İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Teftiş ve Gözetim Kurulu Yönetmeliği

(1) Kurul; bir Kurul Başkanı, Kurul Başkan Yardımcıları, yeterli sayıda Başmüfettiş, Müfettiş, Müfettiş Yardımcıları, Özel İhtisas Personeli ile Servis Personelinden oluşur.

(2) Kurul, doğrudan doğruya Borsa Başkanı’na bağlıdır ve Müfettişler görevlerini Borsa Başkanı adına yaparlar.

(3) Kurul Başkanı, Kurul Başkan Yardımcıları, Başmüfettişler ve yetkili Müfettiş Yardımcıları, müfettiş sıfat, yetki ve güvencesini haizdir.

(4) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen Kurul faaliyetlerinin yürütülmesi sırasında gerek görüldüğü takdirde, özel uzmanlık gerektiren konularda özel ihtisas personeli görevlendirilebilir.

(5) Kurul’un evrak, kayıt, haberleşme, arşiv ve benzeri işleri servis personeli eliyle yürütülür.

(1) Kurul Borsa mevzuatı ve ilgili mevzuat çerçevesinde;

a) Borsanın iç denetimini yapmak,

b) Borsa üyelerinin Borsa işleri ile ilgili hesap ve işlemlerini denetlemek,

c) Sermaye piyasası araçları Borsada işlem gören ortaklıkları ve yatırım fonlarını denetlemek,

ç) Borsa işlemlerinin gözetimini yapmak,

d) Borsa birimleri ve personeli ile Borsa üye ve üye temsilcileri hakkında soruşturma yapmak,

e) Gerektiğinde Borsa’ya ulaşan ihbar ve şikayetleri incelemek,

f) İnceleme ve araştırmalarda bulunmak,

g) Borsa Başkanı tarafından verilecek denetim, inceleme, gözetim ve soruşturma faaliyetleri ile ilgili diğer görevleri yerine getirmek,

görev ve yetkisine sahiptir.

(1) Kurul Başkanı, Kurulun yönetimi, denetimi ve temsili ile yetkili olup; Kurula bu Yönetmelik ve Borsa mevzuatı uyarınca verilen görevlerin eksiksiz ve zamanında yerine getirilmesini, Kurul faaliyetlerinin organizasyonu ve koordinasyonunu, Kurul çalışanları arasındaki uyum ve işbirliğini ve Kurul personelinin bu Yönetmelikte ve diğer Borsa düzenlemelerinde yer alan esaslara göre çalışmasını sağlamakla görevli ve sorumludur.

(2) Kurul Başkanının başlıca görev ve yetkileri;

a) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen görevlerin yürütülmesini sağlamak,

b) Kurulu Borsa Başkanı adına yönetmek, Müfettişlerin çalışmalarını düzenlemek ve denetlemek,

c) Kurul faaliyetleri ile ilgili olarak yıllık genel çalışma planını hazırlayarak Borsa Başkanının onayına sunmak ve Borsa piyasalarındaki değişiklikler çerçevesinde öncelikleri belirlemek suretiyle onaylanan genel çalışma planını uygulamak,

ç) Genel çalışma planı dışında ortaya çıkacak konuların Borsa Başkanından alınacak onay üzerine incelenmesi, denetlenmesi ve soruşturulması için Müfettişleri görevlendirmek,

d) Müfettişlerden gelen rapor ve önerileri inceleyip, gerektiğinde kendi düşüncelerini de ekleyerek Borsa Başkanına ve ilgililere iletmek,

e) Borsa Başkanının uygun göreceği hallerde Müfettiş sıfat ve yetkisini kullanarak bizzat denetim, gözetim, inceleme, araştırma ve soruşturma yapmak,

f) Kurul personelinin mesleki ve bilimsel çalışmalarını teşvik etmek, bilgi, beceri ve diğer vasıflarının geliştirilmesi için gerekli tedbirleri almak, meslek örgütlerine üye olunmasını, konferans, seminer kurs gibi programlara ve eğitimlere personelin katılmasını sağlamak,

g) Müfettiş yardımcısı alınması amacıyla sınav açılması için Borsa Başkanına doğrudan talepte bulunmak,

h) Borsa Başkanı tarafından verilecek denetim, gözetim, inceleme, araştırma ve soruşturma faaliyetleri ile ilgili diğer görevleri yerine getirmektir.

(3) Kurul faaliyetlerinin faaliyet bazında planlanması, koordinasyonu, iş akışının izlenmesi, raporların okunması, yürütülen çalışmalar hakkında bilgilendirme yapılması ile hizmet içi eğitim ve yetiştirilmeye ilişkin usul ve esaslar Kurul Başkanı tarafından çıkarılan talimatnameler ile düzenlenebilir.

(1) Kurul Başkanının çeşitli nedenlerle görev başında bulunmadığı hallerde kendisine Kurul Başkanı tarafından görevlendirilen bir Kurul Başkan Yardımcısı, Kurul Başkan Yardımcılarından hiçbirinin olmadığı durumlarda ise Kurul Başkanı tarafından uygun görülen bir Başmüfettiş vekalet eder.

(1) Kurul Başkan Yardımcısı, Kurul Başkanının talimatları doğrultusunda, bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinde belirtilen görevlerin yerine getirilmesinde Kurul Başkanı’na yardımcı olur.

(1) Kurul 6 ncı maddede sayılan görev ve yetkilerini Müfettişler eliyle yerine getirir. Müfettişler bu görevlerin yerine getirilmesi ile ilgili olarak;

a) Denetim, gözetim, inceleme ve soruşturmanın yapılabilmesi için gerek görülen bütün belge ve kayıtları gizli olsalar dahi görmek, nüsha almak, değerlerin saklanmasına ayrılmış, kasa, depo gibi yerleri görmek ve ilgililerle birlikte sayım yapmak,

b) Borsada herhangi bir yolsuzluğun delili olarak kullanılacak belgelerin asıllarına, yerlerine Müfettişin mühür ve imzası ile tasdikli suretlerini koyup ilgililere teslim etmek ve durumu bir tutanağa bağlamak suretiyle el koymak,

c) Personel mevzuatı hükümlerine uygun olarak personel hakkında görevden uzaklaştırma talebinde bulunmak,

ç) Denetim, gözetim, inceleme ve soruşturma sırasında gerektiğinde, izin kullanacak Borsa personelinin iznini ertelemek veya izinde ise geri çağırtmak,

d) Teftiş sonucunda 28/7/1981 tarihli ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ve Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemelerine aykırılıkların tespiti halinde durumu Kurul Başkanı vasıtasıyla Borsa Başkanına bildirmek,

e) Kurul Başkanınca verilecek diğer görevleri yapmak,

yetkilerini haizdirler.

(2) Görev ve yetki bakımından Müfettişler arasında fark yoktur.

(3) Müfettişler, bu Yönetmelik ve diğer ilgili mevzuatta öngörülen yetkileri tam olarak kullanmaktan, görevlerini eksiksiz yerine getirmekten Kurul Başkanı’na karşı sorumludur.

(1) Müfettişlik mesleğine giriş, yeterlik, yükselme ve özlük haklarına ilişkin bu Yönetmelikte düzenlenmemiş hususlarda personel mevzuatındaki hükümler uygulanır. Müfettiş yardımcılığı giriş ve yeterlik sınav komisyonlarında Kurul Başkanının bulunması zorunludur.

(1) Personel mevzuatının ilgili hükmü uyarınca başka görevlere nakledilen veya Borsadan çıkarılan Müfettiş yardımcılarının müfettişlik unvanı sona erer.

(1) Müfettişler Borsa Başkanı adına Kurul Başkanından aldıkları talimatla görev yaparlar. Kurul Başkanı dışında bir yerden görev ya da talimat almazlar. Müfettişlerin gözetim, inceleme, denetim ve soruşturma ile görevlendirilmesi ancak Kurul Başkanı tarafından yapılabilir. Müfettişler bu Yönetmelik ve diğer Borsa mevzuatında kendilerine verilen yetkileri görevlendirildikleri her yerde Borsa Başkanı adına kullanırlar.

(1) Müfettişlerin uyacakları esaslar aşağıda yer almaktadır.

a) Müfettişler, tarafsız, adil ve objektif hareket ederler.

b) Müfettişler icrai sorumluluklar üstlenmekten ve daha önceden kendilerinin sorumlu olduğu faaliyetlere ilişkin olarak denetim yapmaktan kaçınırlar.

c) Müfettişler son bir yıl içinde kendilerinin sorumluluğu altında gerçekleştirilen faaliyetler hakkında denetim, gözetim, inceleme, araştırma ve soruşturma yapamaz, görüş bildiremezler.

ç) Müfettişlerin bağımsızlığı veya nesnelliğinin fiilen zedelenmesi ya da böyle bir izlenim oluşması durumunda zedelenmenin ayrıntıları Müfettiş tarafından ilgili taraflara derhal açıklanır.

d) Müfettişler, denetledikleri kişilerle özel yakınlık ve herhangi bir menfaat bağı kuramazlar.

e) Müfettişler de dahil tüm Kurul personeli görevlerini gerçekleştirmeleri sırasında edindikleri sırları hiçbir hal ve şart altında açıklamazlar; kendisi/başkası yararına kullanamaz, gizli bilgilere dayanarak beyan ve yayında bulunamazlar. Bu zorunluluk görevlerinden ayrılmaları halinde de devam eder. Yasal zorunluluk veya görev gereği yapılan açıklamalar sırrın açıklanması niteliğinde değildir.

f) Müfettişlerin görevlerini yerine getirirken ilgili kişi ve kuruluşlara, bunların yönetici ve çalışanlarına karşı ciddi, vakarlı ve soğukkanlı davranmaları esastır. Denetim, gözetim, inceleme ve soruşturma faaliyetlerinde saptanan hususlar hakkında ilgililerle görüşülerek, mevzuat hükümlerinin uygulanmasında uyarıcı, yol gösterici ve öğretici olmaya çalışılır.

g) Müfettişler mesleki sorumluluklarını yerine getirmek için gereken bilgi, beceri ve diğer niteliklere sahip olmalıdır.

ğ) Müfettişlerin, mesleki konulardaki bilgi, beceri ve tecrübelerini; katıldıkları eğitimler sonrası hazırladıkları özet notları, rapor ve sunumları diğer Müfettişlerle paylaşmaları esastır.

h) Müfettişler denetimleri esnasında, evrak, defter ve kayıtlar üzerinde şerh, ilave ve düzeltme yapamazlar.

ı) Müfettişler, üstünden aldığı talimatı, hukuka aykırı görürse, yerine getirmez ve bu aykırılığı o talimatı verene bildirir. Ancak, üstü talimatında ısrar eder ve bu talimatını yazı ile yenilerse, talimat yerine getirilir; bu halde, talimatı yerine getiren sorumlu olmaz. Konusu suç teşkil eden talimat, hiçbir suretle yerine getirilmez; yerine getiren kimse sorumluluktan kurtulamaz.

(1) Müfettiş Yardımcıları, tek başına inceleme yapma yetkisi verilinceye kadar geçen sürede, belirli dönemler itibariyle bir Müfettiş eşliğinde ve Kurul Başkanınca verilecek talimat ve esaslar dahilinde Kurul faaliyetlerinde yetiştirilirler.

(1) Müfettiş Yardımcılığında iki yılını doldurmuş Müfettiş Yardımcılarından yeterli görülenlere, Kurul Başkanı tarafından tek başına denetim, gözetim, inceleme ve soruşturma yapma yetkisi verilebilir.

(1) Müfettişlerin kıdemi, kıdeme esas sürelere göre saptanır.

(2) Müfettişlik kıdemine esas süre, Müfettiş Yardımcılığında, Müfettişlikte ve Müfettişlik sıfat ve kadrosu muhafaza edilmek şartıyla yapılan görevlendirmelerde, ücretli yasal izinlerde ve askerlik hizmeti ile yurtdışında eğitim ve staj amacıyla alınan ücretsiz izinlerde geçirilen süredir.

(3) Müfettişlik kıdemine esas süreleri aynı olanlar için kıdem sırası, Müfettiş Yardımcıları açısından giriş sınavındaki; Müfettişler için ise yeterlik sınavındaki başarı derecelerine göre tespit edilir. Başmüfettişlerin kıdem sırası, Müfettişlerden öncedir. Başmüfettişler arasındaki kıdem sırasının tespitinde Başmüfettişliğe atanma tarihi, aynı tarihte atananlar için müfettişlik kıdemi, müfettişlik kıdemi de aynı olanlar için yeterlik sınavındaki başarı derecesi esas alınır.

(1) Müfettişler, Personel mevzuatının görevden çıkarmaya ilişkin disiplin hükümleri ile bu Yönetmeliğin 12 nci maddesindeki düzenleme haricinde, teftiş hizmetlerinin gerekleriyle bağdaşmayan sıhhi veya mesleki yetersizlikleri tespit edilmedikçe görevden alınamaz. Müfettişler, Kurul Başkanının önerisi ve Borsa Başkanının onayı olmadıkça hizmet ihtiyacı gerekçesiyle başka birimlerde görevlendirilmez, diğer idari görevlere atanamazlar.

(2) Sıhhi veya mesleki yetersizlik halleri ile disiplin cezası gerektiren fiillerin; yargı kararı, sağlık kurulu raporu, müfettiş raporu gibi belgelerle tevsiki esastır.

(1) Müfettişler, görev yerine vardıklarında kendilerini, üzerinde kimlik bilgilerinin ve unvanlarının bulunduğu Borsa personel kimlik kartlarını göstererek tanıtırlar. Kimlik kartı meslekten ayrılma halinde Kurula iade edilir.

(1) Müfettişlere ve tek başına inceleme yapmaya yetkili Müfettiş Yardımcılarına sıra numarası taşıyan teftiş mührü verilir. Müfettişler raporlarında, muhafaza altına almalarda ve diğer gerekli hallerde imzaları ile birlikte teftiş mührünü kullanırlar. Teftiş mührü meslekten ayrılma halinde Kurula iade edilir.

(1) Müfettişler görevleriyle ilgili olarak, Borsa birimleriyle haberleşmelerini doğrudan kendileri; resmi ve özel kurum ve kuruluşlarla yazışmalarını ise esas olarak Kurul Başkanlığı aracılığıyla yaparlar.

(1) İç denetim, Borsa mevzuatı ve ilgili mevzuat çerçevesinde Borsa birimlerinin ve faaliyetlerinin denetimini kapsamakta olup Borsanın risk yönetimi, kontrol ve yönetişim süreçlerinin etkinliğini ve verimliliğini değerlendirmek, geliştirmek, değer katmak amacına yönelik sistemli ve disiplinli bir yaklaşım getirerek Borsa’nın amaçlarına ulaşmasına yardımcı olan bağımsız ve nesnel bir denetim faaliyetidir.

(1) Dış denetim, Borsa üyelerinin Borsa işleri ile ilgili tüm hesap ve işlemlerinin ve sermaye piyasası araçları Borsada işlem gören ortaklıkların ve yatırım fonlarının Borsa mevzuatı çerçevesinde denetlenmesi faaliyetidir.

(1) Borsa mevzuatı ve ilgili mevzuat çerçevesinde, Borsa bünyesinde kurulan gözetim sistemi üzerinden yürütülen Borsa işlemlerine ilişkin piyasa izleme ve rutin gözetim faaliyeti ile bu faaliyet sonucuna göre gerekli görülürse şüpheli işlemlerin detaylı olarak incelenmesi ile Sermaye Piyasası Kurulu tarafından verilen gözetim faaliyetlerinin yerine getirilmesi faaliyetinden oluşur.

(1) Borsa birimleri ve Borsa personeli ile Borsa üye ve üye temsilcilerinin Borsa mevzuatı ve ilgili mevzuat hükümlerine göre cezaya konu olan fiil ve hareketlerinin olup olmadığının incelenmesine yönelik faaliyetleri ifade eder.

(2) Müfettişler; kimliği belli şahıslar tarafından açık adresli ve imzalı ihbar yapılması, kimlik ve adres belirtilmeden yazılı, sözlü veya telefonla yapılmış ihbarların dayandığı maddi delil ve evrakların geçerli bulunması, Kurul faaliyetleri sırasında suç niteliğinde bir fiilden haberdar veya bir fiile şahit olunması, Disiplin Kurulu ve Disiplin Komitesi tarafından talepte bulunulması gibi hallerde Kurul Başkanının onayı/talimatı üzerine soruşturmaya başlayabilirler.

(3) Suç delillerinin ortadan kaldırılma olasılığının bulunması halinde veya işin mahiyeti gereği acil durumlarda Müfettişlikçe doğrudan soruşturmaya başlanmakla beraber durum, derhal Kurul Başkanına bildirilir.

(1) Bir soruşturma nedeniyle, Personel mevzuatında düzenlenmiş koşulların varlığı halinde ve yine aynı mevzuatta düzenlenmiş esaslara uygun olarak bir personel hakkında görevden uzaklaştırma talebinde bulunulabilir. Bu talep öncelikle karara bağlanmak üzere Kurul Başkanı tarafından derhal Borsa Başkanı’na bildirilir.

(1) İç denetim, dış denetim, gözetim ve soruşturma faaliyeti dışında, Borsa Başkanı’nca veya Kurul Başkanı’nca incelenmesi istenen diğer konular ile Kurul’un diğer faaliyetleri sonucunda düzenlenen raporlarda belirtilmesi uygun görülmeyen eleştiri, öneri, görüş ve düşüncelerin veya Müfettişlerce önemli görülen diğer konuların incelemesi ve araştırılması faaliyetidir.

(1) Kurul Başkanı, Borsa Başkanından alacağı talimat esaslarına göre, her yılın Aralık ayında Kurulun gelecek yılla ilgili Genel Çalışma Planını hazırlar ve Borsa Başkanına sunar.

(2) Genel Çalışma Planında, Kurulun işgücü, mevcut iş hacmi ve çalışma standartları dikkate alınarak gelecek yılda yapılması planlanan denetim, gözetim, inceleme, araştırma ve soruşturma faaliyetlerine yer verilir. Yıl içinde ihtiyaç duyulması halinde Kurul Başkanınca, Borsa Başkanı tarafından onaylanmak kaydıyla, planda değişiklik yapılabilir.

(1) Genel çalışma planının kesinleşmesinden sonra Kurula intikal eden işler önem ve öncelikleri göz önünde tutularak Kurul Başkanınca sıraya konulur.

(1) Müfettişlere grup halinde görev verildiğinde, Kurul Başkan Yardımcısının grupta olmadığı durumlarda grup, unvan olarak en üst unvandaki Müfettiş, eşit unvanlarda ise en kıdemli Müfettiş tarafından yönetilir.

(2) Grup yöneticisi, grup üyelerinin görüşünü alarak, çalışmaya verilecek en uygun yönün saptanmasını ve iş akışını izleyip en olumlu sonuçların alınmasını sağlayabilecek yöntemlerin uygulanmasına çalışır.

(3) Grup yöneticisi çalışmaların gidişi hakkında Kurul Başkanına bilgi verir.

(1) Müfettişler çalışmalarının sonucunda, işin özelliğine göre aşağıda belirtilen raporları düzenlerler. Müfettişler, Borsa mevzuatı ve ilgili mevzuat çerçevesinde;

a) Borsa birimleri ve faaliyetlerinin denetimi sonucunda iç denetim raporu,

b) Borsa üyelerinin borsa işleri ile ilgili hesap ve işlemleri ile sermaye piyasası araçları Borsada işlem gören ortaklıklar ve yatırım fonlarının denetlenmesi sonucunda dış denetim raporu,

c) Gözetim çalışmaları sonucunda gözetim raporu ve bu raporlardaki bulgulara istinaden detaylı inceleme yapılması sonucunda gözetim inceleme raporu,

ç) İnceleme çalışmaları sonucunda inceleme raporu,

d) Araştırma çalışmaları sonucunda araştırma raporu,

e) Soruşturma çalışmaları sonucunda soruşturma raporu

düzenlerler.

(2) Bu raporlardan gözetim raporunda şüpheli bulgulara ulaşılması ve Kurul Başkanının da uygun görmesi halinde, konu detaylı olarak incelenmek üzere Kurul Başkanı tarafından bir Müfettişe sevk edilir. Gözetim inceleme raporu dahil diğer tüm raporlar ise, Kurul Başkanı’nın rapordaki tespit, değerlendirme ve sonuçları özetleyen, gerekirse kendi görüşlerinin de yer aldığı bir müzekkere ile birlikte Borsa Başkanına iletilir.

(1) Raporların, yazım kurallarına uygun, düzgün cümleler kullanılarak sade bir uslupla, konuyla ilgili olmayan ayrıntılardan kaçınılarak yazılmasına ve tespit edilen, eleştirilen veya önerilen konuların tereddüde neden olmayacak şekilde açık ve anlaşılır olmasına özen gösterilmelidir.

(1) Müfettişler tarafından düzenlenen raporlar Kurul Başkanının uygun göreceği Kurul Başkan Yardımcısı, Başmüfettiş ve Müfettişlere veya bunların bazılarından oluşturulan bir komiteye okutulabilir. Raporların okunma prosedür ve süreleri Kurul Başkanı’nca çıkarılan talimatname ile belirlenir. Okuma makamı tarafından görülen açık hata ve eksiklikler ile 32 nci maddeye uygun olmayan hususların giderilmesi esastır. Bunlar dışında, rapor konusu olayla mevzuat arasında ilişki kurulmasında ya da mevzuat hükümlerinin yorum ve uygulanmasında görüş ayrılıklarının ortaya çıkması halinde; rapor, okuma makamının kararı ile birlikte Kurul Başkanına iletilir. Kurul Başkanı, gerektiğinde kendi görüşünü de ilave ederek konuyu Borsa Başkanının onayına sunar.

(1) Denetim ve gözetime tabi olanlar, Müfettişlikçe talep edilecek her türlü belgeyi gizli dahi olsa göstermek ve gerektiğinde örneğini veya aslını vermenin yanısıra Müfettişlikçe sorulan sözlü ve yazılı soruları gecikmeden cevaplandırmak, kendilerinden talep edilen bilgileri vaktinde ve doğru olarak vermekle ve düzenlenen tutanakları imzalamakla yükümlüdürler.

(1) Denetim ve gözetime tabi olanlar, Müfettişin incelemelerine müsaade etmek, çalışma yeri ve gereçleri sağlamak da dahil her türlü kolaylığı göstermek ve yardımda bulunmak zorundadırlar.

(1) Denetim ve gözetime tabi olanlar, denetim ile ilgili olanların izinlerini, Müfettiş tarafından talep edilmesi halinde, denetim sonrasına ertelerler.

(1) Bu Yönetmeliğin 17 nci maddesinde belirtilen müfettişlik kıdemine esas sürenin belirlenmesinde, Teftiş Kurulu Başkanlığı’nın Gözetim Müdürlüğü ile birleşmesi öncesinde Gözetim Müdürlüğünde görevli olan ve bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Kurulda görev yapan Müfettişlerin, uzman personel olarak Borsada geçirdikleri süre müfettişlik kıdeminin belirlenmesinde Kurulda geçmiş gibi sayılır.

(2) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarih itibariyle Başmüfettiş olanlar arasındaki kıdem sırasının tespitinde, Başmüfettişliğe atanma tarihi değil, bu Yönetmeliğin 17 nci maddesi birinci ve ikinci fıkrasında tanımlanan müfettişlik kıdemine esas süre dikkate alınır.

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Borsa Başkanı yürütür.