Amaç
(1) Bu Yönetmeliğin amacı; sivil havacılık alanında haberleşme, seyrüsefer ve gözetim/hava trafik yönetimi konularında emniyet gözetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Birinci Bölüm
(1) Bu Yönetmeliğin amacı; sivil havacılık alanında haberleşme, seyrüsefer ve gözetim/hava trafik yönetimi konularında emniyet gözetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
(1) Bu Yönetmelik, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü ile Sivil Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcılarının hava seyrüsefer hizmetlerine yönelik faaliyetlerini kapsar.
(2) Bu Yönetmelik Türk Silahlı Kuvvetleri sorumluluğunda yürütülen hava seyrüsefer hizmetlerini kapsamaz.
(1) Bu Yönetmelik,
a) (Değişik ibare:RG-15/1/2019-30656 Mükerrer) 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 437 nci ve 441 inci maddeleri ile 14/10/1983 tarihli ve 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 46 ncı ve 95 inci maddelerine dayanılarak,
b) Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatı tarafından 5/11/2004 tarihinde yayımlanan ESARR-1 Hava Trafik Yönetiminde Emniyet Gözetimi ile hava trafik yönetiminde emniyet gözetimine ilişkin 8/11/2007 tarihli ve 1315/2007 sayılı Avrupa Komisyonu Tüzüğüne paralel olarak,
hazırlanmıştır.
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) CNS/ATM: Sivil havacılık alanında haberleşme, seyrüsefer ve gözetim/hava trafik yönetimini,
b) Doğrulama: Belirli hükümlerin yerine getirilmiş olduğunu tarafsız deliller sağlamak suretiyle gösteren teyidi,
c) Düzeltici önlem: Tespit edilen bir uygunsuzluğu gidermek için alınan önlemi,
ç) Emniyet direktifi: Havacılık emniyetinin tehlikeye düşeceğinin kanıtlarla ortaya konulduğu durumlarda, emniyetin yeniden sağlanması amacıyla bir fonksiyonel sistem üzerinde uygulanacak önlemleri öngören ve Genel Müdürlük tarafından düzenlenen ya da kabul edilen belgeyi,
d) Emniyet düzenleme denetimi: Emniyet düzenlemelerine uyulup uyulmadığının ve etkin bir şekilde uygulamaya konulup beklenen sonuçların elde edilebilmesi için uygun olup olmadığının tespit edilmesi amacıyla yapılan denetimi,
e) Emniyet düzenleme gereklilikleri: CNS/ATM hizmet ve fonksiyonlarını, bunların emniyet yönetimlerini ve sistemlerini, bileşenlerini ve bağlantılı usulleri sağlayabilmek için gerekli teknik ve operasyonel yetki ve uygunluktaki CNS/ATM fonksiyonlarının sağlanmasına ilişkin tespit edilmiş hükümleri,
f) Emniyet hedefi: Herhangi bir tehlikenin ortaya çıkmasının beklenebileceği azamî sıklık veya ihtimali tanımlayan nitel veya nicel bildirimi,
g) ESARR: Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatının emniyet düzenleme gerekliliklerini,
ğ) EUROCONTROL: Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatını,
h) Fonksiyonel sistem: Hava trafik yönetimine ilişkin bir işlevin yerine getirilmesi için düzenlenen sistemler, usuller ve insan kaynakları bütününü,
ı) Genel Müdürlük: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünü,
i) Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluş: Hizmet verdikleri havaalanı veya ünite ile sınırlı olmak üzere, Ulaştırma Bakanlığınca CNS/ATM teknik hizmeti sağlama yetkisi verilmiş kurum ve kuruluşları,
j) ICAO: Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatını,
k) Sertifika: Hava seyrüsefer hizmetlerini sağlayacak bir kuruluşun belirli bir hizmeti vermek için gerekli şartları yerine getirdiğini teyit eden ulusal ve uluslararası mevzuata uygun olarak Genel Müdürlük tarafından verilen belgeyi,
l) Süreç: Girdileri çıktı hâline dönüştüren birbiriyle ilişkili ve etkileşimli bir dizi faaliyeti,
m) Ulusal gözetim otoritesi: Hizmet sağlayan Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluşlardan bağımsız olarak atanan veya kurulan ve mevcut yasal düzenlemeler çerçevesinde CNS/ATM hizmetleri sağlanmasına ilişkin hükümlerin uygulanmasını denetleyen organı,
ifade eder.
İkinci Bölüm
(1) Genel Müdürlük CNS/ATM alanında uygulanan gerekliliklerin emniyet gözetimini yürütür ve söz konusu faaliyetlerin emniyetli bir şekilde sağlanmasını denetleyerek geçerli emniyet düzenleme gereklilikleri ile uygulama düzenlemelerinin yerine getirilmesini sağlar.
(2) Genel Müdürlük, CNS/ATM alanlarında ulusal gözetim otoritesi görevlerini yerine getirir.
(1) Genel Müdürlük kendi sorumluluğu altındaki hava sahası için geçerli olan emniyet düzenleme gerekliliklerine uyulup uyulmadığını tespit etmek amacıyla belirlenen emniyet seviyelerinin düzenli olarak denetlenmesini ve değerlendirilmesini sağlar.
(2) Genel Müdürlük özellikle emniyet düzenleme gerekliliklerine ilişkin uyumun öncelikli olarak doğrulanmasının gerekli olduğu alanları belirlemek amacıyla, yapılan emniyet denetimlerinden elde edilen rapor, bulgu veya gözlem gibi sonuçları kullanır.
(3) Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluş, bu Yönetmelikte belirtilen gereklilikleri karşılayabilmek amacıyla kendisinden istenecek bilgi ve belgeleri, ulusal gözetim otoritesine sunabilecek imkânlara sahip bir organizasyon yapısı oluşturur.
(1) Genel Müdürlük;
a) Emniyet ile ilgili koşullar dâhil hava trafik hizmetlerinin sağlanması amacıyla gerekli olan sertifikanın çıkartılması veya yenilenmesinden önce geçerli emniyet düzenleme gerekliliklerine uygunluğunun,
b) Emniyet direktiflerinin uygulandığının,
c) Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluşlar tarafından emniyet düzenleme gerekliliklerine sürekli olarak uyulduğunun,
ç) ATM/CNS hizmetleri için geçerli emniyet düzenleme gerekliliklerinde belirtilen risk değerlendirme ve azaltma usulleri ile tespit edilen emniyet hedefleri, emniyet yükümlülükleri ve emniyetle ilgili diğer koşulların uygulandığının,
d) İlgili gereklilikler uyarınca çıkartılan düzenlemelerde emniyetin sağlanmasına ilişkin belirtilen yükümlülüklere uygunluğunun,
doğrulanması amacıyla gerekli süreçleri oluşturur.
(2) Birinci fıkrada Genel Müdürlük tarafından belgeye dayalı oluşturulan süreçler:
a) Özellikle emniyet gözetim personeli için fonksiyonlarının yerine getirilmesinde yol gösterme amaçlı materyallerle desteklenir.
b) Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluşlara emniyet gözetim faaliyetinin sonuçları hakkında fikir verir.
c) 8 inci, 10 uncu ve 11 inci maddeler uyarınca yürütülen emniyet düzenleme denetimleri ve incelemelerine dayandırılır.
ç) Başka önlemler alınmasını desteklemek amacıyla, emniyet düzenleme gerekliliklerine uyulmadığı belirtilen durumlarda ilgili şartlar ile öngörülen önlemler de dâhil olmak üzere gerekli delillere dayandırılır.
(1) Genel Müdürlük veya Genel Müdürlük tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlar emniyet düzenleme denetimlerini yürütür.
(2) Emniyet düzenleme denetimleri;
a) Hizmet sağlayıcılarının mevcut emniyet düzenleme gerekliliklerine uyumluluğu konusunda delil sağlar.
b) Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluşlar tarafından emniyet veya kalite yönetim sistemlerinin bir parçası olarak yürütülen iç denetim faaliyetlerinden bağımsız olarak yapılır.
c) 13 üncü maddede belirtilen hükümleri sağlayan denetçiler tarafından yürütülür.
ç) Uygulamadaki düzenleme veya bu düzenlemelere ilişkin unsurları veya süreçler, ürünler ya da hizmetleri kapsar.
d) Uygulamadaki düzenlemelerin emniyet düzenleme gereklilikleriyle uyumlu olup olmadığını, alınan önlemlerin uygulamadaki düzenlemelere uygun olup olmadığını ve alınmış önlemlere ilişkin sonuçların uygulamadaki düzenlemelerden beklenen sonuçlara uygunluğunu tespit eder.
e) Tespit edilmiş her türlü uygunsuzluğun 9 uncu madde uyarınca düzeltilmesini sağlar.
(3) Genel Müdürlük;
a) Emniyet konusunda endişe yaratabilecek tüm alanların kapsanması ve sorun tespit edilmiş alanların üzerinde durulması,
b) Genel Müdürlüğün gözetimi altındaki tüm Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluşları ve hizmetlerini kapsaması,
c) Denetimlerin, Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluşların faaliyetleri sonucu ortaya çıkan risk seviyesi ile orantılı bir şekilde yürütülmesinin sağlanması,
ç) Tüm Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluşların fonksiyonel sistemin ilgili tüm alanlarında geçerli emniyet düzenleme gerekliliklerine uygunluğunun kontrolü amacıyla iki yıllık bir dönem içerisinde yeterli denetimlerinin yapılmasının sağlanması,
d) Düzeltici faaliyetlerin uygulamaya konulmasında izleme önlemlerinin alınması,
amacıyla emniyet düzenleme denetim programı hazırlayarak bu programı yılda en az bir kere güncelleştirir.
(4) Genel Müdürlük önceden planlanmış denetimlere değişiklik getirme veya gerektiğinde ilave denetimler yapma kararı alabilir.
(5) Genel Müdürlük belirlenmiş bir süre içinde hangi düzenlemelerin, unsurların, hizmetlerin, ürünlerin, fiziksel konumların ve faaliyetlerin denetiminin yapılacağına karar verir.
(6) Denetim gözlemleri ve tespit edilen uygunsuzluklar belgelenir. Uygunsuzluklar, denetim kapsamında geçerli olan emniyet düzenleme gereklilikleri ve uygulamadaki delillerle gösterilir.
(7) Denetim sonunda uygunsuzlukların yer aldığı bir denetim raporu hazırlanır.
(1) Genel Müdürlük, denetim sırasında tespit edilmiş olan uygunsuzlukları, denetlenen Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluşa bildirir ve eş zamanlı olarak, tespit edilen uygunsuzlukların yürürlükteki emniyet düzenleme gerekliliklerinde öngörülen herhangi bir ilave tedbiri gerektirmeyecek şekilde giderilmesini hedefleyen düzeltici önlemler alınmasını talep eder.
(2) Denetlenen Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluş tespit edilmiş uygunsuzlukları gidermek amacıyla alınması gerekli düzeltici önlemleri ve bu önlemlerin uygulanacağı bir takvimi belirler ve değerlendirilmek üzere Genel Müdürlüğe gönderir. Yapılan değerlendirme neticesinde alınacak önlemler ve belirlenen takvim, Genel Müdürlük tarafından yeterli görülürse kabul edilir. Yeterli görülmediği takdirde, Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluş bilgilendirilir.
(3) Denetlenen Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluş, Genel Müdürlük tarafından kabul edilen düzeltici faaliyetleri başlatır. Gerek düzeltici faaliyetler gerekse sonraki izleme süreci Genel Müdürlük tarafından belirlenen veya kabul edilen süre içinde tamamlanır.
(1) Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluş, fonksiyonel sistemlerinde emniyete etkisi olan bir değişiklik yapma kararı alırken Genel Müdürlük tarafından kabul edilen usulleri kullanır. Hava trafik hizmeti sağlayan Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluşlarla ilgili olarak Genel Müdürlük söz konusu usulleri ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirir.
(2) Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluşlar, emniyetle ilgili planladıkları her türlü değişikliği Genel Müdürlüğe bildirir.
(3) 11 inci maddede yer alan hükümlerin uygulandığı durumlar haricinde, Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluşlar, birinci fıkrada belirtilen usulleri takip ederek bildirilen değişikliği uygulamaya koyabilirler.
(1) Genel Müdürlük, aşağıda belirtilen durumlarda bir Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluş tarafından teklif edilen yeni fonksiyonel sistemler veya mevcut sistemlere değişiklik getirilmesi ile ilgili emniyet durumlarını inceler.
(2) Genel Müdürlük;
a) Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcıları tarafından risk değerlendirme ve azaltma yöntemlerinin kullanılmasına ilişkin mevzuat uyarınca yürütülen önem değerlendirmesinde tespit edilen tehlikelerin olası etkileri birinci veya ikinci önem kategorisine giriyorsa,
b) Değişikliklerin uygulamaya konulması yeni havacılık standartları kullanılmasını gerektiriyorsa,
c) Genel Müdürlük bu fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen durumlar dışında bir inceleme yapılması gerektiğini tespit ederse,
Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluşa söz konusu değişiklik ile ilgili emniyet incelemesi yapacağını bildirir.
(3) Genel Müdürlük tarafından yapılacak inceleme, yeni fonksiyonel sistemin veya mevcut fonksiyonel sistemlere getirilecek değişikliklerin ortaya çıkaracağı risk seviyesi ile orantılı bir şekilde yürütülür. Yapılacak incelemede;
a) Belgelendirilmiş usuller kullanılır.
b) Emniyet gözetim personeli, görevlerini yerine getirmeleri için yol gösterme amaçlı rehber veya kontrol listesi gibi belgelerle desteklenir.
c) Risk değerlendirme ve azaltma usulleri uyarınca tespit edilmiş ve yapılması planlanan değişiklikle bağlantılı emniyet hedefleri, emniyet gereklilikleri ve emniyetle ilgili diğer koşullar dikkate alınır.
ç) Gerektiğinde değişikliğin uygulanabilmesi amacıyla emniyete ilişkin ilave koşullar tespit edilir.
d) Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluşlarca yeni fonksiyonel sistemler veya mevcut sistemlere getirilmesi planlanan değişikliklerle bağlantılı emniyet durumları oluşturulmasında kullanılan süreçler doğrulanır.
e) Genel Müdürlük tarafından sürekli uyumluluğun doğrulanması amacıyla ihtiyaçlar tanımlanır.
f) Genel Müdürlük tarafından değişikliğin hangi koşullar ile kabul edildiğine veya nedenlerine ilişkin destek bilgiyle birlikte kabul edilmediğine dair bildirim sağlanır.
(4) İncelemede aşağıda belirtilen hususlar dikkate alınmak kaydıyla emniyet durumlarının kabul edilebilirliği değerlendirilir.
a) Tehlikelerin tespiti,
b) Önem kategorilerinin belirlenmesinde tutarlılık,
c) Emniyet hedeflerinin geçerliliği,
ç) Emniyet gerekliliklerinin ve emniyet ile ilgili tespit edilen diğer koşulların geçerliliği, etkinliği ve uygulanabilirliği,
d) Emniyet hedeflerinin, emniyet gerekliliklerinin ve emniyetle ilgili diğer koşulların sürekli olarak yerine getirildiğinin ispatı,
e) Emniyet durumlarını tespit etmek amacıyla kullanılan sürecin geçerli emniyet düzenleme gereklilikleri ile uyumunun ispatı.
(5) Değişikliğin uygulamaya konulması için Genel Müdürlüğün onayı gerekir.
(1) Genel Müdürlük 11 inci maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarına göre yapılacak incelemeyi ya da emniyet denetim görevini yetkilendirilmiş bir kuruluşa vermeyi kararlaştırdığı takdirde, yetkilendirilmiş kuruluşun;
a) Havacılık kurumlarında emniyet konusunu değerlendirme hususunda yeterli deneyime sahip olması,
b) Aynı anda emniyet düzenleme denetlemesini ya da incelemeyi gerçekleştireceği Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluşun emniyet veya kalite yönetim sistemleri çerçevesindeki iç faaliyetlerine dâhil olmaması,
c) Emniyet düzenleme denetimleri veya incelemelerinin yürütülmesinde görevlendirilecek tüm personelinin gereken eğitimleri alması, kalifiye olması ve 13 üncü maddede belirtilen şartları karşılıyor olması,
gerekir.
(2) Yetkilendirilmiş kuruluş Genel Müdürlük veya adına hareket eden herhangi bir başka organ tarafından denetime tabi tutulabileceğini kabul eder.
(3) Genel Müdürlük, kendileri adına emniyet düzenleme denetim veya incelemeleri yürütme görevi verilmiş tüm yetkilendirilmiş kuruluşların kaydını tutar. Kayıtlarda yetkilendirilmiş kuruluşun birinci fıkrada belirtilen şartlara uygunluğu belgelerle gösterilir.
(1) Genel Müdürlük, emniyet gözetim faaliyetlerinde yer alan tüm personelin gerekli fonksiyonu yerine getirme konusunda nitelikli olmalarını sağlar. Genel Müdürlük;
a) Emniyet gözetim faaliyetlerinde yer alan kişilerin görevlerine ilişkin eğitim, teknik ve operasyonel bilgi, deneyim ve becerileri tanımlar ve belgeler.
b) Emniyet gözetim faaliyetlerine dâhil olan kişilerin konuya ilişkin eğitim almalarını sağlar.
c) Yetkilendirilmiş kuruluşlarda çalışan denetim personeli dâhil emniyet düzenleme denetimleri yürütmekle görevlendirilmiş personelin Genel Müdürlük tarafından tanımlanan yeterlilik ölçütlerini karşılamasını sağlar.
(2) Yeterlilik ölçütleri;
a) Emniyet düzenleme denetimlerinin yapılacağı CNS/ATM hizmetlerine ilişkin hükümlerin bilinmesi ve anlaşılmasını,
b) Değerlendirme tekniklerinin kullanımını,
c) Bir denetimin yürütülmesi için gerekli becerileri,
ç) Değerlendirme veya kabul edilebilir diğer yöntemlerle denetçilerin uzman olduklarının gösterilmesini,
kapsar.
(1) Genel Müdürlük, herhangi bir fonksiyonel sistemde acilen önlem alınmasını gerektiren emniyetsiz bir koşulun varlığını tespit ettiği durumlarda emniyet direktifleri yayınlayabilir.
(2) Yayınlanan emniyet direktifleri, ilgili Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluşlara gönderilir. Bu direktifte asgari olarak aşağıdaki bilgiler yer alır;
a) Emniyetsiz koşulun tespiti ve tanımı,
b) Etkilenen fonksiyonel sistemin tespiti ve tanımı,
c) Alınması gereken önlemler ve gerekçeleri,
ç) Gerekli önlemlerin emniyet direktifine uygun olarak yerine getirilmesi için zaman sınırı,
d) Direktifin yürürlüğe giriş tarihi.
(3) Genel Müdürlük, emniyet direktifinin bir nüshasını gerekli görülmesi kaydıyla, özellikle fonksiyonel sistemin emniyet değerlendirmesinin uygulandığı diğer ulusal gözetim otoriteleri ve EUROCONTROL’e iletir.
(4) Genel Müdürlük, geçerli emniyet direktiflerine uyulup uyulmadığını kontrol eder. Uyulmadığı takdirde Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı hakkında 18 inci maddede belirtilen hükümler uygulanır.
(1) Genel Müdürlük, tüm emniyet düzenleme denetimleri ve diğer emniyet kayıtları ile ilgili rapor, sertifika, emniyet talimatları ve yetkilendirilmiş kuruluşların kullanımına ilişkin uygun kayıtları muhafaza eder ve bu kayıtlara erişimi sağlar.
(1) Genel Müdürlük, bu Yönetmelik uyarınca yürütülen faaliyetlere ilişkin yıllık olarak emniyet gözetim raporları hazırlar. Emniyet gözetim raporlarında;
a) Genel Müdürlüğün teşkilat yapısı ve usullerine,
b) Genel Müdürlüğün sorumluluğundaki hava sahası ve Genel Müdürlüğün gözetim yetkisi dâhilindeki Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluşlara,
c) Emniyet düzenleme denetimleri yürütme görevi verilen yetkilendirilmiş kuruluşlara,
ç) Genel Müdürlüğün mevcut kaynak seviyesine,
d) Genel Müdürlükçe yürütülen emniyet gözetim süreçleri yoluyla tespit edilen her türlü emniyet konusuna,
yer verilir.
(2) Birinci fıkra kapsamında hazırlanan yıllık emniyet gözetim raporu her yılın Mart ayı sonuna kadar Genel Müdürlük internet sitesinde yayınlanır.
(3) Yıllık emniyet gözetim raporu, CNS/ATM emniyet gözetim uygulamasının denetlenmesi için kabul edilen uluslararası anlaşmalar çerçevesinde yürütülen program veya faaliyetler nezdinde sunulur.
Üçüncü Bölüm
(1) Bu Yönetmelikte belirtilen hususlara uymayan Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluşları hakkında 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 143 üncü maddesinde belirtilen hükümler uygulanır.
(1) Ulusal gözetim otoritesinin çalışma usul ve esasları Genel Müdürlük tarafından yapılacak bir alt düzenleyici bir işlem ile belirlenir.
(1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde, 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu ile ülkemizin üyesi bulunduğu Uluslararası Sivil Havacılık Kuruluşları; ICAO ve EUROCONTROL tarafından yayımlanan dokümanlarda belirtilen hükümler uygulanır.
(1) Bu Yönetmelik 30/4/2012 tarihinde yürürlüğe girer.
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sivil Havacılık Genel Müdürü yürütür.