Koruma, Uygulama ve Denetim Büroları, Proje Büroları ile Eğitim Birimlerinin Kuruluş, İzin, Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik

(Değişik birinci fıkra:RG-28/12/2014-29219) İl özel idareleri, büyükşehir belediyeleri ve Bakanlıkça izin verilen belediyeler bünyesinde taşınmaz kültür varlıkları ile ilgili işlemler ve uygulamaları yürütmek ve denetimlerini yapmak üzere KUDEB kurulur. KUDEB kurulmamış yerlerde taşınmaz kültür varlıkları, bunların koruma alanları ve sit alanlarında 3194 sayılı İmar Kanununun 21 inci maddesi kapsamına giren ruhsata tabi olmayan tadilat ve tamiratlar koruma bölge kurulu müdürlüğünün izin ve denetiminde yapılır.

(Değişik fıkra:RG-30/03/2006-26124) KUDEB’ler il özel idarelerinde imar ile ilgili daire başkanlığı veya müdürlük, büyükşehir belediyelerinde imar daire başkanlığı ve diğer belediyelerde imar müdürlüğü bünyesinde görev yapar. (Ek cümle:RG-22/1/2011-27823) İl sınırları ile büyükşehir belediye sınırlarının müşterek olduğu büyükşehir belediyeleri bünyesinde; kültür (Mülga ibare:RG-28/12/2014-29219) (…) varlıklarının yoğunluğu göz önüne alınarak bu Yönetmelikle KUDEB’lere verilen görevleri yürütmek üzere norm kadro ilke ve esaslarına uygun olarak daire başkanlığı kurulabilir. (Ek cümle:RG-22/1/2011-27823) Bu daire başkanlığı bünyesinde tadilat ve tamirat ile restorasyon uygulamalarının incelenmesi ve denetlenmesi maksadıyla laboratuarlar ve atölyeler oluşturulabilir

(Değişik üçüncü fıkra:RG-30/03/2006-26124) Bünyelerinde KUDEB kurulmasını isteyen belediyeler, Bakanlığa müracaat ederek Kanun uyarınca talepte bulunurlar. Bakanlıkça, belediye sınırları içindeki kültür (Mülga ibare:RG-28/12/2014-29219) (…) varlıklarının yoğunluğu göz önüne alınarak belediyenin talebi değerlendirilir, uygun bulunursa izin verilir.

(Ek fıkra:RG-30/03/2006-26124) (Değişik dördüncü fıkra:RG-28/12/2014-29219) Tescilli kültür varlıkları ile sit alanlarının yoğun olduğu büyükşehir belediyeleri sınırları içinde kalan ilçe belediyelerine, bünyelerinde KUDEB'in kurulmasına ilişkin büyükşehir belediyesinin görüşü alınarak Bakanlıkça ilgili ilçe belediyesine gerekli izin verilir. KUDEB’in, büyükşehir sınırları içinde kalan ilçe belediyeleri bünyesinde kurulamaması halinde görevler, büyükşehir belediyesi bünyesinde kurulan KUDEB tarafından yürütülür.

(Ek fıkra:RG-30/03/2006-26124) (Değişik beşinci fıkra:RG-28/12/2014-29219) Belediye bünyesinde kurulan KUDEB’ler belediye ve mücavir alan sınırları içinde, il özel idaresi bünyesinde kurulan KUDEB’ler belediye ve mücavir alan sınırları dışında yetkilidir. İl ve ilçe belediyelerince KUDEB kurulmadığı veya kurulamadığı takdirde bu belediyelerin sınırları ve mücavir alanları içinde yer alan taşınmaz kültür varlıklarıyla ilgili yetkilerin kullanılması ve görevlerin yapılması, Bakanlık tarafından o ilin özel idaresine devredilebilir.

(Değişik altıncı fıkra:RG-28/12/2014-29219) İl özel idareleri, büyükşehir belediyeleri ve Bakanlıkça izin verilen belediyeler bünyesinde kurulan KUDEB’lerde mimarlık, şehir planlama, inşaat mühendisliği, sanat tarihi meslek alanlarından en az birer uzman; arkeolojik sit alanının bulunması halinde alanın özelliğine göre en az bir arkeoloğun görev alması zorunludur.

KUDEB’in faaliyete geçebilmesi için gerekli mekan ve uzman sağlandıktan sonra, ilgili idarece Bakanlığa bildirilir. KUDEB’lerde görevlendirilen uzmanlar üç ay süre ile ilgili koruma bölge kurulu müdürlüğünde staj yaparlar.

Staj bitiminden sonra KUDEB çalışmalarına fiilen başlanır. Başvurular, bu Yönetmelik hükümlerine göre KUDEB ’e yapılır.

(Değişik:RG-30/03/2006-26124)

(Değişik birinci fıkra:RG-28/12/2014-29219) KUDEB’lerde Yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen bulundurulması zorunlu meslek alanlarından uzmanların yanı sıra antropoloji, konservasyon ve restorasyon, ilgili mühendislik meslek alanlarında uzmanlaşmış kişiler görev alabilir. Uzmanların nitelikleri ve sayıları, KUDEB’in görev alanındaki taşınmaz kültür varlıklarının niteliği ve yoğunluğu göz önüne alınarak belirlenir.

Mimarlık meslek alanından gelen uzmanın taşınmaz kültür varlıklarının onarımına ilişkin çalışmalarda görev almış olması tercih edilir.

(Değişik üçüncü fıkra:RG-28/12/2014-29219) Şehir planlama meslek alanından gelen uzmanın korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına yönelik planlama çalışmalarında görev almış olması tercih edilir.

(Mülga dördüncü fıkra:RG-28/12/2014-29219)

(Değişik beşinci fıkra:RG-28/12/2014-29219) KUDEB’lerde görev alacak uzmanların üç ay süre ile ilgili koruma bölge kurulu müdürlüğünde staj yapması zorunludur. Bakanlıkta ve Vakıflar Genel Müdürlüğünde en az bir yıl görev yapmış yukarıda belirtilen uzmanlıklara sahip kişiler stajdan muaf sayılırlar.

KUDEB’lerde hizmetleri yürütmek üzere ilgili idarelerce yeterli personel ile gerekli araç ve gereç bulundurulur.

(Değişik yedinci fıkra:RG-28/12/2014-29219) 5 inci maddede adı geçen uzman personel tamamlanmadan KUDEB faaliyete geçemez. KUDEB uzmanlarının eksilmesi halinde üç ay içerisinde tamamlanmazsa yetki koruma bölge kurulu müdürlüklerine geçer. Eksik üyenin tamamlanması halinde KUDEB'in yetkisi devam eder.

KUDEB’ ler, mevzuatta belirlenen kurallar ve süreçlere uymak koşuluyla aşağıdaki görevleri yerine getirirler:

a) Taşınmaz kültür (Mülga ibare:RG-28/12/2014-29219) (…) varlıklarında yapılacak olan tadilat ve tamirat uygulamaları öncesinde yapıyı incelemek ve yapılacak onarıma ilişkin koşulların belirtildiği onarım ön izin belgesini düzenlemek,

b) (Değişik:RG-28/12/2014-29219) Taşınmaz kültür varlıkları, bunların koruma alanları ve sit alanlarında, tadilat ve tamiratların; özgün biçim ve malzemeye uygun olarak gerçekleştirilmesini denetlemek, uygun bulunanlara onarım uygunluk belgesi düzenlemek, onarımın tamamlanması sonrasında ön izin belgesini, denetleme sürecinde hazırlanmış raporları, taşınmazın onarım öncesi ve sonrasına ait fotoğrafları ve onarım uygunluk belgesi ile diğer belgelerin birer örneğini bir ay içerisinde ilgili koruma bölge kurulu müdürlüğüne iletmek,

c) Tadilat ve tamirat kapsamında başlanılan onarımlarda esaslı onarım gereğinin saptanması durumunda onarımı durdurarak konuyu belgeleriyle koruma bölge kurulu müdürlüğüne iletmek,

d) Taşınmaz kültür (Mülga ibare:RG-28/12/2014-29219) (…) varlığı parseline bitişik parsellerde ve koruma alanlarında yer alan ve yürürlükteki yasal düzenlemelere göre ruhsatı bulunan tescilsiz taşınmazlardaki tadilat ve tamirat uygulamalarına, varsa koruma amaçlı imar planı koşulları da dikkate alınarak izin vermek ve denetlemek,

e) Koruma bölge kurulları tarafından uygun görülen koruma amaçlı imar planlarının plan hükümleri çerçevesinde uygulanmasını denetlemek,

f) Koruma bölge kurulları tarafından onaylanmış rölöve, restitüsyon ve restorasyon projelerine ilişkin uygulamaları denetlemek, projesine uygun tamamlanan uygulamalar için kullanma izin belgesi düzenlemek,

g) Taşınmaz kültür (Mülga ibare:RG-28/12/2014-29219) (…) varlıkları ile bunların korunma alanlarında Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları, koruma bölge kurulu kararlarına aykırı ve ruhsatsız olarak yapılan inşaatlar ile koruma amaçlı imar planlarında, plana; sitlerde, sit şartlarına aykırı olarak inşa edilen yapılar hakkında imar mevzuatına göre gerekli işlemleri yapmak, uygulamayı durdurarak konuyu belgeleriyle koruma bölge kurulu müdürlüğüne iletmek,

h) Tescilli kültür varlıklarının mail-i inhidam olmaları halinde can ve mal güvenliğinin sağlanması için gerekli işlemleri yaparak durumu koruma bölge kurulu müdürlüğüne iletmek,

i) Maliki bulunduğu taşınmaz kültür varlığının onarımını gerçekleştiremeyecek durumda olan maliklere ilgili idarelerce yapılacak mali yardımlar ile ilgili düzenlemeleri gerçekleştirmek,

j) Maliki bulunduğu taşınmaz kültür varlığının onarımını gerçekleştiremeyecek durumda olan maliklere ilgili idarelerce yapılacak teknik eleman yardımında doğrudan görev almak ya da bu görevi üstlenenleri denetlemek,

k) (Mülga:RG-30/03/2006-26124)

l) (Değişik:RG-30/03/2006-26124) 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ile 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununa aykırı uygulamaların tespiti halinde ilgili idareye bildirimde bulunmak.

m) (Ek:RG-3/8/2012-28373) Koruma bölge kurulu müdürlükleri tarafından talep edilmesi halinde taşınmaz kültür (Mülga ibare:RG-28/12/2014-29219) (…) varlıklarına ilişkin çalışmalara katılmak.

(Değişik:RG-30/03/2006-26124)

KUDEB, 2863 sayılı Kanun ve bu Kanuna göre hazırlanarak çıkarılmış yönetmelikler, Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları ile koruma bölge kurulunun almış olduğu kararları göz önüne alarak çalışmalarını yürütür.

Tadilat ve tamiratlar için verilen izinler bir yıl geçerlidir. Bu süre içinde uygulamanın yapılmaması halinde ilgili kişi ya da kuruluş KUDEB’ e yeniden başvurmak zorundadır.

KUDEB, tescilli I. grup yapıların tadilat ve tamiratlarına izin vermeden önce koruma bölge kurulundan görüş alır. Alınan görüşe uyulması zorunludur.

Tescilli taşınmaz kültür varlıklarında tadilat ve tamirat gerektiren uygulamalarda, uygulamayı gerçekleştirecek olan kişi ya da kuruluş; mülkiyet durumu ile ilgili belge, yapının mevcut durumunun fotoğrafları ve yapacağı uygulamaya ilişkin açıklayıcı bilgiyi içeren başvurusunu KUDEB’e verir. Bu başvuru, KUDEB’ in en az iki uzmanı tarafından incelenir. Bu uzmanlardan birinin mimar olması zorunludur. İnceleme sonrasında tadilat ve tamirat öncesi durum fotoğraf gibi belgelerle tespit edilir, yapılacak uygulamaya ilişkin koşulların belirtildiği bir izin belgesi düzenlenir.

Tadilat ve tamirat uygulaması tamamlandıktan sonra, yapılan uygulamalar KUDEB uzmanlarınca incelenir. Uygulama, izin belgesi doğrultusunda tamamlanmış ise onarım uygunluk belgesi düzenlenir.

Tadilat ve tamirat kapsamında başlanılan uygulamalarda esaslı onarım gerektiğinin tespit edilmesi halinde, uygulama durdurulur ve konu belgeleriyle birlikte koruma bölge kurulu müdürlüğüne bildirilir.

Taşınmaz kültür varlığı parseline bitişik parsellerde, koruma alanları ve sit alanlarında yer alan ve yürürlükteki mevzuata göre ruhsatı bulunan tescilsiz yapılardaki tadilat ve tamiratlarda bu maddenin dördüncü fıkrası kapsamında gerçekleştirilir.

Koruma amaçlı imar planı bulunmayan sit alanlarında tadilat ve tamiratlar dışında tüm uygulamalar için koruma bölge kurulundan izin alınması zorunludur.

Koruma bölge kurulları tarafından onaylanmış rölöve, restitüsyon ve restorasyon projelerine aykırı uygulamalar KUDEB tarafından koruma bölge kurulu müdürlüğüne bildirilir. Koruma bölge kurulundan karar gelinceye kadar onarım uygulaması KUDEB tarafından durdurulur.

Koruma bölge kurulları tarafından uygun görülen koruma amaçlı imar planlarının plan hükümleri çerçevesinde uygulanması sürecinde, plan hükümlerine aykırı uygulamalar KUDEB tarafından saptanır ve uygulamalar koruma bölge kurulu tarafından karar alınıncaya kadar durdurulur. Bu konuda hazırlanan tutanak koruma bölge kurulu müdürlüğüne gönderilir.

Taşınmaz kültür varlıklarından depreme maruz kalan yapılar ile ilgili uygulamalar Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları ve konu ile ilgili diğer mevzuat hükümleri dikkate alınarak yürütülür.

(Ek fıkra:RG-3/8/2012-28373) Koruma bölge kurulu müdürlükleri tarafından talep edilmesi halinde taşınmaz kültür (Mülga ibare:RG-28/12/2014-29219) (…) varlıklarına ilişkin çalışmalara raportör olarak katılmak üzere KUDEB uzmanları görevlendirilir. Görevlendirilecek uzmanlar, KUDEB’de yürüttükleri konular ile KUDEB tarafından iletilen konulara ilişkin raportörlük yapamaz. Bu tür görevlendirmelerde KUDEB’lerden katılım sağlayan raportör sayısı, ilgili koruma bölge kurulu müdürlüğünden katılım sağlayan raportör sayısından fazla olamaz.

İl özel idareleri bünyesinde, kültür varlıklarının korunmasına yönelik rölöve, restitüsyon, restorasyon projelerini ve raporlarını hazırlayacak ve uygulayacak proje büroları kurulur.

İl özel idareleri bünyesinde kurulan proje bürolarının bağlı olacağı birim ve birim amirinin niteliği ve sorumluluğu ilgili Vali tarafından belirlenir.

(Değişik fıkra:RG-30/03/2006-26124) Proje bürolarında mimar ve inşaat mühendisi bulundurulması zorunludur.

İnşaat mühendisinin daha önce benzer işlerde hizmet vermesi tercih nedenidir.

Gereksinim duyulması halinde diğer meslek gruplarının katılımı ilgili idare tarafından sağlanır.

Proje bürolarının görevleri şunlardır:

a) İlgili idare tarafından belirlenecek programlar çerçevesinde; il özel idaresi mülkiyet ve denetiminde bulunan, maliki bulunduğu taşınmaz kültür varlığının onarımını gerçekleştirecek mali yeterliliğe sahip olmayan maliklerin mülkiyetinde bulunan ve il genel meclisince belirlenen taşınmaz kültür varlıklarının rölöve, restitüsyon ve restorasyon projelerini hazırlamak,

b) Bu süreçte özel uzmanlık gerektiren konularda üniversite ve araştırma kurumları ile işbirliği yapmak,

c) Hazırlanan projelerin, ilgili idarelerdeki izin ve onay süreçlerine katılmak ve süreçlerin tamamlanmasını takip etmek,

d) İl özel idaresi mülkiyet ve denetiminde bulunan taşınmazların koruma bölge kurullarınca onaylanan projelerinin uygulanmasını ve denetlenmesini sağlamak,

e) Taşınmaz kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi için oluşturulan taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına "Katkı Payı" kapsamında belediyelerce kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla hazırlanan projeleri değerlendirerek valiye görüş vermek.

(Mülga birinci fıkra:RG-30/03/2006-26124)

Proje büroları, 2863 sayılı Kanun ve bu Kanuna göre hazırlanarak çıkarılmış yönetmelikler, Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları ile koruma bölge kurulunun almış olduğu kararları göz önüne alarak çalışmalarını yürütür.

İl özel idareleri bünyesinde sertifikalı yapı ustalarını yetiştirecek eğitim birimleri kurulur.

Eğitim birimlerinin kuruluşunda o ilin özgün yapı sanatları göz önünde tutulur.

Yerel eğitim birimleriyle ilgili çalışmalar o ildeki Milli Eğitim Müdürlüğü ile koordinasyon sağlanarak gerçekleştirilir.

Yerel eğitim birimlerinin görevleri şunlardır:

a) Yerel yapı ustalarını yetiştirmek amacıyla eğitim programları düzenlemek,

b) Yerel yapı ustalarının eğitim programlarına katılmasını sağlamak,

c) Eğitim programını başarıyla tamamlayanları belirleyerek gerekli sertifikanın verilmesini sağlamak.

I. grup tescilli taşınmaz kültür (Mülga ibare:RG-28/12/2014-29219) (…) varlıklarının esaslı onarımlarında eğitim görmüş, sertifika sahibi ustalara öncelik verilir.

Eğitim birimlerinde tam zamanlı olarak çalışacak bir yönetici kadro bulunur. Değişik geleneksel yapı sanatları konusunda eğitim verecek olan uzmanlar gerektiğinde yarı zamanlı istihdam edilebilir.

Vakıflar Genel Müdürlüğü idare ve denetiminde olan mazbut vakıfların veya mülhak vakıfların mülkiyetindeki taşınmaz kültür varlıklarının tadilat ve tamiratları özgün biçim ve malzemeye uygun olarak Vakıflar Genel Müdürlüğünce yaptırılır.

(Değişik ikinci fıkra:RG-28/12/2014-29219) Tescilli l. grup yapıların tadilat ve tamiratlarında, Vakıflar Genel Müdürlüğü ve bağlı bölge müdürlüklerinde kültür varlıklarının onarımları konusunda uzmanlaşmış heyetler tarafından uygulamaya ilişkin koşulların belirlendiği bir ön izin belgesi düzenlenerek uygulamaya izin verilir.

Bu uygulamalar 2863 sayılı Kanun ve bu Kanuna göre hazırlanarak çıkarılmış yönetmelikler, Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları ve koruma bölge kurulunun almış olduğu kararlar çerçevesinde yürütülür.

(Değişik dördüncü fıkra:RG-28/12/2014-29219) Vakıflar Genel Müdürlüğünce tadilat ve tamirat gerektiren uygulamalarda yapılacak müdahaleler yapının mevcut durumunun fotoğrafları üzerinde belirtilerek uygulama raporu ile birlikte koruma bölge kurulu müdürlüğüne gönderilir.

(Değişik beşinci fıkra:RG-28/12/2014-29219) Tadilat ve tamirat uygulaması tamamlandıktan sonra, yapılan uygulamalar uzmanlarca yerinde incelenir, uygulama öncesi belgelerle karşılaştırılarak yapılan uygulamanın düzeyi belirlenir. Onarımın tamamlanması sonrasında; ön izin belgesi, denetleme sürecinde hazırlanmış raporlar, taşınmazın onarım öncesi ve sonrasına ait fotoğraflar ve onarım uygunluk belgesi ile diğer belgelerin birer örneği üç ay içerisinde ilgili koruma bölge kurulu müdürlüğüne iletilir.

(Değişik fıkra:RG-30/03/2006-26124) Tadilat ve tamirat kapsamında başlanılan uygulamalarda, esaslı onarım gerektiğinin tespit edilmesi halinde uygulama Vakıflar Genel Müdürlüğünce durdurulur ve konu belgeleri ile birlikte koruma bölge kurulu müdürlüğüne bildirilir.

Taşınmaz kültür varlıklarının korunması ve onarımına ilişkin olarak bu Yönetmelikte belirlenen hizmetlerin etkin bir şekilde yürütülmesi ve ortak bir program çerçevesinde hizmetlerin önceliklerinin belirlenmesi amacıyla, koruma, uygulama ve denetim büroları, proje büroları ile ilgili kurum ve kuruluşlar arasındaki eşgüdüm il özel idareleri ve belediyelerce sağlanır.

Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Bu Yönetmelik hükümlerini İçişleri Bakanı ile Kültür ve Turizm Bakanı yürütür.