Afrika At Vebası Hastalığına Karşı Korunma ve Mücadele Yönetmeliği

(1) Afrika at vebasının varlığı ya da varlığından şüphe edilmesi durumunda derhal yetkili otoriteye bildirilmesi zorunludur.

(1) Bir işletmede Afrika at vebası ile enfekte olduğundan şüphe duyulan bir ya da daha fazla sayıda tek tırnaklı hayvanın olması durumunda, resmi veteriner hekim derhal hastalığın teyit edilmesine ya da söndürülmesine yönelik epidemiyolojik araştırmaları yapar.

(2) Bir enfeksiyon şüphesi ile ilgili bildirimde bulunulduğu andan itibaren, resmi veteriner hekim aşağıdaki önlemleri alır:

a) Şüpheli işletme veya işletmeler karantina altına alınır.

b) Hastalık şüphesinin bulunduğu işletme veya işletmelerde resmi veteriner hekim aşağıdaki çalışmaları yapar:

1) Hastalık şüphesinin bulunduğu işletme veya işletmelerde hastalıktan ölen, hastalıkla enfekte veya enfekte olması ihtimali bulunan bütün tek tırnaklı hayvanların sayısı tespit edilir. Hastalık şüphesinin devam ettiği süre boyunca doğan ya da ölen hayvanlarda dikkate alınarak sayımın güncellenmesi yapılır.

2) Hastalık etkenini taşıyan vektörlerin yaşamasını ya da yerleşmesini kolaylaştıran yerlerin tespiti yapılır, hastalığın yayılmasını engellemek amacıyla söz konusu yerlerde vektör mücadelesi yapılır.

3) 9 uncu maddeye uygun olarak bir epidemiyolojik araştırma yapılır.

c) Düzenli aralıklar ile işletme veya işletmeler ziyaret edilir ve ziyaretler sırasında:

1) İşletmede bulunan tek tırnaklı hayvanlar muayene edilir.

2) Şüpheli hayvanların klinik muayenesi yapılır. Ölü hayvanlara otopsi yapılır. Hastalığın kesin teşhisi için marazi madde alınır.

ç) Hastalık şüphesi bulunan işletme veya işletmelerde aşağıdaki hususlar temin edilmelidir:

1) Tek tırnaklı hayvanlar hastalığı nakleden vektörlere karşı muhafazalı bölümlerde barındırılır.

2) Hastalığa duyarlı türden hiçbir hayvanın işletmeye girmesine veya çıkmasına izin verilmez. Bunu temin için, resmi veteriner hekimler tarafından ilgili köy muhtarı ve azaları ile belediye görevlileri ile köy veya mahalle halkı, işletme sahibi ve hayvan bakıcılarının, Afrika at vebası hastalığı hakkında genel olarak ve özellikle hijyen konusunda bilgilendirilmeleri sağlanır.

3) Tek tırnaklı hayvanların barındırıldığı binaların içinde ve çevresinde vektörmücadelesi yapılır.

4) İşletmede ölen tek tırnaklı hayvanların karkasları yerinde yakılır veya iki metre derinliğinde bir çukura resmi veteriner hekim gözetiminde gömülerek üzeri kireçle örtülür. Bu işlemler, hastalık virüsünün yayılma riskini en aza indirecek şekilde yapılmalıdır.

(3) İkinci fıkrada belirtilen resmi önlemlerin uygulanmasına başlanana kadar, ikinci fıkranın (ç) bendinde belirtilen hükümlerin uygulanmasında hastalıktan şüphe duyulan hayvanların sahibi ya da bakıcısı gerekli olan tüm tedbirleri alır.

(4) Resmi veteriner hekim, yerleşimlerini, coğrafi konumlarını veya şüpheli işletme ile temaslarını dikkate alarak hastalığın diğer işletmelere de bulaştığından şüphe ederse, ikinci fıkrada belirtilen resmi önlemlerden herhangi birini diğer işletmelere de uygular.

(5) İkinci fıkrada belirtilen hükümlerin yanı sıra, sahipsiz olarak yaşayan tek tırnaklı hayvanların bulunduğu, korumaya alınmış doğal araziler için özel hükümler Bakanlıkça tespit edilir.

(6) Bu maddenin kapsadığı önlemler hastalık şüphesi ortadan kalkana kadar devam eder.

(1) Afrika at vebasına karşı aşılama, sadece bu Yönetmelik ile ortaya konan hükümlere uygun olarak, hastalık çıktığında alınan önlemleri desteklemek amacıyla yapılır.

(1) Afrika at vebasının resmi olarak teyit edilmesi durumunda resmi veteriner hekim hastalık çıkan yere gelir ve hastalık çıkış raporunu düzenler. Yetkili otorite hükümet veteriner hekiminin raporunu inceler ve hastalık çıkış kararı alır ve ilan eder. Hastalık tespit edilen işletmelerde aşağıdaki önlemler alınır.

a) Hastalık tespit edilen işletmede bulunan Afrika at vebası ile enfekte olmuş veya bu hastalığın klinik semptomlarını (yüksek ateş, ödem, ağız ve burun akıntısı) gösteren tüm tek tırnaklı hayvanlar resmi kontrol altında tazminatlı olarak itlaf edilir.

b) Hastalığa duyarlı türden hiçbir hayvanın işletmeye girmesine veya çıkmasına izin verilmez. Bunu temin için, resmi veteriner hekimler tarafından ilgili köy muhtarı ve azaları ile belediye görevlileri ile köy veya mahalle halkı, işletme sahibi ve hayvan bakıcılarının, Afrika at vebası hastalığı hakkında genel olarak ve özellikle hijyen konusunda bilgilendirilmeleri sağlanır.

c) İşletmede ölen veya itlaf edilen tek tırnaklı hayvanların karkasları yerinde yakılır veya iki metre derinliğinde bir çukura resmi veteriner hekim gözetiminde gömülerek üzeri kireçle örtülür. Bu işlemler, hastalık virüsünü yayılma riskini en aza indirecek şekilde yapılır.

ç) 6 ncı maddede belirtilen önlemler, enfekte işletmenin 20 km. yarı çapındaki bir alanda (koruma bölgesine dahil olan) bulunan diğer işletmelerde de uygulanır.

d) (ç) bendinde ortaya konan bölgede, yetkili otorite tarafından izin verilmiş olan bir aşı kullanılarak tüm tek tırnaklı hayvanlar sistematik bir şekilde aşılanır. Aşılanan hayvanlar onaylanmış bir yöntem kullanılarak işaretlenir. Ancak, epidemiyolojik, meteorolojik, coğrafi ya da iklimsel koşullara dayanarak, aşılama şartları yetkili otorite tarafından değiştirilebilir.

e) Tek tırnaklı hayvanlar hastalığı nakleden vektörlere karşı muhafazalı bölümlerde barındırılır.

f) Tek tırnaklı hayvanların barındırıldığı binaların içinde ve çevresinde vektör mücadelesi yapılır.

g) At vebası hastalığını bulaştıran sokucu sinekler su birikintileri ve bataklıkların bulunduğu yerlerde yaşadıklarından buralara tek tırnaklı hayvanların girmesine müsaade edilmez, mümkünse buralar ilaçlanır.

ğ) Yurdumuza sınır olan devletlerde veya başka ülkelerde at vebası hastalığı çıktığında tesis edilecek tampon bölgeler ve aşı uygulamaları Bakanlıkça belirlenir.

h) Afrika at vebası hastalığında, hastalığın açık belirtisini göstermesi sebebiyle veya laboratuvar muayenesi sonunda teşhis konularak öldürülen hayvanlar için takdir edilecek kıymetlerin tamamı ödenir.

ı) Yabancı ülkelerden yurdumuza gelen ve geri çevrilmesi mümkün olmayan tek tırnaklı hayvanlarda Afrika at vebası hastalığı tespit edildiği takdirde, hasta, hastalıktan şüpheli ve bunlarla temas eden hassas hayvanlar tazminatsız olarak öldürülür ve imha edilir. Bu hastalıkların bulaşmasına vasıta olabilecek diğer hayvanların ise, karantina süresi sonunda tazminat verilmeden sahipleri hesabına kestirilerek etlerinin tüketimine ve satışına müsaade edilir.

i) At vebası hastalığında konulan karantina tedbirleri son ölüm/öldürülmeden ve hastalığın tamamen söndüğünden emin olunduktan itibaren oniki ay sonra dezenfeksiyon yapılarak kaldırılır. Resmi veteriner hekim hastalık sönüş raporu düzenleyerek Bakanlığa bildirir.

(2) Yetkili otorite, birinci fıkrada öngörülen önlemleri; coğrafi, ekolojik ya da meteorolojik durum ya da hastalığın teyit edildiği işletme ya da hastalığın bulunduğu işletmeden tüm hareketleri dikkate alarak Afrika at vebasının yayılmasından şüphelenilen durumlarda, birinci fıkranın (ç) bendinde değinilen bölgenin dışına da genişletebilir.

(1) Epidemiyolojik araştırma aşağıdaki bilgileri kapsamalıdır:

a) Afrika at vebası hastalığının işletmede ne zamandan beri bulunduğu,

b) İşletmede Afrika at vebasının muhtemel kökeni ve aynı kökenden enfekte olmuş olabilecek ya da kontamine olmuş olabilecek tek tırnaklı hayvanların bulunduğu diğer işletmelerin tespit edilmesi,

c) Hastalık vektörlerinin mevcudiyeti ve dağılımı,

ç) Tek tırnaklı hayvanların, enfekte işletmeye veya söz konusu işletmeden dışarıya hareketi ya da enfekte işletmeden uzaklaştırılan tüm tek tırnaklı karkasları.

(2) Mümkün olan en kısa zamanda Afrika at vebası hastalığının eradikasyonunu sağlamak için gerekli olan önlemlerin alınmasında tam anlamıyla koordinasyonun sağlanması ve epidemiyolojik araştırma yürütülmesi amacıyla, bir kriz merkezinin oluşturulması sağlanır. Ulusal kriz merkezine ilişkin genel kurallar Bakanlık tarafından ortaya konur.

(1) 6 ncı maddede ortaya konan önlemlere ilaveten, yetkili otorite bir koruma bölgesi ile bir gözetim bölgesi oluşturur. Söz konusu bölgelerin oluşturulmasında, Afrika at vebası ile ilişkili coğrafi, idari, ekolojik ve epidemiyolojik faktörler ile kontrol yapıları dikkate alınmalıdır.

(2) Koruma ve gözetim bölgesinin sınırları aşağıdaki şekilde belirlenir.

a) Koruma bölgesi enfekte işletmenin çevresinde en az 100 km yarıçaplı bir alanı içine alır.

b) Gözetim bölgesi, koruma bölgesinin en az 50 km ötesine genişletilmiş olan ve son on iki ayda Afrika at vebası hastalığına karşı aşılamanın yürütülmemiş olduğu alanı kapsamalıdır.

(3) Yetkili otorite aşağıdaki hususları dikkate alarak söz konusu bölgelerin sınırlarını değiştirebilir:

a) Bölgelerin coğrafi konumları ve ekolojik faktörler,

b) Meteorolojik koşullar,

c) Afrika at vebası hastalığı etkenini nakleden vektörün mevcudiyeti ve dağılımı,

ç) 6 ncı maddeye uygun olarak yürütülen epizootiyolojik çalışmaların sonuçları,

d) Laboratuvar incelemelerinin sonuçları,

e) Özellikle vektör mücadelesi olmak üzere kontrol önlemlerinin uygulanması.

(1) Yetkili otorite koruma bölgesinde aşağıdaki önlemleri alır.

a) Koruma Bölgesi içerisindeki tek tırnaklı hayvan işletmelerinin tanımlanarak kayıt altına alınmalarını sağlar.

b) Resmi veteriner hekim tarafından tek tırnaklı hayvan işletmeleri periyodik olarak ziyaret edilir. Ziyaretler sırasında, gerekli gördüğü taktirde laboratuvar incelemesi için marazi madde alınması da dahil, tek tırnaklı hayvanların klinik muayenesi yapılır ve ziyaretler kayıt altına alınır.

c) Tek tırnaklı hayvanların, karantina altında o bölge içerisinde bulunan bir mezbahaya ya da söz konusu bölgede bir mezbaha yok ise yetkili otorite tarafından gözetim bölgesi içerisinde tayin edilen bir mezbahaya doğrudan nakledilmeleri için bulundukları işletmeden yalnızca acil kesim amacıyla ayrılmalarına müsaade edilir.

(2) Birinci fıkrada öngörülen önlemlere ilaveten, resmi veteriner hekim tek tırnaklı hayvanlarda Afrika at vebasına karşı sistematik aşılama ve koruma bölgesi içerisinde tanımlanmalarını yapar.

(1) Yetkili otorite aşağıdaki hususların gerçekleştirilmesini temin eder.

a) Gözetim bölgesinde 11 inci maddenin birinci fıkrasında öngörülen önlemler uygulanmalıdır. Ancak, gözetim bölgesinde mezbaha yoksa, tek tırnaklı hayvanların kesimi yetkili otorite tarafından gözetim bölgesi dışında tayin edilen bir mezbahada yapılabilir,

b) Gözetim bölgesi içinde Afrika at vebasına karşı tüm aşılamalar yasaklanır.

(1) 8, 10, 11 ve 12 nci maddelerde belirtilen önlemlerin uygulandığı ve sürdürüldüğü süre, 8 inci maddenin birinci fıkrası ile 11 inci maddenin ikinci fıkrasına uygun olarak aşılama yapılması durumunda, on iki aydan daha kısa olmamalıdır.

(2) 11 inci maddenin birinci fıkranın (c) bendi ile 12 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen hükümler dışında;

a) Koruma bölgesindeki ve gözetim bölgesindeki tek tırnaklı hayvanlar aşağıdaki şartlar altında yetkili otoritenin nezaretinde nakledilir;

1) Hayvanlar ancak, vektörlerin etkinliğine göre yılın belirlenen belli dönemlerinde nakledilirler,

2) Hayvanlar muayene gününde Afrika at vebasının klinik semptomlarından herhangi birini göstermemelidir ve muayene yükleme ve boşaltmadan önceki kırk sekiz saat içinde yürütülür,

3) Hayvanlar Afrika at vebasına karşı aşılanmamışlarsa yirmi bir ila otuz gün aralıkla ve ikincisi nakil gününden 10 gün önce olmak şartıyla iki defa, C-ELISA testine sokulmalı ve negatif reaksiyon vermelidirler,

4) Hayvanlar aşılanmışlarsa, önceki iki ay boyunca aşılama yapılmaz ve sözü geçen aralıklarda ve antikor sayılarında artış kaydedilmeksizin C-ELISA testi tatbik edilmez,

5) Hayvanlar nakilden önce en az kırk gün boyunca karantina istasyonunda tutulur,

6) Hayvanlar karantina dönemi boyunca ve karantina istasyonundan nakil bölgesine taşıma esnasında vektörlere karşı korunur.

b) Tek tırnaklı hayvanların aynı statüye sahip bölgeler içindeki hareketi aşağıdaki kurallar temelinde yetkili otoritenin iznine tabidir:

1) Nakilden önce klinik muayenesi yapılır. Nakil esnasında beraberinde tek tırnaklı hayvanlara ait kimlik belgesi bulunan hayvanlar için resmi veteriner hekimlerce veteriner sağlık raporu düzenlenir ve hareketine izin verilir.

2) Yetkili otorite, her durumda, altmış günden daha kısa bir zaman önce aşılanan tek tırnaklı hayvanların, aşılamanın yapıldığı sırada bulundukları işletmelerinden ayrılmalarına müsaade etmez.

(1) Yetkili otorite tarafından, temizlik ve dezenfeksiyon için aşağıdaki önlemler alınır.

a) Dezenfeksiyonda kullanılacak dezenfektanlar ve konsantrasyonları yetkili otorite tarafından belirlenir.

b) Temizleme, dezenfeksiyon ve arındırma işlemleri, resmi veteriner hekim tarafından hastalık etkeninin yayılma ve hayatta kalma riskini yok edecek şekilde resmi gözetim altında yürütülür.

c) Dezenfeksiyon işleminden önce, barınaklar ve çevresinin mekanik temizliği tam olarak yapılır.

(1) Afrika at vebası hastalığı belirli bir bölgede salgın özelliği kazanırsa Bakanlık ilave önlemler alabilir.

(1) Yetkili otorite koruma ve gözetim bölgelerinde ikamet eden yetiştiricilerin, yürürlükteki kısıtlamalar ve söz konusu önlemlerin uygun biçimde yerine getirilmesi hakkında tam olarak bilgilendirilmeleri için gerekli tüm önlemleri alır.

(1) Bakanlık, bu Yönetmelikte sayılan önlemlerin ne şekilde yerine getirileceğini gösteren bir Acil Eylem Planı hazırlar. Bu plan hastalığın hızlı ve etkili eradikasyonu için gerekli tüm kurumlar, ekipman, personel ve diğer uygun materyalin kullanımını kapsar. Plan hazırlanırken uygulanacak kriterler aşağıda belirtilmiştir.

a) Ülkedeki tüm kontrol önlemlerini koordine etmesi gereken ulusal seviyede bir kriz merkezi oluşturulur.

b) Yerel seviyede hastalık kontrol önlemlerini koordine etmek üzere uygun donanıma sahip yerel hastalık kontrol merkezlerinin bir listesi hazırlanır.

c) Kontrol önlemlerinde yer alan personel ile ilgili olarak, yetenekleri ve sorumlulukları gibi ayrıntılı bilgi verilir.

ç) Her bir yerel hastalık kontrol merkezi, bir salgında doğrudan ya da dolaylı olarak yer almış olan kişiler/kuruluşlar ile hızlı bir şekilde temasa geçer.

d) Hastalık kontrol önlemlerinin düzgün bir şekilde yürütülebilmesine imkan tanıyan alet ve materyaller hazır olur.

e) Enfeksiyon ya da kontaminasyondan şüphelenilmesi ya da teyit edilmesi durumunda, karkasların imha edilme yolları da dahil, alınması gereken önlemlerle ilgili ayrıntılı talimatlar hazırlanır.

f) Sahada ve idari prosedürlerde becerilerin edinilebilmesi ve geliştirilebilmesi için eğitim programları oluşturulur.

g) Teşhis laboratuvarları kesim sonrası muayene için gerekli donanıma ve seroloji, histoloji, vb. için gerekli kapasiteye sahip olur ve hızlı teşhis için becerilerini sürdürür (bu kapsamda numunelerin hızlı nakli için gerekli düzenlemeler yapılır).

ğ) Acil aşılama yapılması gereken durumlarda tahmini ne kadar Afrika at vebası aşısı gerekeceğine ilişkin detaylar sunulur.

h) Acil eylem planının uygulanması için gereken yasal yetkilerin sağlanmasına ilişkin hükümler getirilir.

(1) Ulusal referans laboratuvarı Bakanlıkça belirlenir.

(2) Ulusal referans laboratuvarı, teşhis materyallerinin kullanımı ve aşıların denenmesi için standartları ve teşhis metotlarını koordine etmekten sorumludur. Bu amaçla ulusal referans laboratuvarı:

a) Ülkede kullanılan teşhis materyallerinin kalitesini kontrol eder.

b) Düzenli aralıklarla karşılaştırmalı testler yapar.

c) Ülkede teyit edilmiş vakalardan alınan Afrika at vebası virüsünün izolatlarını saklar.

ç) Bölgesel teşhis laboratuvarlarında elde edilen pozitif sonuçların teyit edilmesini

sağlar.

(3) Afrika at vebasının teşhisi, teşhiste bir örnekliliği sağlamak amacıyla örnekleme, teşhis yöntemleri ve laboratuvar testleri Bakanlıkça uygulamaya konulan teşhis kılavuzuna uygun olarak gerçekleştirilir.

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.