YürürlükteKurum ve Kuruluş Yönetmeliği1. hâli

Hava Trafik Emniyeti Elektronik Personeli Lisans ve Yetkilendirme Yönetmeliği (Shy-atsep)

Resmî Gazete: 19.04.2025 / 32875
Son değişiklik: —
Madde sayısı: 34

Birinci Bölüm

Başlangıç Hükümleri

Amaç

(1) Bu Yönetmeliğin amacı, Türkiye hava sahasında ve havaalanlarında hava trafik emniyeti elektronik hizmetlerinin planlanması, projelendirilmesi, yönetilmesi, idamesi ve bakımını sağlamakla yükümlü emniyetle ilgili operasyonel görevleri yürüten hava trafik emniyeti elektronik personeli ile hava trafik emniyeti elektronik personeli lisansı alacak kişilerin sahip olması gereken sağlık, eğitim ve uzmanlık şartlarının belirlenmesi, sertifika, lisans ve derecelerinin verilmesi, muhafaza edilmesi, yenilenmesi, süreli olarak askıya alınması veya iptal edilmesi ile yapılacak sınav ve yetkilendirilecek kuruluşlara ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Madde 2

Kapsam

(1) Bu Yönetmelik; Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünü, hava trafik emniyeti elektronik personeli için gerekli lisans, derece veya sertifika almış, alacak, temdit edecek veya yenileyecek kişileri ve bunlara eğitim veren veya bünyelerinde bulunduran kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişileri kapsar.

Madde 3

Dayanak

(1) Bu Yönetmelik, 14/10/1983 tarihli ve 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 41 inci ve 46 ncı maddeleri, 5/6/1945 tarihli ve 4749 sayılı Şikago'da 7 Aralık 1944 tarihinde Akit ve İmza Edilmiş Olan Milletlerarası Sivil Havacılık Anlaşması ile Sivil Havacılık Geçici Sözleşmesi ve Bunların Eklerinin Onanması Hakkında Kanun ile yürürlüğe girmiş olan Şikago Sözleşmesinin Ek-10’u ve 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 437 ve 441 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Madde 4

Tanımlar

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Asistan ATSEP: Temel eğitim programını tamamlamasını müteakiben yardımcı olarak CNS hizmetlerinde yer alan personeli,

b) Asistan ATSEP Sertifikası: Temel eğitim programını başarı ile tamamlayan adaya Genel Müdürlük tarafından verilen sertifikayı,

c) ATSEP: Hava trafik emniyeti elektronik personelini,

ç) ATSEP Lisansı: Yeterlik ve işbaşı eğitimlerini başarıyla tamamlayan asistan ATSEP sertifikasına sahip elektronik personeline Genel Müdürlük tarafından verilen yetki belgesini,

d) ATSEP lisanslı personel: Hava trafik yönetimi dâhilinde bulunan haberleşme, seyrüsefer ve gözetim sistemlerinin çalıştırılması ve bakımından sorumlu olarak lisanslı ve bu lisansa işlenmiş derece alanlarının verdiği yetkiler kapsamında doğrudan hizmet veren personeli,

e) CNS: Haberleşme, seyrüsefer ve gözetimi,

f) Değerlendirme: ATSEP lisanslı personel ya da Asistan ATSEP sertifikalı personelin sahip olduğu teorik ve pratik nitelikleri ölçme yöntemini,

g) Derece alanı: Lisansa veya lisansa bağlı belgelere işlenen ve lisansa ait özel koşulları, ayrıcalıkları ve kısıtlamaları belirten yetkiyi,

ğ) ESARR: Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatı Emniyet Düzenleyici Gereksinimlerini,

h) EUROCONTROL: Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatını,

ı) Geçerlilik: Bir lisansın veya derecenin yürürlükte kalabilmesi için yerine getirilmesi gerekli şartları,

i) Genel Müdürlük: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünü,

j) Gözetim sistemleri: Aşağıda açıklanan iki ana bölümden oluşan sistemleri;

1) Radar algılayıcıları: Hava seyrüseferinin kontrollü ve emniyetli olarak yapılmasını sağlamak amacıyla hava sahasının kontrolünün ve hava taşıtlarının ayrımının yapılmasını sağlayan uydu veya yer tabanlı sistemleri,

2) Radar bilgi işlem: Radar sistemleri ve cihazına ilişkin tüm yazılım ve elektronik donanım servislerini,

k) Haberleşme sistemleri: Aşağıda açıklanan iki ana bölümden oluşan sistemleri;

1) Ses haberleşmesi: Hava trafik yönetiminin emniyetli olarak yapılması amacıyla hava-yer ve yer-yer arasında kullanılan ses haberleşme sistemlerini,

2) Veri haberleşmesi: Hava trafik yönetimi kapsamında yer alan tüm veri haberleşme sistemlerini,

l) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı: Hizmet verdikleri havaalanı veya birim ile sınırlı olmak üzere, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca veya ilgili mevzuat uyarınca CNS hizmeti sağlama yetkisi verilmiş kurum ve kuruluşları,

m) ICAO: Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatını,

n) İşbaşı eğitimi: Bilgi sistemleri temelli simülatör cihazları ya da uygun uygulama ortamlarında Genel Müdürlük tarafından yetkilendirilen işbaşı eğitmeni nezaretinde yürütülen eğitimi,

o) Mesleki yeterlik değerlendirmesi: Uçuş emniyeti açısından ciddi olarak tehlikeye sokan bir hava olayına veya kazaya yol açan veya çalıştığı ünite için gerekli bilgi ve tecrübeden yoksun olduğu tespit edilen ATSEP lisanslı personelin mesleki yeterliliğine yönelik eksikliğin giderilmesi amacıyla hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından yapılan değerlendirmeyi,

ö) Seyrüsefer sistemleri: Hava araçlarına yön, pozisyon ve mesafe bilgisi veren, aynı zamanda hava araçlarının havaalanlarına emniyetli bir şekilde alçalma ve iniş yapmalarını sağlayan sistemleri,

p) Temel eğitim: CNS hizmetleri alanında takip edilecek disipline uygun temel bilgi ve becerilerin verildiği eğitimi,

r) Yenileme eğitimi: Genel Müdürlük tarafından onaylanan ilgili eğitim programına bağlı kalınmak suretiyle ATSEP lisanslı personelin mevcut bilgi ve becerilerinin gözden geçirilmesi, pekiştirilmesi, arttırılması ile mesleki yeterlik ve deneyiminin korunması amacıyla verilen eğitimi,

s) Yeterlik eğitimi: Alınacak dereceye bağlı olarak haberleşme, seyrüsefer veya gözetim alanlarında gerekli bilgi ve becerilerin kazanılması amacıyla verilen eğitimi,

ş) Yeterlik konusunda kuşku: Uçuş emniyetini ciddi olarak tehlikeye sokacak duruma yol açan veya çalıştığı ünite için gerekli bilgi ve tecrübeden yoksun olduğu tespit edilen ATSEP lisanslı personelin durumunu belirten terimi,

ifade eder.

(2) Bu Yönetmelikte belirtilmeyen tanımlar ve kısaltmalar için, 2920 sayılı Kanun, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, ICAO ve EUROCONTROL tarafından yayımlanan konuyla ilişkili dokümanlar ile Genel Müdürlük tarafından yayımlanan diğer sivil havacılık mevzuatında belirtilen tanımlar esas alınır.

Hava Trafik Emniyeti Elektronik Personeli Lisans ve Yetkilendirme Yönetmeliği (Shy-atsep) | Aristo Akademi Mevzuat

Birinci Bölüm

Başlangıç Hükümleri

Madde 1

Tanımlar

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Asistan ATSEP: Temel eğitim programını tamamlamasını müteakiben yardımcı olarak CNS hizmetlerinde yer alan personeli,

b) Asistan ATSEP Sertifikası: Temel eğitim programını başarı ile tamamlayan adaya Genel Müdürlük tarafından verilen sertifikayı,

c) ATSEP: Hava trafik emniyeti elektronik personelini,

ç) ATSEP Lisansı: Yeterlik ve işbaşı eğitimlerini başarıyla tamamlayan asistan ATSEP sertifikasına sahip elektronik personeline Genel Müdürlük tarafından verilen yetki belgesini,

e) CNS: Haberleşme, seyrüsefer ve gözetimi,

f) Değerlendirme: ATSEP lisanslı personel ya da Asistan ATSEP sertifikalı personelin sahip olduğu teorik ve pratik nitelikleri ölçme yöntemini,

g) Derece alanı: Lisansa veya lisansa bağlı belgelere işlenen ve lisansa ait özel koşulları, ayrıcalıkları ve kısıtlamaları belirten yetkiyi,

ğ) ESARR: Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatı Emniyet Düzenleyici Gereksinimlerini,

h) EUROCONTROL: Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatını,

ı) Geçerlilik: Bir lisansın veya derecenin yürürlükte kalabilmesi için yerine getirilmesi gerekli şartları,

i) Genel Müdürlük: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünü,

j) Gözetim sistemleri: Aşağıda açıklanan iki ana bölümden oluşan sistemleri;

2) Radar bilgi işlem: Radar sistemleri ve cihazına ilişkin tüm yazılım ve elektronik donanım servislerini,

k) Haberleşme sistemleri: Aşağıda açıklanan iki ana bölümden oluşan sistemleri;

1) Ses haberleşmesi: Hava trafik yönetiminin emniyetli olarak yapılması amacıyla hava-yer ve yer-yer arasında kullanılan ses haberleşme sistemlerini,

2) Veri haberleşmesi: Hava trafik yönetimi kapsamında yer alan tüm veri haberleşme sistemlerini,

m) ICAO: Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatını,

p) Temel eğitim: CNS hizmetleri alanında takip edilecek disipline uygun temel bilgi ve becerilerin verildiği eğitimi,

s) Yeterlik eğitimi: Alınacak dereceye bağlı olarak haberleşme, seyrüsefer veya gözetim alanlarında gerekli bilgi ve becerilerin kazanılması amacıyla verilen eğitimi,

ifade eder.

Madde 15

Görevden el çektirme

(1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı kuruluş, aşağıdaki durumlarda hava trafik emniyeti elektronik hizmetine yönelik görev yürüten ATSEP lisanslı personelin hizmete devamına izin vermez ve konuya ilişkin olarak Genel Müdürlüğe gerekli bildirimi en geç on takvim günü içerisinde yapar:

a) 21 inci maddede belirtilen sağlık şartlarına göre; zihinsel, ruhsal ve fiziki yeterliklerinde azalma tespit edilmesi.

b) Görevini emniyetli ve tam olarak yapmasını engelleyici alkol ve psikoaktif madde kullanımının belgelenmesi.

c) Mesleki yetersizliğinin tespit edilmesi, çok ciddi emniyet olayına veya kazaya sebebiyet vermesi.

ç) Uçuş emniyetini zafiyete düşürücü şekilde çalışma ortamını bozacak ve iş akışını engelleyecek davranışlarda bulunması.

d) ATSEP lisansında bir derecesi bulunan personelin üç kez derece yenileme sınavında başarısız olması.

(2) Birinci fıkra kapsamında; hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı kuruluş, gerekli kanıtlayıcı belgeler ile Genel Müdürlüğe başvurarak, kişinin haiz olduğu ATSEP lisansının değerlendirilmesini talep eder. Genel Müdürlük kararını bildirene kadar söz konusu personelin ATSEP lisanslı olarak hizmet vermesine müsaade edilmez.

(3) Birinci fıkrada belirtilen hususlar uyarınca yaptırıma muhatap olmuş kişinin birinci fıkrada sayılan durumların tekrarının tespit edilmesi halinde, hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından oluşturulan komisyon marifetiyle yapılan inceleme sonucu ve gerekli belgeler ile Genel Müdürlüğe başvurularak sahip olduğu ATSEP lisansının iptal edilmesi talep edilir.

(4) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı kuruluş, birinci fıkrada belirtilen hususlar kapsamında tespitlerde bulunmak üzere sistematik yöntemleri geliştirmekten sorumludur.

(5) Genel Müdürlük tarafından alınan karar doğrultusunda bu maddede yer alan gerekçelerle lisansı iptal edilen personel yeniden ATSEP lisanslandırma sürecine dâhil edilemez.

Madde 16

Lisans derecelerinin geçerlilik şartı

(1) ATSEP lisanslı personelin sahip olduğu lisans derecelerinin geçerlilik süresi sağlık durum onayını gösterir belgelerin geçerlilik süresi de dikkate alınarak azami beş yıldır.

(2) ATSEP lisanslı personelin derece yenileme işlemi Genel Müdürlük tarafından yapılacak ATSEP lisansı derece sınavında başarılı olunması şartı ile yapılır. ATSEP lisansı derece sınavında başarısız olunması durumunda söz konusu derece, sona erme tarihinde askıya alınır ve bu süre zarfında personelin operasyonel olarak hizmet vermesine müsaade edilmez.

(3) ATSEP lisanslı personel için ikinci fıkrada belirtilen başarılı olma durumu, Genel Müdürlük tarafından belirlenen sınav süreçleri sonucunda Genel Müdürlükçe belirlenen yeterli puanın alınması şartına bağlıdır. Her aday en çok üç kez sınava girme hakkına sahiptir ve girmiş olduğu üç sınav sonunda başarısız olan adayın lisansı Genel Müdürlük tarafından iptal edilir.

(4) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından, eğitim ve hava trafik emniyeti elektronik hizmetleriyle ilgili diğer geçici görevlendirmeler dışında, kesintisiz iki yüz takvim gününden fazla aktif görevinden uzak kalan ATSEP lisanslı personel sahip olduğu lisans derece alanı ile ilgili yenileme eğitimine tabi tutulur. Bu süreçte operasyonel olarak hizmet verilmesine müsaade edilmez.

(5) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı kuruluşun haberleşme, seyrüsefer, gözetim hizmetleri ile ilgili operasyonel olmayan idari birimlerinde yönetici olarak görev alan ATSEP lisansına sahip personeli ve ATSEP lisansına sahip Genel Müdürlük personeli yapılacak ATSEP lisans derece yenileme sınavlarından muaf olup ilgili personelin sahip olduğu dereceler, sağlık durumu onayını gösterir belge aranmaksızın, görev süresi boyunca geçerli olur.

(6) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı kuruluş, beşinci fıkra kapsamında haberleşme, seyrüsefer, gözetim hizmetleri ile ilgili operasyonel olmayan idari birimlerinde yönetici olarak görev alan personeline ilişkin güncel bilgileri düzenli olarak Genel Müdürlüğe iletir.

Beşinci Bölüm

Başvuru, Aranılan Nitelikler, Sağlık, İngilizce Dil Yeterliliği

Madde 19

ATSEP adaylarının sahip olması gereken nitelikler

(1) ATSEP temel eğitim programına başlayacak adayların aşağıdaki niteliklere sahip olması zorunludur:

a) T.C. vatandaşı olmak.

b) İkinci fıkrada yer alan mezuniyet şartlarını sağlamak.

c) Sağlık durumunu gösterir belge almak.

ç) Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, yağma, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama, kaçakçılık veya vergi suçlarından hükümlü olmamak.

(2) Adayların mezun olması gereken bölümler şunlardır:

a) Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının; elektrik-elektronik, elektrik-elektronik teknolojisi, elektronik, endüstriyel elektronik, telekomünikasyon, uçak elektroniği ile uçak bakımı ve elektroniği bölümlerinin herhangi birinden.

b) Yurt içindeki yükseköğretim kurumları ile Yükseköğretim Kurulu tarafından denkliği kabul edilen yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarının; elektrik-elektronik, elektronik, elektronik haberleşme, elektronik haberleşme teknolojisi, elektronik teknolojisi, endüstriyel elektronik, haberleşme, haberleşme teknolojisi, muhabere ve elektronik bilgi sistemleri, telekomünikasyon ve uçak teknolojisi bölümlerinin herhangi birisinden ön lisans düzeyinden.

c) En az dört yıllık eğitim veren yükseköğretim kurumlarının veya bunlara denkliği kabul edilen yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarının bilgisayar, bilişim sistemleri, elektronik, elektrik-elektronik, elektronik ve haberleşme, havacılık, uçak/uzay, kontrol, yazılım, sistem ve telekomünikasyon mühendislikleri ile uçak/havacılık elektrik-elektroniği bölümlerinden lisans düzeyinden.

Altıncı Bölüm

Çeşitli ve Son Hükümler

Madde 25

İdari tedbirler

(1) Bu Yönetmelikte belirtilen kurallara uymayan veya sorumluluklarını yerine getirmeyen hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı kuruluşlara, bu Yönetmelik kapsamında yetkilendirilen kuruluşlara ve ilgili personele 2920 sayılı Kanunda yer alan idari tedbirler uygulanır. Ayrıca, ilgili personelin ATSEP lisansı altı ay süre ile askıya alınır ve bu durumun tekrarı halinde lisans iptal edilir.

(2) Alınan eğitimler ve verilen sertifikaların değerlendirilmesi sonucunda, ilgili sertifika ve eğitim içeriklerinde eğitim müfredatına uyulmadığı ya da yetkisiz kişilerce eğitim verildiği tespit edildiği takdirde, Genel Müdürlük yapılan uygulama ve personel hakkında inceleme başlatma ve yapılan işlemlerin geçerliliğini iptal etme yetkisine sahiptir.

(3) Genel Müdürlük; hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı kuruluşların hava trafik emniyeti elektronik hizmetlerinde çalışacak ATSEP lisanslı personelin 21 inci maddede belirtilen sağlık şartlarına göre; zihinsel, ruhsal ve fiziki yeterliklerinde azalma olması veya görevini emniyetli ve tam olarak yapmasını engelleyici alkol ve psikoaktif madde kullanım alışkanlığının tespit edilmesi, mesleki yetersizliğinin tespit edilmesi veya uçuş emniyetini ciddi olarak tehlikeye sokacak bir sistem ya da cihaz arızasına yol açması durumunda, kişinin hizmete devam etmemesi yönünde tedbir alınmasını sağlar ve kusurunun tespiti halinde kişinin ATSEP lisansını altı ay süreyle askıya alır ve bu durumun tekrarı halinde lisansı iptal eder.

(4) Genel Müdürlük 10 uncu maddenin ikinci fıkrası kapsamında yapacağı değerlendirme neticesinde ilgili personelin lisansını altı ay süreyle askıya alabilir veya iptal edebilir.

(5) Kesintisiz iki yüz takvim günü aktif çalışmadan uzak kalan ATSEP lisanslı personelin lisansı Genel Müdürlük tarafından askıya alınır.

(6) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından 17 nci maddede yer alan idari sorumlulukları ve 18 inci maddede yer alan operasyonel sorumlulukları yerine getirmediği tespit edilen ve ilgili belgelerle Genel Müdürlüğe bildirimde bulunulan ATSEP lisanslı personel hakkında Genel Müdürlük tarafından 9 uncu maddede yer alan komisyon aracılığıyla inceleme yapılarak ilgili personelin lisansı altı ay süreyle askıya alınabilir, gerektiğinde bu süre uzatılabilir veya lisans iptal edilebilir.