer içkileri, fermente edilmiş içkilerle alkolsüz içeceklerin karışımlarını ve bunların dışında kalan fermente edilmiş içkilerin karışımlarını,
d) Bu Tebliğde yer alan distile alkollü içkiler tanımına girmeyen ve damıtma yoluyla elde edilen diğer alkollü içkileri,
kapsamaz.
(1) Bu Tebliğ, 19/2/2020 tarihli ve 31044 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanmıştır.
(1) Bu Tebliğde geçen;
a) Alkol ilavesi: Bir distile alkollü içkiye tarımsal etil alkol ve/veya tarımsal distilatın ilavesini,
b) Aromalandırma: Distile alkollü içkilerin üretilmesinde, 14/9/2026 tarihli ve 33370 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliğinde yer alan tat ve koku veren maddelerden bir veya birkaçının ya da sadece aromalandırma amacıyla bir gıda maddesinin kullanılmasını,
c) Diğer distile alkollü içki kategorisi: EK-1’de belirlenmiş olan alkollü içki tanımına ve özelliklerine uygun olmayan ve EK-1’de yer alan alkollü içki adlarıyla ifade edilemeyen, coğrafi işaret tescili olan ya da olmayan veya ilgili üretici ülkenin ulusal mevzuatında tanımlanan veya uluslararası mevzuatta tanımı yapılmış ya da yapılmamış diğer distile alkollü içki kategorisini,
ç) Distile alkollü içki: İnsan tüketimi için hazırlanan, kendine özgü duyusal özellikleri olan, yumurta likörü/advocaat/avocat/advokat hariç alkol miktarı +20 ºC’de hacmen en az %15 olan, aroma katılmış veya katılmamış doğal fermentasyon ürünlerinin doğrudan distilasyonu ve/veya bitkisel maddelerin maserasyonu ile ve/veya tarımsal etil alkol ve/veya tarımsal distilat ve/veya distilat içkilerine Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği doğrultusunda aroma maddeleri, şeker veya diğer tat verme amaçlı kullanılan bileşenlerin ve/veya diğer tarımsal ürünlerin ve/veya gıda maddelerinin tarımsal etil alkole ve/veya tarımsal distilat ve/veya distile alkollü içkilere katılması veya bir distile alkollü içkinin bir veya birden fazla distile alkollü içki ile tarımsal etil alkol, tarımsal distilat veya distilat içkileri ile bir veya birden fazla alkollü içki ile karıştırılması sonucu üretilen alkollü içkiyi,
d) Hacmen alkol miktarı: Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerde, +20 ºC’de var olan saf alkol hacminin, aynı sıcaklık derecesinde toplam ürün hacmine oranının yüzde olarak ifadesini,
e) Harmanlama: Aynı kategoriye dâhil ve aralarında; hazırlama metotları, distilasyon cihazları, olgunlaştırma ve eskitme süresi, üretimin yapıldığı coğrafi bölge gibi faktörlerin biri veya birkaçından ötürü kompozisyonlarındaki bazı küçük farklar ile ayırt edilebilen iki veya daha fazla distile alkollü içkinin karıştırılmasını,
f) Karıştırma: İki veya daha fazla farklı içkinin karıştırılması ile yeni bir içki elde edilmesini,
g) Maserasyon: Distile alkollü içki üretiminde kullanılacak hammaddenin özelliğine göre hammaddenin aromatik özelliklerinin elde edilmesi amacıyla tarımsal etil alkolde belirli bir süre bekletilmesini,
ğ) Olgunlaştırma veya eskitme: Distile alkollü içkinin, daha önce kendisinde bulunmayan duyusal özellikleri kazanması amacıyla, uygun kaplarda belirli reaksiyonların doğal olarak oluşmasının sağlanmasını,
h) Renklendirme: Distile alkollü içkilerin üretilmesinde 13/10/2023 tarihli ve 32338 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliğinde yer alan bir veya birden fazla renklendirici maddenin kullanılmasını,
ı) Suma: Türkiye’de üretilen yaş ve/veya kuru üzüm meyvesinin, hammadde olarak kullanılması ve üzümün tat ve kokusunu korumak amacıyla ayrımsal distilasyon kolonlarıyla hacmen alkol miktarı en fazla %94,5’e kadar olan ve sadece Türkiye’de distile edilmesi ile elde edilen üzüm distilatını,
i) Sunum: Etiketleme ve ambalaj üzerinde, aynı zamanda konteynır, şişe ve kapak üzerindeki resimlerde veya buna benzer şeylerde kullanılan terimleri,
j) Tanımlama: Bir içeceğin etiketlemesi, sunumu ve ambalajında, taşınmasına ilişkin belgelerin üzerinde, ticari belgelerin özellikle fatura ve sevk irsaliyesinin üzerinde kullanılan terimleri,
k) Tarımsal distilat: Tarımsal ürünlerin alkol fermentasyonundan sonra distilasyonu yoluyla elde edilen, (l) bendinde tarif edilen etil alkol özelliklerini taşımayan ve kullanılan hammaddenin koku ve tadını muhafaza eden distilatı,
l) Tarımsal etil alkol: EK-2’de tanımlanan özellikleri taşıyan ve tarımsal ürünlerin alkol fermentasyonundan sonra distile edilmesiyle elde edilen distile alkollü içkiler hariç etil alkolü,
m) Tat verme amaçlı bileşen ilavesi: Yarı beyaz şeker, beyaz şeker, ekstra beyaz şeker, dekstroz, fruktoz, glikoz şurubu, şeker çözeltisi, invert şeker çözeltisi, invert şeker şurubu, rektifiye edilmiş konsantre üzüm şırası, konsantre üzüm şırası, taze üzüm şırası, bazlar ve mineral asitler veya diğer kimyasal maddeleri kullanmaksızın, yalnızca sakkarozun kontrollü ısıtılması sonucu elde edilen karamelize edilmiş şeker, bal, keçiboynuzu şurubu veya bu fıkrada sayılanlarla aynı etkiyi yapacak diğer doğal karbonhidrat içeren maddelerin bir veya birden fazlasının distile alkollü içkilerin üretilmesinde kullanımını,
n) Uçucu madde içeriği: Distile edilerek elde edilen alkollü içkilerde, kullanılan hammaddenin distilasyonu veya yeniden distilasyonu neticesi elde edilen etil alkol ve metanol dışındaki uçucu maddelerin miktarını,
ifade eder.
İkinci Bölüm
(1) Bu Tebliğ kapsamında bulunan distile alkollü içkilerin tanımları ve özellikleri, EK-1’de yer alır.
(1) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlere ait özel hükümler şunlardır:
a) EK-1’de yer alan alkollü içki özelliklerine uymayan ürünler anılan ekte yer alan kategori adlarıyla tanımlanamaz.
b) EK-1’de yer alan alkollü içki özelliklerine uygun ürünler, ilgili kategori adı dışında farklı bir alkollü içki adıyla tanımlanamaz.
c) Distile alkollü içkilerin, bu Tebliğde yer alan tanımlar kullanılarak insan tüketimine sunulabilmesi için tanım, sunum ve etiketleme kurallarına uygun olması zorunludur.
ç) Distile alkollü içkilerin üretilmesinde kullanılan su, 17/2/2005 tarihli ve 25730 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelikle belirlenmiş özeliklere uygun olur. Bu ürünlerin üretiminde kullanılan su distile edilebilir, demineralize edilebilir ya da yumuşatılabilir. Katılacak su, ürünün kategorisini değiştiremez.
d) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerin üretilmesinde kullanılan etil alkol ve distilatlar, sadece tarımsal kökenli olur.
e) Distile alkollü içkilerin üretilmesinde kullanılan renklendirici, aroma veya izin verilen katkı maddelerinin çözünmesinde ve seyreltilmesinde kullanılan alkolün kökeni tarımsal etil alkol veya tarımsal distilat olmak zorundadır.
f) Distile alkollü içkilerde kullanılacak tarımsal etil alkolün özellikleri, EK-2’de tanımlanan özelliklere uygun olmak zorundadır.
g) Tarımsal etil alkol ve tarımsal distilat, ürün tanımlarında belirtilen hammaddelerden üretilir.
ğ) Harmanlama sonucu elde edilen distile alkollü içki, harmanlama yapılmadan önceki distile alkollü içkiler ile aynı kategoridedir.
h) Distile alkollü içki üretiminde, sentetik kökenli alkol veya tarımsal kökenli olmayan alkol kullanılmaz. Sentetik kökenli alkol veya tarımsal kökenli olmayan alkol, hiçbir alkollü içki bileşiminde bulunamaz.
(2) Coğrafi işaret veya geleneksel ürün adıyla tescillenmiş ürünler ile uluslararası mevzuatta ürün özellikleri belirlenerek tanımlanmış ürünler; yatay gıda kodeksi hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla belirlenmiş ürün özelliklerine uygun olması durumunda EK-1’de tanımlanmamış ürün adıyla piyasaya arz edilir.
(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde kullanılacak katkı maddeleri, tat verme amaçlı bileşenler ve renklendiriciler, Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliğinde yer alan hükümlere uygun olur.
(2) Rakı ve geleneksel meyve likörlerinde renklendirici, tat verme amaçlı bileşen ve diğer katkı maddeleri kullanılamaz.
(1) Distile alkollü içkilerin üretilmesinde, Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliğine uygun ve bu Tebliğde belirtilen ürün sınıfına göre aroma maddeleri kullanılır.
(2) Rakıda ve geleneksel likörlerde, aroma maddeleri kullanılamaz.
(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde kullanılan enzimler hakkında 24/2/2017 tarihli ve 29989 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Enzimleri Yönetmeliği hükümleri uygulanır.
(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerdeki bulaşanların miktarları, 5/11/2023 tarihli ve 32360 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliğinde yer alan hükümlere uygun olur.
(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerdeki pestisit kalıntı miktarları, 27/9/2021 tarihli ve 31611 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliğinde yer alan hükümlere uygun olur.
(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlere hayvansal bir bileşen ilave edildiğinde veteriner ilaç kalıntı düzeyi, 7/3/2017 tarihli ve 30000 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Hayvansal Gıdalarda Bulunabilecek Farmakolojik Aktif Maddelerin Sınıflandırılması ve Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliğine uygun olur.
(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünler; 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda Hijyeni Yönetmeliği ile 13/2/2025 tarihli ve 32812 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik Kriterler Yönetmeliğinde yer alan hükümlere uygun olur.
(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin ambalajları, 5/4/2018 tarihli ve 30382 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmelikte yer alan hükümlere uygun olur.
(2) Distile alkollü içkiler kurşun bazlı kapsül veya folyo ile kaplanmış kapatma cihazları ile kapatılmış kaplarda satışa hazır olarak tutulamaz veya piyasaya sunulamaz.
(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin etiketlenmesinde, 26/1/2017 tarihli ve 29960 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliğinde yer alan genel kuralların yanı sıra aşağıdaki kurallara da uyulur:
a) Tarımsal etil alkolün üretildiği hammaddenin etikette belirtilmesi halinde, şayet tarımsal etil alkolün üretiminde birden fazla hammadde kullanılmışsa bunlar, azalan oran sırası dikkate alınarak etiket üzerinde yer almak zorundadır.
b) Distile alkollü içki, harmanlama işlemine tabi tutulmuş ise ürün adı “harman”, “harmanlama” veya “harmanlanmış” ibareleri ile desteklenebilir.
c) EK-1’de yer alan alkollü içki kategori adları, coğrafi işaretler, EK-1’de tanımlanmamış uluslararası kabul görmüş distile alkollü içki kategori adları veya bileşiminde distile alkollü içki bulunan uluslararası kabul görmüş alkollü içki kokteyl adlarını işaret edecek şekilde “benzer”, “tip”, “stil”, “gibi”, “orada üretildiği tarzda”, “patent” , “aroma” ve benzeri herhangi bir ibare veya görsel ürün etiketinde ve sunumunda kullanılamaz.
ç) Bu Tebliğde tanımlanan veya tanımlanmayan bir veya birden fazla distile alkollü içkinin birbiriyle ve/veya bir ya da daha fazla tarımsal distilatlarla karıştırılması durumunda; temel görüş alanında, satış tanımı olarak “Distile Alkollü İçki Karışımı” ibaresi yazılır. Karışım içki bileşiminde bulunan ürünlerin yüzde miktarlarına, azalan sırayla etikette yer verilir. Nihai ürünün hacmen alkol derecesi, içerikte yer alan distile alkollü içkilerin yüzde oranları dikkate alınarak belirlenir. Bu bentte bahsedilen ibareler aynı karakterde ve renkte olmak zorundadır, yüzde miktarların verilmesinde kullanılan punto büyüklüğü “Distile Alkollü İçki Karışımı” ibaresinin punto büyüklüğünün yarısından büyük olmayacak şekilde olmalıdır. Herhangi bir karışım distile alkollü içki, EK-1’de yer alan içki isimlerinden bir veya daha fazlasına uyuyorsa, bu karışımın tanımlanması, sunumu ve etiketlenmesinde ve piyasaya sunulmasında bu bentte belirtilen koşul aranmaz.
d) Distile alkollü içkinin içindeki alkol, sadece o distile alkollü içkiden elde edilmemiş ise söz konusu içki, EK-1’de yer alan alkollü içki kategori adları, coğrafi işaretler veya uluslararası kabul görmüş alkollü içki kategori adları ile birlikte bileşik isim olarak piyasaya sunulamaz.
e) EK-1'de yer alan alkollü içki kategorilerinden birden fazlasının tanım ve özelliklerine uygun olan ürünlerde, ürün adı, gıda işletmecisi tarafından söz konusu kategorilerden biri esas alınarak belirlenir ve etiket üzerinde bu ad kullanılır. Ürünün, ürün adının belirlenmesine esas alınan alkollü içki kategorisine ilave olarak EK-1'de yer alan başka bir alkollü içki kategorisinin tanım ve özelliklerini de karşılaması halinde, bu kategoriye ilişkin ürün adına da etiket üzerinde yer verilebilir. Ancak bu kullanım; ürünün gerçek niteliği, bileşimi veya kategorisi hakkında tüketiciyi yanıltıcı olamaz ve ürünün sahip olmadığı özelliklerinin var olduğu izlenimini oluşturamaz.
f) Hiçbir ticari marka, marka veya ürünün içeriğini yansıtmayan özel ad, bir distile alkollü içki adı yerine geçemez.
g) Bu Tebliğde yer alan ürün kategorilerindeki isimler Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği kurallarına uygun olmak koşuluyla ürün etiketinde içindekiler kısmında belirtilebilir.
ğ) Üretiminde hacmen %100 alkol cinsinden 100 litre alkol için en az 75 kg Türkiye’de üretilmiş meyve kullanılan, ürünün karakteristik tadı ve rengi tamamen kullanılan meyveden gelen ve üretiminde yalnızca beyaz şeker kullanılarak üretilen meyve likörlerinde “geleneksel likör” ibaresi meyve adı ile birlikte kullanılabilir.
h) EK-1’de yer alan distile alkollü içki kategorileri ve distile alkollü içkilere ait coğrafi işaretler; distile alkollü içkiler dışındaki herhangi bir içeceği tanımlamak ve sunmak için kullanılamaz.
ı) Cin, distile cin, london cin ve likörlere ilişkin EK-1’de yer alan hükümler saklı kalmak kaydıyla, rakı ve viski hariç EK-1’de yer alan distile alkollü içkilerin üretiminde şeker ilavesi yapılmamışsa son ürün adını desteklemek için "dry" ibaresi ürün etiketinde yer alabilir.
i) Bir veya birden fazla distile alkollü içki kullanılarak toplu tüketim yerlerinde müşteri talebi doğrultusunda üretilebilecek uluslararası kabul görmüş alkollü içki kokteyl adları veya tarifleri etiket üzerinde yer alamaz.
j) Olgunlaştırılmış alkollü içkilerin etiketinde, olgunlaştırma/eskitme/yaşlandırma/yıllandırma süresi yazılabilir. Harmanlanmış ürünlerde ise olgunlaştırma/eskitme/yaşlandırma/yıllandırma süresi olarak, harmanlanmış ürünlerden en genç ürünün süresi yazılabilir.
k) Bu Tebliğ kapsamında üretiminde şeker kullanılmasına izin verilen bir distile alkollü içkide, şeker kullanılmaması durumunda etiket üzerinde sadece “Üretiminde şeker kullanılmamıştır” ibaresi, en fazla 1,2 mm punto büyüklüğünde, tüm cümle aynı renk ve stilde olacak şekilde yer alabilir.
l) Üreticiye ait ürünün duyusal değerlendirmesine ilişkin ibareler, ürünün arka etiketinde yer alabilir.
m) EK-1’de tanımlanan veya ürün özellikleri belirtilen distile alkollü içkiler haricindeki diğer distile alkollü içkilerde, coğrafi tescil veya ilgili ülke ulusal mevzuatı veya uluslararası mevzuat ile belirlenen kategori adı, ürün adı olarak kullanılır. Coğrafi tescil veya ilgili ülke ulusal mevzuatı veya uluslararası mevzuat ile belirlenen kategori adı bulunmayan ve EK-1’de tanımlanmayan ve ürün özellikleri belirlenmeyen diğer ürünlerde, “… Distile Alkollü İçki” ibaresi; ürünün içeriği, bileşimi ve özellikleri ile uyumlu olacak şekilde önüne uygun ibareler yazılarak tanımlayıcı ad olarak kullanılır.
(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin beslenme beyanları hakkında, 20/4/2023 tarihli ve 32169 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Beslenme Beyanları Yönetmeliği hükümleri uygulanır.
(1) Bu Tebliğde yer alan ürünlerin depolanması ve taşınmasında, Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğinin gıdaların taşınması ve depolanması ile ilgili hükümlerine uyulur.
(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerden, 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda ve Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yönetmelik esaslarına göre numune alınır. Numuneler, 21/3/2017 tarihli ve 30014 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Distile Alkollü İçkiler Analiz Metotları Tebliği (Tebliğ No: 2017/9)’nde yer alan kurallara göre analiz edilir.
(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan distile alkollü içkilerin nominal dolum miktarlarına ilişkin özel hususlar hakkında 4/8/2010 tarihli ve 27662 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hazır Ambalajlı Mamullerin Nominal Dolum Miktarı ile İlgili Kuralların Belirlenmesine Dair Yönetmelik (2007/45/AT) hükümleri uygulanır.
Üçüncü Bölüm
(1) Bu Tebliğ, Distile Alkollü İçeceklerin Tanımı, Açıklaması, Sunumu ve Etiketlenmesi, Diğer Gıda Maddelerinin Sunumunda ve Etiketlenmesinde Alkollü İçecek Adlarının Kullanımı, Alkollü İçecekler İçin Coğrafi İşaretlerin Korunması, Alkollü İçeceklerde Tarımsal Etil Alkol ve Tarımsal Distilatın Kullanımı ve 110/2008 (AT) sayılı Tüzüğün Yürürlükten Kaldırılmasına İlişkin (AB) 2019/787 sayılı ve 17/4/2019 tarihli Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Tüzüğü dikkate alınarak Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.
(1) Bu Tebliğe aykırı davrananlar hakkında, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun ilgili maddelerine göre idari yaptırım uygulanır.
(1) 21/3/2017 tarihli ve 30014 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Distile Alkollü İçkiler Tebliği (Tebliğ No: 2016/55) yürürlükten kaldırılmıştır.
(1) Bu Tebliğin yayımı tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri, 1/7/2027 tarihine kadar bu Tebliğ hükümlerine uyum sağlamak zorundadır.
(2) Bu Tebliğin yayımı tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri, bu Tebliğ hükümlerine uyum sağlayana kadar, 22 nci madde ile yürürlükten kaldırılan Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır.
(3) Bu Tebliğin yayımı tarihinden önce piyasaya arz edilmiş veya ithalat resmi kontrolleri tamamlanmış ürünler, bu Tebliğin yayımı tarihinden itibaren on sekiz ay boyunca piyasada bulunabilir.
(1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
(1) Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız.