Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü Ana Statüsü

(Değişik:RG-11/4/2013-28615)

Türkiye’nin tarım politikasına uygun olarak çay ziraatını geliştirmek, ekonomik gereklilik, kârlılık ve verimlilik ilkeleri doğrultusunda; sermaye birikimine yardım ederek yatırım kaynağı yaratmak, serbest piyasa şartlarında en çok faydayı temin etmek, gerekli hammadde temini ile her türlü çay ürünü üretmek, pazarlamak, ithal ve ihraç etmek, iç ve dış pazarlarda Teşekkülün rekabet gücünü artırmaya yönelik olarak ilişkili ve yan ürünlerde gerek ve fayda görülen her türlü faaliyetlerde bulunmak amaçlarıyla teşkil olunan ÇAY-KUR’un faaliyet konuları aşağıda gösterilmiştir.

a) İşletmeye uygun nitelikteki yaş çay yapraklarını satın almak, kuru çay üretmek ve/veya ürettirmek.

b) Satın alınan çay yapraklarını işlemek ve değerlendirmek için teknolojik faaliyette bulunmak.

c) Ürettiği veya ithal ettiği kuru çayların iç ve dış pazar isteklerine uygun olarak harmanlanmasını, paketlenmesini ve pazarlanmasını sağlamak.

ç) (a), (b) ve (c) bentlerindeki faaliyetlerle ilgili olarak;

1) Gerekli tesisleri kurmak, kiralamak ve işletmek.

2) Üretim faaliyetlerinden doğan yan ürünleri değerlendirmek ve yardımcı maddeler üretmek, bitkisel çaylar, soğuk çay, kafein, ekstrakt ile diğer ilişkili ve yan sektörlere ait ürünlerin üretimini ve pazarlamasını yapmak ve/veya yaptırmak.

3) Çay ürününün kalite ve veriminin ve işletme tekniğinin geliştirilmesi için gerekli araştırmaları yapmak, müessese ve laboratuvarlar kurmak, işletmek.

4) Gerekli madde ve araçları tedarik etmek.

5) Ticaretle iştigal etmek, ihracat ve ithalat yapmak.

6) Çay eksperlerinin yetiştirilmesi için gerekli önlemleri almak.

7) Teşekkülün ihtiyacı için her türlü taşınır ve taşınmaz mal edinmek, kamulaştırma yapmak, ayni, sınai ve ticari haklar tesis etmek, bunlar üzerinde tasarrufta bulunmak.

8) Mevzuat uyarınca verilen diğer görevleri yerine getirmek.

d) (Ek:RG-12/2/2015-29265)(1) Firmalarla lisans, teknik beceri (know-how) ve her türlü sınaî mülkiyete dair anlaşmalar yapmak, yurt içinde veya yurt dışında ÇAY-KUR markası, alt markası veya logosunu taşıyan/taşıyacak çayevi ve benzeri işyerleri açmak ve/veya açtırmak, KHK ve ilgili diğer mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla kendi faaliyet konusu ile ilgili olarak yurt içinde ve yurt dışında işbirliği ve ortaklık anlaşmaları yapmak, kurulmuş olan şirketlere iştirak etmek veya yeni şirket kurmak, mevzuatı çerçevesinde e-ticaret yoluyla ürünlerini pazarlamak.

e) Kurulmuş ve kurulacak küçük ve orta büyüklükteki özel kuruluşlara idari ve teknik alanlarda rehberlik yapmak.

ÇAY-KUR bu amaç ve faaliyetlerini doğrudan doğruya ve müessese, bağlı ortaklık, iştirak ve diğer birimleri eliyle yerine getirir. ÇAY-KUR'un amaç ve faaliyet konuları Yüksek Planlama Kurulu kararı ile değiştirilebilir.

ÇAY-KUR'un Organları; Yönetim Kurulu ve Genel Müdürlüktür.

1 - ÇAY-KUR Yönetim Kurulu'nun teşkili, görev ve yetkileri ile Yönetim Kurulu Üyelerinin atanmaları, nitelik ve şartları, görev süreleri, görevden alınmaları hakkında ve ilgili diğer hususlarda KHK hükümleri uygulanır.

2 - Yönetim Kurulu ÇAY-KUR'un amaç ve faaliyetlerini gerçekleştirme ve yönetimi ile ilgili gerekli her türlü kararları alır.

3 - Genel Müdürün bulunmadığı hallerde, Genel Müdürün Yönetim Kurulu Üyeleri arasından görevlendireceği Genel Müdür Vekili Yönetim Kurulu'na Başkanlık yapar.

4 - Kamu görevi sıfatı uhdesinde kalmak üzere ÇAY-KUR Yönetim Kurulu Üyeliğine atananlar, başka bir teşebbüs, bağlı ortaklık veya iştirakte Yönetim ve Denetim Kurulu Üyesi olarak görev alamazlar.

1 - Yönetim Kurulu Genel Müdür tarafından toplantıya çağırılır. Toplantı günü ile saatini de gösteren gündem Yönetim Kurulu Başkanı tarafından tespit edilerek en az yirmidört saat önce üyelere dağıtılır. Yönetim Kurulu kararıyla gündemde değişiklik yapılabilir.

Yönetim Kurulu Üyeleri de kurul kararı alınmasına gerek görülen konuların görüşülmesi ve karara bağlanmasıyla ilgili olarak önerge verebilirler. Yönetim Kurulunca uygun görülmesi halinde bu önerge en geç ilk Yönetim Kurulu toplantısının gündemine alınır.

2 - Yönetim Kurulu ÇAY-KUR'un işleri gerektirdikçe ve herhalde ayda en az iki defa toplanır. Toplantı yapılması Başkanın isteği veya en iki üyenin ortaklaşa yazılı önergelerinin varlığına bağlıdır.

Toplantı yeri ÇAY-KUR'un merkezidir. Yönetim Kurulu önceden karar almak şartı ile başka bir yerde de toplanabilir.

3 - Yönetim Kurulu, üye tam sayısının salt çoğunluğu olan en az dört üye ile toplanır ve kararlarını üye tam sayısının salt çoğunluğu ile alır. Ancak; Yönetim Kurulu'nun üye tam sayısı ile toplanması halinde, oylarda eşitlik olursa Başkanın bulunduğu taraf salt çoğunluğu sağlamış sayılır.

4 - Yönetim Kurulu'nda oylar kabul ve red şeklinde kullanılır. Çekimser oy kullanılmaz. Red oyu kullanan üye kararın altına red gerekçesini yazarak imzalar.

5 - Toplantıya katılmayan üyeler yazılı olarak veya vekil tayin etmek suretiyle oy kullanamazlar.

6 - Yönetim Kurulu Başkan ve Üyelerinin bütün toplantılara katılmaları asıldır. Yönetim Kurulu üyelerinden mazereti olanların toplantıdan evvel, mazeretlerini, Yönetim Kurulu Başkanlığına bildirmeleri gerekir. Arka arkaya dört toplantıya veya bir yıl içinde toplam on toplantıya mazeretsiz olarak katılmayan üyeler istifa etmiş sayılırlar. Yerlerine KHK'de yazılı usülle başkaları atanır.

7 - Yönetim Kurulu Kararları, ÇAY-KUR'un bulunduğu yer noterliğince onaylı karar defterine veya kalamozaya tarih ve sıra numarası altında yazılır. Karar defterinin her sayfası toplantıya katılan üyeler tarafından imzalanır.

8 - Kararların en geç bir ay içinde karar defterine yazılıp imza işleminin tamamlanması gereklidir.

9 - Olağanüstü hallerde yukarıdaki fıkralarda anılan toplantı ve gündem şartlarına bakılmaksızın Genel Müdürün daveti üzerine toplanabilir.

ÇAY-KUR Genel Müdürlüğü; Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcıları ve bağlı birimlerden oluşur.

ÇAY-KUR Genel Müdürünün atanması, nitelik ve şartları, görev ve yetkileri hakkında ve diğer hususlarda KHK hükümleri uygulanır.

ÇAY-KUR Genel Müdürü, ÇAY-KUR Yönetim Kurulu'nun alt mercilere devredilemeyeceğini belirterek verdiği yetkiler hariç, sınırlarını açıkça belirlemek şartıyla, yetkilerinden bir kısmını astlarına ve daha alttaki mercilere devredebilir. Ancak; yetki devri Genel Müdürün sorumluluğunu kaldırmaz.

Kanun ve tüzük hükümlerine göre belirli mercilerden izin alınmasını gerektiren konularla ilgili yetki devri bu iznin alınmasından sonra yapılır.

1 - Genel Müdür Yardımcılarının atanmaları, nitelik ve şartları hakkında ve diğer hususlarda KHK hükümleri uygulanır.

2 - Genel Müdür Yardımcıları arasındaki iş bölümü ÇAY-KUR Genel Müdürü tarafından belirlenir.

3 - ÇAY-KUR Genel Müdür Yardımcısı sayısı Yüksek Planlama Kurulu kararı ile değiştirilebilir.

1 - ÇAY-KUR, KHK ve bu Ana Statü hükümleri dairesinde amaç ve faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere, ÇAY-KUR ana organizasyon şemasında, Genel Müdür Yardımcılarından sonraki birinci ve ikinci kademede yer alan görevlere kadar Genel Müdürlük Üst Birimleri, ÇAY-KUR Genel Müdürünün teklifi üzerine Yönetim Kurulu kararı ile kurulur.

2 - ÇAY-KUR'un diğer birimleri ile müessese ve işletmelerdeki birimlerinin gerektiğinde değiştirilmesi veya kaldırılması ilgili üst birimin teklifi üzerine ÇAY-KUR Genel Müdürünün onayı ile olur.

1 - Müesseselerin kurulması ve nitelikleri hakkında KHK hükümleri uygulanır.

2 - Müesseselerin kurulması, kaldırılması, statülerinin değiştirilmesi, çalışma konularının genişletilmesi veya daraltılması, sermayelerinin arttırılması veya azaltılması, diğer müesseselerle birleştirilmesi ÇAY-KUR Yönetim Kurulu kararıyla olur.

Bu kararlarda amaç ve ölçü, tasarruf, kârlılık, verimlilik ve daha fazla yatırım kaynağı yaratmaktadır.

Müesseselerin organları, yönetim komitesi ve müessese müdürlüğüdür.

1 - Müessese Yönetim Komitesinin teşkili, görev ve yetkileri ile Yönetim Komitesi Üyelerinin atanmaları, nitelik ve şartları hakkında KHK hükümleri uygulanır.

2 - Müessese Müdürünün bulunmadığı hallerde, ÇAY-KUR Genel Müdürünün Yönetim Komitesi Üyeleri arasından görevlendireceği kişi veya Yönetim Kurulunun ÇAY-KUR mensupları arasından tefrik edeceği kimse, Müessese Müdür Vekili olarak Yönetim Komitesine başkanlık yapar.

1 - Yönetim Komitesi önceden belli edilecek günde ve en az ayda iki defa toplanır. Başkanın isteği veya en az iki üyenin görüşme konularını gösteren yazılı önergesi üzerine belli günler dışında da toplantı yapabilir.

2 - Toplantı yeri müessese merkezidir. ÇAY-KUR Genel Müdürünün izni ile müessese ile ilgili başka bir yerde de toplanabilir.

3 - Yönetim Komitesi başkan ve üyelerinin bütün toplantılara katılmaları asıldır. Mazereti olanların durumları toplantıya ait tutanakla belirtilir.

4 - Yönetim Komitesinden karar alınmasını gerektiren konulara ait teklifler Müessese Müdürü tarafından komiteye getirilir ve gündeme alınır.

5 - Yönetim Komitesi toplantı gündemi başkan tarafından tespit edilir ve toplantıdan en az yirmidört saat önce üyelere dağıtılır. Yönetim Komitesi kararıyla gündemde değişiklik yapılabilir.

6 - Yönetim Komitesi, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır ve kararlarını çoğunlukla alır. Oylarda eşitlik halinde başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış olur.

7 - Müessese Müdürü herhangi bir yönetim komitesi kararının uygulanmasında ciddi sakıncalar gördüğü ve bu kararda komitece ısrar edildiği takdirde, konunun önce ÇAY-KUR Genel Müdürü tarafından incelenmesini isteyebilir. Genel Müdür gerekli görürse konunun ÇAY-KUR Yönetim Kurulu'nca incelenerek kesin çözüme kavuşturulmasını ister. Bu hususta ÇAY-KUR Genel Müdürünün talimatı alınıncaya veya ÇAY-KUR Yönetim Kurulu karar verinceye kadar Yönetim Komitesi kararı uygulanmaz. ÇAY-KUR Genel Müdürünün talimatına veya ÇAY-KUR Yönetim Kurulu kararına uyulması zorunludur.

8 - Olağanüstü hallerde 5 inci fıkrada belirtilen hususlara uyulmaz.

Müessese Müdürünün atanması, nitelik ve şartları, görev ve yetkileri hakkında KHK hükümleri uygulanır.

1 - Bağlı ortaklıkların kuruluşu, Yönetim Kurulu'nun teşkili, Yönetim Kurulu Üyesi, Denetçi, Genel Müdür ve Genel Müdür Yardımcılarının atanması veya seçilmesi ve bunların nitelik ve şartları, Yönetim Kurulu'nun ibrası ve diğer konularda KHK ve Ana Sözleşme ve bunlarda hüküm bulunmayan konularda Türk Ticaret Kanunu hükümleri uygulanır.

2 - Özel kesim; bağlı ortaklıktaki hisse oranı % 20 ile % 40 arasında ise Yönetim Kurulu'nda bir üye % 40 ve daha fazla ise 2 üye bulundurma hakkına sahip olur.

3 - Bağlı ortaklık Genel Müdürü hariç, ÇAY-KUR'un payını temsil etmek üzere atanmış olan bütün Yönetim Kurulu Üyeleri ile denetçiler başka bir bağlı ortaklık veya iştirakte yönetim, denetim ve tasfiye kurulu üyesi olamazlar.

4 - ÇAY-KUR'u temsilen, bağlı ortaklık Yönetim Kurulu Üyesi olarak görev alacakların hisse senedi verme yükümlülüğü, ÇAY-KUR tarafından yerine getirilir.

5 - Yönetim Kurulu'nun toplanması ve diğer hususlarda Ana Sözleşme ve Türk Ticaret Kanunu hükümleri uygulanır.

6 - Bağlı ortaklık Genel Müdürü, ÇAY-KUR ve bağlı ortaklık Yönetim Kurulu'nca alınan kararların uygulanması ve bağlı ortaklığın, yönetiminde gereken gayret ve basireti göstermekle yükümlü ve aksine davranışlardan sorumludur.

Bağlı ortaklık, ÇAY-KUR Yönetim Kumlu tarafından tespit edilen yatırım, planlama ve pazarlama ana hedeflerine göre hareket eder.

1 - İştiraklerin teşkili, nitelikleri, yönetimi ve diğer hususlarda KHK, bu Ana Statü ile şirket ana sözleşmesi ve bunlarda hüküm olmayan konularda Türk Ticaret Kanunu hükümleri uygulanır.

2 - Teşebbüs ve bağlı ortaklıklara ait iştiraklerin Yönetim Kurullarında teşebbüs ve bağlı ortaklığı temsilen her % 15 hisse için en az bir üye bulundurulur.

KHK'nin geçici 2 nci maddesi hükümleri saklıdır.

3 - ÇAY-KUR'un veya bağlı ortaklığın herhangi bir iştirakindeki hisse oranı % 20 ve daha az ise en az bir, % 20'den fazla ise en az iki denetçi bulunur.

ÇAY-KUR temsilcileri Yönetim Kurulu Üyesi oldukları Anonim Şirketinin faaliyetleri ve mali durumu hakkında tüzükte belirtilen usullere göre ÇAY-KUR'a rapor verirler.

Plan, Program ve Bütçeler, Yatırım Projelerinin hazırlanması, yatırım ve finansman programları, küçük tamamlama idame ve yenileme yatırımları, fiyat ve tarifeler, muhasebe sistemleri, bilançolar, netice hesapları ve faaliyet raporları, kâr dağıtımı, tasfiye ve denetim konularında KHK hükümleri uygulanır.

ÇAY-KUR yatırım ve işletme faaliyetlerini plan, program ve bütçelere dayalı olarak yürütmek ve bağlı ortaklıklarının da aynı esaslara uymasını sağlamakla yükümlüdür.

Teşebbüslerin bağlı ortaklıklarını da kapsayan yıllık genel yatırım ve finansman programı takvim yılı başından en az yetmişbeş gün önce Bakanlar Kurulu'nca karara bağlanır.

ÇAY-KUR ve bağlı ortaklıklarının işletme bütçeleri her hesap dönemi için yıllık genel yatırım ve finansman programındaki hedefler esas alınarak hazırlanır ve Yönetim Kurul'larınca onaylanır.

Yıllık yatırım ve finansman programında değişiklik yapılması halinde bu değişikliğe uygun olarak işletme bütçelerinde gerekli düzeltmeler yapılır.

ÇAY-KUR ve bağlı ortaklıkları kesinleşen yıllık genel yatırım ve finansman programlarının birer örneğini Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlığa, Devlet Planlama Teşkilâtına, Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu'na ve ilgili Bakanlığa, işletme bütçelerinin bir örneğini ise ilgili Bakanlığa ve Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu'na gönderir.

ÇAY-KUR Kalkınma Planına göre kendisi tarafından yapılması gereken yatırımlara ait malî, ekonomik ve teknik çalışmaları zamanında yaparak projelerini hazırlar ve bağlı ortaklıklarının aynı esaslar çerçevesinde hazırladıkları projeleri ekleyerek takvim yılı başından yedi ay önce ilgili Bakanlığa ve Devlet Planlama Teşkilâtına gönderir.

Bağlı ortaklık, projelerin hazırlanmasında teşebbüsten yardım alabilir.

İlgili Bakanlık ÇAY-KUR ve bağlı ortaklıklarının projeleri üzerinde gerekli incelemeler yaparak bunları yıllık genel yatırım ve finansman programına dahil edilmek üzere aynı yılın Haziran ayı sonuna kadar Devlet Planlama Teşkilâtına ve Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlığa gönderir.

Projesi hazır olmayan yatırıma başlanamaz.

ÇAY-KUR, Müessese ve bağlı ortaklık personelinin; istihdam şekilleri, atama, göreve son verme, yükümlülük ve sorumlulukları, kadro tespiti, ücret, prim, ikramiyeler, yurtdışına gönderme, siyasi faaliyet yasağı, vekâlet ücretlerinin dağıtımı ile yönetim kurulu üyesi, denetçi ve tasfiye kurulu üyelerinin ücret ve hakları konusunda KHK ve söz konusu KHK’ye uygun olarak çıkarılan 399 sayılı KHK hükümleri uygulanır.

ÇAY-KUR'un amaç ve faaliyet alanı, Hazineye intikal eden hisse senetleri, Devlet malı sayılma, diğer haklar, tahvil çıkarma ve diğer konularda KHK hükümleri uygulanır.

28 Ekim 1984 tarih ve 18559 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü Ana Statüsü yürürlükten kaldırılmıştır.

Teşebbüslerin ve bağlı ortakların faaliyet alanları dışında kalan ve normal piyasa şartları içinde elden çıkarılmaları mümkün olan mevcut iştirak paylarının devir veya tasfiyesi, KHK'nin yürürlüğe girdiği tarihi izleyen bir yıl içinde bitirilir. Ancak tekelcilik amacını önlemeye yönelik olanlar ile stratejik mal ve hizmet üretenler Yüksek Planlama Kurulu kararı ile bu uygulama dışında bırakılabilir.

KHK'nin yürürlüğe girdiği tarihte mevcut iştiraklerden teşebbüsün faaliyet alanı içinde kalanlardan iştirak payları % 10'un altında olup da devamında kamu yararı veya ekonomik yarar bulunanlar, Yüksek Planlama Kurulu'nun kararıyla muhafaza edilir.

1 - Hazinenin veya çeşitli kamu kuruluş ve kurumlarının mevcut iştiraklerdeki hisseleri, iştirakın faaliyet alanına en yakın teşebbüslere veya bağlı ortaklıklara devredilir. Devir işlemleri KHK’nin yürürlüğe girdiği tarihi izleyen bir yıl içinde tamamlanır.

2 — Birinci fıkra gereğince yapılacak devir işlemlerini gerçekleştirebilmek amacıyla teşebbüslerin sermayelerini yeterince arttırmaya, gerekli takas ve mahsup işlemlerini yapmaya Hazine Müsteşarlığı yetkilidir. Hazine Müsteşarlığınca yapılan bu işlemlerin sonucuna göre cari yıl bütçesine gelir kaydetmeye, mevcut veya yeniden açılacak tertiplere ödenek koymaya ve gider kaydetmeye Başbakanlık yetkilidir.

3 — Bu madde gereğince yapılacak iştirak paylarının devrinde nominal değerler esas alınır.

4 — Bu madde gereğince yapılacak iştirak paylarının devri sonunda Türk Ticaret Kanununun 277 nci maddesindeki beş ortak şartı aranmaz.

Bağlantı yerleri değiştirilen ortaklıkların evvelce bağlı oldukları teşebbüse ait bulunan hisseleri bağlandıkları teşebbüse veya Hazineye devredilir.

ÇAY-KUR'un mevcut ve bu Ana Statüye aykırı olmayan yönetmelikleri, sirküleri ve genelgeleri, usulüne uygun olarak yenileri yürürlüğe konuluncaya kadar uygulanmaya devam olunur.

İlgili mevzuat çerçevesinde değişiklik yapılıncaya kadar ÇAYKUR'un tüm teşkilatı ve personelinin ünvan, görev, yetki ve sorumlulukları aynen devam eder.

Bu Ana Statüde bulunmayan hususlarda KHK uygulanır.

Bu Ana Statü yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

(Ek:RG-11/4/2013-28615)

Bu Ana Statü hükümlerini Çay İşletmeleri Genel Müdürü yürütür.

__________________

(1) Bu değişiklik ile 4 üncü maddesinin birinci fıkrasına (ç) bendinden sonra gelmek üzere (d) bendi eklenmiş ve mevcut bent buna göre teselsül ettirilmiştir.

(2) 22/12/2023 tarihli ve 7974 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bu kamu iktisadi teşebbüsünün nominal sermayesi 12.200.000.000 TL olarak belirlenmiştir.