(1) Radyasyondan korunmaya ilişkin radyasyon uygulamalarının yürütüleceği alanlar, ilgili mevzuata uygun olarak yapı kullanım izni alınmış binalarda açılır.
(2) Mesleğini serbest olarak icra etme yetkisine sahip nükleer tıp uzmanları tarafından açılacak nükleer tıp merkezleri ve radyoloji uzmanları tarafından açılacak radyoloji merkezleri, okul, kreş, mesken ve benzeri yerlere bitişik olamaz.
(3) Radyasyondan korunmaya ilişkin radyasyon uygulamalarının yürütüleceği alanların mekânsal tasarımı, teknik hususlar ve uygunluk ölçütleri NDK mevzuatı kapsamında düzenlenir.
(4) Radyoloji merkezleri, aşağıdaki fiziki kriterleri sağlamak zorundadır:
a) Radyasyon alanlarının girişlerinde ve radyasyon alanlarında radyasyon uyarı levhaları bulundurulur.
b) Bilgisayarlı tomografi, mamografi, tomosentez, kemik-mineral dansitometresi, sabit/mobil röntgen, anjiografi, sabit/mobil skopi, floroskopi cihazları ile ERCP ve ESWL işlemlerinin her biri için ayrı birim oluşturulur.
c) Bilgisayarlı tomografi biriminde, cihaz odası ve kontrol odası bulunur, ancak bu birimde yer alan kontrol odası, cihaz odası içerisinde yer almaz.
ç) Floroskopi biriminde, cihaz odası ve kontrol odası bulunur.
d) Anjiyografi biriminde, cihaz odası ve kontrol odası bulunur.
e) İyonlaştırıcı radyasyon kaynağı cihazların bulunduğu alanda cihazın X-ışını tüpü, birincil ışın kapıya ve çalışana yönlendirilmeyecek şekilde yerleştirilir.
f) Bilgisayarlı tomografi, mamografi, kemik-mineral dansitometre, sabit röntgen, sabit skopi ve floroskopi cihaz odalarına bağlantılı veya yakın konumda hasta mahremiyetine uygun en az iki adet, kilitlenen ve dışa doğru açılan kapılara sahip uygun giyinme kabini bulunur, buralardan cihaz odalarına giriş ve çıkışların kontrollü olması ve aynı anda yalnızca bir kabinden cihaz odasına girişin yapılması sağlanır.
g) Kontrol odası, gözetimli alanda iyonlaştırıcı radyasyon kaynağı bulunan cihaz odası ile bağlantılı ve görsel takibi sağlayacak şekilde düzenlenir.
ğ) Kontrol konsolunun cihaz odasının içinde olması durumunda, görsel takibi sağlayacak radyasyon zırhlanması yapılmış, sabit veya hareketli kurşun camlı paravan bulunur.
h) Girişimsel radyolojik işlem sonrası cihaz odasına yakın bir gözlem odası bulunur.
ı) İyonlaştırıcı radyasyon kaynağı cihaz odalarının boyutları, görüntü kalitesinin etkilenmeyeceği şekilde, ortama saçılan radyasyon dozu ve zırhlama gerektiren duvarlarda zırh kalınlığı dikkate alınarak tasarlanır.
i) İyonlaştırıcı radyasyon kaynağı cihazın bulunduğu denetimli alanlardan zırhlama yoluyla ayrılmış alanlar, denetimli alan kapsamında yer almaz.
j) Radyolojik tetkiklerin raporlama işlemlerinin yapılması için radyasyon alanı dışında uygun raporlama odası/odaları oluşturulur.
k) İyonlaştırıcı radyasyon kaynağı cihazların bulunduğu odalar başka bir amaç için kullanılamaz. Ancak bitişik alanlarda kullanılan cihazların kontrol konsolu ortak kontrol odasında bulunabilir.
l) Radyoloji merkezlerinde hastalar ve iyonlaştırıcı radyasyon kaynağı ile çalışanlar dışındaki kişilerin yalnızca tek kapıdan giriş ve çıkışına izin verilir. Ancak cihaz odası içerisinde kontrol konsoluna, hasta giyinme kabinlerine ve varsa film/banyo odasına geçiş kapılarının bulunmasına izin verilir.
m) Radyoloji hizmet alanlarının tüm kapıları, acil durumda çıkışa engel olmayacak şekilde otomatik kayar kapı veya dışarı doğru açılabilen kapılar olmalıdır.
n) Cihaz odası içinde birden fazla cihaz bulunmamalıdır.
o) Tüm oda veya alanlara ait kapılarda, söz konusu oda veya alanın ne amaçla kullanıldığını belirten tabela bulundurulur.
ö) Radyoloji hizmet alanında engelli kullanımına uygun lavabo ve tuvalet bulundurulur.
p) Radyoloji merkezinde engellilerin çıkışını zorlaştırmayacak ve tekerlekli sandalye geçişini engellemeyecek şekilde düzenleme yapılır.
r) Radyoloji merkezlerinin radyasyon alanına ilişkin diğer fiziki şartlar ile Bakanlıkça teknolojik gelişmeler sonucunda kullanımına izin verilen ve bu Yönetmelikte yer almayan iyonlaştırıcı radyasyon kaynağı cihazlara ait fiziki şartlar, ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak sağlanır.
(5) Nükleer tıp merkezleri radyasyon alanlarında, aşağıdaki fiziki kriterleri sağlamak zorundadır:
a) Radyasyon alanlarının girişlerinde ve radyasyon alanlarında, radyasyon uyarı levhaları bulundurulur.
b) Nükleer tıp merkezlerinde kullanılan cihazların her biri için ayrı bir alan oluşturulur.
c) İyonlaştırıcı radyasyon kaynağı cihazların bulunduğu alanda cihazın X-ışını tüpü, birincil ışın kapıya ve çalışana yönlendirilmeyecek şekilde yerleştirilir.
ç) İyonlaştırıcı radyasyon kaynağı cihazlar için radyasyona maruziyeti önlenmiş kontrol odası bulunur. Gama Kamera ve SPECT cihazlarında kontrol ünitesi ve cihaz aynı oda içerisinde olabilir.
d) Kontrol odası veya ünitesi, iyonlaştırıcı radyasyon kaynağı cihaz odası ile bağlantılı, hasta ve cihaz ile görsel takibi sağlayacak şekilde düzenlenir.
e) Kontrol ünitesinin cihaz odasının içinde olması durumunda hasta ve cihaz ile görsel takibi sağlayacak radyasyon zırhlanması yapılmış sabit veya hareketli kurşun camlı paravan bulunur.
f) Nükleer tıp merkezlerinde radyoaktif iyot alımı çalışmaları için ayrı bir oda bulundurulur.
g) Radyasyon alanları içerisinde yer alan ultrasonografi ve efor cihazları nükleer tıp hizmeti alan hastalar dışında başka hastalar için kullanılamaz.
ğ) SPECT, SPECT-BT bulunan nükleer tıp merkezlerinde ayakta tedavi hizmeti sunulması halinde hastanın bekleyebileceği ayrı bir oda ve kullanabileceği ayrı bir tuvalet bulunur.
h) Radyofarmasötiklerin hazırlandığı sıcak odada, genel havalandırma sisteminden ayrı olarak havalandırması bulunan egzoz sistemine sahip çeker ocak, tezgah, zırhlı çöp kutusu ve dirseksiz lavabo bulunur.
ı) Hastalar için ön hazırlığın yapıldığı ve radyofarmasötik enjeksiyonunun uygulandığı, içerisinde lavabo, hasta tuvaleti ve uygulama koltuğu olan enjeksiyon odası bulunur. Enjeksiyon odaları sıcak odaya yakın konumda ve tek kişilik olmalıdır.
i) Nükleer tıp merkezinde radyonüklit radyasyon tedavisi uygulanan yetişkin ve çocuk hastalar için tek kişilik ayrı bekleme odaları ile odalar içerisinde radyoaktif hasta tuvaleti bulunur.
j) Sıcak odada, radyoaktif hasta bekleme odasında ve enjeksiyon odasında bulunan lavabo, tuvalet ve duş giderleri dirseksiz T tipi ve borular kurşun kaplı olmalıdır. Ortaya çıkan atıklar, sağlık kurum ve kuruluşunun ana kanalizasyonuna karışmayacak şekilde depolanmalıdır.
k) Radyoaktif katı atıklar tahliye edilmeden önce bu atıkların geçici olarak beklemesi için radyoaktif atık biriktirme kapları bulunan kapısı kilitli tutulan ayrı bir oda bulunmalıdır. Radyoaktif katı atık odasının ortak kullanımında NDK’den uygun görüş alınır.
l) İyonlaştırıcı radyasyon kaynağı ile çalışanlar tarafından kullanılmak üzere radyasyon alanında konumlandırılmış dekontaminasyon duş sistemi ve tuvalet sisteminin yer aldığı ayrı bir oda bulunur.
m) Yataklı radyonüklit tedavi odası bulunan nükleer tıp merkezlerinde hastaların kullandıkları mutfak malzemelerinin bekletileceği ayrı bir kontamine mutfak malzeme odası bulunur.
n) Merkezin ayrı bir çıkış kapısı olmaması halinde, radyoaktif hastanın hasta kabul bölümüne yaklaşmasını engelleyecek şekilde düzenleme yapılır ve radyoaktif hasta ile hasta kabul bölümünde görevli personel arasında uzaktan iletişim sağlayacak mikrofonlu yanıt sistemi kurulur.
o) İyonlaştırıcı radyasyon kaynağı ile çalışan için dinlenme ve giyinme odası ile genel poliklinik odası özelliklerinde nükleer tıp uzmanı çalışma odası bulunur. Yataklı radyonüklit tedavi ünitelerinde ayrıca nöbetçi personel odası bulundurulmalıdır. Söz konusu odalar radyasyon alanı dışında olacak şekilde planlanır.
ö) Radyoaktif madde verilmemiş hastalar ve refakatçiler için radyasyona maruz kalmayacak şekilde bekleme alanı bulunur. Bekleme alanı, sedye ve tekerlekli sandalye parkına kolay ulaşılabilir ve dolaşımı engellemeyecek şekilde tasarlanır. Bekleme alanında rahat görebilecek konumda sıra takip sistemi bulunur.
p) Yataklı radyonüklit tedavi odası bulunan merkezlerde mevcut kanalizasyon sisteminden ayrı olarak NDK tarafından belirlenen standartlar kapsamında sıvı radyoaktif atık tank sistemi bulunur.
r) Radyoaktif hastaların çarşaf ve nevresimleri ile temizlikte kullanılacak malzemelerin bekletileceği ayrı bir çamaşır odası bulunur.
s) İyonlaştırıcı radyasyon kaynağı cihazların bulunduğu odalar başka bir amaç için kullanılamaz.
ş) Nükleer tıp merkezinde bulunan tüm kapıların; acil durumda çıkışa engel olmayacak şekilde, otomatik kayar kapı veya dışarı doğru açılabilen kapı olması zorunludur.
t) Tüm oda veya alanlara ait kapılarda, kullanım amacını gösteren tabela bulunur.
u) Merkezde bulunan çalışma ve zemin yüzeyleri ile tuvaletler kolay temizlenebilen, emici olmayan ve pürüzsüz malzemelerle kaplanır.
ü) Engelli kullanımına uygun lavabo ve tuvalet bulunur, engellilerin çıkışını zorlaştırmayacak ve tekerlekli sandalye geçişini engellemeyecek şekilde düzenleme yapılır.
v) Nükleer tıp merkezi giriş katta değilse binada hastanın tekerlekli sandalye ve sedye ile taşınmasını sağlayacak şekilde ilgili mevzuatına uygun asansör, platform veya lift sistemi bulunur.
y) Nükleer tıp merkezinin fiziki alan tasarımına ilişkin uygunluk ve yeterliliklerinde, NDK tarafından değerlendirilme sağlanarak bu alanlara yönelik mekânsal tasarım onayı alınır.
(6) Ağız, diş ve çene radyoloji merkezleri radyasyon alanlarında, aşağıdaki fiziki kriterleri sağlamak zorundadır:
a) Radyasyon alanlarının girişlerinde ve radyasyon alanlarında radyasyon uyarı levhaları bulundurulur.
b) Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi cihazı, panoramik, panoramik-SEF, panoramik- SEF- Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi cihazı, panoramik-konik ışınlı bilgisayarlı tomografi cihazı ve sabit/mobil periapikal röntgen cihazlarının her biri için ayrı bir birim oluşturulur.
c) Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi biriminde, cihaz odası ve kontrol odası bulunur.
ç) Kontrol odası, cihaz odası ile bağlantılı ve görsel takibi sağlayacak şekilde düzenlenir.
d) Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi biriminde yer alan kontrol odası, cihaz odası içerisinde yer almaz.
e) Sabit/mobil periapikal röntgen cihazlarının bulunduğu alanda cihazın X-ışını tüpü, birincil ışın kapıya ve çalışana yönlendirilmeyecek şekilde yerleştirilir.
f) Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi cihazı, panoramik cihazı ve sabit/mobil periapikal röntgen cihaz odaları ile bağlantılı veya yakın konumda, hasta mahremiyetine uygun, değerli eşyaların korunmasına yönelik kitlenebilir dolap, ayna, askılık gibi malzemeleri içeren uygun giyinme alanı bulunmalıdır.
g) Panoramik biriminde ışınlama butonu gözetimli alanda olmalıdır. Bu alan radyasyon zırhlanması yapılmış, görsel takibi sağlayan kurşun camlı paravan ve kurşun camlı kapı düzenek içerecek şekilde düzenlenir.
ğ) Panoramik ve sefalometrik biriminde ışınlama butonu, gözetimli alanda olmalıdır. Bu alan radyasyon zırhlanması yapılmış, görsel takibi sağlayan kurşun camlı paravan ve kurşun camlı kapı düzenek içerecek şekilde düzenlenir.
h) Sabit periapikal röntgen cihazlarının ışınlama butonu gözetimli alanda olmalıdır. Bu alan radyasyon zırhlanması yapılmış, görsel takibi sağlayan kurşun camlı paravan ve kurşun camlı kapı düzenek içerecek şekilde düzenlenir.
ı) İyonlaştırıcı radyasyon kaynağı cihaz odalarının boyutları, ortama saçılan radyasyon dozu ve zırhlama gerektiren duvarlarda zırh kalınlığı dikkate alınarak tasarlanmalıdır.
i) İyonlaştırıcı radyasyon kaynağı cihazın bulunduğu denetimli alanlardan zırhlama yoluyla ayrılmış alanlar, denetimli alan kapsamında yer almaz.
j) İyonlaştırıcı radyasyon kaynağı cihazların bulunduğu odalar başka bir amaç için kullanılamaz. Ancak bitişik alanlarda kullanılan cihazların kontrol konsolu, ortak kontrol odasında bulunabilir.
k) Ağız, diş ve çene radyolojisi merkezlerinde hastalar ve iyonlaştırıcı radyasyon kaynağı ile çalışanlar dışındaki kişilerin yalnızca tek kapıdan giriş ve çıkışına izin verilir. Ancak cihaz odası içerisinde; kontrol konsoluna, hasta giyinme kabinlerine ve varsa film/banyo odasına geçiş kapılarının bulunmasına izin verilir.
l) Ağız, diş ve çene radyolojisi merkezinin acil çıkış ve tuvalet kapıları, acil durumda çıkışa engel olmayacak şekilde otomatik kayar kapı veya dışarı doğru açılabilen kapılar olmalıdır.
m) Tüm oda veya alanlara ait kapılarda, söz konusu oda veya alanın ne amaçla kullanıldığını belirten tabela bulundurulur.
n) Ağız, diş ve çene radyolojisi merkezlerinin radyasyon alanına ilişkin diğer fiziki şartlar ile Bakanlıkça teknolojik gelişmeler sonucunda kullanımına izin verilen ve bu Yönetmelikte yer almayan iyonlaştırıcı radyasyon kaynağı cihazlara ait fiziki şartlar, ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak sağlanır.
o) Ağız, diş ve çene radyolojisi merkezlerinin radyasyon alanının fiziki alan tasarımına ilişkin uygunluk ve yeterliliklerinde, NDK tarafından değerlendirilme sağlanarak bu alanlara yönelik mekânsal tasarım onayı alınır.