Alt Yapılar İçin Afet Yönetmeliği

(1) Altyapı tesisi yapılacak alanların etüt ve planlaması, konuyla ilgili düzenlemeler ile bu düzenlemelerde belirtilmeyen hususlarda öncelikle TSE standartları esas alınmak kaydı ile ilgili AB düzenlemelerine uygun olarak yapılır.

(1) Etüt çalışmaları kapsamında aşağıdaki hususlar incelenir.

a) Coğrafi durum,

b) Sosyoekonomik durum,

c) Mevcut tesislerin durumu,

ç) Harita ve imar durumu,

d) Enerji tesislerinin durumu,

e) Nüfus ve yerleşim durumu,

f) İçme suyu temini durumu,

g) Atık su ve yağmur suyu hatlarının deşarjı.

(1) Planlama çalışmaları kapsamında aşağıdaki hususlar incelenir.

a) İçme suyu tesis ihtiyacı,

b) İçme suyu arıtma tesis ihtiyacı,

c) Atık su tesis ihtiyacı,

ç) Atık su arıtma tesis ihtiyacı,

d) Yağmur suyu tesis ihtiyacı,

e) Altyapı tesisinin ömrü dikkate alınarak tesisten yararlanabilecek mevcut ve gelecekteki nüfus,

f) Altyapı tesisinin ömrü dikkate alınarak mevcut ve gelecekte ihtiyaç duyulacak içme suyu miktarı,

g) Altyapı tesisinin performans kıstasları,

ğ) Altyapı tesisinin bakım, onarım ve işletme parametreleri,

h) Altyapı tesisinin yürürlükteki mevzuatlara uygunluğu,

ı) Mevcut ve yeni yapılacak altyapı tesislerinin birlikte kullanılması durumunda her iki tesisin birlikteliğinin ekonomiklik ve işletme yönünden uygun olup olmadığı,

i) Altyapı tesisinin ekonomik analizi,

j) Altyapı tesisinin afet risk analizi,

k) Altyapı tesisine ait acil durum müdahale planı.

(1) Altyapı tesislerinin depreme yönelik tasarımı ve afet duyarlılık değerlendirmesinde bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Tablo-1 ve Tablo-2’de verilen kıstaslar esas alınacaktır.

(1) İçme suyu ve kanalizasyon alt yapı projeleri dahilinde yer alan iletim hatları ve üst yapı ünitelerinde kaya veya zemin koşullarının belirlenmesi amacıyla jeoteknik etüt çalışmaları yapılır. Bu çalışmalarda, konuyla ilgili düzenlemelerle birlikte bu Yönetmeliğin 10, 11, 12, 13 ve 14’üncü maddelerinde belirtilen şartlara uyulur.

(1) Proje alanında daha önceden yapılmış olan topoğrafik, jeolojik, hidrojeolojik, jeofizik, mühendislik jeolojisi ve jeoteknik çalışmalar; yapılacak detaylı arazi çalışmaları ile birlikte değerlendirilerek bölgesel ve yerel jeolojik yapı belirlenir.

(1) İçme suyu projesi kapsamında şebeke ve isale hatlarında; kanalizasyon projesi kapsamında ise şebeke, toplayıcı, kolektör ve yağmur suyu hatlarında araştırma çukuru ve sondaj açma çalışmaları yapılır.

(1) Derinliği 1,5 metreden az olan iletim hatlarında, güzergâhta yer alan toprak zeminlerin ve ileri derecede bozunmuş kaya kütlelerinin yanal ve düşey yayılımını, araştırma çukuru derinliğinden daha sığ olması durumunda yeraltı suyu seviyesini, kazı şekli ve sınıflarını belirlemek ve örselenmiş örnek alınması amacıyla araştırma çukuru açılır.

(2) Araştırma çukuru sayısı ve dağılımı, iletim hattı güzergâhı boyunca gözlenen zeminin özelliklerine bağlı olarak belirlenir.

(3) Proje alanının jeolojik özellikleri açısından sondaja gerek görülmeyen durumlarda, derinliği 1,5 metreden fazla olan iletim hatlarında da araştırma çukuru çalışmaları uygulanır.

(4) Araştırma çukurları, boru hattının yerleştirileceği seviyenin en az 1,0 metre altına inecek şekilde açılır.

(1) Sondaj çalışmaları, iletim hattı güzergâhında yer alan birimlerin yanal ve düşey yayılımının tespiti, varsa yeraltı suyu seviyesinin belirlenmesi, örselenmiş ve örselenmemiş örnek alınması ve yerinde deneylerin uygulanması amacıyla derinliği 1.5 metreden fazla olan iletim hatlarında yapılır.

(2) Sondaj sayısı, dağılımı ve derinliği alanın zemin özelliklerine göre belirlenir.

(3) Sıvılaşma riskinin yüksek olduğu güzergâhlarda, alansal veriye ihtiyaç duyulması halinde gerekli jeofizik çalışmalar yapılır.

(1) İçme suyu projeleri kapsamında yer alan depo, terfi merkezi, su alma yapısı ve arıtma tesisi ile kanalizasyon projeleri kapsamında yer alan terfi merkezi ve atık su arıtma tesis alanlarında; örselenmiş ve örselenmemiş örnek alınması, yerinde deneylerin yapılması, zemin profillerinin oluşturulması ve varsa yeraltı suyu seviyesinin belirlenmesi amacıyla sondaj çalışmaları yapılır.

(2) Sondaj yapılıp yapılmayacağı, yapılacak ise sondaj sayısı, dağılımı ve derinliği yapının boyutlarına, temel derinliğine ve yapının inşa edileceği alanın jeolojik özelliklerine göre belirlenir.

(3) Sondaja gerek duyulmayan durumlarda kaya veya zeminin yanal ve düşey yayılımını, varsa yeraltı suyu seviyesini, kazı şekli ve sınıflarını belirlemek ve örselenmiş örnek almak amacıyla araştırma çukuru açma çalışmaları yapılır.

(4) Ayaklı depo yerlerinde, (B), (C) ve (D) grubu zeminlere oturan 5000 metreküp ve üzerinde hacme sahip depo yerlerinde ve yapının boyutları göz önüne alınarak gerekli görülmesi halinde arıtma tesisi alanlarında jeofizik çalışmalar yapılır. Bu çalışmalar sonucunda, deprem anında oluşacak dinamik yatay deprem yüklerine karşı zemin davranışı, ivme spektrumları ve zemin-yapı etkileşiminin belirlenmesinde kullanılmak üzere sismik dalga hızı değerleri, zemin hakim titreşim periyodu, dinamik elastik parametreler ve zemin büyütmesi belirlenerek değerlendirilir.

(5) Jeofizik ölçü nokta sayısı, dağılımı ve araştırma derinliği yapının boyutlarına, temel derinliğine ve yapı alanının zemin özelliklerine göre belirlenir.

(1) Yapılacak arazi ve laboratuvar çalışmaları sonucunda belirlenecek su içeriği, birim hacim ağırlığı, kıvam limitleri, konsolidasyon, şişme, dayanım parametreleri, yataklama katsayısı, zemin grubu, yerel zemin sınıfı, spektrum karakteristik periyotları, sismik dalga hızı, maksimum yatay yer ivmesi, sıvılaşma potansiyeli, şev duraylılığı gibi jeoteknik parametreler ve değerlendirmeler esas alınarak, tasarımda kullanılmak üzere jeoteknik etüt (zemin etüt) raporu hazırlanır.

(2) Jeoteknik etüt (zemin etüt) raporu bunlarla sınırlı olmamak kaydıyla aşağıda verilen değerlendirmeleri içermelidir.

a) Alt yapı projelerinin uygulanacağı sahaların doğal afet riski taşıyan bölgelerde bulunması durumunda, heyelan, taşkın, çığ, kaya düşmesi, yangın gibi doğal bir afetin etkisi altında iletim hatları ve sınai yapıların afet güvenliğinin ve risk azaltıcı önlemlerin açıklaması.

b) Proje alanının afet tehlike ve riskinin, çeşitli kurum ve kuruluşlarca yapılmış, temin edilmesi mümkün olan, envanter, duyarlılık, tehlike, risk haritaları gibi üst ölçek harita ve örnek çalışmalara atıfla belirtilmiş açıklaması. Önceki çalışmaların bulunmadığı durumlarda, jeolojik-jeoteknik araştırma ve analizlere dayalı olarak gerekli veriler toplanılmalı, kritik alanlarda gerekli görüldüğü takdirde, ayrıntılı çalışmalar ile doğal afet tehlike ve risk durumu 1/5.000, 1/1.000 veya 1/500 ölçekli haritalar üzerinde ortaya konulmalıdır.

c) Elde edilen veriler ışığında, güzergâh ve sınai yapı yeri alternatiflerinin kıyaslaması.

ç) Alternatif güzergâhın tespit edilememesi durumunda uygulanabilecek zemin iyileştirme yönteminin güvenlik, maliyet ve teknik açıdan uygulanabilirlik karşılaştırmaları da yapılarak alternatifler halinde sunumu.

d) Proje alanı merkez olmak üzere sismolojik çalışmalar ve 100 km yarıçaplı bir alan dikkate alınarak depremsellik ve sismik risk analizi çalışmaları yapılarak elde edilen muhtemel deprem büyüklüğü, maksimum yatay yer ivme değeri, deprem tekrarlama periyotları ve oluşma ihtimallerine ilişkin değerlendirmeler.

(1) Afete duyarlı bölgelerde gerçekleştirilecek borulu ve sınai imalatlarda; dinamik yükler altındaki performans, çökmeye bağlı emniyet katsayıları, aşınma direnci, ısı davranışı, kimyasallara karşı dayanımı vb. özellikler göz önüne alınarak yüksek performanslı ve zemin hareketlerine dirençli malzemeler kullanılır.

(1) Sınai imalatlarda kullanılacak çelik donatı, beton, tuğla, ahşap gibi malzemeler ile mekanik-elektrik tesisatın seçimi, konuyla ilgili düzenlemeler ile bu düzenlemelerde belirtilmeyen hususlarda öncelikle TSE standartları esas alınmak kaydı ile ilgili AB düzenlemelerine uygun olarak yapılır.

(1) Borulu imalatlarda kullanılacak malzemeler, kullanılan borulara ait standartlar, İller Bankası İçme Suyu ve Kullanma Suyu Boru Hatları Malzemesine Ait Teknik Şartnamesi ve bu şartnamede belirtilmeyen konularda öncelikle TSE standartları esas alınmak koşuluyla ilgili AB düzenlemelerine uygun olarak seçilir.

(1) Afete duyarlı bölgelerde aşağıdaki esaslar göz önüne alınır.

a) Malzemeler yer hareketlerine uyum sağlayabilecek esneklikte seçilmeli; aksi durumlarda projelendirme ve inşaat aşamasında sistem esnekliği esasları göz önünde bulundurulmalıdır.

b) Bağlantı noktaları kırılma ve kopmalara karşı dayanıklı olmalıdır.

c) Ek sayısı mümkün olduğu kadar az olmalıdır.

ç) Gerekli tamiratlar hızlı ve kolay yapılabilmelidir.

d) Düğüm noktaları contalı veya füzyon kaynağı ile teşkil edilmelidir.

e) Atık su ve yağmur suyu iletim hatlarının parsel bacaları ile bağlantıları, esnek ve oturmalardan etkilenmeyecek şekilde yapılmalıdır.

f) Korozyona dayanıklı malzemeler seçilmelidir.

(1) Altyapı tesislerinde kullanılan boruların, afet esnasında en zayıf ve hareket ettikleri noktaları olan birleşim yerlerinden deforme oldukları gözetilerek, bu noktaların imalatına özellikle dikkat edilir. Birleşim noktalarında kullanılacak malzeme ve birleşim sistemi aşağıda belirtilenler arasından seçilir.

a) Standartlara uygun kauçuk conta,

b) Füzyon kaynağı,

c) Ekstrüzyon kaynağı,

ç) Test edilmiş alın kaynağı,

d) Flanşlı birleşim,

e) Manşonlu birleşim,

f) Geçme soket yöntemi.

(1) Düğüm noktaları, sızdırmaz ve kırılmaya dayanıklı bileşim elemanları ile tesis edilir.

(2) Zorunlu olmadıkça çap değişikliği yapılmaz, manşon kullanılmaz ve fazla parça kullanılmaz.

(3) Düğüm nokta teşkilinde az bileşenli sistem tercih edilir.

(4) Zemin hareketleri neticesinde oluşabilecek deformasyonları önlemek üzere parçalara ait tespit kitle detayları, hidrolik ve betonarme hesapları ilgili düzenlemelere uygun olarak yapılır.

(1) Depo giriş ve çıkışı ile manevra odalarındaki bağlantı hatlarında beton ile boru sistemi birlikte hareket edeceği için kırılma ve ezilmeler meydana geleceği gözetilerek, olası deformasyonu engellemek üzere kontak noktalarındaki boru ve ek parçalar TSE standartlarına uygun kauçuk malzeme ile sarılır.

(1) Borulu imalatlarda dolgu malzemesi seçimi, kullanılacak boruların teknik şartname esaslarına ve İller Bankası Ferşiyat Şartnamesi esaslarına uygun olarak yapılır.

(2) Boru hatları, TS–7397 normuna uygun yataklama dolgusu üzerine oturtulduktan sonra, borunun etrafı boru tepe noktasından minimum 30 santimetre yukarıya kadar kum-ince çakıl boyutunda granüler malzeme ile doldurulur ve sıkıştırılır.

(3) Afet bölgelerinde yapılacak altyapı tesislerinde, boru hareketini engelleyerek kırılmaya neden olabilecek dolgu malzemeleri seçilmez.

(4) Kazıdan çıkan malzeme, sıkışma, şişme, agresiflik vb. açılardan uygunluğu değerlendirilmeden dolguda kullanılmaz.

(1) Altyapı tesisleri afet duyarlılık bilgileri göz önüne alınarak projelendirilir.

(2) Projelendirme aşamasında aşağıdaki temel esaslara uyulur.

a) Altyapı projeleri, konuyla ilgili düzenlemeler ile bu düzenlemelerde belirtilmeyen hususlarda öncelikle TSE standartları esas alınmak kaydı ile ilgili AB düzenlemelerine uygun olarak hazırlanır ve uygulanır.

b) Mümkün ise alternatif içme suyu kaynağı sağlanır.

c) İçme suyu dağıtım şebekesi kapalı göz olarak tasarlanır.

ç) Acil durumda kullanılmak üzere yeraltı su kaynakları belirlenir.

d) İtfaiye ve hastanelere yedek su rezervi sağlanır.

e) İçme suyu şebekesi ana güzergâhı, alt geçit, tünel, metro, çok bodrumlu yapılar vb. su baskınına duyarlı tesislerden uzak olacak şekilde tasarlanır.

f) Arıtma tesisleri, su depoları ve ana isale güzergâhları, yeşil kuşaklar ile diğer bölgelerden ayrılır.

g) Yağmur suyu ve atık su şebekeleri birbirlerinden ayrı olarak ve zorunlu haller dışında içme suyu şebekesi ile çakışmayan güzergâhlarda düzenlenir.

ğ) Alternatif bulunması halinde ana şebeke hatları yeşil bandın altından geçirilir.

h) Su ve enerji şebekeleri planlama aşamasında koruma altına alınır.

ı) Bölgesel emniyet vana sistemi oluşturulur.

i) Bina girişlerinde, afet anında su kesici vana sistemi bulundurulur.

j) Şebeke ile konutlar arasındaki abone bağlantıları ve bağlantı parçaları esnek ve çabuk kırılmayan malzemeden seçilir.

k) Boru cinsleri, bağlantı şekli ve oluşturulacak düğüm nokta detaylarının teşkilinde kullanılacak malzemeler, uygunluğu tespit edilerek seçilir.

l) Zorunlu haller dışında yapay dolgu alanlarına boru hattı tesis edilmez.

m) Hidrolik hesaplamalarda kullanılacak taşkın periyodu tesisin önemi ve performans kıstasları göz önüne alınarak seçilir.

n) Yangın muslukları için ilgili düzenlemelerde belirlenen gerekli minimum basınç sağlanır.

o) Afet anında, depo ve terfi merkezlerinde su tahliyesinin yapılabilmesine yönelik gerekli tedbirler alınır.

ö) İçme suyu kaynakları ve barajlar çevresinde havza denetimi yapılarak, bu havzalarda afetler nedeniyle içme suyunun kirlenmesine yol açabilecek kullanımlara izin verilmez.

p) Altyapı tesislerinde afet anında devreye girmek üzere yedek enerji kaynakları bulundurulur.

r) Proje yapacak teknik elemanların, ilgili düzenlemelerde belirtilen meslek gruplarına mensup olması zorunludur.

s) Sınai ve borulu imalatlarda, proje paftalarının ölçek ve boyutları altyapı projelerine ilişkin düzenlemelerde belirtilen esaslara uygun olarak hazırlanır.

(1) Kullanılan boru türlerine göre, içme suyu hatlarında Colebrooke-White, William-Hazzen ve Darcy-Weissbach formülleri atık su hatlarında Manning ve Kutter formülleri kullanılarak gerekli hidrolik hesaplamalar yapılır.

(2) Toprak altına döşenecek boruların direnci ve çökmeye bağlı emniyet katsayıları hesaplamaları Alman Su Yönetimi, Atık Su ve Katı Atık Birliği’nin ATV-DVWK A 127 kuralları ve kullanılan borulara ilişkin standartlara göre yapılır.

(1) Sınai ve borulu imalatlar, bu Yönetmeliğin 2, 3 ve 4 üncü maddelerinin hükümleri dikkate alınarak hazırlanan projelerin ilgili kurumlarca onaylanması sonrası yapılacaktır.

(1) Sınai imalatlar, 2/9/1997 tarihli ve 23098 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik, TS 498, TS 499, TS 500, TS 708 standartları ve diğer ilgili standartlar ile konu hakkındaki sair düzenlemelere göre yapılır.

(2) Borulu imalatlar, İller Bankası Ferşiyat Fenni Şartnamesi ve İller Bankasının boru ve bağlantı parçaları için düzenlediği teknik şartnamelerin hükümlerine göre yapılacaktır.

(3) Yukarıda anılan düzenlemelerde belirtilmeyen konularda öncelikle TSE standartları esas alınmak koşuluyla ilgili AB düzenlemeleri uygulanır.

(1) Altyapı projelerine ilişkin sınai ve borulu imalatlarda aşağıdaki hükümlere uyulacaktır.

a) İmalat için gerekli olan araç ve malzeme proje esaslarına uygun olarak temin edilir.

b) Sınai ve borulu imalatlar için nakliyesi yapılacak malzemenin yükleme ve indirme işlemleri, malzemelere hasar vermeden, tekniğine uygun olarak yapılır.

c) Malzemenin nakliye sonrası muhafazası standartlara uygun olarak yapılır.

ç) Kazı, ferşiyat, dolgu ve sıkıştırma işleri proje esasları doğrultusunda usulüne uygun olarak yapılır.

d) Boru ferşiyatı, hendek açılması ve hendeğin dolgusunda gerekli her türlü emniyet önlemleri alınır.

(1) Proje ve inşaat aşamasında imalatı tamamlanmış olan tesislere ait inşaat bitim plan ve projeleri, koordinatlı olarak sayısal ortamda idareye teslim edilir.

(2) İmalatı tamamlanmış olan tüm tesislere ait bilgiler idare tarafından koordinatlı olarak sayısal ortamda muhafaza edilir.

(3) İş bitiminde, sayısal işletme planları bir albüm haline getirilerek yetkili idarelere teslim edilir.

(1) Herhangi bir bölgede yapılan içme suyu, kanalizasyon, yağmursuyu, elektrik, doğalgaz ve telefon gibi tüm altyapı tesis inşaatlarına ilişkin bütünleşik paftalar, koordinatlı olarak 1/5000 ölçeğinde hazırlanarak işletmeci kuruluş tarafından afet koordinasyon birimine teslim edilir.

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Bayındırlık ve İskan Bakanı yürütür.