Kamu Kurum ve Kuruluşları Bünyesinde Açılacak Huzurevlerinin Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkında Yönetmelik

Kamu kurum ve kuruluşları açacakları huzurevi binasına ait aşağıda belirtilen hususları hazırlatarak ön yazı ekinde valilik kanalıyla il müdürlüğüne teslim eder.

a) Binanın bütün taksimatının gösterir bayındırlık müdürlüğünce tasdikli planı,

b) Yangın güvenliği yönünde itfaiye müdürlüğünden alınacak rapor,

c) Trafik müdürlüğünden alınacak trafik emniyetini haiz olduğuna dair rapor,

İl müdürlüğü, huzurevi olarak kullanılması planlanan binaya ait teknik bilgileri değerlendirir ve binanın fiziksel şartlarını dikkate alarak kullanım alanları, kapasitesi, ihtiyaç duyulan araç-gereç ile çalışacak personele il rehberlik edici bir rapor düzenler ve ilgili kamu kurum ve kuruluşuna gereği için bildirilir.

(Değişik:RG-31/7/2009-27305)

Açılış hazırlıklarını tamamlayan kamu kurum ve kuruluşları aşağıda belirtilen belgeleri iki nüsha halinde düzenleyerek il müdürlüğüne gönderirler.

(Değişik:RG-31/7/2009-27305)

Açılış onayı için gerekli işlemler aşağıda belirtilmiştir.

a) 7 nci maddeye göre hazırlanan belgelerin belirlenen esaslara uygun olması halinde, huzurevinin hizmete hazır hale getirildiğine dair il müdürlüğünce düzenlenen rapora istinaden kuruluşun hizmete açılması, il müdürlüğünün teklifi ve valiliğin onayı ile gerçekleşir.

b) Açılış izin belgesi düzenlendikten sonra ilgili kamu kurum veya kuruluşa ve bir örneği de bilgi için Genel Müdürlüğe gönderilir.

c) Açılış İzin Belgesi Kuruluşun görülebilecek bir yerine asılır.

Huzurevinde sorumlu Müdür, sosyal çalışmacı, psikolog, tabip, fizyoterapist, diyetisyen, hemşire, yaşlı bakıcısı ve diğer personel çalıştırılır.

Huzurevi personelinin nitelik nicelik ve sorumlulukları aşağıda gösterilmiştir.

a) Sorumlu Müdür:

Huzurevinin amacına uygun olarak idari ve teknik tüm işlerini yürütmek, yaşlıların en iyi şekilde bakım ve korunması ile sosyal psikolojik ihtiyaçlarının sağlanmasında birinci derecede sorumludur.

(Değişik paragraf:RG-31/7/2009-27305) Sorumlu müdür olacaklarda en az 4 yıllık yüksek öğrenim mezunu olma şartı aranır.

Bir kişi birden fazla huzurevinin sorumlu müdürü olamaz ve çalışma saatleri içinde başka bir işte çalışamaz.

b) Sosyal Çalışmacı:

Sosyal çalışmacı, huzurevine girmek için başvuran yaşlıların incelemelerini yapmak, yaşlıların huzurevine alışması ve uyumunu sağlamak, yakınları ile ve toplumla münasebetlerini sürdürmek ve ilgilerine göre zamanlarını değerlendirici faaliyetler düzenlemekten sorumludur.

Her 100 kapasiteye kadar olan huzurevlerinde 1 sosyal çalışmacı görevlendirilir.

c) Psikolog:

Psikolog, yaşlıların psikolojik incelemelerini yapmak, sorunlarını mesleki ilişkiler kurarak çözümlemeye çalışmak, zamanlarını değerlendirici faaliyetlere katkıda bulunmaktan sorumludur.

Her 100 kapasiteye kadar olan huzurevlerinde 1 psikolog görevlendirilir.

d) Tabip:

Tabip, huzurevinin sağlık hizmetlerini yürütmek, yaşlıların sağlık kontrolü ve tedavilerini yapmaktan sorumludur.

İç hastalıkları mütehassısı tercih edilir. Her huzurevi için 1 tabip sürekli olabileceği gibi günün belirli saatleri yada haftanın belirli gün ve saatlerinde görevlendirilerek istihdam edilebilir.

e) Fizyoterapist:

Fizyoterapist, yaşlıların tabip tarafından tespit edilen fizyoterapiye ait tedavilerini yapmak ve izlemekten sorumludur.

Her kuruluş için 1 fizyoterapist görevlendirilir.

f) Diyetisyen:

Diyetisyen, yaşlıların beslenmelerine dair hizmetlerin yürütülmesinden sorumludur.

Her kuruluş için 1 diyetisyen görevlendirilir.

g) Hemşire:

Hemşire, Tabibin yardımcısı olup, yaşlıları muayene ve tedaviye hazırlamak, ilaçları kullanmalarını sağlamak, enjeksiyonlarını yapmak, yaşlıların her türlü temizlik ve bakımı ile huzurevinin genel temizliğini sağlamaktan sorumludur.

Huzurevlerinde her 50 yaşlı için 1 hemşire görevlendirilir. Bu görevlendirmede hizmetin sürekliliği göz önünde bulundurulur.

h) Yaşlı Bakıcısı:

Bakıcılar yaşlıların ve huzurevinin bakım ve temizlik hizmetlerini yürütmekten sorumludur. En az ilkokul öğrenimi görmüş olması şartı aranır.

Her 15 yaşlı için 1 yaşlı bakıcısı görevlendirilir. Bakıcıların görevlendirilmesinde hizmetin sürekliliği göz önünde bulundurulur.

i) Diğer Personel:

Huzurevinde iş hacmine göre teknik, idari ve diğer hizmetlerin yürütülmesi için büro elemanları, şoför, teknisyen, teknisyen yardımcısı, kaloriferci, terzi, berber, aşçı, bekçi ve diğer hizmetliler istihdam edilir.

Bu personel huzurevi müdürlüğünce verilecek işleri yapmakla görevli ve sorumludur.

Bina, iskan yönünde yaşlıların günlerini huzur içinde geçirebilecekleri, az gürültülü, tercihan şehir merkezine yakın bir ortamda bulunmalıdır.

Binanın bulunduğu yer yaşlıların gidiş gelişlerinde trafik yönünden uygun ve emniyetli olmalıdır.

Huzurevinde yeterli sayıda yangın söndürme cihazı ve malzemesi bulunmalı ve yangın için gerekli tedbirler alınmalıdır.

Bina kaloriferle ısıtılmalı, kışın ısı en az 22 derece olmalıdır.

Her huzurevinde binanın fiziksel şartlarına ve imkanlarına uygun olarak düzenlenmiş yatak odaları, oturma salon ve köşeleri, yemekhane, mutfak, banyo-tuvalet, çamaşırhane ve diğer gerekli ve ihtiyaç duyulan bölümler bulunur.

Huzurevleri girişten itibaren ev ortamının sıcak havasını aksettirmelidir.

a) Yatak Odaları:

Yatak odaları binanın fiziksel şartlarına uygun, tek, iki, üç yada dört kişilik olarak düzenlenebilir. Odaların tabandan tavana yüksekliği en az 2.70 m. Olmalı, pencere önlerinden yaşlıların dışarıyı seyredebilecekleri şekilde döşenmeli personel çağırma zil tertibatı bulunmalıdır.

Her yaşlıya en az 90 cm en 190 cm boy ölçüsünde bir karyola, bir etajer gardrop, bir koltuk yada sandalye verilmesi esastır. Her odada yaşlıların rahat hareket etmelerini engellemeyecek ölçüde birer masa bulundurulur.

Tek kişilik odalar en az 12 m² genişlikte, iki kişilik odalar en az 18 m² genişlikte olmalıdır. Bina şartları uygunsa tercihen tek ve iki kişilik odalara bağlı lavabo, duş ve alafranga tuvalet bulunan birer küçük oda düzenlenmelidir.

Üç yada dört kişilik odalar yaşlıların rahat hareket edebilecekleri genişlikte olmalı, karyolalar birbirine bitişik yada çok yakın bir durumda yerleştirilmemelidir.

b) Oturma Salon ve köşeleri:

Oturma salonları, yaşlıların bir arada oturup sohbet edebilecekleri, satranç, dama, tavla v.b. oynayabilecekleri, televizyon izleyebilecekleri şekilde düzenlenmeli, pencere önlerinden dışarıyı seyredebilmeleri sağlanmalıdır.

Oturma salonlarına ilaveten binanın fiziki şartlarının uygun olması halinde hollerde manzaraya açık oturma köşeleri düzenlenmelidir.Oturma salon ve köşeleri ev ortamı şeklinde döşenmelidir.

c) Yemekhane:

Yaşlıların toplu olarak yemeklerini yiyebilecekleri ve yorulmadan ulaşabilecekleri merkezi bir yerde düzenlenmelidir. İstenirse büyük bir yemek salonu yerine her kat yada bölümde ayrı daha küçük yemek salonları düzenlenebilir.

Sürekli olarak havalandırılması için tedbir alınmalıdır.

d) Mutfak:

Mutfak sürekli temiz ve düzenli tutulabilecek nitelikte, aydınlık bir yerde bulunmalıdır. Bulaşıkların yıkanacağı lavabo ayrı olmalıdır. Mutfaktan yaşlı odaları ve oturma salonlarına yemek kokusunun yayılmaması için tedbir alınmalıdır.

Ayrıca, katlarda yada bölümlerde yaşlıların istedikleri zaman çay, kahve v.b. pişirebilecekleri bulaşıklarını yıkayabilecekleri ufak mutfaklar düzenlenmelidir.

e) Çamaşırhane ve çamaşır yıkama odası:

Çamaşırhane, çamaşırların yıkanma, kurutma, ütülenme ve tasnifi ile ilgili işlemlerin yapılabileceği bölüm olarak düzenlenmelidir.

Ayrıca, isteyen yaşlıların kendi çamaşırlarını yıkayabilmelerini sağlamak amacıyla çamaşır evyesi ve ev tipi çamaşır makinasının bulunabileceği, çamaşırlarını serebilecekleri oda yada odalar bulunmalıdır.

f) Banyo ve Duşlar:

Banyo, yaşlıların müşterek kullanımı için, varsa yatak odalarındaki duşlardan ayrı olarak ihtiyaca cevap verecek sayıda düzenlenmelidir. Banyo soyunup, giyinme ve banyo sonrası dinlenme ihtiyacını sağlayacak genişlikte olmalıdır. Tercihen duş yapma imkanı verecek bir banyo evyesi ve duş sistemi bulunmalıdır. Ayrıca, gerektiğinde kurna yada kurna işini görecek su biriktirme kabı ve oturulacak yer sağlanmalıdır.

Banyo duvarları tavana kadar fayans kaplı olmalı ve yaşlıların tutunmalarına, oturup kalkmalarına yardım edecek düşey raylar uygun yerlere tespit edilmelidir. Bir alafranga tuvalet bulunmalı ve personel çağırma zil tertibatı olmalıdır.

g) Tuvalet ve lavabolar:

İhtiyacı sağlayacak sayıda lavabo ve tuvalet bulundurulmalıdır. Lavabolar ve aynalar normal yükseklikte olmalıdır. Tuvaletlerde tutunma, lavabo yanlarında havlu asma rayları bulunmalı, kapı kilitleri ilgililerin dışardan açabileceği şekilde seçilmelidir. Tuvaletler erkek ve kadın yaşlılar için ayrı olmalı, üzerlerinde erkek ve kadınlara aidiyeti belirtilmelidir. Erkekler kısmında pisuarlar bulundurulmalıdır. Tuvaletler sifonlu, en az bir buçuk metre yüksekliğe kadar duvar fayansla kaplı olmalıdır.

İhtiyaca göre yaşlıların kolay ayak yıkama ve abdest alabilmelerini sağlayacak biçimde ayak yıkama evyesi konmalıdır.

h) Diğer Bölümler:

Huzurevinin uygun bir yerinde sağlık hizmetlerinin görüldüğü, gerekli ilaç ve gereçlerin bulunduğu belirli bir yer ayrılmalıdır.

Paspas yıkama ve kurutma ızgaralarının bulunacağı temizlik malzeme yeri bulunmalıdır.

Ölen yaşlıların geçici süre muhafazaları için ayrı bir yer olmalıdır.

Yaşlıların güzel havalarda çıkıp dolaşabilmeleri, oturup hava alabilmeleri için huzurevinin düzenlenmiş bir bahçesi bulunmalıdır. Saha uygunsa, havuz,sera,ağaçlandırılmış gölgelikli yollar,çiçek ve sebze yetiştirmek için gerekli alanlar düzenlenmelidir.

Yaşlıların zamanlarını değerlendirebilecekleri, özel ilgilerini geliştirebilecekleri, üretime katkıda bulunabilecekleri (kütüphane, resim, seramik, marangozluk, trikotaj v.b) özel alet ve materyalle tefriş edilmiş atölyeler ile yaşlıların beden sağlıklarını koruyucu spor ve rehabilitasyon odaları ihtiyaca göre düzenlenmelidir.

Merdivenler, sahanlık ve holler iyi aydınlatılmış olmalıdır. Merdivenlerde mevcut tırabzandan başka duvar boyunca devam eden tutamak bulunmalıdır.

Asansörlü binalarda, asansörde tutamak, açılır kapanır oturma yeri bulunmalıdır. Kapı yaşlı tarafından açılabilmeli fakat otomatik olarak kapanmalıdır.

Tüm bölümler ve yaşlı odaları haşerelere karşı düzenli olarak yaşlı ve yiyeceklere zarar vermeyecek şekilde ilaçlanmalıdır. Gerekli görülen binalarda haşerelere karşı tedbir alınmalıdır.

Akıl ve ruh sağlığı yerinde, bulaşıcı ve sürekli tıbbi bakım gerektiren bir hastalığı bulunmayan ağır felçli, sakat, yatağa bağımlı veya özel bakımı gerektiren diğer hallerdeki yaşlıların bakım ve korunmalarını sağlamak amacıyla huzurevleri bünyelerinde özel bakım bölümleri kurulabilir, ya da huzurevleri doğrudan bu amaca yönelik hizmet verebilirler.

Bu bölümlerde ya da bu amaca yönelik hizmet veren huzurevlerinde; odalarda havalandırma için tedbir alınmalı, yataklar muşamba ile kaplanıp pike veya birkaç kat pamuklu örtü serilmeli üzerine yatak çarşafları örtülmeli, odalar karyolalar dışında, tekerlekli iskemlelerin hareket edeceği genişlik bırakacak şekilde düzenlenmeli, banyo ve tuvaletlerde de özel düzenleme yapılmalı, devamlı sıcak su bulundurulmalıdır. Yerler sık yıkama ve temizlemeye elverişli madde ile kaplanmalıdır.

Bu bölümlerde her 10 yaşlı için 1 hemşire, her 5 yaşlı için 1 yaşlı bakıcısı görevlendirilir.

Huzurevlerinin kapasitesi bu yönetmeliğin 13’üncü maddesinde belirtilen yatak odalarının genişliği esas alınarak tespit edilir. Ancak yatak odaları ve diğer bölümler arasında kapasite açısından uyum sağlanmasına ve bölümlerin de tespit edilen kapasiteye cevap verebilecek büyüklükte olmasına dikkat edilmelidir.

A- Huzurevine yaşlı kabulünde aşağıda belirtilen belgeler istenir:

a) Dilekçe

b) (Değişik:RG-31/7/2009-27305) T.C. Kimlik Numarası beyanı

c) Sağlık raporu (Yaşlının bulaşıcı ve sürekli tıbbi bakım isteyen bir hastalığı bulunmadığını, ruhsal dengesinin yerinde olduğunu, alkolik ve uyuşturucu madde bağlantısı olmadığını kanıtlayıcı raporları kapsar.)

d) Sosyal inceleme raporu.

B)-Özel bakım bölümlerine yaşlı kabulünde ise aşağıda belirtilen belgeler istenir:

a) Dilekçe

b) (Değişik:RG-31/7/2009-27305) T.C. Kimlik Numarası beyanı

c) Sağlık raporu (yaşlının özel bakımı gerektiren bir durumu olup da, bulaşıcı ve sürekli tıbbi bakım isteyen bir hastalığı bulunmadığını, ruhsal dengesinin yerinde olduğunu, alkolik ve uyuşturucu madde bağlantısı olmadığını kanıtlayıcı raporları kapsar.)

d) Sosyal inceleme raporu

Huzurevine, bulaşıcı hastalığı olan veya ruhsal sağlığı yerinde olmayan yada uyuşturucu madde ve aşırı alkol alışkanlığı bulunan yaşlılar alınmaz.

Kuruluşlarda ücret alınması halinde yaşlı başına alınacak bakım ücreti kamu kurum ve kuruluşunun ilgili birimlerince her mali yıl başında tespit edilir. Tespit edilen tavan ücret miktarı Başbakanlık Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğüne bağlı huzurevleri için belirlenen en yüksek aylık bakım ücretini aşamaz.

Huzurevlerinde bulunan yaşlılara sabah kahvaltısı ile öğlen ve akşam yemekleri verilir.

Yaşlıların gıda ve beslenme rasyonları, sağlıklı yaşlıların ihtiyaçlarını karşılayabilecek günlük kalori ve besin istihkakları hakkında teklifleri kapsayan “Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü Huzurevlerinde uygulanan gıda rasyonu’nda belirtilen esaslardan yararlanılarak düzenlenir.

Huzurevlerinde hastalıkları sebebi ile kendilerine özel rejim hazırlanması gerekenlere Tabibin tavsiyelerine göre diyet hazırlanır.

Huzurevlerinin teftiş ve denetimleri aşağıdaki esaslara göre yapılır.

a) Huzurevleri, Valiliklerce (il müdürlüklerince) yılda en az bir defa denetlenir. Gerektiğinde Genel Müdürlük ve yetkili elemanlarınca da huzurevi denetlenir ve teftişe tabi tutulur. Teftiş ve denetim sırasında huzurevi yetkilileri denetleyicilere her türlü belgeyi istendiğinde sunmak ve kolaylık göstermekle yükümlüdür.

b) Denetim ve teftiş sonucuna göre huzurevlerinin ilgili kanunlar ve bu yönetmelik hükümlerine aykırı görülen aksaklıkları valilikçe yazılı olarak huzurevlerine bildirilir. Valilikçe tespit edilen süre içinde huzurevlerinin belirtilen aksaklıkları düzeltmesi ve gidermesi zorunludur.

(Değişik:RG-31/7/2009-27305) Verilen süre içinde belirtilen aksaklıkları yerine getirmeyen huzurevlerine ihtar edilerek tekrar uygun görülen bir süre daha verilebilir. Bu süre bitiminde de belirtilen aksaklıkları yerine getirmeyen huzurevlerinin faaliyetleri il müdürlüğünün teklifi ve valilik onayı ile durdurulur.

Faaliyetleri durdurulan huzurevlerine, yaşlıların mağdur olmalarını önlemek amacıyla varsa ilgili yakınlarının yanına kabullerini veya durumlarına uygun diğer yaşlı kuruluşlarına yerleştirilmelerini sağlamaları için en fazla bir ay süre tanınır.

(Değişik:RG-31/7/2009-27305)

Huzurevlerinin yeni bir binaya nakli ya da bir başka kamu kurum ve kuruluşlarına devrinde, açılış izin işlemlerinde olduğu gibi yazılı belgelerden oluşan iki adet dosya İl Müdürlüğünce incelenip onaylanmak üzere valiliğe gönderilir.

Valiliğin onayından sonra yeni kurum ve kuruluş adına ya da yeni bina için düzenlenen açılış izin belgesi bilgi için Genel Müdürlüğe gönderilir.

Huzurevlerinin ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca kapatılması halinde durum bir yazı ile en az üç ay önceden yaşlılara, ilgili yakınlarına ve en geç bir ay içerisinde gerekçeli olarak valiliğine bildirilmelidir.

Kapanması gerçekleşen huzurevleri valiliğince Genel Müdürlüğe bildirilir.

Huzurevleri her üç ayda bir ve ayrıca her yıl ocak ayında bir önceki yıla ait kuruluşta bakılan, ayrılan ve ölen yaşlıların kadın, erkek olarak, ücretli ve ücretsiz kalma durumları da belirtilmek suretiyle sayılarını ve gerektiğinde istenilecek diğer bilgileri il müdürlüğüne gönderirler. İl müdürlükleri de gelen bilgileri valilik kanalı ile Genel Müdürlüğe bildirilir.

Huzurevlerinde yaşlılara ayrılan bölümlerde huzurevi personeli ikamet edemez ve konut olarak kullanamaz.

Huzurevi binası hiçbir şekilde asli amacı dışında başka bir amaçla kullanılamaz.

Huzurevlerinde aşağıda gösterilen defter ve dosyaların bulundurulması zorunludur.

a) Gelen-giden yazı kayıt defteri

b) Gerekli muhasebe kayıtları

c) Yaşlılara ait kütük defteri

d) Teftiş ve denetleme defteri

e) Yaşlı dosyaları (Bu dosyalarda yaşlılar hakkında ayrıntılı bilgi, sağlık fişleri bulunur.)

Huzurevlerinde çalışan personelin ve yaşlıların gerekli sağlık muayene ve kontrollerinin periyodik olarak yapılması, en az yılda bir göğüs radyografilerinin çekilmesi ve sonuçlarının personel ve yaşlılara ait dosyalarda saklanması zorunludur. Ayrıca, yılda bir portör muayenesi yapılır.

Bu Yönetmelikte belirtilmeyen hususlarda 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu’nun ilgili hükümlerine göre işlem yapılır.

Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde faaliyette bulunan huzurevleri şartlarını bu Yönetmelikte yer alan hükümlere göre bir yıl içinde düzenlemek zorundadırlar.

Bu yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Bu Yönetmelik hükümlerini Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürü yürütür.