Hudut Bölgeleri Uçuş Yönetmeliği

Sulh zamanında komşu ülkeler hava sahasının TÜRK ve TÜRKİYE'deki yabancı hava araçları tarafından ihlal edilmelerini önlemektir.

(Değişik: 21/4/1983 - 83/6418 K.)

Bu Yönetmelik,

a) Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Harita Genel Müdürlüğüne;(1)

b) Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından tescilli muhtelif özel ve resmi kuruluşlara;(1)

c) Türk Hava Kurumuna,

d) Geçici bir süre için Türkiye'de kalmalarına müsaade edilen yabancı devletlere;

ait askeri ve sivil hava araçlarının; kontrol sahaları ve hava yolları hariç Türk hava sahasındaki hareket tarzlarını kapsar.(1)

Hava savunma, arama-kurtarma, istihbarat, keşif, gözetleme, terörle mücadele, hudut gözetimi ve güvenliği, hudut belirleme görevleri ile, kaçakçılığın men ve takibini yapan hava araçlarına bu yönetmelik hükümleri uygulanmaz.(1)

a) Bu yönetmeliğin uygulanmasında Genelkurmay Başkanlığı, Kara, Deniz, Hava Kuvvetleri Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü ile emrinde her türlü hava aracı bulunduran Birlik Komutanlığı, Özel ve Resmi Kurumlar ile bizzat hava aracını kullanan personel,(2)

b) Yönetmeliğin uygulanmasını denetlemek ve takip etmekten ise Milli Savunma Bakanlığı adına Hava Kuvvetleri Komutanlığı sorumludur.(2)

a) Hudut Hattı:

(1) Karada; taraf devletler arasında anlaşmalarla tespit edilen ve hususi işaretlerle belli edilen hattır.

(2) Denizde; kara sularının dış hattır.

b) Uçuş Malumat Bölgesi (FIR - Flight Information Region) ve FIR Hattı :

İçerisinde uçuş malumat ve ikaz hizmetinin verildiği boyutları belirlenmiş hava sahasına FIR, bu sahanın hudutlarına da FIR hattı denir.

c) Hükümran Hava Sahası:

Devletin hükümranlığı altında bulunan arazi ile ona bitişik karasularının üstünde bulunan ve yerden/denizden sınırsız irtifaya kadar uzanan saha, devletin hükümran hava sahasıdır.

d) Tampon Bölge (Buffer Zone):

(1) Karada; kara hudut hattı ile bu hatta azami yaklaşma müsaadesi verilen hat arasında kalan uçuş bölgesidir.

(2) Denizlerde; komşu devlet karasuları hattı ile bu hatta azami yaklaşma müsaadesi verilen hat arasında kalan uçuş bölgesidir.

______________

(1) 21/4/2022 tarihli ve 31816 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5483 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 1 inci maddesiyle, birinci fıkranın (a) bendine “Jandarma Genel Komutanlığı,” ibaresinden sonra gelmek üzere “Sahil Güvenlik Komutanlığı,” ibaresi eklenmiş, aynı fıkranın (b) bendinde yer alan “Ulaştırma Bakanlığından” ibaresi “Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından” şeklinde, aynı fıkrada yer alan “harekât” ibaresi “hareket” şeklinde değiştirilmiş ve ikinci fıkraya “arama-kurtarma” ibaresinden sonra gelmek üzere “, istihbarat, keşif, gözetleme, terörle mücadele, hudut gözetimi ve güvenliği, hudut belirleme” ibaresi eklenmiştir.

(2) 21/4/2022 tarihli ve 31816 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5483 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 2 nci maddesiyle, (a) fıkrasına “Jandarma Genel Komutanlığı” ibaresinden sonra gelmek üzere “, Sahil Güvenlik Komutanlığı” ibaresi eklenmiş ve (b) fıkrasında yer alan “Genelkurmay Başkanlığı” ibaresi “Milli Savunma Bakanlığı” şeklinde değiştirilmiştir.

1504

e) Havayolu:

Milli ve Uluslararası maksatlarla kullanılmak üzere TÜRKİYE tarafından tespit edilen, 10 Deniz mili genişliğinde üzerinde kontrollu uçuşların yapılabildiği ve AIP esaslarına uygun olarak uçulması gereken, yere nazaran belirli bir irtifadan itibaren, üst tavanı belirlenmemiş ise sınırsız irtifaya kadar uzanan hava koridorudur.

f) Kontrol Sahası:

Arz sathı üzerinde belirli bir yükseklikten itibaren yukarıya doğru uzanan kontrollu bir hava sahasıdır.

g) Kara Suları:

Devletin kara ülkesi ve iç sularına bitişik olan ve devletin egemenliğine tabi olan deniz alanıdır.

a) Türk Hava Araçları:

Komşu ülkelerle saptanmış, ilgili tahditleri EK-1’de özet olarak gösterilen hudut anlaşma ve protokollerinde aksine bir limit yoksa;(1)

(1) (Değişik:RG-21/4/2022-31816-CK-5483/4 md.) Mikro (Mikro, mini ve küçük İHA tanımı (kalkış ağırlığı 150 kg’den az), mini ve küçük İHA/SİHA’lar hariç olmak üzere karada;

(a) Her irtifada komşu ülkelerin kara hudut hattına jet motorlu hava araçları 20 Km.den (10,8 Deniz Mili), pervaneli motorlu hava araçları 10 Km.den (5,4 Deniz Mili),

(b) Helikopterler ve döner kanatlı hava araçları; komşu ülke kara hudut hattına 1 Km.den (0,54 Deniz Mili), daha fazla yaklaşamazlar.

(2) Denizde;

Uluslararası hukukun açık denizler üzerindeki hava sahalarının bütün ülkelerin kullanımına açık oluşu prensibini dikkate alarak bütün TÜRK Hava araçları diğer ülkelerin karasularına kadar uçuş yapabilirler. Diğer ülke karasularına giremezler. Karasularının genişliği ilgili Bakanlık, Komutanlık ve kuruluşlarca ayrıca yayınlanır.

b) Yabancı Hava Araçları:

_____________

(1) 21/4/2022 tarihli ve 31816 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5483 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 4 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “EK-A’da” ibaresi “EK-1’de” şeklinde değiştirilmiştir.

1505

(1) (Değişik:RG-21/4/2022-31816-CK-5483/4 md.) TÜRKİYE - GÜRCİSTAN - ERMENİSTAN - AZERBAYCAN - İRAN kara hududunda; RİZE – ERZURUM - VAN - BAŞKALE, 37.20K, 44.00D hattının doğusuna,

(2) (Değişik:RG-21/4/2022-31816-CK-5483/4 md.) TÜRKİYE - BULGARİSTAN - YUNANİSTAN kara hududunda; ÇANAKKALE - ORTAKÖY - ÇORLU - TERKOS GÖLÜ hattının batısına,

(3) Diğer komşu devlet kara hudutlarına 40 Km. (21.6 Deniz Mili) KARADENİZ, EGE ve AKDENİZ'de TÜRK karasuları hattına 10 Km. (5.4 Deniz Mili)'den fazla yaklaşamazlar.

a) (Değişik:RG-21/4/2022-31816-CK-5483/5 md.) Her tip hava aracı (hava savunma, arama kurtarma, istihbarat, keşif, gözetleme, terörle mücadele, hudut gözetimi ve güvenliği, hudut belirleme görevleri ile kaçakçılığın men ve takibi hariç) 5 inci maddede limitleri belirtilen tampon bölge içerisinde müsaadesiz uçamaz. Ancak bu bölgede uçuş mecburiyeti olduğunda;

(1) Bir uçuş planı, ilgili Hava Trafik Hizmet (ATS) birimine Havacılık Bilgi Hizmetleri (AIS) ofisi veya Entegre Uçuş Planı İşleme Sistemi (IFPS) birimine kaptan pilot, şirketin temsilcisi veya yetkilisi tarafından sunulması gerekmektedir.

(2) Uçuş planı, şahsen, telefon, faks, http://ais.dhmi.gov.tr veya herhangi bir haberleşme aracı ile ATS birimine (AIS Ofisi) sunulduğunda, Türkiye Havacılık Enformasyon Yayını (AIP)’nın ENR 1.11 bölümünde yer alan uygulama doğrultusunda ilgili hava trafik hizmet birimlerine ve Hava Savunma Bildirim Merkezine (ADNC) Havacılık Sabit İletişim Ağı (AFTN)/Havacılık Mesaj İşleme Sistemi (AMHS) üzerinden dağıtımı yapılır.

(3) Tampon bölge içerisinde yapılacak milli uçuşlar için izin vermeye Kara Kuvvetleri Komutanlığı, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, Hava Kuvvetleri Komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü kendi hava araçları için yetkilidirler. Kuvvet Komutanlıkları bu yetkilerini gerektiğinde Ordu Komutanlığı, Donanma Komutanlığı, Kolordu Komutanlığı ve Muharip Hava Kuvveti Komutanlığına devredebilirler. Yapılacak uçuş en kısa zamanda koordinasyon yönünden bölgedeki Hava Kuvvetleri Komutanlığı, Hava Savunma ünitelerinden birine uçuş yapılacak bölge özelinde ilgili hava sahası kontrol ve yönetim makamlarına (Birleştirilmiş Hava Harekât Merkezi ve Müşterek Kuvvet Hava Komutanlığı (BHHM ve Müş.Kuv.Hv.K.lığı)) ile ilgili kontrol unsuru bildirilir.

(4) Diğer uçuşlar için, uçuş yapacak hava aracının sahip olduğu makam, yapacağı uçuşun maksadını bildirmek suretiyle Milli Savunma Bakanlığından özel izin alır. Milli Savunma Bakanlığı bu yetkiyi Hava Kuvvetleri Komutanlığına devredebilir. Bu takdirde Hava Kuvvetleri Komutanlığı verdiği izinlerden Milli Savunma Bakanlığına zamanında bilgi verir.

(5) Alınacak izinlerden sonra yapılacak uçuşlar; komşu ülkelerle yapılmış ikili anlaşmalar, mütekabiliyet esasları ve Genelkurmay Başkanlığının gerektiğinde koyacağı ve yayımlayacağı özel tahditlere uygun olmalıdır.

(6) Tampon bölge içerisinde bulunan sınır karakollarından veya sınır bölgesinden yaralı ve hasta nakli ve/veya acil yardım gibi benzer uçuşlarda kullanılacak hava araçlarının yapacağı uçuşlar, arama ve kurtarma görevleri içerisinde mütalaa edildiğinden bu Yönetmelik kapsamı dışında bırakılmıştır. Bu tür hava araçlarına verilecek uçuş müsaadelerinde Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü yetkilidir. Kuvvet Komutanlıkları bu yetkilerini gerektiğinde ast komutanlıklara devredebilirler.

a) Türk Hava araçları için:

(1) Trafik kontrol merkezleri veya radar ile asgari bir kanaldan telsiz irtibatı yapabilecek muhabere teçhizatı ile varsa IFF/SIF cihazlarının faal olması,

(2) Asgari bir adet S/S cihazı,

(3) Teknik limitler içinde faal olan ana ve yedek pusulaların bulunması zorunludur.

_____________

(1) 21/4/2022 tarihli ve 31816 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5483 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 5 inci maddesiyle, (b) fıkrasının ilk cümlesinde yer alan “EK-B” ibaresi “EK-2” şeklinde, (c) fıkrasının (2) numaralı bendinde yer alan “Genelkurmay Başkanlığından” ibaresi “Milli Savunma Bakanlığından” şeklinde, aynı fıkranın (4) numaralı bendinde yer alan “Hudut Bölgeleri Uçuş Yönetmeliğinin EK-A’sında” ibaresi “bu Yönetmeliğin eki EK-1’de” şeklinde değiştirilmiştir.

1506

(4) (1), (2) ve (3) üncü bendlerdeki seyrüsefer cihazlarına sahip olmayan, zirai mücadele ve havadan fotoğraf çekimi için kullanılan uçaklara tampon bölge içinde uçma müsaadesi verilmesi zorunluluğu görüldüğünde; aşağıdaki hususlar uygulanır.

(a) (Değişik:RG-21/4/2022-31816-CK-5483/6 md.) Uçuş planı; uçuş icra edecek her tip hava aracının pilot-uçuş ekibinin bağlı olduğu ilgili birimce hazırlanır ve hazırlanan uçuş planının, görevin icra edildiği bölgedeki yetkili sivil havacılık otoritesi tarafından BHHM ve Müş.Kuv.Hv.K.lığına ulaştırılması sağlanır.

(b) (Değişik:RG-21/4/2022-31816-CK-5483/6 md.) BHHM ve Müş.Kuv.Hv. K.lığında bulunan Sivil Savunma görevlisi bu bilgilerin bölgedeki mülki idare amirlerine ulaştırılmasından sorumlu olur.

(c) (Değişik:RG-21/4/2022-31816-CK-5483/6 md.) Uçuş yapılacak bölgede herhangi bir hava birliği yok ise yapılacak uçuştan asgari 24 saat önce en yakın kaza merkezindeki mülki idare amirine veya askeri birliğe müracaat ederek yapacağı uçuş hakkında detaylı bir uçuş planı verir.

Uçuş planını alan mülki ve askeri makam, bu uçuş planını en seri vasıta ile uçuş başlamadan önce, BHHM ve Müş.Kuv.Hv. K.lığına ulaştırır. Hava şartları ve diğer sebeplerle uçulmadığı hâllerde aynı kanallardan BHHM ve Müş.Kuv.Hv.K.lığına uçuş başlama saatlerinden önce bilgi verir.

(d) (Değişik:RG-21/4/2022-31816-CK-5483/6 md.) Türkiye’nin tamamında yapılacak uçuşlar için koordine kurulacak birlik BHHM ve Müş.Kuv.Hv.K.lığıdır.

b) Yabancı hava araçları için:

(1) Tatbikat maksadı ile tampon bölgeye girecek irtibat, lojistik, ulaştırma araçları ile bölgede yapılması Genelkurmay Başkanlığının tatbikat direktifinde belirtilen (TATPROG) görevlerde mevcut uçuş müsaade usulleri ile tatbikat harekat emirlerinde belirtilen esaslar uygulanarak uçuş yapılabilir.

(Değişik:RG-21/4/2022-31816-CK-5483/7 md.)

Tampon bölge içinde uçacak hava araçları mümkün olan bütün hâllerde VFR çerçevesinde uçuş düzenleyecek ve pozitif askeri radar/Hava Trafik Kontrol Hizmeti (ATC) Birimlerinin kontrolünde olacaklardır.

Tampon bölge içerisinde yapılacak bütün uçuşlar (Tatbikat uçuşları hariç), yer gözetleme postaları tarafından bir hudut olayı olarak değerlendirilip ilgili talimatlar gereğince rapor edilir.

Bu Yönetmelik 4 Nisan 1972 tarihli ve 7/4190 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan "Hudut Bölgeleri Uçuş Yönetmeliği" ile ek ve değişikliklerini yürürlükten kaldırır.

Bu Yönetmelik yayınlandığı tarihte yürürlüğe girer. Gerektiğinde hudut bölgelerinin tümünde veya bazılarında yürütülmesi Milli Savunma Bakanlığının teklifi ve Cumhurbaşkanı Kararıyla ertelenebilir.(1)

Bu Yönetmeliği Cumhurbaşkanı yürütür.(2)

__________________

(1) 21/4/2022 tarihli ve 31816 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5483 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 8 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Genelkurmay Başkanlığının teklifi ve Bakanlar Kurulu Kararıyla” ibaresi “Milli Savunma Bakanlığının teklifi ve Cumhurbaşkanı Kararıyla” şeklinde değiştirilmiştir.

(2) 21/4/2022 tarihli ve 31816 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5483 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 9 uncu maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.

1507

EK-1 (Değişik:RG-21/4/2022-31816-CK-5483/10 md.)