(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) 97/68/AT Yönetmeliği: 20/6/2007 tarihli ve 26558 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolu Dışında Kullanılan Hareketli Makinalara Takılan İçten Yanmalı Motorlardan Çıkan Gaz ve Parçacık Halindeki Kirletici Emisyonlara Karşı Alınacak Tedbirlerle İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (97/68/AT)’ni,
b) AB: Avrupa Birliğini,
c) AB tip onayı: Bir onay kuruluşu tarafından, bir motor tipinin veya motor ailesinin bu Yönetmeliğin ilgili idari hükümlerini ve teknik gereklilikleri karşıladığına dair onay verilmesi prosedürünü,
ç) Ana motor: Bir motor ailesinden, emisyon karakteristikleri söz konusu motor ailesini temsil edecek şekilde seçilen bir motor tipini,
d) Arazi aracı (ATV): Sadece sürücünün bacaklarını ayırarak oturması için tasarlanmış bir koltuğu veya sürücünün bacaklarını ayırarak oturması için tasarlanmış bir sürücü koltuğu ile en fazla bir yolcu için bir koltuğu ve yön vermek için gidonu olan, düşük basınçlı lastiklere sahip dört veya daha fazla tekerlek üzerinde, öncelikle asfaltsız zeminde seyahat için tasarlanan, bir motor tarafından tahrik edilen bir motorlu taşıtı,
e) Bakanlık: Yetkili onay kuruluşu ve piyasa gözetimi ve denetimi kuruluşu olarak görev yapan Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını,
f) BM/AEK: Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonunu,
g) Bozulma faktörleri: Emisyon dayanıklılık döneminin başlangıcındaki ve sonundaki emisyonlar arasındaki ilişkiyi gösteren bir dizi faktörü,
ğ) CI motor (CI): Sıkıştırmalı ateşleme ilkesi ile çalışan bir motoru,
h) Dağıtıcı: Tedarik zincirinde yer alarak bir motoru piyasada bulunduran, imalatçı veya ithalatçı dışındaki herhangi bir gerçek veya tüzel kişiyi,
ı) Değişken devirli motor: Sabit devirli olmayan bir motoru,
i) Demiryolu taşıtı: Sadece demiryolu rayları üzerinde çalışan, karayolu dışında kullanılan hareketli makineyi,
j) Egzoz arıtma sistemi: Katalizör, partikül filtresi, NOx giderme sistemi, birleşik NOx giderme partikül filtresi veya emisyon kontrol sisteminin bir parçası olan, ancak motor egzoz portlarının çıkış tarafına monte edilen egzoz gazı resirkülasyonu ve turboşarjlar hariç olmak üzere, başka herhangi bir emisyon azaltıcı cihazı,
k) Egzoz gazı resirkülasyonu (EGR): Emisyon kontrol sisteminin bir parçası olan ve yanma öncesinde veya yanma sırasında içeri giren hava ile karıştırmak suretiyle yanma odasında/odalarındaki artık egzoz gazlarının miktarını artırmak için subap zamanlaması kullanımı haricinde, yanma odasından/odalarından dışarı atılan egzoz gazlarını yanma öncesinde veya yanma sırasında içeri giren hava ile karıştırılmak üzere motora geri göndererek emisyonları azaltan teknik bir cihazı,
l) Elde taşınan SI motor: 19 kW'dan daha düşük bir referans güce sahip ve aşağıdaki koşullardan en az birini sağlayan bir ekipmanda kullanılan bir SI motoru;
1) Amaçlanan işlevini/işlevlerini yerine getirdiği süre boyunca operatör tarafından taşınan,
2) Amaçlanan işlevini/işlevlerini gerçekleştirmek için baş aşağı veya yanlara doğru gibi çok konumlu olarak çalışan,
3) Motor dahil kuru (boş) ağırlığı 20 kg’ın altında olan ve aşağıdaki koşullardan en az birini sağlayan:
i) Amaçlanan işlevlerinin gerçekleştirilmesi süresince operatörün ekipman için fiziksel destek sağladığı veya alternatif olarak ekipmanı taşıdığı,
ii) Amaçlanan işlevlerinin gerçekleştirilmesi süresince operatörün ekipman için fiziksel destek sağladığı veya nasıl hareket edeceğini kontrol ettiği,
iii) Bir jeneratör ya da bir pompa içinde kullanılan.
m) Elektronik kontrol ünitesi: Bir motorun emisyon kontrol sisteminin bir parçası olan ve motor parametrelerini kontrol etmek için motor sensörlerinden gelen verileri kullanan elektronik cihazı,
n) Emisyon dayanıklılık dönemi (EDP): Bozulma faktörlerini belirlemek için kullanılan birkaç saati veya yerine göre mesafeyi,
o) Emisyon kontrol sistemi: Emisyonları kontrol eden veya düşüren herhangi bir cihaz, sistem veya tasarım elemanını,
ö) Emisyon kontrol stratejisi: Bir motorun genel tasarımına veya bir motorun monte edildiği karayolu dışında kullanılan hareketli makinelere dahil edilen ve emisyon kontrolünde kullanılan bir elemanı veya bir dizi tasarım elemanını,
p) Gaz enerji oranı (GER): İki yakıtlı bir motor söz konusu olduğunda, gaz yakıtın enerji içeriğinin her iki yakıtın enerji içeriğine oranını (tek yakıtlı bir motor söz konusu olduğunda GER, yakıt tipine göre ya 1 ya da 0 olarak tanımlanır),
r) Gaz halindeki kirleticiler: Bir motor tarafından yayılan gaz halindeki karbon monoksit (CO), toplam hidrokarbonlar (HC) ve azot oksitlerini (NOx), (NO2 eşdeğeri olarak ifade edilen NOx, nitrik oksit (NO) ve azot dioksit (NO2)’tir),
s) Gaz yakıt: Standart ortam koşullarında (298 K, mutlak ortam basıncı 101,3 kPa) tamamen gaz halde bulunan bir yakıtı,
ş) Hizmet aracı (SbS): Öncelikli olarak asfaltsız zeminde, dört veya daha çok tekerlek üzerinde gitmesi amaçlanan, asgari yüksüz kütlesi (standart ekipman, soğutucu, yağlar, yakıt ve aletler dahil, ancak tercihe bağlı aksesuarlar ve sürücü hariç), çalışır halde 300 kg ve azami tasarım hızı 25 km/s veya daha yüksek olan, kendinden tahrikli, operatör kontrollü, mafsalsız bir taşıtı; aynı zamanda insan ve/veya mal taşımak ve/veya ekipman çekmek ve itmek için de tasarlanmış, gidon dışında bir kumanda ile yön verilen, gezi veya hizmet amacıyla tasarlanmış, ve bacakları ayırmadan bir veya daha fazla koltukta yan yana oturulan, sürücü dahil en fazla altı kişi taşıyan taşıtı,
t) IMI: Komisyon tarafından geliştirilmiş olan iç pazar bilgi sistemini,
u) İçsu taşıtı: Boyu (L) 20 metre veya daha fazla olan tekneyi veya boy (L), genişlik (B) ve su çekimi (T) çarpımının 100 metreküp veya daha fazla bir hacim olduğu tekneyi veya bu gemilerin ya da yüzer teçhizatın birini çekmek veya itmek için tasarlanmış römorkörler ve iticileri veya bu gemiler veya yüzer teçhizatın birlikte taşınması için tasarlanmış römorkörler ve iticileri veya yolcu gemilerini veya yüzer teçhizatı,
ü) İçten yanmalı motor (motor): Bir içten yanma işlemi ile kimyasal enerjiyi (girdi) mekanik enerjiye (çıktı) dönüştürmek üzere tasarlanmış, gaz türbini dışında bir enerji dönüştürücüsünü; (bu tanıma, monte edildikleri yerlere göre, ikinci ve üçüncü bölümlerdeki hükümlere uyum için gereken, motorun elektronik kontrol üniteleri ile tüm diğer güç aktarma organları veya karayolu dışında kullanılan hareketli makine kontrol ünitesi arasındaki emisyon kontrol sistemi ve iletişim arayüzü (donanım ve mesajlar) de dahildir),
v) İki yakıtlı motor: Aynı anda bir sıvı yakıt ve bir gaz yakıt ile çalışacak şekilde tasarlanmış, her iki yakıtın ayrı ayrı ölçüldüğü, çalışmaya bağlı olarak yakıtların birinin tüketim miktarının diğerine göre değişebildiği bir motoru,
y) İktisadi işletmeci: İmalatçı, imalatçının temsilcisi, ithalatçı veya dağıtıcıyı,
z) İmalatçı: Motorun AB tip onayı veya yetkilendirme sürecinin tüm yönleri ve motor imalatı uygunluğunun sağlanması bakımından onay kuruluşuna karşı sorumlu olan ve AB tip onayı sürecine tabi olan motorun tüm tasarım ve yapım aşamalarına doğrudan dahil olup olmaması fark etmeksizin, aynı zamanda imal edilen motorlara ilişkin piyasa gözetimi hususlarından da sorumlu olan herhangi bir gerçek veya tüzel kişiyi,
aa) İmalatçının temsilcisi (temsilci): Onay kuruluşu veya piyasa gözetimi kuruluşu ile ilgili hususlarda kendisini temsil etmek ve bu Yönetmelik kapsamındaki hususlarda kendisi adına hareket etmek üzere, imalatçı tarafından yazılı bir yetkilendirme ya da vekalet alarak görevlendirilmiş olan, Türkiye’de yerleşik herhangi bir gerçek veya tüzel kişiyi,
bb) İptal stratejisi: Makinenin normal çalışması sırasında veya AB tip onayı test prosedürleri dışında karşılaşılan ortam veya motor çalışma koşulları altında emisyon kontrol sisteminin etkinliğini azaltan bir emisyon kontrol stratejisini,
cc) İthalatçı: Bir motoru, halihazırda karayolu dışında kullanılan hareketli makinelere monte edilmiş olup olmadığı fark etmeksizin, yurt dışından ithal ederek piyasaya arz eden Türkiye’de yerleşik gerçek veya tüzel kişiyi,
çç) Jeneratör grubu: Bir güç aktarma sisteminin parçası olmayan, öncelikli olarak elektrik enerjisi üretmek üzere tasarlanmış, bağımsız bir karayolu dışında kullanılan hareketli makineyi,
dd) Kalıcı olarak monte edilmiş: Motorun; bir binada, yapıda, tesiste veya kurulumda tek bir konumda çalışması amacıyla, bir temele veya alternatif bir kısıtlı noktaya, alet veya ekipman kullanılmadan sökülemeyecek şekilde civatalanmış veya başka yolla etkili bir şekilde sabitlenmiş olmasını,
ee) Kar aracı: Esasen karlı arazide kar üzerinde gitmek üzere tasarlanmış, karla temas halinde olan paletler ile tahrik edilen ve karla temas halinde olan bir veya birden fazla kayak ile yön verilen ve azami yüksüz kütlesi (standart ekipman, soğutucu, yağlar, yakıt ve aletler dahil, ancak tercihe bağlı aksesuarlar ve sürücü hariç), çalışır halde 454 kg olan, kendinden tahrikli bir makineyi,
ff) Kar püskürtücü: Bir miktar kar toplayıp bir oluktan dışarıya kuvvetle püskürterek özellikle asfalt veya benzeri bir malzemeyle kaplı bir yüzeyden kar temizlemek amacı ile tasarlanmış kendinden tahrikli bir makineyi,
gg) Kararlı durum test çevrimi: Motor devrinin ve torkunun, sınırlı sayıda nominal olarak sabit değerde tutulduğu bir test çevrimini (kararlı durum testleri ya ayrık modlu testlerdir ya da artırımlı model testlerdir),
ğğ) Karayolu dışında kullanılan hareketli makine: Yolcu veya eşyanın karayolunda taşınması için tasarlanan araçların şasisine monte edilmiş makineler de dahil olmak üzere, yolcu veya eşyanın karayolunda taşınması için tasarlanmayan, karoseri veya tekerlekleri olan veya olmayan her hareketli makineyi, taşınabilir ekipmanı veya taşıtı,
hh) Karayolu dışında kullanılan hareketli makine imalat tarihi: Makinenin zorunlu işaretlemeleri üzerinde belirtilen ay ve yılı veya zorunlu işaretleme olmadığında, imalat hattını terk ettikten sonra son kontrolden geçtiği ay ve yılı,
ıı) Karter: Gazların ve buharların yayılabileceği iç veya dış kanallarla alt yağ haznesine bağlanan, motorun içindeki veya dışındaki kapalı alanları,
ii) Komisyon: Avrupa Komisyonunu,
jj) Kullanımdaki motor: Karayolu dışında kullanılan hareketli makinelerde, normal çalışma düzenleri, koşulları ve yükleri ile çalıştırılan ve 20 nci maddede belirtilen emisyon izleme testlerini gerçekleştirmek için kullanılan bir motoru,
kk) Lokomotif: Doğrudan kendi tekerlekleri aracılığıyla ya da dolaylı olarak diğer demiryolu taşıtlarının tekerlekleri aracılığıyla, kendisini ve yük, yolcu ve diğer ekipman taşımak üzere tasarlanmış diğer demiryolu taşıtlarını tahrik etmek için itici güç sağlamak üzere tasarlanmış, kendisi operatörleri dışında yolcu veya yük taşımak üzere tasarlanmamış veya bu amaca hizmet etmeyen bir demiryolu taşıtını,
ll) Maksimum net güç: Motor tipi için nominal tam yük güç eğrisi üzerindeki en yüksek net güç değerini,
mm) Mobil vinç: Karayolunda veya arazide gidebilen ve denge için yerçekiminden yararlanan ve tekerlek, palet veya diğer mobil düzenekler üzerinde çalışan kendinden tahrikli kollu vinci,
nn) Motor ailesi: Tasarımları itibarıyla benzer egzoz emisyon özelliklerine sahip olan ve geçerli emisyon sınır değerlerine uyan motor tiplerinin imalatçı tarafından gruplandırılmasını,
oo) Motor imalat tarihi: Motorun, imalat hattını terk ettikten sonra son kontrolden geçtiği ve dağıtıma veya stoklanmaya hazır olduğu, ay ve yıl biçiminde ifade edilen tarihi,
öö) Motor tipi: Temel motor özellikleri arasında fark olmayan bir motor grubunu,
pp) Net güç: 26 ncı maddenin ikinci fıkrasında tanımlı bir referans yakıt veya yakıt kombinasyonu kullanılarak içten yanmalı motorların gücünün 120 sayılı BM/AEK Regülasyonunda belirtilen yönteme uygun olarak ölçüldüğü, bir deney tezgahı üzerinde krank milinin veya eşdeğerinin ucunda elde edilen kW cinsinden gücü,
rr) Nominal devir: İmalatçı tarafından tasarlandığı şekilde bir motorun regülatörü tarafından izin verilen maksimum tam yük devrini veya bir regülatör yoksa, imalatçı tarafından belirtildiği şekilde maksimum net gücün motor tarafından elde edildiği devri,
ss) Nominal net güç: Motor imalatçısı tarafından nominal devirde beyan edilen kW cinsinden net gücü,
şş) Onay kuruluşu: Bir motor tipi veya bir motor ailesi için AB tip onayının tüm yönleriyle, yetkilendirme sürecinden, AB tip onayına izin verilmesi ve yerine göre geri alınması veya reddedilmesi ve AB tip onay belgelerinin düzenlenmesinden, AB üyesi ülkelerin onay kuruluşları ile temasların yürütülmesinden, teknik servislerin görevlendirilmesinden ve imalatçının imalatın uygunluğu ile ilgili yükümlülüklerini yerine getirmesinin sağlanmasından sorumlu ve bunlara yetkili olan kuruluşu,
tt) Onaysız değişiklik: Kasıtlı olsun veya olmasın, etkisi motorun emisyon performansını kötüleştirmek olan, bir emisyon kontrol sistemine ait herhangi bir yazılım veya diğer mantıksal kontrol elemanları dahil olmak üzere bu tür bir emisyon kontrol sisteminin devre dışı bırakılması, ayarlanması veya değiştirilmesini,
uu) Orijinal donanım imalatçısı (OEM): Karayolu dışında kullanılan hareketli makineyi imal eden herhangi bir gerçek veya tüzel kişiyi,
üü) Partikül halindeki kirletici: Bir motor tarafından yayılan, PM veya PN cinsinden ölçülen her maddeyi,
vv) Partikül madde (PM): Sıcaklığın 325 K'yi (52°C) aşmaması için gazın temiz filtrelenmiş hava ile seyreltilmesinden sonra belirli bir filtre ortamı üzerinde toplanan, bir motor tarafından yayılan gazın içindeki her maddenin kütlesini,
yy) Partikül sayısı (PN): Bir motor tarafından yayılan ve çapı 23 nm'den büyük olan katı partikül sayısını,
zz) Piyasada bulundurma: Bir motorun veya karayolu dışında kullanılan hareketli makinenin ticari bir faaliyet yoluyla bedelli veya bedelsiz olarak dağıtım veya kullanım için piyasaya sağlanmasını,
aaa) Piyasaya arz: Bir motorun veya karayolu dışında kullanılan hareketli makinenin piyasada ilk kez bulundurulmasını,
bbb) Piyasa gözetimi ve denetimi: Piyasada bulundurulan motorların ilgili mevzuata uygun olduğunu sağlamak amacıyla yürütülen faaliyetleri ve alınan tedbirleri,
ccc) Piyasa gözetimi ve denetimi kuruluşu: Bu Yönetmelik kapsamında piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetlerini yürütmekten sorumlu kuruluşu,
ççç) Raybüs: Doğrudan kendi tekerlekleri aracılığıyla ya da dolaylı olarak diğer demiryolu araçlarının tekerlekleri aracılığıyla, kendisi için itici güç sağlamak üzere ve özellikle mal veya yolcu ya da hem mal hem yolcu taşımak için tasarlanmış ve lokomotif olmayan bir demiryolu taşıtını,
ddd) Referans güç: Motor için geçerli emisyon sınır değerlerini belirlemek için kullanılan net gücü,
eee) Rejenerasyon: Egzoz arıtma sisteminin performansı, tasarım gereği (iyileştirme anlamında) eski haline getirilirken emisyon seviyelerinin değiştiği ve bunun sürekli rejenerasyon veya seyrek (periyodik) rejenerasyon olarak sınıflandırılabileceği bir olayı,
fff) Sabit devirli çalışma: Motorun, değişen yük altında bile motor devrini korumak için operatör talebini otomatik olarak kontrol eden bir regülatör ile çalışmasını,
ggg) Sabit devirli motor: Sabit devir regülatörü işlevi kaldırılmış veya devre dışı bırakılmış motorlar hariç olmak üzere, AB tip onayı sabit devirde kullanım ile sınırlı bir motoru (bu motorlar çalıştırma veya kapatma sırasında kullanılabilecek bir rölanti devriyle sunulabilir ve motor durdurulduğunda alternatif bir devire ayarlanabilen bir regülatör ile donatılabilir),
ğğğ) Sabit makine: İlk kullanımı için tek bir yere kalıcı olarak monte edilmek üzere tasarlanan ve imal edildiği yerden ilk montaj yerine nakliyesi hariç, karayoluyla veya başka bir şekilde taşınması öngörülmeyen makineyi,
hhh) Sanal test: Bir motorun performans düzeyini göstermek için, yapılan hesaplamalar da dahil olmak üzere, fiziksel bir motor kullanımı gerektirmeden karar sürecine yardımcı olan bilgisayar simülasyonlarını,
ııı) SI motor (SI): Kıvılcım ateşleme ilkesi ile çalışan bir motoru,
iii) Sıvı yakıt: Standart ortam koşullarında (298 K, mutlak ortam basıncı 101,3 kPa) sıvı halde bulunan bir yakıtı,
jjj) Son kullanıcı: Karayolu dışında kullanılan hareketli makinelere monte edilmiş motorun işletilmesinden sorumlu olan, imalatçı, OEM, ithalatçı veya dağıtıcı dışındaki herhangi bir gerçek veya tüzel kişiyi,
kkk) Süreksiz test çevrimi: Zaman içinde saniye saniye değişen, normalize edilmiş bir dizi devir ve tork değerine sahip bir test çevrimini,
lll) Tek yakıtlı motor: İki yakıtlı motor olmayan bir motoru,
mmm) Teknik servis: Onay kuruluşu tarafından, testlerin yapılması için bir test laboratuvarı olarak veya onay kuruluşu adına ilk değerlendirmenin ve diğer testlerin veya muayenelerin yapılması için bir uygunluk değerlendirme kuruluşu olarak tayin edilmiş olan organizasyonu, kurum veya kuruluşları ya da bu işlevleri bizzat kendisi yürüttüğünde onay kuruluşunun kendisini,
nnn) Test çevrimi: Kararlı durum veya süreksiz (transiyent) çalışma koşulları altında test edilirken, her biri tanımlı bir devre ve torka sahip bir dizi test noktasını,
ooo) Yardımcı demiryolu taşıtı: Raybüs veya lokomotif olmayan, bununla sınırlı olmamak kaydıyla demiryoluna ait ray veya diğer altyapı ile ilgili bakım veya inşaat işlerini veya kaldırma işlemlerini gerçekleştirmek için özel olarak tasarlanmış bir demiryolu taşıtını,
ööö) Yardımcı motor: Doğrudan veya dolaylı olarak tahrik sağlamayan, karayolu dışında kullanılan hareketli makinelere monte edilmiş veya monte edilmesi amaçlanan bir motoru,
ppp) Yedek motor: Sadece halihazırda piyasaya arz edilmiş ve karayolu dışında kullanılan hareketli makinelere monte edilmiş bir motorun yerini almak üzere kullanılan ve motorun yenilenme tarihinde geçerli olan emisyon fazından daha düşük bir emisyon fazına uyan motoru,
ifade eder.