Bu Yönetmelik, 23 Mayıs 1967 tarih, 872 sayılı Kanunun uygulanması ve 1475 sayılı iş Kanununun 74. maddesi uyarınca yürürlüğe konmuş olan tüzüklerin ilgili hükümlerine açıklık getirilmesi amacıyla çıkarılmıştır.
Bu Yönetmelik sanayi ve ticaretten sayılan tüm işyerlerini kapsar.
Yönetmelikte geçen:
«Makina» deyimi, bir tür enerjiyi başka bir tür enerjiye çevirerek veya insan gücü ile belirli işler yapan çeşitli kısımlardan meydana gelmiş araçları,
«Koruyucu» deyimi, makinaların transmisyon düzenlerinde, hareketli parçalarında ve operasyon noktalarında kullanılan koruma düzeni ile güvenli olmayan durumlarda kullanılacak durdurma sisteminin tümünü,
«Transmisyon düzeni» deyimi, güç aktaran milleri, volanları, kasnakları, kayışları, kaplinleri, muyluları, biyelleri, krankları, kavramaları, dişli düzenleri, zincir ve dişlisi gibi elemanları,
«Hareketli parçalar» deyimi, makina ve tezgahlarda güç aktarmayan ancak hareket eden (örneğin planyaların kalem tesblt başlıkları, besleme merdaneleri, vargel tablaları v.b. gibi) elemanları,
«Operasyon noktaları» deyimi, makina ve tezgahta, talaş kaldıran, şekillendiren, delen, ezen, kesen veya başka şekilde işlem yapan kısım ile iş alıp verirken tehlikeli olan bölgeleri,
«Durdurma düzeni» deyimi, konveyör kayışlarının yanlarında bulunan güvenlik halatları, koruyuculara kilitleri, imdat düğme ve frenleri, asansör paraşütleri gibi güvenli olmayan durumlarda sistemi durdurmayı sağlayan düzenekleri,
belirtir.
Koruyucular, operatör ile makina ve tezgahta görevli diğer personeli kaza, iş kazaları ve meslek hastalıklarına karşı koruyacak, parça sıçraması gaz, toz intişari gibi durumları da önleyecek nitelik ve biçimde olacaktır. Koruyucular, tezgahla doğrudan ilgisi olmamakla birlikte tezgah veya makina çevresinde bulunanların
da hareket eden kısımlarla temasını önleyecektir.
Koruyucuların tasarımı ve tezgah üzerinde tesbiti tezgahta çalışanları engellemeyecek, üretimi aksatmayacak ve kaliteyi bozmayacak biçimde olacaktır.
Koruyucular, amaca uygun, kullanılması kolay sağlam ve dayanıklı olacak, gerektiğinde çıkarılmadan bakımı yapılabilecek şekilde olacaktır.
Pres giyotin ve benzeri tezgahlarda, koruyucu aralığı ile operasyon noktasına olan uzaklıklar aşağıda verilmiştir.
| Koruyucu aralığı (en çok mm.) | Koruyucunun operasyon noktasından uzaklığı (mm.) |
| 6 | 0 — 30 |
| 10 | 38 — 53 |
| 13 | 53 — 78 |
| 16 | 78 — 130 |
| 20 | 130 — 155 |
| 22 | 155 — 180 |
| 32 | 180 — 206 |
Bu ölçüler esas olmakla birlikte, çalışan elini düz olarak tezgah tablası üzerinde hareket ettirdiğinde, koruyucu aralığından geçen parmak uçları operasyon noktasına ulaşamayacaktır.
Koruyucular, 4/12/1973 gün ve 7/5583 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen, 11/1/1974 ve 14765 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren «İşçi Sağlığı ve İşgüvenliği Tüzüğü» nün Beşinci kısım iki, yedi, sekiz ve dokuzuncu bölümlerinde yer alan hükümlere uyacak nitelikte olacaktır.
Her makinanın özelliğine göre operasyon noktaları uygun koruyucu içine ılınacak, varsa ilgili Türk standardına uygun olacaktır. Hareketli kısımlarda aynı şekilde korunacaktır.
Yurtiçinde yapılan makina ve tezgahların koruyucuları yapımcı firma tarafından ilgili Türk standartlarına uygun olarak yapılacaktır. Türk Standardı olmayan koruyucular için yapımcı firma Türk Standartlar Enstitüsünden uygun koruyucu standardının yapılmasını isteyecektir.
Ancak standart hazırlanıncaya kadar Türk Standartlar Enstitüsünün göstereceği esaslara uyacaktır.
Koruyucu olmayan makina ve tezgahların yapımına, satılmasına, sergilenmesine, kiralanmasına veya devredilmesine izin verilmeyecektir. Bu konuda gerekil görülen durumlarda i l ve yerel yönetimler ile güvenlik kuvvetleri yardımcı olmakla yükümlüdürler.
İthal edilmiş veya yerli yapım olup koruyucusu olmayan ve halen kullanılmakta olan makina ve tezgahlar için Çalışma Bakanlığı, ilgili Bakanlıkların görüşünü alarak «Genel Koruyucu Standartları' nın hazırlatılmasına teknik yönden katkıda bulunacak ve sözkonusu makinalara uygun koruyucuların yapılmasını ve kullanılmasını sağlayacak tedbirleri alacaktır.
Koruyucusu olmayan makina ve tezgah kullanılmayacaktır. Hiç bir işçiden bahis konusu koruma düzeni olmayan bir makina veya tezgahı kullanması istenmeyecektir.
İşçiler de koruyucuyu etkisiz duruma getirerek çalışamayacak veya böyle çalışmakta direnmeyecektir.
İşveren makina koruyucularıyla ilgili mevzuattan işçileri haberdar edecektir. İşveren aynı zamanda bu makinaların kullanılmasından doğacak tehlikelerden bu hususta önceden alınacak tedbirlerden de uygun bir şekilde işçileri haberdar edecek ve gerekiyorsa eğitecektir.
Bu Yönetmeliğin işçi Sağlığı ve İşgüvenliği ile ilgili hükümleri Çalışma Bakanlığı; Mecburi Türk Standartları kapsamına giren yapımla ilgili hükümleri Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı; ithalatla ilgili hükümleri Ticaret, Sanayi ve Teknoloji ve Gümrük ve Tekel Bakanlıkları tarafından uygulanır.
Bu Yönetmelik hükümlerini yerine getirmeyenler hakkında İş Kanununun ilgili ceza hükümleri uygulanır.
Yönetmeliğin : 9, 10, 11. ve 12 nci maddeleri yayın tarihinden sekiz ay sonra diğer maddeleri yayın tarihinde yürürlüğe girer.