Millî Savunma Bakanlığı Askerî Mahallerde Önleme Araması ve Kontrol Yönetmeliği

(1) Önleme araması; özel kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, tehlikenin veya suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla, hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde yetkili merciinin yazılı emriyle, askerî mahallerde kişilerin üstlerinde, eşyalarında, aracında, özel kâğıtlarında yapılan arama işlemidir.

(2) Makul bir sebep yokken belirli periyotlarla yenilenerek birbirini takip edecek şekilde süreklilik gösterecek ve genel arama izlenimi verecek arama kararı ve emri verilemez.

(3) Bir suç işlendiğine yönelik şüphenin ortaya çıkmasından sonra 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun uygulanması gerekeceğinden bu durumda görevli ve yetkili Cumhuriyet başsavcılığının talimatı doğrultusunda hareket edilir.

(1) İlgili birlik komutanı veya askerî kurum amirinin, tehlikenin veya suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla askerî mahal içerisinde arama yapılmasına ihtiyaç olduğunu tespit etmesi halinde; arama yapılacak askerî mahal ve arama zamanı ile önleme araması yapılmasının gerekliliği gerekçeli bir şekilde yazılı olarak yetkili mercie iletilir.

(2) Yetkili merciin uygun bulduğu müracaatlar veya yetkili merciin kendiliğinden ihtiyaç duyması halinde oluşacak talepler, önleme araması yapılmasına dair gerekçeli talep yazısı ile birlikte doğrudan yetkili hâkimliğe iletilir. Yetkili hâkim kararını en geç kırk sekiz saat içerisinde açıklar. Süresinde karar verilmediği hallerde arama talepleri reddedilmiş sayılır.

(3) Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde, birinci fıkra kapsamında kendisine iletilen talepler hakkında, yetkili merci doğrudan önleme araması emri verebilir.

(4) Birinci fıkradaki talepler, en kısa zamanda yazılı hale getirilmek üzere, sözlü olarak da yapılabilir. Yetkili merci, talebi uygun bulursa yazılı olarak arama emri verir. Yetkili merci tarafından gerek görülmesi halinde ilgili amirlerin talebi olmaksızın doğrudan arama emri verilebilir.

(5) Teşkilatında hukuk hizmetleri başkanlığı veya hukuk hizmetleri birim amirliği bulunan komutanlık veya askerî kurum amirliklerinde, bu madde kapsamındaki yetkiler, öncelikle komutan veya askerî kurum amiri tarafından kullanılır. Komutan veya askerî kurum amirinin yetki devretmesi durumunda veya komutana ulaşmanın mümkün olmadığı durumlarda bu yetki hukuk hizmetleri başkanı veya hukuk hizmetleri birim amirince kullanılır. Yetki devrine istinaden gerçekleştirilen önleme aramalarında, yetki kullanımından önce komutan veya askerî kurum amiri bilgilendirilir. Komutana ulaşılmasının mümkün olmadığı durumlarda işlem neticesinden komutan veya askerî kurum amirine en kısa sürede bilgi verilir.

(6) Arama talep yazısı, emir ve kararlarında;

a) Aramanın sebebi,

b) Aramanın konusu ve kapsamı,

c) Aramanın yapılacağı yer ve zaman,

ç) Geçerli olacağı süre,

belirtilir.

(7) Arama emirlerinde, altıncı fıkrada sayılanlara ilave olarak, yetkili hâkime ulaşılamama nedenini de kapsar şekilde gecikmesinde sakınca bulunan hallerin neler olduğuna yer verilir.

(8) Hâkim tarafından verilen kararlar aleyhine yetkili merci tarafından kanun yollarına başvurulabilir.

(1) Usulüne uygun olarak verilmiş arama kararı veya arama emri üzerine, yetkili merci; öncelikle ilgili birlik komutanlığı veya askerî kurum amirliği veya tespit edeceği arama heyeti vasıtasıyla aramayı yaptırır.

(2) Usulüne uygun olarak verilmiş arama kararı veya arama emrinin icrasına yönelik emirler derhal yerine getirilir. Bu konudaki emirlerin yazılı olarak verilmesi istenmez.

(3) Önleme araması işlemi bir tutanağa bağlanır. Tutanakta;

a) Arama kararının tarih ve sayısı, hâkim kararı yoksa verilmiş olan yazılı emrin tarih ve sayısı ile emri veren merci,

b) Aramanın yapıldığı yer, tarih ve saat,

c) Aramanın konusu,

ç) Aranan yerler ve aranılan kişilerin kimlik bilgileri, kimlik bilgisi edinilemediği takdirde eşkâl bilgileri,

d) Araçta arama yapılmışsa, aracın plaka numarası, markası; gemilerin veya küçük deniz araçlarının aranmasında borda numarası ve ismi; hava vasıtasının tanıtıcı bilgileri,

e) Aramanın sonuçları, koruma altına alınan eşyaya ilişkin belirleyici bilgiler,

f) Hakkında arama işlemi uygulanan kimsenin koruma altına alınan eşyasının mülkiyetine ilişkin görüş ve iddiaları ile ilgili hususlar,

g) Arama sonucunda bir zarar meydana gelip gelmediği,

ğ) Arama heyetinin adı, soyadı, varsa sicili ve unvanı,

h) Arama işleminin ne şekilde kayıt altına alındığı, alınmadı ise alınmama sebebi, kayıt altına alan personel veya ekibin adı, soyadı varsa sicil ve unvanı,

yer alır.

(4) Tutanak, arama işlemine katılmış olanlar ve varsa eşyası muhafaza altına alınanlar ile hazır bulunanlarca imzalanır.

(5) Aramanın sonucu, arama kararı veya emri veren merci ya da makama bir tutanakla bildirilir.

(6) Arama sonucunda herhangi bir suç veya disiplinsizlik unsuruna rastlanması ve yasal işlem başlatılması halinde tutanağın bir sureti ilgiliye verilir.

(7) Suç unsuruna rastlanmadığı durumlarda, aranan kişinin talebi hâlinde, kendisine arama kararı veya emrinin tarih ve sayısı, aramanın tarih ve saati, yeri bilgilerinin yer aldığı bir belge verilir.

(8) Arama yapıldığı esnada aramaya konu eşyanın aranması icra edilirken, bu eşyanın sorumlusu, maliki veya zilyedinin hazır bulunmaması veya bulunamaması (hazır bulunmama veya bulunamama gerekçesi tutanakta belirtilmek suretiyle) halinde arama heyetinde bulunanlar hariç olmak üzere bu kişinin görev yaptığı birimden bir kişinin aramada hazır bulundurulması temin edilir.

(1) Arama işleminin yetkili merciinin emri üzerine yapılması halinde arama emri, arama sonucunda elde edilen bilgi, belge ve bulgular onaya sunulmak üzere en geç arama işleminin bitirilmesinden itibaren yirmi dört saat içinde yetkili hâkime gönderilir. Yurt dışındaki birlikler veya kurumlar açısından bu süre elde edilen bilgi, belge ve bulguların yurt dışındaki birliğin veya kurumun Türkiye’de bağlı olduğu birliğe veya kuruma geldiği anda başlar. Yurt dışında bulunan birlikler veya kurumlar açısından yetkili onay merci, bu birliğin veya kurumun hiyerarşik olarak Türkiye’deki bağlı olduğu birlik komutanlığının veya kurumun bulunduğu yer hâkimliğidir. Seyir halindeki gemiler açısından bu süre geminin kendi üssüne veya Deniz Kuvvetleri Komutanlığı limanlarından birine yanaştığı andan itibaren başlar. Yetkili hâkimlik talebin kendisine ulaşmasından sonra en geç kırk sekiz saat içinde kararını verir. Bu süre içerisinde yetkili hâkimlik tarafından karar verilmemesi halinde arama işlemi ve sonuçları kendiliğinden ortadan kalkar.

(1) Önleme aramalarında elde edilen suç delilleri, aramayı icra eden görevliler tarafından 5271 sayılı Kanun çerçevesinde koruma altına alınır. Söz konusu deliller ile ilgili hususlarda Cumhuriyet başsavcılığının talimatı doğrultusunda hareket edilir.

(2) Önleme aramalarında elde edilen ve 31/1/2013 tarihli ve 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanununa göre bulundurulması yasak olan malzemeler hakkında bu Kanun kapsamında işlem yapılır.

(3) Aramanın konusu ve kapsamı içinde olan, ancak suç unsuru oluşturmamakla beraber askerî mahalde taşınması, bulundurulması veya buraya sokulması yasak olan her türlü eşya koruma altına alınır ve aramaya sebep teşkil eden husus sona erdiğinde askerî mahal dışına çıkartılmak üzere ilgiliye teslim edilir.

(4) Gemilerde 5271 sayılı Kanun kapsamında koruma altına alınan eşyaya ilişkin süreler geminin ana üs veya Deniz Kuvvetleri Komutanlığı limanlarından birine varışından itibaren başlar.

(5) Yurt dışında konuşlu veya görev yapan askerî birliklerde koruma altına alınan bilgi, belge ve bulgular en kısa zamanda ve uygun vasıta ile yetkili hâkimliğe gönderilmek üzere yurt dışında bulunan birliğin Türkiye’de bağlı bulunduğu birlik komutanlığına gönderilir.

(1) Önleme araması;

a) Askerî mahallerde görev yapan tüm personel ile buralarda hizmet veren sivil şahıslar tarafından görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi aşamasında, ortak hizmete tahsis edilen veya tüm personelin ve şahısların kullanımına açık alanlarda,

b) Askerî mahal sınırları içerisinde bulunan ve görevli personele tahsis edilmiş dinlenme veya konaklama yerlerindeki (orduevi, askerî gazino, kışla gazinosu, vardiya yatakhanesi, misafirhane, apart otel, konteyner ve benzeri) ortak kullanım için ayrılmış alanlarda; askerî hizmet için kullanılan ve personelin kullanımına tahsis edilen alanlarda (eğitim alanları, yemekhane, yatakhane, bakım ve onarım kademeleri, depolar, dolaplar ve benzeri),

c) Sabit veya seyyar olarak kullanılan her çeşit askerî araç ile askerî mahalde bulunan sivil araçlarda,

yapılabilir.

(2) Konut ve yerleşim yeri ile eklentilerinde, ikamet için tahsis edilmiş yerlerde ve geçici konut olarak kullanılan tesislerde bu Yönetmelik kapsamında önleme araması yapılamaz.

(1) Arama, kararda veya yazılı emirde belirtilen süre içerisinde yapılır. Her önleme araması kararı veya emri sadece bir kez arama yapma yetkisi verir.

(1) Aramanın gerçekleştirileceği yerde aramanın konusuna ilişkin gerekli emniyet tedbirleri alınır.

(2) Arama işlemi öncesinde, yapılan aramanın konusunun ne olduğu veya aramanın yapılmasına temel teşkil eden sebepleri, yetkilendirilen personelin yetkili olduğunu ispatlayan hususları içeren arama kararı ya da emri ilgililere açıklanır. İlgililerin talep etmesi halinde, arama kararı veya emri ibraz edilir.

(3) Arama kararı veya emrinin konusuna uygun olarak ihtiyaç duyulması halinde; ilgili komutanlıklardan veya valilik aracılığıyla ilgili birimlerden elektromanyetik aygıtlar ve/veya detektör köpekleri talep edilebilir.

(4) Yapılan aramalar mümkün ise uygun kayıt cihazı ile kayıt altına alınır.

(5) Bu Yönetmelik çerçevesinde önleme araması işlemleri gece de yapılabilir.

(1) Üst araması sırasında, kişinin beraberinde olan eşya da, mümkünse elektromanyetik veya sair teknik cihazlarla, değilse kaba üst aramasına tâbi tutularak uygun yöntemle yapılır. Sahipsiz eşya hakkında da aynı hüküm uygulanır. Kaba üst aramasını yapacak görevli, kontrol edilecek kişiyle aynı cinsiyetten olur.

(2) Arama sırasında rastlanan özel kâğıt ve zarflar, içinde müsadereye tâbi bir eşya bulunması ihtimali dışında açılmaz; açıksa dahi yazılı bilgiler okunamaz. Kişiye ait olmayan resmi nitelikteki belge ve kapalı zarflar gönderen veya alan birliğin teyidini almak üzere koruma altına alınır. Teyit almayı müteakip bu evraka gerekli işlem yapılır.

(1) Ortak kullanıma sunulmuş kapalı ve açık alanlar ile kapalı alanların eklentilerinde, gemi, uçak ve askerî araçlarda yapılan aramalarda mümkünse o alan sorumlusu veya eşyanın sorumlusu, maliki ya da zilyedinin bulundurulması sağlanır. Bu personel bulundurulamıyor ise hazır bulunmama veya bulunamama gerekçesi tutanakta belirtilmek suretiyle, arama heyetinde bulunan personel hariç olmak üzere; aramaya tabi tutulan personelin veya eşyanın bağlı bulunduğu birimden bir personelin aramada hazır bulundurulması sağlanır.

(1) Araç araması; kişiye en az sıkıntı verecek şekilde, araca zarar vermeden, mümkün olan en kısa sürede ve mümkün olduğu kadar başkalarının göremeyeceği tarzda yapılır.

(2) Sahibi belli olmayan veya sahibine ulaşılamayan araçların aranmasında, aracın görünen bir yerine arama yapıldığını belirten bir not bırakılır. Bu notta, arama tutanağının bir kopyasının temin edilebileceği yer belirtilir.

(1) Askerî mahallerin girişinde ve içinde kontrol için birden fazla kontrol noktası tesis edilebilir.

(2) Kontrol işlemi, bu işlem ile görevlendirilen güvenlik personeli vasıtasıyla yerine getirilir. Bu personel göreve yönelik eğitime tabi tutulur, yetkili veya görevli olduklarına dair kendilerine tanıtım kartı verilir.

(3) Askerî mahallerde kontrolle ilgili görevlendirilen personelin yetkileri şunlardır:

a) Bu Yönetmelik uyarınca bütün kontrol işlemlerini yapmak.

b) Kontrol işlemlerine riayet etmeyen kişi ve araçların askerî mahale giriş-çıkışına engel olmak.

c) Giriş-çıkış yapan kişi ve araçlarda, fiziki güvenlik veya bilgi güvenliğini ihlal edebilecek, askerî mahale sokulması ve askerî mahalden çıkarılması yasak olan malzemenin tespiti halinde, bu malzemeleri ilgililere teslim etmek üzere tutanak ile muhafaza altına almak.

(4) Bu Yönetmelik kapsamında yapılacak kontroller; şüphe hâlinde veya uygun teknik cihazların bulunmadığı yerlerde, ilgilinin rızası halinde herhangi bir emir veya karar olmasına bakılmaksızın elle yapılabilir. Elle kontrolü yapacak görevli, kontrol edilecek kişiyle aynı cinsiyetten olur. Askerî mahal giriş-çıkışında bu konu ile ilgili olarak daimi görevlendirilmiş aynı cinsiyetten personelin bulunmaması halinde, yapacağı görevin mahiyeti ve sınırları izah edilmek kaydıyla birlik veya kurumdan aynı cinsiyetten personel geçici olarak görevlendirilebilir veya kolluk kuvvetlerinden (polis, jandarma, sahil güvenlik) aynı cinsiyette personel talep edilir.

(1) Askerî mahallere giriş ve çıkışlarda, asker kişiler de dâhil olmak üzere tüm şahıslar duyarlı kapıdan geçmek zorundadır. Duyarlı kapının yokluğu durumunda kontrol; uygun teknik cihazlarla, bunların yokluğunda ise elle icra edilir. Kişilerin beraberindeki eşya ve evrak, teknik cihazlar veya güvenlik sistemlerinden geçirilir. Bu eşya içerisinde fiziki güvenlik veya bilgi güvenliğini ihlal edebilecek her türlü malzemenin tespiti halinde; izin verilenler haricindeki kişinin bu malzeme ile askerî mahale girmesine veya askerî mahalden çıkmasına izin verilmez. Bu malzemeler, ilgilisine teslim edilmek üzere girişte belge, çıkışta ise tutanak karşılığı kontrol görevlileri tarafından muhafaza altına alınır.

(2) Duyarlı kapıdan geçmesine engel oluşturacak bir rahatsızlığı veya durumu bulunan ve bunu geçerli sağlık raporuyla belgeleyenler ile duyarlı kapının ikaz verdiği kişiler; uygun teknik cihazlarla, bu cihazların yokluğunda ise elle kontrole tabi tutulur.

(3) Uygun teknik cihazlarla kontrol esnasında, bu cihazların ikazının sürmesi halinde kişiler ayrıntılı olarak elle kontrole tabi tutulur.

(4) Askerî mahale giriş veya askerî mahalden çıkış yapan araçların sürücüsünün ve araç içerisindekilerin kimlik tanımlaması yapılır; araçla giriş-çıkış müsaadesi olanlar haricindekiler araçtan indirilerek yaya geçişine yönlendirilir. Araçların dışarıdan bakıldığında içerisi görünmeyen bölümleri ile bagajları kontrol edilir. Araç kontrol sistemi vasıtasıyla aracın ayrıntılı taraması yapılır, araç kontrol sistemi bulunmayan yerlerde ise kontrol uygun cihazlar ile yapılır.

(5) Özel kanunlarla muafiyet tanınanlar ve uluslararası sözleşmeler uyarınca yetkileri tanınmış kişi ve kuruluşların temsilcilerinin üstleri elle kontrol edilemez.

(6) Mühimmat ve patlayıcı madde depoları ve tesisleri ile diğer kontrollü bölgelere giriş veya çıkış yapanların, özel kanunlardaki hükümler saklı kalmak kaydıyla görev, statü ve konumlarına bakılmaksızın tamamı uygun teknik cihazlarla, bu cihazların yokluğunda ise elle kontrole tabi tutulur.

(7) Sıralı kontrol işlemlerine tabi tutulmak istemeyen kişilerin, durum tutanakla tespit edilmek kaydıyla askerî mahale girişlerine izin verilmez. Sıralı kontrol işlemine tabi tutulmaksızın çıkış yapmak isteyen kişilerin durumları tutanak altına alınarak çıkışına müsaade edilir. Bunlardan, o askerî mahalde görevli olanlar hakkında düzenlenen tutanak en seri vasıtalarla amirine iletilir. Yetkili disiplin amirleri tarafından gerekli disiplin veya cezai işlem yapılır.

(1) Askerî mahallerde kontrol sırasında elde edilen ve suç şüphesi içeren bilgi ve bulgular hakkında 5271 sayılı Kanun ve ilgili özel kanun hükümleri çerçevesinde işlem yapılır.

(2) Konusu disiplinsizlik teşkil eden koruma altına alınan malzemeye yönelik 6413 sayılı Kanun, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile diğer özel disiplin mevzuatı hükümlerine göre işlem yapılır.

(3) Askerî mahallerden çıkışta, bilgi veya malzeme kaçırıldığının tespit edilmesi halinde; durum derhal tutanağa bağlanmak ve elde edilen bulgu koruma altına alınmak suretiyle askerî mahaldeki ilgili birimine ve yetkili adli makama bildirilir. Yetkili makamın talimatına kadar kişi bekletilir ve alınacak talimat doğrultusunda hareket edilir.

(1) Her birimde, bu Yönetmelik uyarınca yapılan aramalara ilişkin karar, yazılı emir ve diğer bilgiler gerektiğinde ibraz edilmek üzere kayıt altına alınır ve on beş yıl süre ile arşivlenir. Bu kayıtlar; adlî ve idarî soruşturmalar, ilgilinin taleplerinin karşılanması ve istatistikî çalışmalar dışında kullanılamazlar ve silinme ve muhtemel bilgi kaybı riskine karşı gerekli önlemler alınmak ve yedeklenmek suretiyle sayısal ortamda da tutulabilirler.

(2) Arşiv süresi dolan ancak adli sürece konu edilen veya adli süreci başlatan arama kararı, arama emri ve diğer belgeler adli süreç tamamlanıncaya kadar muhafaza edilir.

(3) Birinci fıkra uyarınca süresi dolan kayıtlar ile bu kayıtların sayısal ortamda saklanan yedekleri kalıcı olarak imha edilir.

(1) Uluslararası anlaşmalar, 24/2/1983 tarihli ve 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu, mülga 26/10/1963 tarihli ve 357 sayılı Askerî Hâkimler Kanununun uygulanmasına devam olunan hükümleri, 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve diğer özel kanun hükümleri saklıdır. 1/11/1983 tarihli ve 2937 sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu kapsamında Milli İstihbarat Teşkilatı mensupları hakkında bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.

(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasından doğacak tereddütleri gidermeye Millî Savunma Bakanlığı yetkilidir.

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Millî Savunma Bakanı yürütür.