Nükleer Tesislere Lisans Verilmesine İlişkin Tüzük

Nükleer Güvenlik Danışma Komitesi, bu Tüzükte belirtilen görevleri yerine getirir; Kurum Başkanlığınca gönderilen işler hakkında görüş bildirir.

Nükleer tesis kurmak ve işletmek için Kurumdan lisans almak zorunludur. Bunun için kurucunun, Kuruma, kurmak istediği tesisi belirten, teknik vemali gücünü kanıtlayan belgeleri de eklediği bir dilekçeyle başvurması gerekir.

Kurucu, 8/5/1961 günlü ve 229 sayılı Nükleer Enerji Sahasında Hukuki Mesuliyete Dair Sözleşmenin Tasdiki Hakkında Kanunla ek ve değişiklikleri uyarınca sigorta ve diğer mali güvenceleri sağlamak zorundadır.

Nükleer tesislere lisans verilmesi, aşağıdaki üç aşamada tamamlanır :

1 - Yer lisansı,

2 - İnşaat lisansı,

3 - İşletme lisansı.

Kurucu, yer lisansı almak için Kurum Başkanlığına yapacağı başvuruya aşağıdaki bilgileri kapsayan yer raporunu ekler:

1 - Kurulacak nükleer reaktör tesisinin kullanılma amacı, yaklaşık olarakgücü, hangi reaktör tipleri arasından seçileceğine ilişkin bilgiler,

2 - Kurucunun ve kurucu adına yer araştırmalarını yürüten kuruluşların, teknik potansiyelini, bilgisini ve deneyimini belirten bilgiler,

3 - Seçilen yerin coğrafi durumunu açık olarak gösteren bölge haritası, reaktör yakın çevresinin özelliklerini ortaya koyan ayrıntılı haritalar,

4 - Seçilen yerin topografik, jeolojik, jeoteknik, hidrolojik, sismolojikve meteorolojik özelliklerine ilişkin bilgi ve incelemeler,

5 - Düşünülen reaktör tiplerine göre önerilen yer için yerleşim planları seçenekleri

2767

6 - Seçilen yerin deprem, sel baskını, fırtına gibi doğal olaylar ve buolayların ikincil etkileri yönünden değerlendirilmesine ilişkin bilgiler,

7 - Seçilen yerin uçak düşmesi, yangın, patlama baraj çökmesi gibi olaylar sonucu meydana gelebilecek dış tehlikelere karşı değerlendirilmesine ilişkin bilgiler,

8 - Seçilen yerde soğutma suyu amacıyla kullanılacak su kaynaklarının yeterliliğine ilişkin bilgiler,

9 - Yöre halkının, olağan ve olağanüstü işletme koşullarıyla kaza hallerinde çevreye salınan sıvı ve gaz radyoaktif artıklardan radyolojik yönden etkilenmelerine ilişkin ön incelemeler (Bu incelemeler yapılırken, yukarıda anılan radyoaktif artıkların çevreye yayılma şekilleri, yöredeki nüfus dağılımıyla muhtemelnüfus değişimleri, yöredeki su kaynaklarının içme suyu olarak kullanımı, yöredeki süt ve yiyecek üretimi ve radyoekolojik yönden yöre özellikleri gözönüne alı- nacaktır),

10 - Seçilen yerin ulusal elektrik sistemine bağlantı şekli ve dış besleme sisteminin güvenilirliğiyle ilgili bilgiler,

11 - Ayrıntılı yer incelemelerinin kalite temini programı,

12 - Nükleer güvenlik konusundaki gelişme ve uygulamaların ışığı altında gerekli görülen diğer ek bilgiler.

Yer raporunda yer incelemelerinin yeterli olarak yapılmış olması, yerin, mümkün görülen en önemli kaza halinde bile, çevrenin kabul edilebilen sınırların üstünde zarar görmeyeceği biçimde seçilmiş olduğunun belirlenmesi gerekir. Ayrıca, nükleer reaktör tesisinin önerilen yerde kurulmasını teknolojik yönden imkansız kılacak yer özellikleriyle karşılaşılmayacağı ve önerilen reaktör yerinin güvenlik açısından önemli özelliklerine ilişkin parametrik değerlerin en son teknolojik uygulamalara göre kabul edilen sınır değerlerin altında kalacağı gösterilmelidir.

Yer raporu, Kurum Başkanlığına on nüsha verilir; bir nüshası komiteye iletilerek görüşü istenir. Yer raporunda görülen eksiklikler kurucuya bildirilir. Kurucu, bunları, en kısa sürede tamamlayarak kuruma vermekle yükümlüdür.

Nükleer Güvenlik Dairesi, önerilen tesis yerinde Kurumca yapılandenetleme sonuçlarını inceledikten sonra, Komitenin görüşünü de içeren yer değerlendirme raporunu düzenler. Nükleer Güç ve Güvenlik Başkan Yardımcısı, yerdeğerlendirme raporunun sonuçlarını ve yapılan çalışmaları belirten bir raporu Kurum Başkanına verir.

Kurum Başkanı, yer değerlendirme raporunu, bu konuda 11 inci madde uyarınca Başkan Yardımcısı tarafından düzenlenen raporla birlikte, komisyonun ilk toplantısına götürür. Komisyon, yer değerlendirme yeterli bulmazsa, yeniden incelenmek üzere Kurum

Başkanlığına geri gönderebilir; gerektiğinde çağıracağı uzmanların görüşünü alır ve kararını verir. Karar, Kurum Başkanlığınca, kurucuya bildirilir.

Olumlu bildirim, yer lisansı adını taşır.

Lisans koşulları, lisans ekinde kurucuya verilir.

Kurucu, yer lisansını aldıktan sonra, yerin düzenlenmesine, yol, su, elektrik, liman, vb. nükleer reaktör tesisi dışındaki bina ve tesislerin yapımına başlayabilir ve nükleer reaktör tesisi yerinde yapılan ayrıntılı araştırmaların sonuçlarını ve yerle ilgili projelendirme parametrelerinin kesin değerlerini saptayıp, sınırlı çalışma izni başvurusundan önce Kurum Başkanlığının onayına sunar.

2768

İnşaat lisansı almak için, kurucunun, yer lisansı almış olmasıve ön güvenlik analizi raporunu ekleyeceği bir dilekçeyle Kuruma başvurması gerekir.

İnşaat lisansının verilmesi iki adımda tamamlanır:

1 - Sınırlı çalışma izni,

2 - İnşaat lisansı.

Ön güvenlik analizi raporunda aşağıdaki bilgilerin bulunması gerekir:

1 - Çevre ve yerle ilgili olarak yer raporunun verilmesinden sonra elde edilen yeni bilgiler,

2 - Projelendirme, inşaat, kalite temini, tesisin hizmete sokulması, işletilmesi ve hizmetten çıkarılması için uygulanması önerilen güvenlik ilkeleri,kriterleri ve standartları,

3 - Tesisin genel karakter istikleriyle yapıların, sistemlerin, bileşenlerin yerleşim planları ve projelendirme esasları,

4 - Yapıların, sistemlerin ve bileşenlerin sismik, güvenlik ve kalite sınıf- landırmalarını gösteren listeler,

5 - Tesisin ana ve güvenlik sistemlerinin projelendirilmeleriyle ilgili bilgiler,

6 - Radyasyondan korunma, radyoaktif artık sistemleri, işletme sırasında denetim, bakım ve hizmetten çıkarma konularında alınacak önlemler,

7 - Tesisin olağan ve olağanüstü işletme olayları ve kaza koşulları için yapılan güvenlik analizi,

8 - Kalite temininin hedefleri ve tanımıyla kalite temini organizasyonu ve uygulamaya ilişkin bilgileri de içeren kalite temini programı,

9 - Kurucu ve yapımcı kuruluşların teknik potansiyeli, bilgi ve deneyimiyleprojeye ilişkin organizasyonu hakkındaki bilgiler,

10 - Hizmete sokmayla ilgili ön bilgiler,

11 - Nükleer güvenlik konusundaki gelişme ve uygulamaların ışığı altında gerekli görülen diğer ek bilgiler.

Ayrıca, tesisin fiziksel korunma programıyla ilgili bilgiler, ön güvenlik analizi raporuna ekli olarak (çok gizli) kaydıyla verilir.

Ön güvenlik analizi raporu Kurum Başkanlığına on nüsha verilir; bir nüshası komiteye iletilerek görüşü istenir. Raporda görülen eksiklikler, kurucuya bildirilir.

Kurucu, bunları, inceleme sırasında değerlendirme için gerekli görülen diğer bilgileri ve belgeleri, en kısa sürede, kuruma vermek zorundadır.

Nükleer Güvenlik Dairesi, ön güvenlİk analizi raporunu inceledikten sonra, Komitenin görüşlerini de içeren sınırlı çalışma izni değerlendirmeraporunu düzenler. Nükleer Güç ve Güvenlik Başkan yardımcısı, sınırlı çalışmaizni değerlendirme raporunun sonuçlarını ve yapılan çalışmaları belirten bir ra- poru, Kurum Başkanına verir.

Kurum Başkanı, sınırlı çalışma izni değerlendirme raporunu, bukonuda 16 ncı madde uyarınca Başkan Yardımcısı tarafından düzenlenen raporla bir-

2769

likte Komisyonun ilk toplantısına götürür. Komisyon, sınırlı çalışma izni değerlendirme raporunu yeterli bulmazsa, yeniden incelenmek üzere Kurum Başkanlığınageri gönderebilir; gerektiğinde çağıracağı uzmanların görüşünü alır; korunma önlemlerinin yeterliliği, tesisin çevre halkının güvenliğine ve sağlığına zarar vermeden çalıştırılabileceği kanısına varırsa, sınırlı çalışma izni verilmesinekarar verir. Karar, Kurum Başkanlığınca, kurucuya bildirilir.

Olumlu bildirim, sınırlı çalışma izni adını taşır.

Sınırlı çalışma izni alan kurucu, reaktör ve çevre güvenliğiyle ilgili binave tesisler için temel yapımına, bunların dışındaki yapıların, sistemlerin ve bileşenlerin yapımına başlayabilir.

Sınırlı çalışma izni, yerin ve tesisin özelliğinin gerektirdiği özel koşulların yanı sıra, aşağıdaki genel koşullarla verilir:

1 - Sınırlı çalışma izni, bu konudaki olumlu bildirimden başlayarak oniki ay içinde inşaata başlanmaması halinde geçerliliğini kaybeder.

Ancak, bu süre, haklı nedenlerle uzatılabilir.

2 - Sürdürülecek olan güvenlik analizi değerlendirilmesinin tamamlanmasına kadar, kurucu, gerekli görülen inceleme ve araştırmaları yapmak ya da yaptırmakla yükümlüdür.

3 - Tesise lisans verilmesi, tesisin yapım ve işletilmesinde pratik olarak kazanılan deneyim, araştırmalar ve yeni bilimsel veriler, güvenlik açısından bazı ek çalışmaların ve değişikliklerin yapılmasını gerekli kılıyorsa, sınırlı çalışma izninin koşullarında bazı değişiklikler yapılabilir. Kurucu, bu değişiklikleri yerine getirmekle yükümlüdür.

4 - Reaktör ve çevre güvenliğiyle ilgili bina ve tesislerin temel kazıları sırasında, kurucu ya da Kurum denetçileri tarafından reaktörü ya da çevre güvenliğini olumsuz yönde etkileyebilecek ve yer araştırmaları sırasında saptanmayanyeni jeolojik ve jeoteknik bilgiler elde edilirse, kurucu tarafından, durumu veönerilen çözüm yollarını açıklayan bir rapor, Kuruma verilecek ve Kurum uzmanla- rınca yapılacak incelemelere ve değerlendirmelere göre, Kurumun onayı alınmadantemel inşaatına başlanılmayacaktır.

Sınırlı çalışma izni verilmesinden sonra, ön güvenlik analizi raporunun inşaat lisansı yönünden değerlendirilmesi çalışmaları sürdürülür. Nükleer Güvenlik Dairesi, tesis yerinde yapılan çalışmaları inceledikten sonra, Komitenin görüşlerini de içeren inşaat lisansı değerlendirme raporunu düzenler. Nükleer Güç ve Güvenlik Başkan Yardımcısı, inşaat lisansı değerlendirme raporunun sonuçlarını ve yapılan çalışmaları belirten bir raporu, Kurum Başkanına verir.

Kurum Başkanı, inşaat lisansı değerlendirme raporunu, bu konuda 19 uncu madde uyarınca Başkan Yardımcısı tarafından düzenlenen raporla birlikte Komisyonun ilk toplantısına götürür. Komisyon, bu raporu yeterli bulmazsa, yeniden incelenmek üzere, Kurum Başkanlığına geri gönderebilir; gerektiğinde çağıracağı uzmanların görüşünü alır; kararını verir. Son güvenlik analizi raporuna eklenmesi istenilen konuları da içeren karar, Kurum Başkanlığınca kurucuya bildirilir.

Olumlu bildirim, inşaat lisansı adını taşır.

İnşaat lisansı, kurucuya, nükleer reaktör tesisinin tüm yapılarının yapımına ve sistemlerinin montajına başlama yetkisi verir.

2770

İnşaat lisansı, yerin ve tesisin özelliğinin gerektirdiği özel koşulların yanı sıra, aşağıdaki genel koşullarla verilir:

1 - İnşaat ve montaj süresince, kurucu, Kurum Başkanlığınca gerekli görülen her türlü ek bilgileri vermek, inceleme ve araştırmaları yapmak ya da yaptırmakla yükümlüdür.

2 - Tesise lisans verilmesi, tesisin yapım ve işletilmesinde pratik olarak kazanılan deneyim, araştırmalar ve yeni bilimsel veriler güvenlik açısından bazı ek çalışmaların ve değişikliklerin yapılmasını gerekli kılıyorsa, inşaat lisansının koşullarında sonradan bazı değişiklikler yapılabilir. Kurucu, bu değişiklikleri yerine getirmekle yükümlüdür.

3 - Kurucu, yapım ve kurma aşamalarında, önceden herhangi bir nedenle saptanmamış, sonradan düzeltilmesi ya da tamamlatılması mümkün olmayan, fakat tesisin ömrü boyunca herhangi bir zamanda etkili olabilecek, güvenlik bakımından önemli projelendirme ve inşaat eksiklikleri ya da yetersizlikleri gördüğünde derhal, Kurum Başkanlığına bildirmekle yükümlüdür. Durum, Kurumca değerlendirilir; değişiklik yapılması gerekli görülürse, ikinci bent hükümlerine göre işlem yapılır.

4 - Tesiste, güvenliği etkileyebilecek her türlü değişiklikler Kurumun onayına bağlıdır.

İşletme lisansı üç adımla tamamlanır:

1 - Hizmete sokma izni,

2 - Yakıt yükleme ve deneme işletmelerine başlama izni,

3 - Tam güçte çalışma izni ve işletme lisansı.

İnşaat lisansı almış olan kurucunun, nükleer güvenlik ve çevre güvenliği yönünden özel önem taşıyan, belirli bileşen ve sistemlerin hizmete sokulmasından en az altı ay önce, hizmete sokma izni için aşağıdaki belgeleri ekleyeceği bir dilekçeyle Kuruma başvurması gerekir:

1 - Bileşen ve sistemlerin son projeleri,

2 - Sözkonusu bileşen ve sistemlerin kalite kontrolu ve teminiyle ilgili belgeler,

3 - Hizmete sokma programı,

4 - İşletme öncesi deneme sonuçları,

5 - Hizmete sokma personelinin yeterliliğini ve organizasyonunu gösteren belgeler,

6 - İşletme sınırları ve koşullarıyla ilgili ön bilgiler,

7 - Bileşen ve sistemlerin işletme yönerge ve yöntemleri,

8 - Nükleer güvenlik konusundaki gelişme ve uygulamaların ışığı altında, gerekli görülen diğer ek bilgiler.

Bu belgeler üçer nüsha verilir. Birer nüshası Komiteye iletilerek görüşü istenir.

23 üncü maddede istenilen belgelerin ve inşaat süresince yapılandenetimlere ilişkin raporların Nükleer Güvenlik Dairesince, Komitenin görüşü de gözönüne alınarak değerlendirilmesinden sonra, Kurum Başkanlığınca hizmete sokma izni verilir.

2771

Nükleer reaktör tesisinin fiziksel korunma programlarıyla nükleer maddenin sayım ve kontrolüne, ağır su tipi reaktörlerde, ağır su temini, taşınması, depolanması, sayım ve kontrolüne ilişkin olarak alınan önlemlere ait belgeler kuruma verilip uygunlukları onaylanmadığı sürece reaktör yerine, nükleer yakıtın, ağır sulu reaktörlerde nükleer yakıtla birlikte ağır suyun getirilmesine izin verilmez.

Kurucunun, yakıt yükleme ve deneme işletmelerine başlama izni almak için Kuruma, aşağıdaki belgeleri ve tesisin kurulu durumunu gösterecek biçimde 14 üncü maddedeki bilgileri içeren son güvenlik analizi raporunu eklediğibir dilekçeyle başvurması gerekir:

1 - Nükleer güvenlik ve çevre güvenliğiyle ilgili bileşen ve sistemlerin hizmete sokulmaları sırasında yapılan denemelerin sonuçları ve değerlendirilmeleriyle ilgili bilgiler,

2 - Tesis için kalite teminiyle ilgili belgeler ve işletmeyle ilgili kalitetemini programı,

3 - İşletme personelinin yeterliliğini ve organizasyonunu gösteren belgeler,

4 - Yakıt yükleme, kritikalite ve deneme işletmesi programı,

5 - İşletme sınırları ve koşullarıyla ilgili ön bilgiler,

6 - Tesisin işletme yönerge ve yöntemleri,

7 - Radyasyondan korunma programı,

8 - Tehlike durumu planları,

9 - Nükleer güvenlik konusundaki gelişme ve uygulamaların ışığı altında gerekli görülen diğer ek bilgiler.

Son güvenlik analizi raporu on, belgeler üçer nüsha verilir. Raporun ve belgelerin birer nüshası Komiteye iletilerek görüşü istenir.

26 ncı maddede istenilen belgelerle bileşen ve sistemlerin hizmete sokulmaları sırasında yapılan denetimlere ilişkin raporların Nükleer Güvenlik Dairesince, Komitenin görüşü de gözönüne alınarak değerlendirilmesinden sonra, Kurum Başkanlığınca yakıt yükleme ve deneme işletmelerine başlama izni verilir.

Reaktörlere, ağır su yüklenebilmesi için yakıt yüklemesinde ön-görülen biçimde izin alınması gerekir. Bu amaçla yapılacak başvuruya, ağır suyüklemesi sırasında alınacak önlemleri açıklayan bilgiler eklenir.

Bu bilgilerin, Nükleer Güvenlik Dairesince, Komitenin görüşü de gözönüne alınarak değerlendirilmesinden sonra, Kurum Başkanlığınca ağır su yükleme izni verilir.

Kurucunun, tam güçte çalışma izni ve işletme lisansı almak için, Kuruma, aşağıdaki belgeleri eklediği bir dilekçeyle başvurması gerekir:

1 - Yakıt yükleme, kritikalite ve deneme işletmeleri sırasında yapılan denemelerin sonuçları ve değerlendirilmeleri,

2 - İşletme sınırları ve koşullarıyla ilgili son bilgiler,

3 - Aşağıdaki Konuların tümünü son şekliyle içeren işletme yönerge ve yöntemleri

A. Reaktöre yol verme,

B. Olağan işletme,

2772

C. Reaktörü durdurma,

D. Yakıt değiştirme, yakıt idaresi ve taşıma,

E. Bakım, F. Devresel testler,

G. İşletme sırasında yapılan denetim,

H. Olağanüstü işletme olayları ve kazalar,

4 - Nükleer güvenlik konusundaki gelişme ve uygulamaların ışığı altında gerekli görülen diğer ek bilgiler.

Bu belgeler üçer nüsha verilir. Birer nüshası, Komiteye iletilerek görüşü istenir.

Nükleer Güvenlik Dairesi, 29 uncu maddede istenen belgeler ve deneme işletmesi süresince yapılan denetimlere ilişkin raporları inceleyerek Komitenin görüşünü de içeren tam güçte çalışma izni ve işletme lisansı değerlendirme raporunu düzenler. Nükleer Güç ve Güvenlik Başkan Yardımcısı raporun sonuçlarını ve yapılan çalışmaları içeren bir raporu Kurum Başkanına verir.

Kurum Başkanı, bu raporu, bu konuda 30 uncu madde uyarınca Başkan Yardımcısı tarafından hazırlanan raporla birlikte Komisyonun ilk toplantısına götürür. Komisyon,

raporu yeterli bulmazsa, yeniden incelenmek üzere, Kurum Başkanlığına geri gönderebilir; gerektiğinde çağıracağı uzmanların görüşünü alır; kararını verir. Komisyon kararı, Kurum Başkanlığınca kurucuya bildirilir.

Olumlu bildirim, tam güçte çalışma izni ve işletme lisansı adını taşır.

Tam güçte çalışma izni ve işletme lisansı, tesisin özelliğinin gerektirdiği özel koşulların yanı sıra, aşağıdaki genel koşullarla verilir:

1 - İşletme lisansı Kurumdan izin alınmadan devrolunamaz.

2 - Reaktör, lisanslı operatörler tarafından lisanslı işletme şeflerinin yönetiminde ve lisans koşullarına uygun olarak işletilir.

3 - Kurumdan izin alınmadan nükleer reaktör tesisinde, işletme sınırları ve koşullarıyla işletme yönerge ve yöntemlerinde değişiklik yapılamaz.

4 - Nükleer güvenlik alanında yeni bilimsel veriler, işletme deneyimleri veulusal çıkarlar, bazı değişikliklerin yapılmasını gerekli kılıyorsa, bu değişikliklerin yapılması kurucudan istenebilir.

Güvenlik analizi ya da işletme denemeleri sonucunda zorunlu görülmesi durumunda, nükleer reaktör tesisine sınırlı güçte çalışma izni verilebilir. Sınırlama belirli bir süre içinse, yetersiz görülen hususlar tamamlatıldıktan sonra, Komisyonca, tam güçte çalışma izni ve işletme lisansı verilir. Sürekli olarak sınırlı güçte çalışması gereken nükleer reaktör tesisine, işletme lisansı, bu sınırlı güç için verilir.

Kurucu, lisanslı işletme personelini devresel ve düzenli bir eğitime tabi tutmak ve bunlara ilişkin raporlarla işletme raporlarını Kuruma vermek zorundadır.

2773

Ayrıca, kazalarla olağanüstü işletme olayları hakkında kurucu tarafından, Kuruma, ivedilikle bilgi verilir. İşletme raporlarının hazırlanmasında ve olağanüstü işletme ve kazalara ilişkin bilgi verilmesinde ve kazadan sonra yenidenişletmeye geçişte izlenecek yöntem, Kurumca belirlenir.

Kurumca, nükleer reaktör tesisinin lisans koşullarına, güvenlik gereklerine ve mevzuatına uyulmadığı, radyasyon sızıntılarının ve tesis içindeki radyasyon düzeylerinin kabul edilebilen sınırları aştığı, özel nükleer maddelerle radyoaktif artıkların gerektiği biçimde işlem görmediği ya da tesisin fiziksel korunmasının yeterli biçimde sağlanamadığı saptanırsa, ihmali görülen işletme personelinin lisansı, geçici ya da sürekli olarak iptal edilebilir; nükleer reaktör tesisinin güç üretim düzeyi sınırlandırılabilir ya da verilen işletme lisansı, geçici ya da sürekli olarak iptal edilebilir. Bu işlemler, Komitenin görüşlerini de içeren Nükleer Güvenlik Dairesinin raporu, Nükleer Güç ve Güvenlik Başkan Yardımcısının uygun görüşü, Başkanın önerisi ve Komisyon kararıyla yapılır. Tesisin kapatılması gerektiğinde, Komisyon kararıyla Başbakana öneride bulunulur.

Kurucunun, nükleer yakıt çevrimi tesisine yer lisansı almak için, Kuruma, 9 uncu maddede öngörüldüğü biçimde başvurması gerekir. Bu başvuruya eklenecek yer raporunda sözü edilen 9 uncu maddede istenilen belgelerden hangilerinin yer alması gerektiği Kurumca belirlenir. Yer raporu, Kurum Başkanlığına, on nüsha verilir.

Bu Tüzüğün 10, 11 ve 12 nci maddelerinde öngörülen esaslara göre yapılan değerlendirme sonunda, yerin uygunluğu kanısına varılırsa, Komisyonca, yer lisansı verilmesine karar verilir. Komisyon kararı Kurum Başkanlığınca kurucuya bildirilir.

Olumlu bildirim, yer lisansı adını taşır.

Lisans koşulları, lisans ekinde kurucuya verilir.

Kurucu, yer lisansı aldıktan sonra yerin düzeltilmesi, yol, su, elektrik, liman vb. nükleer yakıt çevrimi tesisi dışındaki Bina ve tesislerin yapımına başlayabilir.

İnşaat lisansı almak için kurucunun, yer lisansı almış olması ve ön güvenlik analizi raporunu eklediği bir dilekçeyle, Kuruma başvurması gerekir.

İnşaat lisansının verilmesi iki adımda tamamlanır:

1 - Sınırlı çalışma izni,

2 - İnşaat lisansı.

2774

Kurucunun, nükleer yakıt çevrimi tesisine sınırlı çalışma iznialmak için, Kuruma, 14 üncü maddede öngörüldüğü biçimde başvurması gerekir. Bu başvuruya eklenecek ön güvenlik analizi raporunda sözü edilen 14 üncü maddedeistenen bilgilerden hangilerinin yer alması gerektiği, Kurumca belirlenir. Öngüvenlik analizi raporu, Kurum Başkanlığına, on nüsha verilir.

Bu Tüzüğün 15, 16 ve 17 nci maddelerinde öngörülen esaslara göreyapılan değerlendirme sonunda, Komisyon kararıyla, sınırlı çalışma izni verilir. Komisyon kararı, Kurum Başkanlığınca, kurucuya bildirilir.

Olumlu bildirim, sınırlı çalışma izni adını taşır.

Sınırlı çalışma izni alan kurucu, nükleer güvenlik ve çevre güvenliğiyle ilgili bina ve tesisler için temel yapımına, bunların dışındaki yapıların, sistemlerin ve bileşenlerin yapımına başlayabilir.

Sınırlı çalışma izni, yerin ve tesisin özelliğinin gerektirdiği özel koşulların yanı sıra, 18 inci maddede sayılan genel koşullarla verilir.

Tüzüğün 19 uncu maddesinde öngörülen esaslara göre yapılan değerlendirme sonucunda, ön güvenlik analizi raporunun yeterliliği kanısına varılırsa, Komisyonca inşaat lisansı verilmesine karar verilir. Komisyon kararı, Kurum Başkanlığınca, Kurucuya bildirilir.

Olumlu bildirim, inşaat lisansı adını taşır.

İnşaat lisansı, kurucuya nükleer yakıt çevrimi tesisinin tüm yapılarının yapımına ve sistemlerin montajına başlama yetkisi verir.

İnşaat lisansı, yerin ve tesisin özelliğinin gerektirdiği özelkoşullar ve Tüzüğün 21 inci maddesinin 3 ve 4 üncü bentlerinde yazılı olanların yanı sıra, aşağıdaki genel koşullarla verilir:

1 - Kurucu, ulusal çıkarlar ve güvenlik yönünden tesisle ilgili yeni bilimsel verileri incelemek ve gerekli görülen araştırmaları yapmakla yükümlüdür.

2 - Araştırmalar ve ulusal çıkarlar, güvenlik yönünden gerekli olduğunu ortaya koyduğu takdirde, lisans koşullarında değişiklikler yapılabilir.

İşletme lisansı iki adımda tamamlanır:

1 - Deneme işletmelerine başlama izni,

2 - Tam kapasitede çalışma izni ve işletme lisansı.

Kurucunun, deneme işletmelerine başlama izni almak için, Kuruma, aşağıdaki belgeleri ve tesisin kurulu durumunu gösterecek biçimde, 39 uncu maddedeki bilgileri içeren son güvenlik analizi raporuna eklediği bir dilekçeylebaşvurması gerekir:

1 - Nükleer yakıt çevrimi tesisi için kalite teminiyle ilgili kalite temini programı,

2775

2 - Deneme işletme programı,

3 - İşletme personelinin yeterliliğini ve organizasyonunu gösteren belgeler,

4 - İşletme sınırları ve koşullarıyla ilgili bilgiler,

5 - İşletme yönerge ve yöntemleri,

6 - Radyasyondan korunma programı,

7 - Tehlike durumu planları,

8 - Fiziksel korunma programları,

9 - Nükleer maddelerin sayım ve kontroluna ilişkin önlemler,

10 - Nükleer güvenlik konusundaki gelişme ve uygulamaların ışığı altında gerekli görülen diğer ek bilgiler.

Son güvenlik analizi raporu on, belgeler üçer nüsha verilir. Raporun ve bel- gelerin birer nüshası Komiteye iletilerek görüşü istenir.

45 inci maddede istenilen belgelerle bileşen ve sistemlerin hizmete sokulmaları sırasında yapılan denetimlere ilişkin raporların Nükleer Güvenlik Dairesince, Komitenin görüşü de gözönüne alınarak değerlendirilmesinden sonra, Kurum Başkanlığınca, deneme işletmelerine başlama izni verilir.

Nükleer Güvenlik Dairesi, 45 inci maddede istenen belgeler ve deneme işletmesi süresince yapılan denetimlere ilişkin raporları inceleyerek Komitenin görüşünü de içeren tam kapasitede çalışma izni ve işletme lisansıdeğerlendirme raporunu düzenler. Nükleer Güç ve Güvenlik Başkan Yardımcısı,Raporun sonuçlarını ve yapılan çalışmaları içeren bir raporu Kurum Başkanına verir.

Kurum Başkanı, bu raporu, bu konuda 47 nci madde uyarınca BaşkanYardımcısı tarafından düzenlenen raporla birlikte Komisyonun ilk toplantısına götürür. Komisyon, raporu yeterli bulmazsa, yeniden incelenmek üzere, KurumBaşkanlığına geri gönderebilir; gerektiğinde çağıracağı uzmanların görüşünüalır; kararını verir. Komisyon kararı, Kurum Başkanlığınca kurucuya bildirilir.

Olumlu bildirim, tam kapasitede çalışma izni ve işletme lisansı adını taşır.

Tam kapasitede çalışma izni ve işletme lisansı, tesisin özelliğinin gerektirdiği özel koşulların yanı sıra, aşağıdaki genel koşullarla verilir:

1 - Tesiste bulunan özel nükleer maddeler ve türemiş radyoaktif maddeler veartıklar, nükleer güvenlik mevzuatına uygun bir biçimde işletme, taşıma ve depolama işlemlerine tabi olacaktır.

2 - İşletme lisansı, kurumdan izin alınmadan devrolunamaz.

3 - Kurumdan izin alınmadan nükleer yakıt çevrimi tesisinde, işletme sınır ve koşullarıyla işletme yönerge ve yöntemlerinde değişiklik yapılamaz.

4 - Nükleer Güvenlik alanında yeni bilimsel veriler, işletme deneyimleri veulusal çıkarlar, bazı değişikliklerin yapılmasını gerekli kılıyorsa, bu değişikliklerin yapılması kurucudan istenebilir.

Kurumca, nükleer yakıt çevrimi tesisinin lisans koşullarına, gü-venlik gereklerine ve mevzuatına uyulmadığı, radyasyon sızıntılarının ve tesis içindeki radyasyon düzeylerinin kabul edilebilen sınırları aştığı, özel nükleermaddelerle radyoaktif artıkların gerek

2776

tiği biçimde işlem görmediği ya da tesisin fiziksel korunmasının yeterli biçimde sağlanamadığı saptanırsa, Kurum, tesisin üretim kapasitesini sınırlandırabilir ya da verilen işletme lisansını geçici yada sürekli olarak iptal edebilir. Bu işlemler, Komitenin görüşlerini de içeren Nükleer Güvenlik Dairesi raporu,Nükleer Güç ve Güvenlik Başkan Yardımcısının uygun görüşü, Başkanın önerisi ve Komisyon kararıyla yapılır. Tesisin kapatılması gerektiğinde, Komisyon kararıyla Başbakana öneride bulunulur.

Bu Tüzük hükümlerine göre, lisans verilecek nükleer tesisler, lisans aşamalarının bütün adımlarındaki çalışmalar sırasında ve işletme süresincetesislerin güvenlik standart ve mevzuatına uygun olarak yapılmasını, lisans koşullarına uyulmasını sağlamak bakımından Kurumun denetimine tabidir.

Bu amaçla, kurum denetçileri, kurucunun, nükleer tesis için önerilen yerde yapacağı ilk yer etüdlerinden başlamak üzere, ayrıntılı yer etüdleri, yerin inşaat için hazırlanması, inşaat, imalat, montaj, hizmete sokma ve işletme aşamalarındaki bütün çalışmaları görme, ilgili tesislere girme, gerekli gördükleribelgeleri isteme ve inceleme yetkisine sahiptirler. Denetime başlanabilmesiiçin, kurucu, ilk yer etüdünü başlatmadan en az bir ay önce durumu Kuruma bildirmek zorundadır.

51 inci maddede belirtilen denetimler haberli ya da habersiz olarak yapılabilir. Denetimin ayrıntıları yönetmelikle belirlenir.

Kazalar ve olağanüstü işletme olayları, gerekli denetimin yapılabilmesi için, kurucu tarafından, Kuruma bildirilir. Bu denetim sonunda, kurucu, Kurumca yapılacak bildirime uymakla yükümlüdür.

İşletme lisansı geçici olarak iptal edilmiş bir nükleer tesisin yeniden işletmeye geçebilmesi için, kurucunun, gerekli önlemlerin alındığını gösteren bir raporu Kurum Başkanlığına vererek yeniden işletmeye geçiş izni alması gerekir. Nükleer Güvenlik Dairesi, Komitenin görüşünü de içeren yeniden işletmeye geçiş izni değerlendirme raporunu düzenler. Nükleer Güç ve Güvenlik Başkan Yardımcısı, yeniden işletmeye geçiş izni değerlendirme raporunun sonuçlarını ve yapılan çalışmaları belirten bir raporu Kurum Başkanına verir. Bu rapor, Komisyonun ilk toplantısında görüşülerek karara bağlanır. Karar, kurucuya, Kurum Başkanlığınca bildirilir.

İşletme lisansı almış bir nükleer tesiste yapılacak değişiklikler, Kurumun iznine bağlıdır. Kurucunun değişikliğin neler olacağına, nedenlerine ve tesisin güvenli çalışmasını bozmayacağına ilişkin bir raporla Kurum Başkanlığına başvurması gerekir. Nükleer Güvenlik airesi, tesiste yapılan denetleme sonuçlarını değerlendirdikten sonra, Komitenin görüşünü de içeren değerlendirme raporunu düzenler. Nükleer Güç ve Güvenlik Başkan Yardımcısı, değerlendirme raporunun sonuçlarını ve yapılan çalışmaları belirten bir raporu Kurum Başkanına verir. Bu rapor, Komisyonun ilk toplantısında görüşülerek karara bağlanır. Karar, kurucuya, Kurum Başkanlığınca bildirilir.

2777-2785

Eğitim ve araştırma amacıyla Kurulacak nükleer reaktör tesisleri için verilecek olan yer raporu, ön güvenlik analizi raporu ve son güvenlik analizi raporunda tesisin kurulacağı yerin ve tesisin özelliğine göre hangi hususların yer alacağı, Kurumca belirlenir.

Bu Tüzükte sözü edilen yönetmelikler, Tüzüğün yürürlüğe girmesinden sonraki bir yıl içinde yürürlüğe konur.

13/7/1982 gün ve 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanununun 4 üncü maddesi (e) bendine dayanılarak hazırlanmış ve Danıştayca incelenmiş olan bu Tüzük hükümleri Resmi Gazete'de yayımı gününde yürürlüğe girer.

Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.