Eskimiş, Yıpranmış veya Kısmen Fiziki Parça Kaybına Uğramış Banknotların Değiştirilmesi Hakkında 14 Ocak 1970 Tarihli ve 1211 Sayılı Kanun'un 37 Nci Maddesi Gereğince Maliye Bakanlığı* ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Arasında Müştereken Kararlaştırılan Esaslarla İlgili Yönetmelik

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası banknotu olduğunun saptanması koşulu ile gerçek veya tüzel kişilerce ibraz edilen;

a)Yazıları okunmayacak şekilde kirlenmiş, yıkanmış, boyanmış, yanmış, yırtılmış veya sair sebeplerle eskiyip yıpranmış, değeri belirlenebilen tam banknotlar, yazılı değerleri üzerinden başabaş olarak,

b) Tek parçadan ibaret olmak kaydıyla yüzeyindeki eksiklik % 50 den az olan banknotlar yukarıdaki gibi yazılı değeri üzerinden başabaş olarak,

c) Tek parçadan ibaret olmak kaydıyla yüzeyindeki eksiklik % 50 olan banknot parçaları ise yazılı değerinin yarısı üzerinden, yenileriyle değiştirilir.

Aynı şekilde ibraz edilmekle beraber yapılan incelemede başabaş banknotların yüzeyinin yarısından fazlası eksik olan banknot parçaları ise değiştirilmez.

Yırtılmış ve yanmış olup da parçaları birbirinden ayrılmamış banknot veya banknot parçaları değerlendirilmede tek parça itibar olunur.

Banknot parçalarının yüzey büyüklüklerinin saptanmasında her kupür için ayrı ayrı düzenlenmiş bulunan kabarit cetvelleri kullanılır. Kabarit cetvelleri, banknot kupürlerine eşit boyutta olup, enine ve boyuna dikey çizgilerle 100 eşit parçaya bölünmüştür. Birinci ve ikinci maddede öngörülen ölçüler, değiştirilecek banknot parçasının cetvele uygulanması suretiyle saptanır.

Kabarit hesaplarında:

a) Banknot parçalarının % 50 (Yarısına) ve % 51 lik (Başabaş) geçerlilik sınır büyüklüklerinin saptanmasında, kabarit cetvelinin 50 veya 51 tam karesini doldurması koşulu aranır.

b) Bu hesaplamada tam kareler dikkate alınır.

Değiştirme işlemi bu Yönetmelikteki koşullarla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Şubeleri ve Bankalar tarafından yapılır.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Şubelerine ve Bankalara ibraz edilen banknotların değiştirme bedelleri; söz konusu banknotlar sahte olmamak ve bu Yönetmelikteki yazılı kurallara uygun bulunmak koşulu ile sahiplerine ödenir.

Sahteliğinden şüphe edilen veya el değiştiremiyecek ölçüde tamamen ya da kısmen yanmış bulunan banknotlar ile aynı banknota aidiyeti ileri sürülen birden çok sayıda parçadan ibaret banknotlar gibi değiştirilmesinde tereddüt edilen banknotlar makbuz karşılığında ibraz edenden alınarak incelenmek üzere Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası İdare Merkezi nezdindeki Banknot İnceleme Komisyonu'na gönderilir. Söz konusu Komisyon, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası İdare Merkezince seçilecek dört üyeden oluşur. Oy birliği ile alınan Komisyon kararları kesindir. Oy birliğinin bulunmadığı hallerde durum, İdare Merkezine intikal ettirilerek alınacak talimata göre hareket olunur.

Komisyon kararları müracaat şekline uygun olarak ilgililere duyurulur.

Komisyon ihtiyaç oldukça Banka idare Merkezinde veya görev verilen diğer yerlerde toplanarak tevdi edilen banknotları inceler.

Yenileriyle değiştirilen eskimiş ve yıpranmış banknotlar özel delgi makineleri ile delinir.

Değiştirme gişelerine ibraz edilen banknotlar arasında sahteleri bulunduğu takdirde keyfiyet hakkında Türk Ceza Kanunu'nun "Meskukata Müteallik Kabahatlar" hakkındaki 531 inci maddesi uyarınca bir zabıt tutalarak sahte banknot Cumhuriyet Savcılığı'na tevdi olunur.

İmha Komisyonu'nca imha edilen banknotlarla ilgili olarak düzenlenmiş ve imza edilmiş imha zabıtları Maliye Bakanlığı* ile Banka arasındaki münasebetlerde kati hüküm ifade eden nihai bir vesika olarak Bankada saklanır.

Fersude paralar gerekli tetkik, sayım ve imha işlemleri için Bankanın İdare Merkezinde veya uygun görülen diğer yerlerde toplanır.

1211 sayılı Kanun'un 37 nci maddesinin "a" fıkrası uyarınca tedavülden çekilmekle beraber 10 yıllık zaman aşımı süresi içinde bulunan banknotlar da bu Yönetmelik hükümlerine tabidir.

İşbu Yönetmelik Banka Meclisi'nin 11 Ekim 1979 tarih ve 2807/12406 sayılı kararıyla kabul edilmiş olup, Bankamız ve Bankalar için 12 Kasım 1979 tarihinden itibaren yürürlüğe girer.

Aynı tarih itibariyle eski Yönetmelik yürürlükten kalkar.

· “Maliye Bakanlığı” ifadesi 6.12.1984 tarih, 3098 sayılı Kanun ile “Başbakanlık” olarak değiştirilmiştir.