(1) Belediye, 11 inci maddede belirtilen şartları taşıyan isteklilerin sundukları belgelerin belediyece onaylı birer suretini, eğitimin ve sınavın yapılacağı tarihten en az on beş gün önce ilgili liman başkanlığına gönderir.
(2) Gemi/makine sevk ve idare belgesi ile kıdemli gemi/makine sevk ve idare belgesi eğitim ve sınavları, ilgili liman başkanlığının belirlediği, birisi başkan olmak üzere sınırlı vardiya zabiti/makinisti ve üzeri bir yeterliğe sahip denizcilik sörvey mühendisi, denizcilik uzmanı, mühendis veya uzman unvanına sahip asgari iki personel ile ilgili belediye başkanlığından bir temsilcinin katılımıyla oluşan komisyonu marifetiyle yapılır. Eğitim ve sınavlar ilgili liman başkanlığında veya liman başkanlığınca uygun görülen yerde yapılır. Ancak İdare eğitim ve yazılı sınavın gerekli nitelikleri haiz uzman ve personelin bulunduğu daha yakın bir liman başkanlığında veya yetkili belediye sınırlarında yapılmasına karar verebilir.
(3) Gemi/makine sevk ve idare belgesi sınavları yazılı ve uygulama sınavı olarak, kıdemli gemi/makine sevk ve idare belgesi sınavları ise sadece yazılı sınav olarak yapılır.
(4) Eğitim ve sınavlar ilgili liman başkanlığı tarafından yılda en az iki defa nisan ve ekim ayları içerisinde bu Yönetmelik hükümlerine göre yapılır. Gerekli görülen durumlarda ilave eğitim ve sınav yapılabilir. Eğitimler en az otuz iki saatten oluşur ve aşağıdaki konuları içerir:
a) Gemi sevk ve idare belgesi için; COLREG kuralları, seyir, gemicilik, haberleşme, iç sularda emniyet, yolcu ve araç emniyeti.
b) Kıdemli gemi sevk ve idare belgesi için; COLREG kuralları, seyir, gemicilik, haberleşme, iç sularda emniyet, yolcu ve araç emniyeti, yük işlemleri ve gemi stabilitesi, ana/yardımcı makineler ve güncel mevzuat.
c) Makine sevk ve idare belgesi için; ana makine/yardımcı makineler operasyon ve bakımı, elektrik, makine operasyonları, yakıt alımı, sintine/pis su tahliyesi, iç sularda emniyet, yolcu ve araç emniyeti.
ç) Kıdemli makine sevk ve idare belgesi için; ana makine/yardımcı makineler operasyon ve bakımı, elektrik, makine operasyonları, yakıt alımı, sintine/pis su tahliyesi, iç sularda emniyet, yolcu ve araç emniyeti ve güncel mevzuat.
(5) Eğitim akabinde en az elli sorudan oluşan, dört seçenekli, çoktan seçmeli test yöntemiyle yazılı sınav yapılır. Yazılı sınavda başarılı olmak için yüz üzerinden en az altmış puan almak gerekir.
(6) Yazılı sınavda başarılı olan adaylara yönelik, gemi/makine sevk ve idare belgesi için liman başkanlığı ve belediye başkanlığınca belirlenecek olan bir gemide ayrıca bir uygulama sınavı yapılır. Uygulama sınavı, sınav komisyonu tarafından adaylara ayrı ayrı olacak şekilde, güverte için dümen tutma, genel denizcilik bilgisi ve uygulamaları, manevra, COLREG konuları; makine için ise makine operasyonları, elektrik, yağ-yakıt işlemlerini içeren konular üzerinden yapılır. Uygulamalı tekne kullanma sınavında başarılı olmak için yüz üzerinden en az altmış puan almak gerekir. Uygulama sınavında başarılı olan adaylar gemi/makine sevk ve idare belgesi almaya hak kazanırlar.
(7) Sınav sonuçları ilgili liman başkanlığında ilan edilir.
(8) Sınavı kazananlar için, ilgili liman başkanlığında evrakların muhafaza edildiği bir sicil dosyası ve personel kütüğü oluşturulur. Gemi/makine sevk ve idare belgesi veya kıdemli gemi/makine sevk ve idare belgesi almaya hak kazananlar ya da yenileme talepleri olumlu karşılananlar için, ilgili liman başkanlığı söz konusu belgeyi düzenleyerek doğrudan teslim eder.
(9) Bu madde kapsamındaki uygulama sınavı hariç olmak üzere diğer eğitim ve sınavlar, İdare tarafından elektronik ortamda da yapılabilir.
(10) Gemi/makine sevk ve idare belgeleri ile kıdemli gemi/makine sevk ve idare belgeleri beş yıl geçerlidir. Bu sürenin bitiminde, talep edilmesi ve bu Yönetmelik kapsamındaki gemi ve su araçlarında belge süresi içerisinde en az on iki ay görev yaptığına veya başvuru tarihi itibarıyla son altı ay içerisinde üç ay görev yaptığına dair liman başkanlığı, belediye veya donatan tarafından onaylanmış hizmet belgesi, Sosyal Güvenlik Kurumu priminin yatırıldığına dair belge ile son altı ay içerisinde alınmış sağlık raporu sunulması halinde belgeler yenilenir.
(11) Gemi/makine sevk ve idare belgesi ile kıdemli gemi/makine sevk ve idare belgesi almak isteyen adaylar tarafından Bakanlık Döner Sermaye İşletme Dairesi Başkanlığı hesabına eğitim ve sınav ücreti, sınavlardan başarılı olup belge almaya hak kazananlar tarafından ise belge ücreti yatırılır. Ücret tutarları Bakanlık Oluru ile belirlenir.