Nükleer Tesislerde Yangın Güvenliği Yönetmeliği

(1) Kuruluş, tesisin tasarımının yangın güvenliği gereklerine uygun olmasından ve tesisin kurulmaya başlanmasından düzenleyici kontrolden çıkarılıncaya kadar tesiste yangın güvenliğinin sağlanması ve buna ilişkin faaliyetlerin ilgili mevzuata uygun olarak yürütülmesinden sorumludur.

(2) Kuruluş, yangın güvenliğine ilişkin alınacak teknik ve idari önlemleri tesisin türü ile yapı, sistem ve bileşenlerin güvenlik sınıflarını dikkate alarak dereceli yaklaşımla belirler, geliştirir ve uygular.

(3) Tesisin tasarımında yangın tehlike analizi çerçevesinde yangınlara ilişkin olarak korunmaya, algılamaya, söndürmeye ve yayılmanın önlenmesine yönelik sistemler bulunur.

(4) Güvenlik açısından önemli yapı ve sistemlerde yangına karşı alınan önlemler, Kurumun gözden geçirme ve değerlendirmeleri ile Kurum tarafından yetkilendirilmiş bağımsız gözetim şirketlerinin gözetimine tabidir.

(5) Kuruluş, yangın güvenliğine ilişkin olarak Kurum veya bağımsız gözetim şirketleri tarafından tespit edilen ve kendisine bildirilen bulgulara ilişkin düzeltici ve önleyici faaliyetleri belirler, Kurumun uygun görüşü doğrultusunda süresi içinde uygular.

(6) Güvenlik açısından önemli olmayan yapılarda, 27/11/2007 tarihli ve 2007/12937 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır. Bu kapsamda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı tarafından yürütülen iş ve işlemler Kurum tarafından yürütülür. Bu yapılarda yangınla ilişkili projelerin kontrolü ve uygulanmasının denetimi bağımsız gözetim şirketleri tarafından yapılır.

(7) Tesise işletme lisansı verilmeden önce, Kuruluş yangın güvenliğine ilişkin teknik ve idari önlemlerin hazır olmasını sağlar. Nükleer santrallerde ve araştırma reaktörlerinde nükleer yakıtın sahaya getirilmesinden önce, yakıtın depolanacağı yer veya yapıda bulunan yangın güvenliğine ilişkin sistemler işletmeye alınır ve yangına müdahale ekibi oluşturulur.

(8) Tesiste yangın çıkması durumunda, yangına müdahale ekipleri ve itfaiye birimleri, tesisin ana güvenlik fonksiyonları ile güvenlik sistemlerinin fonksiyonlarının sürdürülmesine öncelik vererek müdahalede bulunur.

(1) Tesisin tasarımı da dâhil olmak üzere yangın güvenliğine ilişkin önlemlerin belirlenmesinde, Kuruluş;

a) Sabit ya da geçici yanıcı maddelerin olduğu her yerde yangın çıkabileceği,

b) Bir yerde herhangi bir anda yalnızca bir yangın çıkabileceği, yangının büyümesinin bu yangın olayının bir parçası olduğu,

c) Yangının tesisin işletme durumundan bağımsız olarak başlayabileceği,

ç) Yangın ve yangından bağımsız diğer kaza başlatıcı olayların birlikte gerçekleşebileceği,

d) Dış kaynaklı yangınların tesise ulaşabileceği ve tesiste yangın başlatabileceği,

e) Önlemlerin güvenlik ve radyasyondan korunma üzerindeki olası etkileri,

gibi hususların dikkate alınmasını sağlar.

(2) Birden fazla üniteli tesisler ile aynı veya yakın sahalarda bulunan farklı tesislerin inşasında veya işletmesinde, bir yangının, işletme veya inşaat hâlinde olan diğer tesis veya üniteleri etkilemesini engellemek üzere gerekli önlemler alınır.

(1) Tesislerde yangın sırasında ana güvenlik fonksiyonlarının sürdürülebilmesine yönelik olarak, derinliğine savunma seviyelerindeki önlemlerin tasarımında yedeklilik, farklılık, fiziksel ayrılık ve güvenli arıza ilkeleri kullanılır.

(2) Tesiste gerekli ve uygulanabilir olduğu değerlendirilen yerlerde, yanmayan veya geç yanan ve ısıya dayanıklı malzemeler kullanılır.

(3) Güvenlik açısından önemli yapı, sistem ve bileşenler yangının çıkma olasılığını ve etkilerini asgari düzeyde tutacak, yangın esnasında ve sonrasında tesisin ana güvenlik fonksiyonlarının sürdürülmesini sağlayacak ve tesisin durumunun izlenmesine olanak verecek şekilde tasarımlanır ve konumlandırılır.

(4) Güvenlik açısından önemli sistem ve bileşenlerin bulunduğu yapılar yangın kompartımanlarına ayrılır. Yangın kompartımanları, içerdiği yangın yükünün tamamının yanması durumunda dahi yangın bariyerleri aşılmayacak şekilde tasarlanır, inşa edilir ve teçhiz edilir.

(5) Tasarımda yangının ortak nedenli arızalara neden olabileceği dikkate alınır. Yedekli sistemler ve güvenlik sistemleri farklı yangın kompartımanlarına yerleştirilir.

(6) Yangın kompartımanı yaklaşımının uygulanmasının mümkün olmadığının yangın tehlike analiziyle gerekçelendirildiği durumlarda, yağmurlama sistemi gibi aktif ve yangın bariyeri gibi pasif önlemler içeren yangın hücresi yaklaşımı uygulanır.

(7) Yapıların ve yerleşim planlarının tasarımında yangınla mücadelede personelin kullanacağı erişim ve kaçış yolları dikkate alınır. Bu yollar, acil durum aydınlatmaları ve havalandırmaları, yangın güvenliği ve iş güvenliği gerekleri dikkate alınarak tasarlanır.

(8) Nükleer santrallerde ve araştırma reaktörlerinde kontrol odası ve varsa acil durum kontrol odası, tesisin geri kalanından bağımsız havalandırma sistemleri olacak şekilde tasarlanır ve bu odaların yangın riski açısından yaşam koşulları en üst düzeyde tutulur.

(9) Yangın algılama ve söndürme sistemleri, öngörülen bir kaza başlatıcı olayın sonrasında çıkabilecek yangınlara karşı koruma sağlayacak yeterlilikte tasarlanır.

(1) Kuruluş, tesisin yangın güvenliğinin sağlanmasında derinliğine savunma ilkesinin yeterince uygulandığının, yangın güvenliği hedeflerine ulaşıldığının, tasarım ilkelerine uyulduğunun, yangından korunma önlemlerinin ve gerekli idari önlemlerin uygun şekilde alındığının yangın tehlike analiziyle doğrulanmasını sağlar. Yangın tehlike analizi, incelenen alanların yerleşim planlarında veya bu alanlarda bulunan sistem ve bileşenlerin tasarımında değişiklik olması durumunda gözden geçirilir ve gerekiyorsa güncellenir.

(2) Yangın tehlike analiziyle yangın kompartımanları ve yangın hücreleri, yangın bariyer ve damperleri, yangın algılama ve söndürme sistemleri ile tesiste alınacak olan yangından korunma önlemlerinin yeterliliği Kuruluş tarafından gösterilir.

(3) Yangın tehlike analizinde, deterministik bir yaklaşımla;

a) Normal işletme durumlarında çıkabilecek yangın ile bu yangının yayılımı,

b) Yangın ile yangından bağımsız bir kaza başlatıcı olayın kombinasyonu,

c) Yangından korunma sistemlerinin ortak nedenli arızası,

ç) Yangınların ve yangından korunma sistemlerinin güvenlik ve emniyet üzerindeki dolaylı etkileri,

d) Nükleer santrallerde diğer ünitelerde çıkabilecek yangınlar ile üniteler tarafından ortaklaşa kullanılan yapı, sistem ve bileşenlerdeki yangınlar,

gibi hususlar dikkate alınır.

(1) Her bir yangın kompartımanı ya da yangın hücresi, kontrol odası personelini çıkan yangının yerinden haberdar etme özelliğine sahip alarm ve yangın algılama sistemleriyle donatılır. Bu sistemler kesintisiz güç kaynakları ve yangına dayanıklı kablolarla teçhiz edilir.

(2) Yangın söndürme sistemleri bozulma veya hatalı işletim nedeniyle güvenlik açısından önemli yapı, sistem ve bileşenlerin güvenlik işlevlerini engellemeyecek şekilde tasarlanır ve konumlandırılır.

(3) Binaların dışındaki yangın hortumları ve dâhilî yangın söndürme suyu boru hatları yeterli kapsama alanı sağlayacak şekilde düzenlenir ve bu hatları besleyecek harici su kaynakları sağlanır.

(4) Yangın durumunda birikebilecek duman ve diğer gazların tahliyesi için havalandırma sistemi kurulur. Sistemin tasarımında tahliye edilecek gazlarda radyoaktif maddelerin bulunma olasılığı ile dış yangınlardan kaynaklanan duman ve gazların içeri girme olasılıkları da dikkate alınır. Havalandırma sistemleri, fiziksel ayrılık ilkesi kapsamında, yangın kompartımanları arasında duman taşınmasına neden olmayacak şekilde tasarlanır ve konumlandırılır.

(5) Yangın kompartımanı dışında konumlandırılan havalandırma sistemi bileşenlerinin, kompartımanı oluşturan yangın bariyerleriyle aynı yangın dayanımına sahip olması ya da uygun dereceli yangın damperleriyle yalıtılması sağlanır.

(6) Geçici yangın yükleri oluşturabilecek patlayıcı ve parlayıcı gaz, sıvı ya da yanıcı maddeler, yangın kompartımanları ve yangın hücrelerinden, bunların yakın çevresindeki alanlardan ya da yangın kompartımanları veya hücrelerine havalandırma sistemleriyle bağlı diğer alanlardan uzak tutulur. Bu mesafenin sağlanmasının mümkün olmadığı durumlarda bu tür maddelerin miktarlarına kısıtlama getirilir.

(7) Patlayıcı veya parlayıcı maddelerin kalıcı olarak bulunduğu ortamlar ile patlayıcı ve parlayıcı gaz birikimlerinin yanı sıra oksijen konsantrasyonunda artış olabilecek hacimlerde riskleri asgariye indirmek için;

a) Hacimlerin kısıtlanması, tetikleyici kaynakların bertaraf edilmesi, patlayıcı ve parlayıcı gazların birikmesini engelleyecek havalandırmanın sağlanması ve uygun özelliklere sahip elektrikli ekipman ve bileşenler kullanılması gibi gerekli tasarım önlemleri alınır.

b) Gerekli prosedürler geliştirilir ve uygulanır.

(8) Nükleer santrallerde ve araştırma reaktörlerinde hidrojen birikimi olabilecek bölgeler belirlenerek buralarda birikimi engelleyen sistemler kullanılır.

(1) Kuruluş, sahip olduğu yönetim sistemi kapsamında, tesiste yangın güvenliğinin sağlanması, sürdürülmesi ve izlenmesine yönelik olarak tesise özgü bir program hazırlar, onaylar, Kurumun görüşüne sunar ve Kurumun görüşlerini de dikkate alarak son hâlini verdiği programı yetkin personelden oluşan bir ekip aracılığıyla uygular. Bu program tesis işletmeye başlamadan önce uygulanabilir durumda olmalıdır.

(2) Yangın güvenliğine ilişkin programda asgari olarak;

a) Yangın güvenliğinden sorumlu personel veya birim ile yangına müdahale ekibinin görev ve sorumlulukları, görevlendirme yöntemleri ve bu personele ilişkin asgari nitelik ve nicelikler,

b) Yangınla mücadelenin organizasyon şeması,

c) Farklı yangın türlerine veya farklı işletme durumlarına özel yangınlar sırasında izlenecek, haberleşme ve müdahale akış şemalarını da içeren prosedürlere ilişkin bilgiler,

ç) Yangın olasılıklarını asgari seviyede tutmaya yönelik olarak tesisin belirli alanlarında yanıcı madde envanterini ve potansiyel tutuşma kaynaklarını kısıtlayan idari önlemleri içeren prosedürlere ilişkin bilgiler,

d) Yangından korunma sistemlerinin düzenli kontrol, test, bakım ve onarımına ilişkin bilgiler,

e) Erişim ve kaçış yollarına ilişkin bilgiler,

f) Yangınla mücadele işaretlerinin kullanımına ilişkin bilgiler,

g) Tatbikatlara ilişkin bilgiler,

ğ) Yangınla mücadele kapsamında personel eğitimine ilişkin bilgiler,

h) Dış itfaiye personeline verilecek eğitimlere ilişkin bilgiler,

bulunur.

(3) Kurum tarafından bir biçim ve içerik belirtilmediği durumlarda, yangın güvenliğine ilişkin hazırlanan programın ayrıntısı tesisin türüne ve yapıların yangın sınıflarına göre dereceli yaklaşımla Kuruluş tarafından belirlenir.

(4) Kuruluş birden fazla ünitenin bulunduğu sahalarda yangın güvenliğine ilişkin tek bir program uygular. Programda ünitelere özel prosedürler yer alabilir. Bu prosedürlerde diğer ünitelerde meydana gelebilecek olan yangınların etkisi de dikkate alınır.

(5) Yangın güvenliğine ilişkin program Kuruluş tarafından, yılda en az bir kez olmak kaydıyla düzenli aralıklarla, yangın güvenliğini etkileyen tasarım veya yerleşim planı değişiklikleri, yangına müdahale ekibinden gelen geri beslemeler gibi hususlar da dikkate alınarak gözden geçirilir, gerekiyorsa güncellenir ve ilgili saha içi yangına müdahale ekipleri ile dış itfaiye bu güncellemeler hakkında bilgilendirilir. Güncellenmiş program ayrıca Kuruma sunulur.

(6) Tesisin yangın yükleri, tasarımda yer alan algılama, söndürme ve korunma ile duman tahliye gibi sistemlerin tanıtımı, yangın kompartımanlarının kullanımını da içerecek şekilde alınan yapısal önlemler, sistemlerin güvenlik ve sismik sınıflandırılması ile esas alınan mevzuat gibi hususlar tesisin güvenlik analizi raporunun ilgili bölümlerinde yer alır.

(1) Kuruluş;

a) Organizasyon yapısı içerisinde yangına müdahale prosedürlerinin uygulanmasından, yangına müdahale ekiplerine gerekli eğitimin verilmesinden, düzenli tatbikatların gerçekleştirilmesinden ve yangın sırasında müdahale ekiplerinin yönetilmesi ve yönlendirilmesinden sorumlu, iş göremezlik durumunda yedeği de belirlenmek suretiyle bir personel görevlendirir veya yeterli sayıda personel içeren bir birim kurar. Sorumlu personelin ve birim personelinin yangın güvenliğine ilişkin programa hâkim olmaları ve yangın tehlike analizlerini anlayabilecek ve gerekli önlemleri belirleyebilecek yetkinlikte olmaları esastır.

b) Tesisin türü ve nitelikleri ile olası yangın türleri dikkate alınarak yeterli sayıda ve yetkin personelden oluşan yangına müdahale ekipleri kurar ve bu ekiplerin müdahalede ihtiyaç duyacağı ekipman ve araçları temin eder. Yangın sırasında bu ekipler Kuruluş tarafından belirlenen sorumlu personelin veya birimin yönetiminde hareket eder.

c) Yangına müdahalenin yeterli olamayacağının öngörüldüğü hâller için dış itfaiye birimleriyle işbirliği yapar, dış itfaiyenin müdahale kapasitesinin geliştirilmesi için gerekli kaynakları sağlar, personelini tesise özel durumlar için eğitir ve düzenlenecek tatbikatlara katılımlarını sağlar. Dış itfaiye ekipleri saha sınırları içerisinde Kuruluşun yangın güvenliğinden sorumlu personelinin veya biriminin yönlendirmeleri doğrultusunda hareket eder.

ç) Nükleer santrallerde, yangına müdahale ekibi olarak, yangınlara her an müdahale edebilecek, tesisin türü ve niteliklerine göre belirlenmiş yeterli sayıda personel, itfaiye aracı ve ekipmanla donatılmış bir saha içi itfaiyesi kurar. Saha içi itfaiyesi tatil günleri de dâhil olmak üzere ilgili mevzuat uyarınca, 24 saat esasına göre kesintisiz olarak göreve hazır bulunur. Saha içi itfaiyesi personeline görev tanımları haricinde ek iş verilemez.

(1) Kuruluş, yangın güvenliğine ilişkin programda yer alan eğitimlerin zamanında gerçekleştirilmesini sağlar.

(2) Bu eğitimler kapsamında Kuruluş;

a) Tüm tesis personeline; yangın sırasında izlenecek genel prosedür, bir yangın saptanması durumunda yapılması gerekenler, personel tahliye yolları ve yangına müdahale ekiplerine ait erişim yolları,

b) Yangına müdahale ekiplerine; tesis güvenliği ve emniyetine ilişkin genel bilgilendirme, yangınla mücadele teknikleri, erişim ve kaçış yolları, olası tehlikeler, yangın başlatıcı olaylar ve müdahale senaryoları,

c) Dış itfaiye ekiplerine; yangın güvenliğine ilişkin program, yangın başlatıcı olaylar ve müdahale senaryoları, tesise özel durumlar ve diğer endüstriyel tesislerde gerçekleşebilecek yangınlardan farkları,

hakkında eğitim verilmesini sağlar.

(3) Kuruluş tesisin türü ve nitelikleri çerçevesinde alınan önlemlerin ve prosedürlerin etkinliğini ve uygunluğunu yılda en az bir kez olmak kaydıyla gerçekleştireceği periyodik yangın tatbikatları aracılığıyla test eder, bulguları değerlendirir ve gerekiyorsa yangın güvenliğine ilişkin programı günceller. Yapılan güncellemeler hakkında ilgili personel ve dış itfaiye birimleri bilgilendirilir.

(4) Nükleer santrallerde ve araştırma reaktörlerinde ilk yangın tatbikatı ilk yakıt yüklemeden önce gerçekleştirilir.

(1) Kuruluşun yangın güvenliğine ilişkin faaliyetleri Kurumun denetimine tabidir. Denetime ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.

(2) İlgili mevzuat veya yetki koşullarına, Kurum kararlarına ve talimatlarına aykırı hareket edildiğinin tespit edilmesi hâlinde idari yaptırım uygulanır. İdari yaptırımlara ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.

(1) Tesislerde yangın güvenliğinin sağlanmasına ilişkin, bu Yönetmeliğin uygulanmasında öngörülmeyen durumların oluşması hâlinde tesisin türü ve nitelikleri dikkate alınarak yangın güvenliğine ilişkin Kurumun yapacağı değerlendirmeler sonucunda verilecek karar esas alınır.

(2) Bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasında öncelikle bu Yönetmelik hükümlerini karşılayan Türk standartları, Türk standartlarının yeterli olmadığı konularda Kuruluşun gerekçeli başvurusu ve Kurumun uygun görüşüyle diğer standartlar kullanılabilir.

(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce yetkilendirilmiş veya yetkilendirilmek üzere Kuruma başvuruda bulunulmuş olan tesislerde Kuruluş, bir takvim çerçevesinde bu Yönetmelik hükümlerine uyumu sağlayacak olan eylem planını Yönetmeliğin yayımından itibaren altı ay içerisinde Kuruma sunar ve Kurumun uygun görüşü sonrasında uygular. Kuruluş tarafından gerekçelendirilmesi ve gerekçenin Kurum tarafından uygun bulunması hâlinde bu süre bir yıla kadar uzatılabilir.

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Nükleer Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.