4933 sayılı kanun gereğince tesis edilen ve Türk vatandaşlarından hak edenlere verilecek olan İnönü Armağanları biri (İnönü Değerlendirme ) ve diğeri (İnönü Özendirme) armağanları olmak üzere iki nevidir.
4933 sayılı kanun gereğince tesis edilen ve Türk vatandaşlarından hak edenlere verilecek olan İnönü Armağanları biri (İnönü Değerlendirme ) ve diğeri (İnönü Özendirme) armağanları olmak üzere iki nevidir.
İnönü Değerlendirme Armağanları üç bölümden ibaret olup şu sıraya konulmuştur;
1 – Bilim eserleri,
2 – Sanat eserleri,
3 – İnsan veya hayvan sağlığına, yurdun savunmasına ve istihsalin gelişmesine ve iyileşmesine yarıyan keşif ve ihtiralar.
Bu bölüm sıralarına rastlıyan yıllarda aynı bölüme ait eser, keşif ve ihtiralar jüri komisyonları tarafından incelenip başka bölüme ait eser, keşif ve ihtiralar incelenemez.
Aynı yılda aynı bölüme ait eser, keşif ve ihtiralar jüri komisyonlarına verildiği takdirde bunlardan armağana en layık olanı komisyonlarca belirtilerek karara bağlanır.
İnönü Özendirme Armağanları, beşer bin liralık on, ve üçer bin liralık on beş armağandan ibaret olup bölümleri arasında her hangi bir sıra gözetilmeksizin hak edenler bulundukça hepsine her yıl dağıtılır.
Armağanları hakedenlerin tayini ve belirtilmesi için kanun gereğince üç jüri komisyonu kurulur. Bu komisyonların her biri kendi bölümlerine ait eserleri tetkik etmek ve bu armağanlara hak kazananları belirtmekle görevlidir.
Komisyonlardan her birinin inceliyeceği ve karar vereceği eserler her biri bir komisyona ait olmak üzere sırasiyle şu üç bölüme ayrılmıştır.
A) Bilim eserleri,
B) Sanat eserleri,
C) İnsan veya hayvan sağlığına, yurdun savunmasına ve istihsalin gelişme ve iyileşmesine yarıyan keşif ve ihtiralar.
Jüri komisyonları üyeleri, her komisyon için ikişer tane olmak üzere her fakülte veya yüksek okul, profesör veya öğretmenler kurullarınca kendi fakültelerinden veya okullarından veyahut bunların dışında gösterilerek ilgili Bakanlıklar vasıtasiyle Başbakanlığa bildirilecek adaylar arasından her komisyon için dördü asıl ve üçü yedek olmak üzere Bakanlar Kurulunca seçilir. Bu seçimler üç yılda bir yapılır ve keyfiyet Başbakanlıkça üyelere yazı ile bildirilir.
Komisyon başkanları, asıl üyelerin tam sayı ile yapacakları toplantıda üyeler arasında gizli oyla seçilir ve seçilenlerin adları Başbakanlığa bildirilir.
Jüri komisyonu üyelerinin süresi üç yıldır. Üç yıl sonunda yukarki maddede yazılı usul ile yeni seçim yapılır.
Süresi biten komisyonlardaki asıl ve yedek üyeler yeniden aday gösterilebilir ve üye seçilebilir.
Jüri komisyonları Başkentte bu işe tahsis edilmiş olan büroda toplanırlar.
Lüzumlu hallerde bu komisyonların başka yerlerde toplanmalarına ve çalışmalarına Başbakan tarafından izin verilebilir.
Jüri komisyonları asıl üyelerin tam sayısiyle toplanırlar. Kararlar oy çokluğu ile verilir. Oylarda eşitlik halinde çokluk başkanın bulunduğu yandadır.
Özür dolayısiyle komisyon toplantısına katılamıyanların yerine ad çekmek suretiyle yedek üyelerden geçici olarak alınarak komisyon tamamlanır ve keyfiyet Başbakanlığa bildirilir.
İnönü Değerlendirme Armağanına hangi eser, keşif ve ihtiraın layık olduğunun jüri komisyonlarınca incelenmesi:
A) Üyesi bulunduğu jüri komisyonundan, o komisyon üyeleri;
B) Her jüri komisyonundan fakülteler ve yüksek öğretim ve bilim araştırma kurumları;
istiyebilirler.
İnönü Özendirme Armağanı için bu incelemenin yapılmasını:
A) İnönü Değerlendirme Armağanı için inceleme istiyebilecek olanlar;
B) Bu armağana layık olduğunu iddia edecekler veya bunların mirasçıları;
istiyebilirler.
Bu maddede yazılı istemlerin armağanın verilme gününden beş ay önce jüri komisyonuna verilmesi lazımdır.
Armağanlara layık olanların jüri komisyonları üyelerinden olması armağan almalarına engel teşkil etmez.
Şu kadar ki: Bu hususta verilecek kararlarda anılan üye hazır bulunamıyacağı gibi o devrede jürilikten de çekilir.
İnönü Armağanları 1946 yılı başından sonra yapılan ve yayımlanan eserlerle sağlanan keşif ve ihtiralara ve elde edilen başarılara verilir.
Jüri komisyonları, kanunun7 nci maddesi uyarınca kuracakları geçici jüri komisyonlarının kurulma sebebi ile bunlara verilecek iş ve çalışma şekil ve zamanı ve üyeleri hakkında Başbakanlığa yazı ile bilgi verirler.
Bu hüküm sözü geçen maddenin son fıkrasında yazılı bilim adamlariyle uzmanlar hakkında da uygulanır.
Jüri komisyonları inceliyecekleri konuların gerektirdiği bilgi, tecrübe, mütalaa ve müşahadeler için Devlet daire ve müesseselerine başvurabilir ve bunlardan yardım ve malümat istiyebilirler.
Jüri komisyonları vermeği kararlaştırdığı her armağan için ayrı ayrı gerekçeli raporlar tanzim edip üyelerine imzalattırarak bunları kararlariyle beraber Aralık ayının 20 nci gününe kadar Başbakanlığa verirler. Bu kararlar Birinci İnönü Zaferinin yıldönümüne rastlıyan Ocak ayının 10 uncu günü Başbakanlıkça radyo ve gazetelerle yayımlanır ve armağanlar Başkentte ve armağanlara hak kazananlar gelmedikleri takdirde bunların bulundukları yerlerde Hükümetçe tertip edilecek törende bir anma madalyası ve diploma ilebirlikte kendilerine verilir.
İnönü Armağanları Devlet, özel idare, belediye ve köylere ait her türlü vergi, resim ve harçlardan muaftır. Armağanlar borç için haczedilemez. Armağan alanların eser, keşif, ihtira ve başarılarına ilişkin her türlü hakları saklıdır. Armağanı hakedenler bunu alamadan ölürler ise armağan kanuni mirasçılarına verilir.
Bu intikalden dolayı hiçbir vergi, resim ve harç alınmaz. Mirasçılar yukarki fıkra hükümlerinden de faydalanırlar.
Armağan alanların ad ve soyadlariyle armağan miktarı ve armağana konu olan eser, keşif ve ihtira veya olağanüstü başarı alfabetik bir deftere yazılır.
Aşağıdaki hususlarda jüri komisyonları birlikte toplanıp karar verirler.
a) İnönü Özendirme Armağanlarının hakedenlere göre bölümler arasında ne sayıda tahsis edileceği,
b) Jürilerin ve Başbakanlığın armağanlarla ilgili olarak lüzum göstereceği konuların incelenmesi,
c) Armağanları hakedenlere verilecek anma madalyaları ile diplomaların şekillerinin belirtilmesi,
Jüri komisyonlarının birlikte toplanmaları, Başbakanın emri veya jüri komisyonlarından herhangi birinin Başbakan tarafından tasvip olunacak teklifine göre yapılır.
Bu toplantılarda her üye yalnız bir oy sahibidir. Bu toplantıların başkanlığı, bölüm sırasına göre komisyon başkanları tarafından nöbetleşe yapılır ve kararlar oy çokluğu ile verilir. Oy eşitliğinde çokluk başkanın bulunduğu yandadır.
Jüri ve geçici jüri komisyonları üyeleri ile kendileriyle danışma yapılan bilim adamları ve uzmanlara gördükleri iş karşılığında çalışma sürelerine ve harcadıkları emeklerine göre Başbakan tarafından tayin edilecek maktu tutarda bir ücret verilir. Ancak bu ücretlerin toplamı, kanununa göre bir yıl içinde verilebilecek bütün armağanlar toplamının yüzde onunu geçemez. Şu kadar ki zaruri hallerde bu miktar Başbakan tarafından takdir edilecek lüzuma göre bir misline kadar artırılabilir.
Jüri ve geçici jüri komisyonları üyeleriyle danışman ve uzmanların başka yerlerden gelmeleri veya 7 nci maddesi mucibince başka bir yere gitmeleri hallerinde yolluk ve zaruri gider olarak kendilerine ödenecek para miktarı zaruri ve mütat giderleri gözönünde tutularak Başbakan tarafından belirtilir.
İnönü Armağanları kaynak akçasını teşkil etmek üzere her yıl Başbakanlık bütçesine konulan ödenek Başbakanının tensip edeceği milli bankalardan birinde (İnönü Armağanları kaynak akçası) adı altında açtırılacak hesaba yatırılır. Kaynak akçasından yapılacak ödemeler Genel Muhasebe Kanunu hükümlerine ve Sayıştay vizesine bağlı değildir.
İnönü Armağanları kaynak akçası hesabına giren paralarla Başbakanlığın vereceği talimat dairesinde en fazla gelir getiren Devlet tahvilleri alınarak aynı bankada saklanır.
Tahvile yatırılmayan paralar kısmen vadeli ve kısmen de vadesiz olarak bankada saklanır. Bu suretle saklanacak paraların faiz haddi banka ile kararlaştırılır.
Aşağıda yazılı ücret, yolluk ve giderler İnönü Armağanları kaynak akçasından ödenir:
a) İnönü Değerlendirme ve İnönü Özendirme Armağanları,
b) Jüri komisyonları üyelerinin ücret, yolluk ve zaruri giderleri ile bu komisyonların diğer her türlü giderleri,
c) Juri komisyonlarınca görevlendirilecek bilim adamları ile uzmanların ücret, yolluk ve her türlü giderleri,
d) Bankalara verilecek komüsyon ve diğer giderler,
e) İnönü Armağanları hakkındaki Jüri komisyonları rapor ve kararlarının yayımlanması, anma madalyalarının yapılması, armağan diplomalarının basılması gibi doğrudan doğruya armağanlarla ilgili işlere ait giderler.
İnönü Armağanları kaynak akçasından yapılacak ödemeler Başbakanın veya yetkili kılacağı kimselerin imzasiyle yapılır.
İnönü Armağanları kaynak akçasının ve bunun işletilmesinden elde edilen gelirlerle bu tüzük gereğince yapılan bütün giderlerin hesabı, muzaaf usule göre tutulur.
Her yıla ait hesap durumu, o yılın bitiminden başlıyarak bir ay içinde düzenlenecek bir raporla belirtilir ve Başbakanın tasvibine sunulur.
Her türlü ödemeler çek karşılığında ve banka marifetiyle yapılır.
Bütün ödemelerin, giderlerin nevilerine göre Başbakan tarafından onaylanacak bir cetvelde belirtilmiş olan müsbit evraka dayanması şarttır.
İvedili hallerde ödenecek giderler için, Başbakanın en çok haddini tayin edecegi miktarda, mutemetlere avans verilebilir.
Ancak her mutemet aldığı avanstan sarfettiği paraya ait müsbit evrakı en çok üç ay içinde mahsubunu yaptırmağa ve artanını geri vermeğe mecburdur.
Defterlerin ve hesapların tutulması ve kovuşturmasiyle görevlendirilecek sayman, avans akçalarının vaktinde tahsil ve mahsup edilmemesinden sorumludur.
Yolluk avansı alan hak sahipleri, hizmetin görülmesini kovuşturan ay içinde müsbit evrakı vermek suretiyle bu paraların mahsubunu yaptırmak ödevindedirler.
4933 sayılı kanunun 14 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmış ve Danıştay'ca incelenmiş olan bu tüzük Resmi Gazete ile yayımlandığının ertesi günü yürürlüğe girer.
Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.