(1) Bu Yönetmeliğin amacı, çeklerin banka şubeleri arasında hesaben ödenmesinin sağlanmasına ilişkin kurulacak sisteme, sistem faaliyetlerine ve çek takas ve mutabakatına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Madde 2

Kapsam

(1) Bu Yönetmelik, İstanbul Takas ve Saklama Bankası Anonim Şirketi ve katılımcıların uyacakları usul ve esaslar ile çeklerin takas ve mutabakatına ilişkin esasları kapsar.

Madde 3

Dayanak

(1) Bu Yönetmelik, 14/12/2009 tarihli ve 5941 sayılı Çek Kanununun 8 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarına dayanılarak hazırlanmıştır.

Madde 4

Tanımlar

(1) Bu Yönetmelikte yer alan;

a) Banka: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketini,

b) Katılımcı: 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununa tabi bankalar ile Bankayı,

c) Kuruluş: İstanbul Takas ve Saklama Bankası Anonim Şirketini,

ç) Muhatap katılımcı: Çekin keşide edildiği hesabın bulunduğu katılımcıyı,

d) Mutabakat: Netleştirme sonucu ortaya çıkan yükümlülüklerin yerine getirilmesini,

e) Mutabakat hesabı: Kuruluş nezdinde bulunan ve fonları muhafaza etmek ve katılımcılar arasındaki işlemlerin mutabakatını sağlamak amacıyla kullanılan hesabı,

f) Netleştirme: Bir katılımcının gönderdiği ve aldığı çek bilgilerinden kaynaklanan alacak ve borçlarının karşılıklı mahsup edilerek tek bir alacak veya borca dönüştürülmesini,

g) Sistem: Çeklerin banka şubeleri arasında hesaben ödenmesini sağlayan ve elektronik ortamda işletilen “Çek Takas Sistemi”ni,

ğ) Takas: Katılımcılara ibraz edilen muhatap katılımcılara ait çeklere ilişkin bilgilerin elektronik ortamda takas odasına iletilmesi, provizyon alınmasına aracılık edilmesi ve netleştirme işlemlerini,

h) Takas odası: Takas faaliyetlerinin yürütüldüğü ortamı

ifade eder.

Madde 10

Katılımcı yükümlülükleri

(1) Katılımcı;

a) Bu Yönetmelik ve Kuruluş tarafından Sisteme ilişkin olarak getirilen kural ve talimatlara uymak,

b) Günlük işlemleri yapabilme niteliğini haiz yeterli sayıda çalışan tahsis etmek,

c) Sisteme bilgi aktarımı amacıyla kullanılacak tüm donanım ve iletişim hatlarını Kuruluş tarafından belirlenen şartlarda temin etmek, bu sistemlere ilişkin bakım ve destek hizmetlerini aksatmamak, gerektiğinde kullanılmak üzere yedek donanım sağlamak,

ç) Kuruluş tarafından sistemin kesintisiz ve güvenli işletiminde sürekliliği sağlamak üzere yapılacak Sistem değişikliklerine belirlenen sürelerde uyum sağlamak,

d) Bu Yönetmelik kapsamındaki iş ve işlemleri ile ilgili olarak Kuruluş tarafından belirlenen güvenlik politikalarına uymak,

e) Bu Yönetmelik kapsamındaki iş ve işlemleri ile ilgili olarak, her türlü işlem ve teknik donanıma ilişkin Kuruluş tarafından istenen bilgi ve belgeleri vermek ve düzeltilmesi istenilen tüm değişiklikleri yerine getirmek,

f) Çekler üzerindeki işlem ve kontrollerde, çek bilgilerinin gönderilmesinde sistem kurallarında belirtilen tüm kuralların uygulanmasında azami dikkat ve özeni göstermek,

g) Kendi hatları aracılığıyla gönderilecek yanlış çek bilgisinden doğacak tüm zarar ve ziyanları karşılamak,

ğ) Provizyon işlemlerini, takas işlemlerinin yapılmasına engel teşkil eden ve bu Yönetmeliğin 15 inci maddesinde belirtilen haller dışında, aynı gün sonuçlandırmak üzere her türlü tedbiri almak,

h) Kuruluş tarafından hazırlanmış yazılım programlarının kopyasının çıkarılmaması, değiştirilmemesi, satılmaması ve üçüncü kişilere açıklanmaması için gerekli önlemleri almak,

ı) Kendi sistemleri sebebiyle, Sistemin olağan işletimini aksatabilecek, kesintiye sebep olabilecek veya sistemin kapanışını engelleyebilecek hususları derhal Kuruluşa bildirmek,

i) Kendi şubelerine hamilleri tarafından ibraz edilen çekleri muhatap katılımcılara vekâleten kabul etmek ve bu çeklere ilişkin bilgileri elektronik ortamda muhatap katılımcıya intikal ettirmek üzere takas odasına iletmek,

j) Hesapta yeterli karşılığı bulunmadığı için ödenemeyen çeklere ilişkin, çekin basılmasına esas kanun hükmüne uygun tespit işlemini ve ödemeyi engelleyen diğer kısıtlamaları bulunan çeklerin arkalarına gerekli açıklamayı muhatap katılımcı adına yapmak,

k) Provizyon alınamaması nedeniyle, karşılığı olan çekler gibi işlem gören çekler hakkında, bu Yönetmelik ve sistem kurallarında öngörülen süre ve yükümlülüklere uymak,

l) Takas işlemlerinin aksamasına veya durmasına neden olacak olağanüstü durumlarda, takas işlemlerinin sürekliliğinin sağlanmasına ilişkin bu Yönetmeliğin 14 üncü maddesi kapsamında Kuruluş tarafından hazırlanan esas ve usuller çerçevesinde işlem yapmak,

m) Günlük takas açıklarını karşılamaya yetecek miktarda karşılık bulundurmak ve bu açıklarını kapatmak için her türlü tedbiri almak,

n) Bu Yönetmeliğin 13 üncü maddesi uyarınca Kuruluş tarafından kurulacak mekanizma için talep edilecek miktar ve türde varlığı ve/veya kıymeti belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevdi etmek ve bu varlıklara ilişkin Kuruluş tarafından yapılacak tamamlama çağrısını belirlenen süre içinde yerine getirmek,

o) Bu Yönetmeliğin 11 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarındaki hükümlerin uygulanmasına sebep olacak durumları yazılı olarak derhal Kuruluşa bildirmek

zorundadır.