Bu Esasların amacı, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'nin Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) Türk İşbirliği Ajansı (TİA) [ Turkish Agency for Cooperation (TAC) ] aracılığıyla Teknik İşbirliği çerçevesinde gelişmekte olan ülkelere yapacağı yardımlarla ilgili ilke, usul ve esasları düzenlemektir.
Bu Esaslar, teknik işbirliği çerçevesinde yardım yapılacak ülkelerin tesbitini, yardımların miktar ve niteliklerini, mali kaynaklarını, harcama usul ve esaslarını kapsar.
Bu Esaslar, 540 sayılı Devlet Planlama Teşkilatı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve Bakanlar Kurulunun 1/8/1990 tarih ve 90/755 sayılı " Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinin Gelişmekte Olan Ülkelere Yapacağı Teknik Yardımlarla İlgili Faaliyetlerin Yürütülmesi, Kaynakların Temini ile Yapılacak Yardım ve Harcamalarla İlgili Esas ve Usuller Hakkında Karar'ının 2 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Bu Esasların amacı bakımından aşağıda belirtilen tanımlar geçerlidir.
a) Teknik Yardım ; gelişmekte olan ülkelerin beşeri kaynaklarını geliştirmek veya desteklemek amacıyla yapılan yardımlardır.
Bu çerçevede, Etüd ve Proje Yapılması, Grup Eğitim Programları Düzenlenmesi, Uzman ve Gönüllü Gönderilmesi, Teknik İnceleme Gezisi Düzenlenmesi, İşbaşı Eğitimi ve Staj İmkanı Sağlanması, Sempozyum, Seminer, Konferans gibi programlar düzenlenmesi ve Araştırma Bursu verilmesi teknik yardım kapsamında mütalaa edilir.
b) Kalkınma Projeleri; Türkiye'nin SAHEL ülkeleri ve Orta Asya Türk Cumhuriyetleri başta olmak üzere az gelişmiş ülkelere hibe niteliğindeki yatırım projeleridir.
c) Grup Eğitim Programları; diplomaya yönelik olmayan, gelişmekte olan ülkelerde çalışan ya da çalışacak olan personelin bilgi ve tecrübelerini arttırmaya yönelik kısa süreli, uygulamalı, grup halinde yapılan eğitimlerdir.
d) Uzman Gönderilmesi; gelişmekte olan ülkelerin kalkınmalarına yardımcı olmak amacıyla, ileri derecede uzmanlık gerektiren, proje hazırlanması, danışmanlık hizmeti verilmesi, teknik problemlerin çözülmesi gibi alanlarda uzman temin edilmesine yönelik bir programdır.
e) Gönüllü Gönderilmesi; gelişmekte olan ülkelerin ihtiyaç duyduğu alanlarda yetişmiş eleman sağlanarak en az bir yıl süreyle belirli bir sektördeki yetişmiş eleman açığını kapatmaya yönelik bir programdır.
f) Teknik İnceleme Gezisi; gelişmekte olan ülkelerden gelecek orta ve üst düzeydeki yönetici kadrolarında çalışan katılımcılara ilgili oldukları sektörlerdeki ülkemiz imkanlarını tanıtmaya yönelik bir programdır.
g) İşbaşı Eğitimi; gelişmekte olan ülkelerden gelecek katılımcılara kamu veya özel kesim kuruluşlarında kısa süreli (1-3 ay) işbaşı eğitimi (staj) sağlayan bir programdır.
h) Araştırma Bursları; Milli Eğitim Bakanlığı ve diğer kamu kuruluşlarınca karşılanamayan ve en fazla bir yıl süreyle verilen araştırma ve inceleme burslarıdır.
Teknik yardım faaliyetlerinin gelir kaynakları şunlardır:
a) DPT bütçesine konulacak ödenekler,
b) Yapılacak bağışlar,
c) Çeşitli kanun ve kararnamelerle kurulmuş fonlardan gerektiğinde yapılacak aktarmalar,
d) Kaynakların nemalandırılmasından elde edilen gelirler.
Bu kaynaklardan sağlanan gelirler bir devlet bankasında açtırılacak hesapta toplanır. Her yılın bütçesine bu maksatla konulacak ödenekler de, 90/755 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca bu hesaba aktarılır.
Müteakip yıl içinde gerçekleştirilmesi öngörülen teknik yardım faaliyet programı taslağı, finansman imkanı ve ülkelerin talepleri dikkate alınarak, yardım türleri, tahmini maliyeti ve yararlanacak ülkeleri içerecek şekilde her yılın Temmuz ayı sonuna kadar DPT Müsteşarlığınca hazırlanır ve buna göre ödenek ihtiyacı hesaplanarak Bütçe Teklifi'ne konur.
Gerçek veya tüzel kişilerin yapacakları bağışlar öncelikle DPT'nin uygun görüşü alınarak, Teknik Yardım Hesabı'nın tutulduğu banka tarafından kabul edilir.
Teknik Yardım Hesabında bulunan kaynaklar hesabın tutulduğu banka tarfından en uygun şekilde nemalandırılır.
Teknik yardım yapılacak ülkeler, başta bağımsız ve Muhtar Türk Cumhuriyetleri, Balkan Ülkeleri ve İslam Konferansı Teşkilatı Üyesi Ülkeler olmak üzere ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmalarında Türkiye'nin katkıda bulunabileceği gelişmekte olan ülkelerdir.
Proje yardımlarının kararlaştırılabilmesi için DPT'nin bağlı bulunduğu Devlet Bakanının onayı gereklidir.
Yardım yapılacak ülkelerin öncelikleri, dış politika ve ekonomik ilişkilerimizin gelişme potansiyeli dikkate alınarak DPT Müsteşarlığınca belirlenir. Müsteşarlık gerekli gördüğü hallerde ilgili Bakanlık veya kuruluşların görüşünü alır.
Yapılacak yardım türleri, 4 üncü maddenin (a) bendinde sayılan faaliyetler ile diğer kuruluşlarca düzenlenen benzeri programlara katkıda bulunulması, teknik yardım faaliyetlerinin düzenli ve etkili bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla yapılan diğer faaliyetlerdir.
Teknik yardım hesabından yapılacak her türlü harcama için DPT Müsteşarı yetkilidir. Müsteşar bu yetkisini diğer yöneticilere devredebilir.
Bu harcamalar :
a) 5/6/1985 tarih ve 85/9573 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca Sahel Programı çerçevesinde Devlet Bakanlığı'nın onayları doğrultusunda yürütülen teknik yardım ve proje taahhütleri ile ilgili bütün harcamalar.
b) Türkiye'de yapılacak teknik yardım programlarına katılacak olanların, düzeylerine uygun olarak uluslararası ulaşım ve zorunlu duraklama, iaşe-ibate ve diğer harcamaları, günde 20 dolara kadar cep harçlığı ile Türkiye'de kaldıkları süre içinde yapılacak hayat, kaza, sağlık ve hırsızlık sigortası harcamaları.
c) Programlarda ders veya konferans veren kişilere Türkçe verilen dersler için Bütçe Kanunlarında belirlenen, üniversitelerdeki profesör ek ders ücretinin iki katına, yabancı dilde verilen dersler için üç katına ve DPT'ce uygunluğu tesbit edilecek tebliğleri sunan kişilere bu ücretin on katına kadar ödenecek ücretler.
d) Yurtdışına gönderilen uzman ve gönüllülere Birleşmiş Milletler tarafından söz konusu ülke için belirlenen ücretin % 10 fazlasını geçmemek üzere DPT Müsteşarlığınca belirlenen bir ücret, Gönderilen uzman ve gönüllülerin seyahatleri ile ilgili uluslararası yol giderleri, konut fonu ve benzeri giderleri. Gerek TİA-TAC ve gerekse İslam Kalkınma Bankası veya uluslararası kuruluşlarca tamamen veya kısmen finanse edilen programlara katılan uzmanlar ve gönüllülerin hayat, kaza, sağlık ve hırsızlık sigortası harcamaları.
e) Türkiye'de kullanılacak Araştırma Burslarında aylık burs miktarı 1000 Doları geçmemek üzere araştırmacının seviyesine uygun olarak tespit edilen burslar ve bursiyerlerin uluslararası seyahat harcamaları.
f) Diğer kuruluşlarca Türkiye'de düzenlenen programların hazırlık safhasında TİA-TAC Grup Başkanlığıyla işbirliği yapılması halinde programı hazırlayan kuruluşların kendi imkanlarıyla karşılayamadıkları yol giderleri, iaşe-ibate ve cep harçlığı gibi harcamaları.
g) Türkiye'de Programlara katılan, programları denetleyen veya katılımcılara refakat eden görevlilerin uçakla seyahati de dahil olmak üzere iaşe-ibate ve diğer harcamaları.
h) Kitap, dergi, broşür, sertifika, kırtasiye ve büro malzemelerinin bastırılması, gerektiğinde katılımcılara tanıtım amaçlı program yapılması ve malzeme verilmesi, dış temaslar sırasındaki tanıtım faaliyetleri için yapılan harcamalar.
i) Teknik yardım amacıyla, gönderilecek elemanların yurtdışı seyahatleriyle ilgili yol, gündelik, konut fonu ve benzeri harcamaların Harcırah Kanunu çerçevesinde karşılanması.
j) Teknik yardım faaliyetleriyle ilgili hertürlü haberleşme ve posta hizmeti harcamaları.
k) Programların yürütülmesi sırasında ortaya çıkabilecek beklenmeyen harcamalar.
Teknik yardım hesabının tutulduğu ve nemalandırıldığı devlet bankası tarafından bu Esaslara uygun olarak yapılan harcamaların takibi yapılarak mali yıl esasına göre hesap özeti çıkarılır. DPT Müsteşarlığınca bu hesap özetini de içerecek şekilde hazırlanan her yıla ait rapor takip eden yılın Nisan ayına kadar bağlı bulunulan Devlet Bakanı'na sunulur.
Bu Esaslar yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Bu Esasları Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Devlet Bakanı yürütür.