Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Plastik Madde ve Malzemeler Tebliği (Tebliğ No: 2019/44)

(1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan plastik madde ve malzemeler sadece;

a) Beklenen ya da öngörülen kullanım koşullarında, Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmeliğin 5 inci maddesinde yer alan genel kurallar, 13 üncü maddesinde yer alan etiketlemeye ilişkin kurallar ve 15 inci maddesinde yer alan izlenebilirlikle ilgili hükümlerle uyumlu,

b) 3/8/2012 tarihli ve 28373 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzeme Üreten İşletmelerin Kayıt İşlemleri ile İyi Üretim Uygulamalarına Dair Yönetmelikte yer alan iyi üretim uygulamaları çerçevesinde üretilmiş,

c) Bu Tebliğde yer alan diğer özel kurallarla uyumlu,

olması halinde piyasaya arz edilebilirler.

(2) Plastik madde ve malzemelerdeki plastik katmanların üretiminde sadece Ek-1’de yer alan Kullanımına İzin Verilen Maddeler Listesinde yer alan maddeler kullanılabilir. Kullanımına İzin Verilen Maddeler Listesi;

a) Monomerler ve diğer başlangıç maddelerini,

b) Renklendiriciler dışındaki katkı maddelerini,

c) Çözücüler dışındaki polimer üretim yardımcılarını,

ç) Mikrobiyal fermantasyondan elde edilen makromolekülleri,

içerir.

(3) Ek-1’de yer alan Kullanımına İzin Verilen Maddeler Listesi, Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmeliğin 8 inci, 9 uncu,10 uncu, 11 inci ve 12 nci maddelerine göre değiştirilebilir.

(4) İkinci fıkrada yer alan hükümlere istisna olarak plastik madde ve malzemelerin plastik katmanlarının üretiminde, Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmelikte yer alan hükümlere uygun olmak koşuluyla renklendiriciler ve çözücüler kullanılabilir.

(5) Ek-1’de yer alan Kullanımına İzin Verilen Maddeler Listesinde yer almayan;

a) (Değişik:RG-6/5/2024-32538) İzin verilen asitler, fenoller veya alkoller için Ek-2’de yer alan Tablo 1'deki 2 nci sütunda “evet” olarak gösterilen ve aynı tablonun 3 üncü ve 4 üncü sütunlarında belirtilen kısıtlamalara tabi olan maddelerin tüm tuzlarına,

b) Bileşenleri arasında kimyasal tepkime olmaması koşuluyla, izin verilen maddelerin karışımlarına,

c) Mikrobiyal fermantasyonla elde edilen makromoleküller hariç, bu Tebliğde yer alan kurallara uygun şekilde katkı olarak kullanılan ve madde veya malzemenin son halinde temel yapısal bileşen işlevine sahip, en az 1000 Da (Dalton) molekül ağırlığındaki doğal ya da yapay polimerik maddelere,

ç) Mikrobiyal fermantasyondan elde edilen makromoleküller hariç, sentezlenmeleri için gerekli monomerler veya başlangıç maddeleri izin verilen maddeler listesinde yer alıyorsa, monomer ya da diğer başlangıç maddeleri olarak kullanıldıklarında prepolimerlere, doğal veya yapay makro moleküler maddelere ve bunların karışımlarına,

yedinci ve sekizinci fıkralar ile 6 ncı, 7 nci ve 8 inci maddelerde yer alan kurallara göre izin verilir.

(6) İzin verilen maddeler listesinde yer almayan üretim gereği ortaya çıkan maddeler ve polimerizasyon yardımcıları da plastik madde veya malzemelerin plastik katmanlarında bulunabilir.

(7) Plastik madde ve malzemelerdeki plastik katmanların üretiminde kullanılan maddeler, plastik madde ve malzemenin beklenen ve öngörülen kullanım koşulları için uygun teknik kalitede ve saflıkta olur. Maddenin bileşiminin üretici tarafından bilinmesi ve Bakanlığın talep etmesi halinde beyan edilmesi zorunludur.

(8) Plastik madde ve malzemelere ilişkin genel kısıtlamalar Ek-2’de yer almaktadır.

(1) Plastik madde ve malzemelerdeki plastik katmanların üretiminde kullanılan maddeler için; spesifik migrasyon limiti 7 nci maddede, toplam migrasyon limiti 8 inci maddede, kısıtlamalar ve özel kurallar Ek-1’in 1 inci maddesinde yer alan Tablo 1’in 10 uncu sütununda, detaylı özel kurallar Ek-1’in 4 üncü maddesinde yer almaktadır.

(2) Nanoform maddeler, sadece Ek-1’de yer alan özel kurallarda izin verilmişse kullanılır.

(1) Plastik madde ve malzemelerin bileşenlerinin gıdaya geçiş miktarı Ek-1’de yer alan spesifik migrasyon limitlerinden (SML) fazla olamaz. Spesifik migrasyon limitleri, gıdanın her kilogramı için miligram madde (mg/kg) olarak ifade edilir.

(2) Birinci fıkrada yer alan kurallara istisna olarak, 30/6/2013 tarihli ve 28693 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği hükümlerine göre ayrıca izin verilmiş olan katkı maddelerinden veya 29/12/2011 tarihli ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği hükümlerine göre ayrıca izin verilmiş olan aroma vericilerden gıdaya, son üründe teknik olarak etki gösterecek miktarda migrasyon olamaz. Buna ilave olarak;

a) Katkı maddesi veya aroma verici olarak kullanımlarına izin verilmiş olan gıdalar için Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliğinde veya Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliğinde veya bu Tebliğin Ek-1’inde yer alan kısıtlamaları aşamaz.

b) Gıdada katkı maddesi veya aroma verici olarak kullanımına izin verilmemiş olan gıda katkı maddeleri veya aroma vericilerin miktarları Ek-1’de yer alan kısıtlamaları aşamaz.

(3) Belirli bir maddenin migrasyonunun olmasına izin verilmediği durumlarda, uygunluk, 29/12/2011 tarihli ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda Kontrol Laboratuvarlarının Kuruluş, Görev, Yetki ve Sorumlulukları ile Çalışma Usul ve Esaslarının Belirlenmesine Dair Yönetmeliğin 21 inci maddesine göre belirlenmiş tespit limitinin üzerinde migrasyonun olmadığını gösteren bir metotla onaylanır. Özel bir madde veya madde grubu için belirlenmiş bir tespit limiti bulunmuyorsa tespit limiti 0,01 mg/kg olarak uygulanır.

(1) Plastik madde ve malzemelerin bileşenlerinin gıda benzerlerine geçişi, gıda ile temas eden yüzeyin her desimetrekaresi için 10 miligramı (10 mg/dm2) geçemez. Ancak, 1/11/2007 tarihli ve 26687 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Bebek ve Küçük Çocuk Ek Gıdaları Tebliği (Tebliğ No: 2007/50) ile 2/7/2019 tarihli ve 30819 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Bebek Formülleri ve Devam Formülleri Tebliği (Tebliğ No: 2019/14)’nde tanımlanan küçük çocuk veya bebek gıdalarıyla temas eden veya temas etmesi öngörülen madde ve malzemelerde toplam migrasyon limiti 60 mg/kg’ı geçemez.

(1) Çok katmanlı plastik madde veya malzemelerin her bir plastik katmanının bileşimi bu Tebliğ hükümlerine uygun olur. Ancak, katman doğrudan gıda ile temas etmiyor ve gıdadan fonksiyonel bariyerle/işlevsel engelle ayrılmışsa;

a) Vinil klorür monomerler hariç olmak üzere, katmanın Ek-1’de belirtilen kısıtlama ve özelliklerle uyumlu olması gerekli değildir.

b) Katman, Ek-1’de yer alan Kullanımına İzin Verilen Maddeler Listesinde yer almayan maddelerden üretilmiş olabilir.

(2) Birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen maddelerden gıda veya gıda benzerine; 7 nci maddenin üçüncü fıkrasına göre migrasyon olamaz. 7 nci maddenin üçüncü fıkrasında belirlenmiş olan tespit limiti; eğer yapısal ve toksikolojik olarak ilişkili ise izomerler veya aynı ilgili fonksiyonel gruba sahip maddeler ya da ilgili olmayan bağımsız maddeler dâhil olmak üzere madde gruplarına uygulanır ve muhtemel kendiliğinden geçişi de içerir.

(3) Ek-1’de yer alan Kullanımına İzin Verilen Maddeler Listesinde yer almayan ancak, birinci fıkranın (b) bendine göre kullanımına izin verilen maddeler; 11/12/2013 tarihli ve 28848 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maddelerin ve Karışımların Sınıflandırılması, Etiketlenmesi ve Ambalajlanması Hakkında Yönetmeliğin Ek-1’ine göre kanserojen, mutajen veya üreme sistemi üzerinde toksik etkiye sahip maddeler olarak kabul edilen ya da olmasından şüphelenilen grup içinde yer alamaz ve nanoformda olamaz.

(4) Çok katmanlı plastik madde veya malzemenin son hali; 7 nci maddede belirtilen spesifik migrasyon limitleri ve 8 inci maddede belirtilen toplam migrasyon limitlerine uygun olur.

(1) Çok katmanlı-çoklu malzemeden oluşan madde veya malzemelerin plastik katmanlarının her birinin bileşimi bu Tebliğ hükümlerine uygun olmak zorundadır. Ancak katman, doğrudan gıda ile temas etmiyor ve gıdadan fonksiyonel bariyerle/işlevsel engelle ayrılmışsa Ek-1’de yer alan Kullanımına İzin Verilen Maddeler Listesinde yer almayan bir madde kullanılarak üretilebilir.

(2) Ek-1’de yer alan Kullanımına İzin Verilen Maddeler Listesinde yer almayan ancak, birinci fıkraya göre kullanımına izin verilen maddeler; Maddelerin ve Karışımların Sınıflandırılması, Etiketlenmesi ve Ambalajlanması Hakkında Yönetmeliğin Ek-1’ine göre kanserojen, mutajen veya üreme üzerinde toksik etkiye sahip maddeler olarak kabul edilen ya da olmasından şüphelenilen grup içinde yer alamaz ve nanoformda olamaz.

(3) Birinci fıkraya istisna olarak; 7 nci ve 8 inci madde hükümleri çok katmanlı-çoklu malzeme yapısındaki madde ve malzemelerdeki plastik katmanlarına uygulanmaz.

(4) Çok katmanlı-çoklu malzeme yapısındaki madde veya malzemelerdeki plastik katmanlar, vinil klorür monomerler için Ek-1’de yer alan kısıtlamalara uygun olur.

(1) Bu Tebliğ kapsamındaki madde ve malzemeler için yapılacak uygunluk beyanına ilişkin hükümler aşağıda yer almaktadır.

a) Perakende dışındaki pazarlama aşamalarında; plastik madde ve malzemelerin üretiminin ara basamaklarındaki ürünler ile bu madde ve malzemelerin üretiminde kullanılacak maddeler için, Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmeliğin 14 üncü maddesine uygun yazılı beyan bulundurulur.

b) (a) bendinde belirtilen yazılı beyan, işletmeci tarafından Ek-3’te yer alan bilgileri içerecek şekilde düzenlenir.

c) (a) bendinde belirtilen yazılı beyan, üretimin ara basamaklarından başlayarak maddelerin veya malzemelerin kolaylıkla tanımlanmasını sağlar. Madde veya malzemenin bileşiminde veya üretim şeklinde migrasyonu etkileyecek bir değişim olduğunda veya yeni bilimsel verilerin ortaya çıkması halinde bu beyan yenilenir.

(2) Bakanlığın talep etmesi halinde, madde ve malzemenin, bunların üretiminin ara basamaklarındaki ürünlerin, madde ve malzemenin üretiminde kullanılacak maddelerin bu Tebliğ hükümleri ile uyumlu olduğunu gösteren belgelerin işletmeci tarafından beyanı zorunludur. Bu belgeler;

a) Test koşulları ve sonuçlarını,

b) Hesaplamaları,

c) Matematiksel modellemeleri,

ç) Diğer analizleri,

d) Güvenilirliğine ilişkin kanıtları veya uygunluğun ispat edilmesinde kullanılan yöntemin muhakeme sistemini,

içerir.

(3) İkinci fıkrada yer alan belgelerin hazırlanmasında, 12 nci, 13 üncü ve 14 üncü maddelerde belirtilen deneysel yöntemlere ilişkin kurallar uygulanır.

(1) Uyumu kontrol etmek üzere spesifik migrasyon değerleri, gerçek veya öngörülen kullanım koşullarındaki gerçek yüzey/hacim oranı uygulanarak “mg/kg” olarak ifade edilir.

(2) Birinci fıkraya istisna olarak, aşağıdaki durumlarda migrasyon değeri, gıdanın her kilogramı için 6 dm2’lik yüzey/hacim oranı uygulanarak “mg/kg” olarak ifade edilir:

a) Dolum kapasitesi, 500 mL veya 500 g’dan az veya 10 L’den fazla olan kaplar veya kap benzeri malzemeler.

b) Gıdayla temas halinde olan yüzey alanı ile temas ettiği gıda miktarı arasında şeklinden dolayı ilişki kurulamayan madde ve malzemeler.

c) Henüz gıda ile temas etmemiş film ve levhalar.

ç) İçerdiği gıdanın miktarı 500 mL veya 500 g’dan az veya 10 L’den fazla olan film veya levhalar.

(3) Türk Gıda Kodeksi Bebek ve Küçük Çocuk Ek Gıdaları Tebliği (Tebliğ No: 2007/50) ve Türk Gıda Kodeksi Bebek Formülleri ve Devam Formülleri Tebliği (Tebliğ No: 2019/14)’nde tanımlanan bebek ve küçük çocuk gıdalarıyla temas etmesi muhtemel veya temas eden madde ve malzemeler hakkında ikinci fıkra hükümleri uygulanmaz.

(4) Birinci fıkraya istisna olarak, kapaklar, contalar, tıpalar ve benzeri kapatma elemanları için spesifik migrasyon değeri;

a) Malzemenin kullanım amacı biliniyorsa; kapatılmış kabın ve kapatma malzemesinin toplam temas yüzeyine göre kabın gerçek içeriği üzerinden ikinci fıkrada yer alan hükümler de dikkate alınarak, “mg/kg” olarak,

b) Maddenin kullanım amacı bilinmiyorsa; “mg/madde” olarak,

ifade edilir.

(5) Kapaklar, contalar, tıpalar ve benzeri kapatma elemanları için toplam migrasyon değeri;

a) Malzemenin kullanım amacı biliniyorsa; kapatılmış kabın ve kapatma elemanının toplam temas yüzeyi üzerinden “mg/dm2” olarak,

b) Maddenin kullanım amacı bilinmiyorsa; “mg/madde” olarak,

ifade edilir.

(1) Hali hazırda gıda ile temas etmekte olan madde ve malzemelerin spesifik migrasyon limitlerine uygunluğunun doğrulanması için Ek-4’ün birinci bölümünde yer alan kurallar uygulanır.

(2) Henüz gıda ile temas etmemiş madde ve malzemelerin spesifik migrasyon limitlerine uygunluğunun doğrulanması için gıdada veya Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Plastik Madde ve Malzemelerin Bileşenlerinin Migrasyon Testinde Kullanılan Gıda Benzerleri Listesi Tebliği (Tebliğ No: 2019/43)’nde yer alan gıda benzerlerinde, Ek-4’ün ikinci bölümünün 2.1 inci maddesinde yer alan kurallar uygulanır.

(3) Henüz gıda ile temas etmemiş madde ve malzemelerin spesifik migrasyon limitlerine uygunluğunun taranmasında Ek-4’ün ikinci bölümünün 2.2 nci maddesinde belirtilen kurallara göre tarama yaklaşımları kullanılabilir. Madde veya malzemenin bu yaklaşımla incelenmesi sonucunda uygunsuzluğun belirlenmesi halinde, bu uygunsuzluk ikinci fıkrada belirtilen kurallara göre doğrulanır.

(4) Henüz gıda ile temas etmemiş madde ve malzemelerin toplam migrasyon limitlerine uygunluğunun doğrulanması, Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Plastik Madde ve Malzemelerin Bileşenlerinin Migrasyon Testinde Kullanılan Gıda Benzerleri Listesi Tebliği (Tebliğ No: 2019/43)’nde yer alan gıda benzerleri kullanılarak ve Ek-4’ün üçüncü bölümünde yer alan kurallar çerçevesinde gerçekleştirilir.

(5) Henüz gıda ile temas etmemiş madde ve malzemelerin toplam migrasyon limitlerine uygunluğunun taranmasında Ek-4’ün üçüncü bölümünün 3.4 üncü maddesinde belirtilen kurallara göre tarama yaklaşımları kullanılabilir. Madde veya malzemenin bu yaklaşımla incelenmesi sonucunda uygunsuzluğun belirlenmesi halinde, bu uygunsuzluk dördüncü fıkrada belirtilen kurallara göre doğrulanır.

(6) Gıda ile yapılan spesifik migrasyon testlerinden elde edilen sonuçlar, gıda benzerleri ile elde edilenlere göre daha güvenilir kabul edilir. Gıda benzeri ile yapılan testlerden elde edilen sonuçlar ise tarama/inceleme yaklaşımları ile elde edilenlerden daha güvenilir kabul edilir.

(7) Spesifik ve toplam migrasyon testi sonuçları ile migrasyon limitleri karşılaştırılmadan önce bu sonuçlara, Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Plastik Madde ve Malzemelerin Bileşenlerinin Migrasyon Testinde Kullanılan Gıda Benzerleri Listesi Tebliği (Tebliğ No: 2019/43)’nde ve Ek-4’ün dördüncü bölümünde yer alan kurallar çerçevesinde belirlenmiş düzeltme faktörleri uygulanır.

(1) 5 inci maddenin dördüncü ve altıncı fıkraları ile 10 uncu maddenin birinci fıkrasında belirtilen Ek-1’de yer almayan madde ve malzemelerin Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemelere Dair Yönetmeliğin 5 inci maddesinde yer alan genel kurallara uygunluğuna, uluslararası kabul görmüş bilimsel prensiplere dayalı güvenilirlik veya risk değerlendirmesi yapılarak karar verilir.

(2) Avrupa Birliğinin ilgili mevzuatına eklenen yeni madde ve malzemelere ilişkin mevzuat güncellemeleri için birinci fıkra uygulanmaz.

(1) Bu Tebliğ, 14/1/2011 tarihli ve (AB) 10/2011 sayılı Gıda ile Temas Eden Plastik Madde ve Malzemelere İlişkin Komisyon Tüzüğü dikkate alınarak Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.

(1) Bu Tebliğ hükümlerine aykırı davrananlar hakkında, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun ilgili maddelerine göre idari yaptırım uygulanır.

(1) 17/7/2013 tarihli ve 28710 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Plastik Madde ve Malzemeler Tebliği (Tebliğ No: 2013/34) yürürlükten kaldırılmıştır.

GEÇİCİ

MADDE 1 – (1) Bu Tebliğ kapsamında faaliyet gösteren işletmeciler, 31/12/2020 tarihine kadar bu Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır.

(2) Bu Tebliğin yayımından önce faaliyet gösteren işletmeciler için, bu Tebliğ hükümlerine uyum sağlayıncaya kadar 17 nci madde ile yürürlükten kaldırılan Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Plastik Madde ve Malzemeler Tebliği (Tebliğ No: 2013/34) hükümleri uygulanmaya devam edilir.

GEÇİCİ

MADDE 2- (Ek:RG-6/5/2024-32538)

(1) Bu Tebliğ kapsamındaki ürünleri üreten, ithal eden ve satan iş yerleri, bu maddeyi ihdas eden Tebliğin yayımı ile yapılan değişikliklere 1/1/2026 tarihine kadar uymak zorundadır.

(2) Bu maddeyi ihdas eden Tebliğ ile yapılan değişikliklere uyum sağlamayan ancak, 1/1/2026 tarihinden önce piyasaya arz edilmiş ürünler 1/1/2028 tarihine kadar piyasada bulunabilir.

(1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

(1) Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.

Ekleri için tıklayınız.