Hava Aracı ve İlgili Ürün, Parça ve Cihazın Uçuşa Elverişlilik ve Çevresel Sertifikasyonu Yönetmeliği (Shy-21)

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakan: Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanını,

b) Bakanlık: Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığını,

c) Çevresel sertifikasyon: Ürün, parça veya teçhizatın, Şikago Konvansiyonunun çevresel şartlar (gürültü, emisyon vb) konulu Ek-16 hükümlerinin geçerli gereksinimlerine uyumunu onaylama şeklini,

ç) EASA: Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansını,

d) EASA Part-21: Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan EU No 748/2012 numaralı mevzuatın Ek-1’ini,

e) Genel Müdürlük: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünü,

f) Hava aracı: Havalanabilen ve havada seyredebilme kabiliyetlerine sahip her türlü aracı,

g) ICAO: Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatını,

ğ) Organizasyon: Bu Yönetmeliğin ilgili maddelerine uygun olarak yetkilendirilmiş kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilere ait işletmeleri,

h) Özel uçuş izni belgesi: Uygulanabilir uçuşa elverişlilik gereksinimlerini karşılamayan veya karşıladığı gösterilmemiş olan ama belirli koşullar altında emniyetli uçuş yapma kabiliyeti olan hava aracının uçuşu için düzenlenen belgeyi,

ı) Parçalar ve cihazlar: Haberleşme cihazları dâhil uçuşta bir hava aracını işletme veya kontrol etmekte kullanılan veya kullanılması amaçlanan her türlü alet, gösterge, ekipman, mekanizma, parça, teçhizat, donanım veya yazılımı ile gövde, motor veya pervanenin bir parçası olan veya hava aracını yerde manevra yaptırmakta kullanılan ekipmanları,

i) Sertifika: Sertifikasyon sonucu olarak yayımlanan her türlü onay, lisans veya diğer dokümanı,

j) Sertifikasyon: Ürün, parça veya cihazların, organizasyonların veya personelin bu Yönetmelik hükümleri dâhil geçerli gereksinmelerine uyumunun onaylanma şeklini,

k) (Değişik:RG-30/12/2015-29578) İlave tip sertifikası: Ürün tip sertifikasından farklı olarak, tip sertifikası sahibi dışındaki kuruluş tarafından, ürün üzerinde yapılan modifikasyonların onayı için ülke otoritesi tarafından verilen belgeyi,l) Tip sertifikası: Hava aracı, motor veya pervane için tasarım kriterlerine ve uçuşa elverişlilik kurallarına uygunluğu belirleyen, tip tasarımını, teknik özellikleri ve işletme limitlerini içeren, üretimi gerçekleştiren ülke otoritesi tarafından verilen belgeyi,

m) Uçuşa elverişlilik sertifikası: Hava aracının uçuşta emniyetsizliğe neden olabilecek bir özelliği bulunmadığını, ilgili tip tasarımına uygun olduğunu ve bakım, tamir ve değişikliklerin sicil kaydı yapılan ülke kurallarına uygun olduğunu teyit eden belgeyi,

n) Uçuşa elverişlilik direktifi: Hava aracı, motor, aviyonik veya diğer sistemlerle ilgili emniyetsiz bir durumun olduğunu ve mutlaka düzeltilmesi gerektiğini tip sertifikasını haiz hava araçlarının sahiplerine ve/veya işletmecilerine bildiren özel talimatı,

o) Ürün: Hava aracı, motor veya pervaneyi,

ö) (Ek:RG-30/12/2015-29578) Operasyonel uygunluk verisi: Pilot ve hava aracı bakım teknisyeni asgari tip eğitimi ders içeriği, pilot tip eğitiminde kullanılacak simülatörlerin objektif değerlendirmesi için gereken hava aracı doğrulama verisi, kabin ekibi için tip ve tipe özgü verinin belirlenmesi, temel asgari teçhizat listesi ve tipe özgü diğer operasyonel uygunluk öğelerinden oluşan veri paketini,

p) (Ek:RG-30/12/2015-29578) Sertifikasyon şartnameleri: Hava aracı, ürün, parça ve cihazların tasarımı, malzemesi, imal ekipmanı ve sürekli uçuşa elverişliliği konusunda uyulması gereken operasyonel uygunluk verisi için gerekenler de dâhil asgari standartların tümünü,

ifade eder.

(2) Bu Yönetmelikte belirtilmeyen tanımlar için 2920 sayılı Kanun, 5431 sayılı Kanun ve Türkiye’nin üyesi bulunduğu ICAO ve EASA tarafından yayımlanan belgelerde belirtilen tanımlar esas alınır.

(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki ürünlerin, bulundukları kategoriye bağlı olarak, ICAO tarafından yayımlanan Uçuşa Elverişlilik konulu Ek-8, Sertifikasyon ve Sürekli Uçuşa Elverişlilik konulu Bölüm II, Büyük Uçaklar konulu Bölüm III, Helikopterler konulu Bölüm IV, Küçük Uçaklar konulu Bölüm V, Motorlar konulu Bölüm VI veya Pervaneler konulu Bölüm VII’de belirtilen standartlara uyumlu olması zorunludur.

(2) Türk uçak siciline kayıtlı hava araçlarının ve bunun üzerinde bulunan ürün, parça ve cihazın birinci fıkrada yer alan uyumu, Genel Müdürlük tarafından belirlenen usul ve esaslara göre, aşağıda belirtilen şekilde gösterilir:

a) (Değişik:RG-30/12/2015-29578) Ürünler bir tip sertifikasına sahip olmak zorundadır. İlave tip sertifikaları dâhil olmak üzere tip sertifikaları ve bunlara gelen değişiklikler, ürünün, 9 uncu maddeye göre hazırlanan operasyonel uygunluk verisi sertifikasyon temeli de dâhil tip sertifikasyon temeline uyumunu ve işletme için emniyetsiz bir duruma yol açacak bir özelliğe sahip olmadığını göstermesi ile yayımlanır. Tip ve operasyonel uygunluk verisi sertifikasyon temeli, her bir ürün tipi için ICAO tarafından yayımlanan Uçuşa Elverişlilik konulu Ek-8, bölüm III, IV, V,VI veya VII’de belirtilen standartlara uyumlu olacak şekilde Genel Müdürlük tarafından yayımlanır. Tip sertifikası, üzerinde bulunan parça ve cihazlar dâhil tüm ürünü kapsar.

b) Parça ve cihaz sertifikaları, başvuru sahibinin, parça ve cihazların birinci fıkrada belirtilen standartlara göre hazırlanmış, ayrıntılı uçuşa elverişlilik gereksinimlerine uyumunu göstermesi ile yayımlanır.

c) Bir hava aracı geçerli uçuşa elverişlilik sertifikası olmadan işletilemez. Uçuşa elverişlilik sertifikası, başvuru sahibinin hava aracının tip sertifikası ile onaylanmış tip tasarımına uygunluğunu ve ilgili dokümantasyon, muayene ve testlerin hava aracının emniyetli işletme için uygun koşullarda olduğunu göstermesi ile yayımlanır. Uçuşa elverişlilik sertifikası Genel Müdürlük tarafından askıya alınmadıkça, iptal edilmedikçe ve hava aracının sürekli uçuşa elverişliliği sağlandığı sürece geçerlidir.

ç) Ürün, parça ve cihazların tasarım ve üretiminden sorumlu organizasyonlar, verilen imtiyazlarla ilgili sorumluluklarını yerine getirmek için gerekli yöntem ve kabiliyetlerini göstermesi gerekir. Bu kabiliyetler ve yöntemler, başka bir şekilde kabul edilmediği sürece, bir organizasyon onayının yayımlanması ile geçerli olur. Yetkili organizasyona verilen imtiyazlar ve onay kapsamı, onay şartlarında tanımlanır.

(3) Genel Müdürlüğün emniyet gözetimi sorumluluğunun bulunduğu organizasyonlar tarafından tasarlanan veya üretilen hava aracı ve onun üzerine takılacak ürün, parça ve cihazlar ikinci fıkranın (a), (b) ve (ç) bentleriyle uyumlu olmak zorundadır.

(4) Birinci ve ikinci fıkraların istisnası olarak;

a) Hava aracının, temel uçuşunu emniyetli bir şekilde gerçekleştirme kabiliyeti olduğunun gösterilmesi durumunda, Özel Uçuş İzni Belgesi yayımlanabilir. Bu belge üçüncü şahısların emniyetini korumak için gerekli sınırlandırmalarla yayımlanır.

b) Hava aracı için ikinci fıkranın (a) bendine göre tip sertifikasının yayımlanamadığı durumlarda, bu hava aracı için tahditli uçuşa elverişlilik sertifikası yayımlanır. Bu durumda özel uçuşa elverişlilik şartnamelerine uyumlu olduğu ve birinci fıkrada geçen standartlardan sapmaların kullanım amacıyla ilgili emniyeti etkilemediğinin gösterilmesi gerekir. Tahditli Uçuşa Elverişlilik Sertifikası’na uygun hava aracı ve bu hava araçlarının kullanımına yönelik kısıtlamalar beşinci fıkrada verilen şartlara göre tanımlanır.

c) (Değişik:RG-30/12/2015-29578) Tahditli uçuşa elverişlilik sertifikası için aynı tipte makul sayıda hava aracı olması durumunda, tahditli tip sertifikası yayımlanabilir ve bu durumda uygun bir tip ve operasyonel uygunluk verisi sertifikasyon temeli oluşturulur.

(5) Genel Müdürlük bu maddenin uygulanması kapsamında aşağıda belirtilen konularda talimatlar, kabul edilebilir uyum yöntemleri ve ilave rehber dokümanlar gibi gerekli düzenlemeleri hazırlar. Hazırlanacak talimatlar bu Yönetmeliğin uygulanması kapsamında aşağıdaki koşulları içerir:

a) (Değişik:RG-30/12/2015-29578) Ürün için geçerli tip ve operasyonel uygunluk verisi sertifikasyon temelinin oluşturulması ve başvuru sahibine bildirilmesi ile ilgili koşullar,

b) (Değişik:RG-30/12/2015-29578) Parça ve cihazlar için geçerli detaylı sertifikasyon şartnamelerinin oluşturulması ve başvuru sahibine bildirilmesi ile ilgili koşullar,

c) Tahditli uçuşa elverişlilik belgesi için uygun hava aracı kapsamında, geçerli özel uçuşa elverişlilik gereksinimlerinin oluşturulması ve başvuru sahibine bildirilmesi ile ilgili koşullar,

ç) Ürünün sürekli uçuşa elverişliliğini temin etmek için zorunlu bilgilerin yayımı ve dağıtımı için koşullar,

d) Tip sertifikaları, tahditli tip sertifikaları, tip sertifikalarına gelen değişikliklerin onaylanması, uçuşa elverişlilik belgesi, tahditli uçuşa elverişlilik belgesi, özel uçuş izni, ürün, parça veya cihazlarla ilgili belgelerin yayımlanması, sürekliliği, değişikliği, askıya alınması ve iptali için koşullar;

1) Bu sertifikaların süreleri ve sınırlı bir süre için yayımlanmaları durumunda yenilenmeleri için koşullar,

2) Özel uçuş izninin yayımlanması için uçuşun amacı, uçuş için kullanılacak hava sahası, uçuş mürettebatının kalifikasyonu ve uçuş mürettebatı dışında personel taşınması konularını içeren kısıtlamalar,

3) Tahditli uçuşa elverişlilik belgesi için uygun hava aracı ve ilgili kısıtlamalar.

e) Tasarım ve üretim organizasyon onaylarının yayımlanması, sürekliliği, değişikliği, askıya alınması ve iptali için koşullar ve bu onaylara ihtiyaç duyulmadığı durumlardaki koşullar,

f) Belge sahiplerinin sorumlulukları ile ilgili koşullar.

g) (Ek:RG-30/12/2015-29578) Ürün, parça ve cihazların ithali ile ihracına ilişkin koşullar.

(1) (Değişik:RG-30/12/2015-29578) Ürün, parça ve cihazların, ICAO tarafından yayımlanan çevresel koruma konulu Ek-16’nın, Hava Aracı Gürültüsü konulu Bölüm I ve Hava Aracı Motor Emisyonu konulu Bölüm II’de belirtilen çevresel koruma gereksinmelerine uyumlu olması gerekir. Bu maddenin uygulanması kapsamında talimatlar, kabul edilebilir uyum yöntemleri ve ilave rehber dokümanlar gibi gerekli düzenlemeler Genel Müdürlük tarafından hazırlanır.

(Başlığı ile Birlikte Değişik:RG-30/12/2015-29578)

(1) Bu Yönetmeliğin ve ilgili talimatların hükümlerine bir istisnai durum olarak, Genel Müdürlük, diğer ülkeler ve Türkiye arasında karşılıklı tanıma anlaşmasında belirtildiği gibi veya Genel Müdürlüğün uygun gördüğü bir metotla, yabancı ülke havacılık otoritesinin yayımladığı belgelere dayanarak belge yayımlayabilir. Bu maddenin uygulanması kapsamında talimatlar, kabul edilebilir uyum yöntemleri ve ilave rehber dokümanlar gibi gerekli düzenlemeler Genel Müdürlük tarafından hazırlanır.

(1) (Değişik:RG-30/12/2015-29578) Genel Müdürlük, bu Yönetmeliğin uygulanması için, gerektiğinde, sertifikasyon şartnameleri, kabul edilebilir uyum yöntemleri ve ilave rehber dokümanlar yayımlar. Yabancı ülke havacılık otoritesi tarafından yayımlanan sertifikasyon şartnameleri, kabul edilebilir uyum yöntemleri ve ilave rehber dokümanlar, 5 inci maddenin birinci fıkrasında yer alan hükümlerin karşılanması şartı ile kullanılabilir.

(2) Genel Müdürlük, sınırlı süreli beklenmedik acil operasyon durumları ve operasyon ihtiyaçlarında, bu Yönetmelik esas hükümlerinden, emniyet seviyesi etkilenmediği durumda ve iki ayı geçmeyecek bir süre için, belge sahibinin bu Yönetmelik hükümlerinden muaf tutulmasına karar verebilir. Bu karar aynı durum için yenilenemez.

(1) Türkiye’de tasarlanan, üretilen veya Türk uçak siciline kayıtlı hava aracı, ürün, parça ve cihazlarla ilgili olarak, Genel Müdürlük, ICAO tarafından yayımlanan Uçuşa Elverişlilik konulu Ek-8 veya eklerinde belirtildiği şekilde, tasarım, üretim veya tescil ülkesinin tasarım onayları ile ilgili görev ve fonksiyonlarını yerine getirir. Bu kapsamda Genel Müdürlük tarafından şunlar hazırlanır;

a) (Değişik:RG-30/12/2015-29578) Tip sertifikası veya tip sertifikasına değişiklik istenen her bir ürün için, tip ve operasyonel uygunluk verisi sertifikasyon temeli oluşturulması ve bildirilmesi. Tip ve operasyonel uygunluk verisi sertifikasyon temeli geçerli sertifikasyon gereksinimleri, eşdeğer emniyet seviyesinin kabulü için gerekli hükümler, operasyonel uygunluk verisi için sertifikasyon gereksinimleri, sertifikasyon gereksinimlerinin ürünün tasarım özellikleri ve işletme esnasındaki tecrübeler kapsamında yetersiz kalması veya uygun olmaması durumunda, ICAO tarafından yayımlanan Uçuşa Elverişlilik konulu Ek-8’e uyumu sağlamak için oluşturulan özel detaylı teknik şartnamelerden oluşur.

b) (Değişik:RG-30/12/2015-29578) Tahditli uçuşa elverişlilik belgesi talep edilen her bir hava aracı için özel sertifikasyon şartnamelerinin oluşturulması ve bildirilmesi.

c) (Değişik:RG-30/12/2015-29578) Sertifika talep edilen parça ve cihazlar için geçerli detaylı sertifikasyon şartnamelerinin oluşturulması ve bildirilmesi.

ç) (Değişik:RG-30/12/2015-29578) Çevresel sertifikasyon talep edilen her bir ürün için, uygun çevresel gereksinimlerin oluşturulması ve bildirilmesi.

d) (Değişik:RG-30/12/2015-29578) Ürün, parça ve cihazların sertifikasyonları ile ilgili incelemelerin Genel Müdürlük tarafından gerçekleştirilmesi.

e) Uygun tip sertifikalarının veya ilgili değişikliklerin yayımlanması.

f) Parça ve cihazlar için sertifikaların yayımlanması.

g) Uygun çevresel sertifikaların yayımlanması.

ğ) İlgili sertifikaların yayımlanma koşullarını artık karşılamaması veya bu sertifikalara sahip kamu ve tüzel kişilerin bu sertifikalar üzerinde belirtilen ve bu Yönetmelik ile istenen yükümlülüklerini ifa edememesi durumunda ilgili sertifikaların değiştirilmesi, askıya alınması veya iptal edilmesi.

h) Takip sorumluluğu altındaki ürün, parça veya teçhizatın sürekli uçuşa elverişliliğinin teminat altına alınması kapsamında emniyet sorunlarına gecikmeksizin önlem alınması ve geçerli zorunlu bilgilerin yayımlanması ve dağıtılması.

ı) Özel uçuş izni yayımlanacak hava aracı için, 5 inci maddenin dördüncü fıkrasının (a) bendine uyumu sağlamak için uçuşa elverişlilik standardının ve prosedürlerinin oluşturulması.

i) Özel uçuş izninin yayımlanması.

(2) Genel Müdürlük tasarım ve üretim organizasyonları ile ilgili olarak aşağıdakileri gerçekleştirir:

a) Belgelendirilecek organizasyonların Genel Müdürlük tarafından denetlenmesi ve incelenmesi.

b) Tasarım ve üretim organizasyonlarının belgelerinin yayımlanması ve bu belgelerin yenilenmesi.

c) İlgili organizasyon sertifikalarının yayımlanma koşullarını artık karşılamaması veya bu sertifikalara sahip organizasyonların bu sertifikalar üzerinde belirtilen ve bu Yönetmelik ile istenen yükümlülüklerini ifa edememesi durumunda ilgili sertifikaların değiştirilmesi, askıya alınması veya iptal edilmesi.

(1) Bu Yönetmelik kapsamında yetkilendirilen organizasyonların incelenmesi ve değerlendirilmesi Genel Müdürlük tarafından gerçekleştirilir. Denetlemeyi gerçekleştirecek olan personel aşağıdaki konularda yetkilidir:

a) İlgili kayıt, bilgi, prosedür ve Genel Müdürlüğe ait görevlerin ifası için gerekli diğer tüm dokümanların incelenmesi.

b) Bu tür kayıtların, bilgilerin, prosedürlerin ve diğer dokümanların kopyalarının alınması.

c) Yerinde sözlü açıklama için talepte bulunma.

ç) İlgili tesis, alan ve işletmenin ulaşım araçlarına girme.

d) Hava araçlarının denetlenmesi.

(2) Birinci fıkrada belirtilen incelemeleri gerçekleştirmekle yetkili personel bu görevlerini, konu olayı ve inceleme amacını açıklayan yazılı bir yetkilendirme belgesine göre gerçekleştirir.

(1) Bu Yönetmelikte belirtilen kurallara uymayan kuruluşa ve ilgili personele 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 143 üncü maddesi ile (Değişik ibare:RG-15/1/2019-30656 Mükerrer) 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 437 nci maddesinin (k) ve (l) bentleri kapsamında işlem yapılır.

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sivil Havacılık Genel Müdürü yürütür.