Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu ve Kuruluşuna Dâhil Kurumların Telif Hakkı, Yayın ve Satış Yönetmeliği

(1) Yüksek Kurum veya Kurumların yayın işlerini yürütmek, her türlü hazırlık çalışmalarını yapmak, işlenme ve telif ücretlerini belirlemek üzere yayın komisyonları kurulur.

(2) Yayın komisyonları, Kurum Başkanının teklifi, Bilim Kurulunun uygun görüşü ve Yönetim Kurulu kararı ile kurulur.

(3) Yayın komisyonu başkanı, Kurum Başkanıdır. Yayın komisyonuna, Bilim Kurulu asli üyeleri arasından bir yıllığına en az dört üye seçilir. Yayın komisyonu üyeleri, seçilmesindeki usul ve esaslara göre değiştirilebilir.

(4) Yayın komisyonu üyeleri tekrar seçilebilirler. Ancak Bilim Kurulu asli üyeliği sona erenlerin, yayın komisyonu üyeliği de sona erer.

(5) Yayın komisyonları üye tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla karar alır. Oyların eşitliği hâlinde başkanın katıldığı karar, yayın komisyonu kararı sayılır.

(6) Kurum Başkanı yayın komisyonunun gündemini hazırlar, çalışmalarını düzenler ve yayın komisyonuna başkanlık eder.

(7) Yayın komisyonunun faaliyetlerini desteklemek üzere yeter sayıda uzman ve uzman yardımcısı görevlendirilebilir. Gerektiğinde çalışmalara katkı sağlayabilecek diğer personelden de yararlanılabilir.

(8) Yayın komisyonu çalışma ve kararları, elektronik ya da fiziki ortamda bu personelden görevlendirilecek bir raportör tarafından kayıt altına alınır.

(1) Yayın komisyonlarına eserler, Yüksek Kurum bünyesindeki bütünleşik bilgi sistemi üzerinden elektronik ortamda sunulur.

(2) Yayın komisyonları incelemelerini aşağıdaki esaslara göre yapar:

a) Eser veya işlenmelerin Yüksek Kurum veya Kurumlar tarafından yaptırılması hâlinde;

1) 664 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin öngördüğü ilkeleri ve görevleri gerçekleştirmeye yönelik veya bunlara uygun olup olmadığı,

2) Planda bulunup bulunmadığı, özellik ve kapsamının verilen konuya uygunluğu,

3) Bilimsel yöntemlere veya bir sanatın özelliklerine göre hazırlanıp hazırlanmadığı,

4) Sözleşmeye uygunluğu,

5) Kullanılan dilin Türk Dil Kurumu tarafından belirlenen yazım kurallarına ve Yüksek Kurum tarafından belirlenen ilkelere uygunluğu,

6) Kapsam ve üslupça yeterliliği,

7) Millî menfaatlerimize ve millî bütünlüğümüze uygunluğu,

8) Elektronik olarak yayımlanması ya da basılması,

9) Basılması uygun görüldüğü takdirde ne miktarda basılması gerektiği,

b) Eser veya işlenmenin Yüksek Kurum veya Kurumlar dışında hazırlanıp da Kurum tarafından telif hakkının devralınmasının istenmesi durumunda, (a) bendinin (1), (2), (3), (5), (6), (7), (8) ve (9) numaralı alt bentlerinde belirtilen esasların yanı sıra ayrıca;

1) Eser veya işlenmenin konusunun, Yüksek Kurum veya Kurumların çalışma alanı içerisinde veya destekleyeceği konular arasında bulunup bulunmadığı,

2) Yüksek Kurum veya Kurumların plan ve programlarını desteklemesi ve yayımlanmasında yarar olup olmadığı,

3) Mevcut iş programı veya iş hacmine göre öncelikle ele alınmasının gerekip gerekmediği,

4) Telif veya işlenme ücretinin tutarı,

5) Bütçe imkânı,

yönlerinden incelenir.

(3) Yayın komisyonu; yayımlanacak eser, tercüme veya işlenmeyi bu eserin ait olduğu alanda tanınmış bir veya birden fazla uzmana incelettirebilir ve vereceği kararda bu inceleme sonucunu da göz önünde bulundurur.

(4) Tercüme eserler için gerekli görüldüğü takdirde çevirmenden, tercüme edeceği eserden 10-15 sayfalık deneme tercümesi istenebilir. Deneme çalışması olumlu sonuç verirse eser o çevirmene ısmarlanır. Deneme için ücret ödenmez.

(5) Yapılan incelemelerde olumlu görüşe varılması durumunda eser veya işlenmenin telif haklarına esas olacak türü, bütçe imkânları, basılmasına karar verilmiş olup baskı sırası bekleyen veya basılmakta olan yayınların durumu göz önünde bulundurularak ne zaman ve ne şekilde yayımlanacağı, baskı sayısı ve diğer hususlar yayın komisyonu kararında dikkate alınır.

(6) Kurum, her türlü hazırlık çalışmaları ile işlenme ve eserin bir nüshasını yayın komisyonu kararı ile birlikte Yönetim Kuruluna gönderir. Eser hakkındaki kesin karar, yayın komisyonu kararı ve ekindeki belgelerle birlikte değerlendirilerek Yönetim Kurulu tarafından verilir.

(7) Yönetim Kurulunun onayı üzerine Kurumca yayın işlemine başlanır. Yönetim Kurulu eserin basılmasına onay verebileceği gibi eserin basılmaksızın elektronik ortamda yayımlanmasına da karar verebilir. Bu durumda telife ilişkin hükümler aynen uygulanır.

(8) Yüksek Kurum veya Kurumlar tarafından yaptırılacak her türlü hazırlık çalışmaları, işlenme ve eserlerden bu Yönetmeliğe göre telif ücreti ödenme imkânı bulunmayanlar için şartları Kurumlarca tespit ve teklif edilip Yönetim Kurulu tarafından onaylanan faaliyetler karşılığı olarak ilgili mevzuat hükümleri göz önünde bulundurularak özel sözleşmelerde belirlenecek esaslara göre ödeme yapılır.

(9) Yüksek Kurum veya Kurumlar tarafından yaptırılacak her türlü hazırlık çalışmaları ile işlenme ve eserlerden basım ve yayımı kesin olarak uygun görülmeyenlere, belge ile ibraz edilen masraflar Kurumun teklifi üzerine Yönetim Kurulunun kararı ile ödenir. Ayrıca yayımlanmış olması hâlinde eser için ödenmesi gereken telif ücretinin % 10’una kadar ödeme de yapılabilir, ancak bu durumda eser ve işlenmeye ilişkin telif hakları Kuruma ait olur ve yazar bir hak iddiasında bulunamaz.

(1) Yayımlanması kabul edilen eserler için ödenecek telif ücretinin tespitinde, itibari sayfa sayısı esas tutulur. 200 kelimelik bir metin, bir itibari sayfa sayılır.

(2) Eserin itibari sayfa sayısının tespiti aşağıdaki şekilde yapılır:

a) Eserin veya işlenmenin çeşitli yerlerinden metin ile tam olarak dolu 10 sayfa seçilerek kelimeler sayılır ve toplanır. Bu toplam 10’a bölünerek eserin veya işlenmenin dolu bir sayfasında ortalama kaç kelime bulunduğu tespit edilir.

b) Eserin tamamındaki metinle dolu sayfalar sayılır ve (a) bendine göre bir sayfada bulunan ortalama kelime sayısı ile çarpılarak eserin metinle dolu sayfalarının kelime sayısı bulunur.

c) Sayfa hesabında yarım ve yarımdan fazla sayfalar, tam sayfa kabul edilir. Yarımdan az olan sayfaların ikisi, bir tam sayfa kabul edilir. Yayın komisyonları tarafından fihrist, indeks ve benzeri sayfaların yazarın fikrî çalışmasının sonucu olduğu tespit edildiği takdirde bu sayfalar telif ücreti hesabında sayfa sayısına dâhil edilir.

ç) İlk defa yayımlanan fotoğraf, harita, grafik, tablo, çizelge ve şekillerin basıldıktan sonraki yüz ölçümlerinin santimetrekaresinde 2 kelime, resim ve motiflerde 4 kelime bulunduğu varsayılarak eserin veya işlenmenin bu kısımlarına düşen kelime sayısı hesaplanır. Daha önce yayımlanmış olanlar için ödeme yapılmaz. Çeviri eserlerde ve derlemelerde bulunan fotoğraf, harita, grafik, tablo, çizelge ve şekiller için çeviri yapılmamışsa ödeme yapılmaz.

d) Metinle dolu sayfaların ve diğer kısımların (c) ve (ç) bentlerine göre bulunup toplanan kelime sayısı 200’e bölünerek eserin itibari sayfa sayısı belirlenmiş olur.

(1) İtibari sayfa karşılığı gösterge rakamları, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan EK-1 ÜCRETLERİN HESAPLANMASINDA KULLANILACAK GÖSTERGE RAKAMLARI TABLOSU’nda gösterilmiştir. Yayın komisyonu tarafından eserin niteliğine göre seçilerek önerilen gösterge rakamı, Yönetim Kurulunda karara bağlanır. Yayımlanmasına karar verilen eserler için ödenecek telif ücretleri, Yönetim Kurulu kararında yer alan gösterge rakamı ile eserin yayımlandığı tarihteki memur maaş katsayısı ve itibari sayfa sayısının çarpılması suretiyle bulunacak rakam üzerinden Türk lirası olarak hesaplanır ve eser yayımlandıktan sonra ödenir. Eserin basımı yanında elektronik olarak da yayımlanması hâlinde sadece birisi için telif ücreti ödenir.

(2) Kurum tarafından eser için ödenecek telif ücretinden mahsup edilmek kaydıyla hak sahibine ilgili mevzuat hükümleri göz önünde bulundurularak avans ödemesi yapılmasına karar verilebilir. Eser için ödenecek avans miktarı, sözleşmede belirlenebileceği gibi hazırlanmış bulunan eser için yayın onayının alınmasından sonra da birinci fıkrada yer alan “yayımlandığı tarihteki memur maaş katsayısı” ibaresi yerine “yayın onayının alındığı tarihteki memur maaş katsayısı” ibaresi konularak yapılacak hesap sonunda bulunacak miktarın yarısını geçmemek şartıyla Kurum tarafından belirlenir.

(3) Her türlü yayın ücretlerinin hesaplanmasında kullanılacak gösterge rakamları Kurumun gerekçeli önerisi ve Yönetim Kurulu kararı ile üç katına kadar artırılabilir. Ancak zorluğu, çok büyük emek ve zaman harcandığı, alanında yenilikler getirdiği, Türk kültürü ve bilimine katkılarının olduğu tespit edilen telif ve tercüme eserler ile eleştirmeli metinlere ilişkin göstergelerin yayın komisyonu tarafından on katına kadar artırılması önerilebilir. Bu öneri, Kurumun görüşü ve bütçe imkânları dikkate alınarak Yönetim Kurulunda karara bağlanır.

(4) Yayınlarda tıpkıbasımların, eleştirmeli metinlerin (edisyon kritik) veya çeviri yazıların (transkripsiyonların) ücretleri ayrı ayrı hesaplanır ve toplamları telif ücreti olarak ödenir.

(5) Telif, tercüme ve işlenme ücretlerinin hesaplanmasında baskı miktarı aşağıda belirtildiği şekilde dikkate alınır:

a) 10.000 baskıya kadar her 1.000 baskı için,

b) 10.000’den 30.000 baskıya kadar her 2.000 baskı için,

c) 30.000’den 60.000 baskıya kadar her 3.000 baskı için,

ç) 60.000’den 100.000 baskıya kadar her 4.000 baskı için,

d) 100.000’den sonraki her 5.000 baskı için,

itibari sayfa sayısı karşılığı telif ücreti tutarının % 10’u baskı sayısı karşılığı telif ücreti olarak ödenir. Elektronik yayınlar için 1.000 baskı esas alınarak hesaplama yapılır.

(6) 300.000 baskıdan sonrası için ücret ödenmez.

(7) Hesaplamalarda, ara baskı karşılığı oranlanarak bulunur.

(8) Yeni baskının yapılmasında aynı süreç izlenir. İkinci ve sonraki baskılar için ödenecek telif ücreti, birinci fıkrada yer alan esaslar doğrultusunda Kurum tarafından belirlenecek yeni katsayıya göre hesaplanır ve ilk baskı için ödenen itibari sayfa sayısı karşılığı telif ücreti miktarı bundan düşülür. Yeni baskılar için ödenecek baskı sayısı karşılığı telif ücreti hesabında ise sadece yeni baskı sayısı dikkate alınır. Yüksek Kurum veya Kurumlar tarafından hazırlatılan eserlere, müteakip baskılar için bir ödeme yapılmaz.

(9) Eserin tamamında veya bir kısmında değişiklik yapılmış ve bu değişiklik yayın komisyonunca tespit ve kabul edilmişse sadece değişen kısımlara ait itibari sayfa sayısına göre ilk baskı gibi telif ücreti ödenir. Kitabın muhtevasında herhangi bir değişiklik yapılmadan sadece bölüm ve konu itibarıyla sıra değişikliği yapılmışsa bu hüküm uygulanmaz.

(10) Dergi, bülten ve gazete gibi periyodik yayınlar ile tanıtma ve duyurma amacına yönelik broşür, katalog gibi yayınlarda baskı sayısı dikkate alınmaz, sadece bu madde kapsamında hesaplanacak itibari sayfa karşılığı telif ve işlenme ücreti ödenir. Ancak bu eserlerin telif ve işlenme ücretleri yayın komisyonlarınca % 100’e kadar artırılabilir. İkinci ve sonraki baskılar için herhangi bir ücret ödenmez.

(11) Bilimsel konferanslara ödenecek ücret, konferans metni itibari sayfa sayısına göre hesaplanır. Bilimsel konferansların ücreti yayın komisyonlarınca % 50’ye kadar artırılabilir. Ancak konferansların yayımlanması hâlinde ayrıca telif hakkı ödenmez.

(12) Ücretlerden vergi ve diğer yasal kesintiler yapıldıktan sonra ödeme yapılır.

(1) Yüksek Kurum veya Kurumlarda kadrolu veya sözleşmeli personelin görevi gereği yaptığı çalışmalara telif, tercüme veya işlenme ücreti ödenmez. Ancak söz konusu bu personelin makale, tebliğ ve konferansları ile mesai dışında meydana getirdiği eserler bunun dışındadır.

(2) Ücret alan bilim ve uygulama kolu başkan ve üyelerinin görevi gereği yaptığı çalışmalara ayrıca telif hakkı ödenmez.

(3) Telif veya işlenme ücreti almaya birden çok kişinin hak kazanmış olması hâlinde verilecek ücret aralarında paylaştırılır.

(1) Yayın komisyonunun bir eser veya işlenmeyi incelemek üzere gönderdiği kendi içerisinden veya dışarıdan kişi veya kişilerin rapor ve değerlendirmesi için yayın komisyonu önerisi ile Yönetim Kurulunda onaylandığı takdirde inceleyici/inceleyicilere 8 inci maddenin birinci fıkrası gereğince hesaplanan itibari sayfa sayısı karşılığı telif ücretinin % 10’unu ve ansiklopedi komisyonu üyelerine, yayıma hazırlayana veya redaktörlere % 5’ini geçmemek üzere inceleme ücreti verilebilir.

(2) Kadrolu uzmanlara görevi gereği yaptığı işlerde inceleme ücreti verilmez. İnceleme ücreti yazara verilecek telif ücretinden kesilmez.

(3) Tediyeye ilişkin bu hüküm, Kuruma başvuru yolu ile gelen veya Kurum tarafından hazırlattırılan eserlerden yayımlanmamasına karar verilenler için de uygulanır.

(1) Yayın maliyeti; inceleme ücreti, telif hakkı, klişe, kâğıt, baskı, cilt bedelleri ile kitap dağıtan kuruluş veya şirketlere verilecek ücret gibi yayın giderlerinden oluşur. Bulunan toplamın baskı adedine bölünmesi ile bir kitabın maliyeti bulunur.

(1) Kuruma dışarıdan başvuru yolu ile gelen eserler için yazar veya çevirmen ile Kurum arasında, eserlerin telif haklarına ve yayın işlerinin bu Yönetmelik hükümleri gereğince yapılmasının kabul edildiğine ilişkin sözleşme düzenlenir ve imza edilir.

(2) İlgili sözleşmede, gerekli tashihlerin makul süre içinde bizzat ve muntazaman yapılacağı, yayın için teslim edilen eser üzerinde herhangi bir değişiklik yapılamayacağı hususları ile bu hususların ihlali hâlinde zararın ilgiliden tahsil edileceği hükmü yer alır.

(3) Sözleşmeye konu baskı miktarının bitmesi veya değiştirilerek yeni baskı yapılması ya da sözleşmede yer alan sürenin dolması hâllerinde ilgili Kurum veya yazarın müracaatı üzerine Kurum yeni yayın işlemlerinin bir yıl içinde yapılacağı ya da yapılamayacağı hususunu ilgiliye yazılı olarak üç ay içinde bildirir. Bu durumda eser yayımlanmaz veya yayımlanmasına gerek görülmezse eserin telif hakları yazar, çevirmen veya hazırlayanına geçer.

(4) Yazar, yayımlanmak üzere Kuruma telif haklarını devrettiği eserini olduğu gibi ya da değiştirerek başka bir yerde yayımlayamaz.

(5) Kurum tarafından ısmarlanan ya da telif hakları devralınan bir eser iki yıl içinde yayımlanmazsa yazar veya çevirmen bunu kendi hesabına yayımlamakta serbesttir. Bu durumda ödenen avans ilgiliden istenemez.

(6) Kurum içinde hazırlattırılan eserler için bu hükümler uygulanmaz.

(1) Yayınların satış bedeli, 16 ncı maddedeki hükümler saklı kalmak kaydıyla 11 inci madde gereğince hesaplanan maliyet bedeline, Yüksek Kurum veya Kurumlar tarafından % 20 eklenerek bulunur. Satış bedeli, gerektiğinde Kurumun teklifi üzerine Yönetim Kurulu tarafından belirlenecek oranlarda güncellenir.

(2) Kurumun teklifi ve Yönetim Kurulunun onayı ile maliyetin altında satış bedeli tespit edilebilir.

(1) Yazara; yayımlanan eserlerden 20 adet, dergi ve kolektif eserlerdeki yayınları için ise 1 adet verilir. Kolektif eserlerin düzenleyicilerine 5 adet verilir. Yazar adına veya başka bir nedenle fazladan bir miktar basılamaz ve bastırılamaz.

(1) Ücretsiz yayın dağıtımına ilişkin kişi veya kurumlara dair ilke ve politika, Yönetim Kurulu tarafından kararlaştırılır.

(1) Kurumlar, yayınlarının hangi kişilere ve kuruluşlara ne oranda indirimli olarak satılabileceğini tespit eder ve Yönetim Kurulunun onayına sunar.

(1) Bünyesinde basım ve yayım işleriyle ilgili döner sermaye işletmesi bulunmayan Yüksek Kurum veya Kurumların yayın gelirleri, gelir bütçelerinin “yayın satış gelirleri” kısmına kaydedilir.

(1) 8/3/1985 tarihli ve 85/9240 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu ile Bağlı Kuruluşları Telif Hakkı, Yayın ve Satış Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

(2) Mevzuatta, birinci fıkra ile yürürlükten kaldırılan Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu ile Bağlı Kuruluşları Telif Hakkı, Yayın ve Satış Yönetmeliğine yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır.

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı ile Kurum Başkanları yürütür.

EK-1

ÜCRETLERİN HESAPLANMASINDA KULLANILACAK GÖSTERGE RAKAMLARI TABLOSU