Birinci Bölüm
(1) Bu Yönetmeliğin amacı; ilgili kanunların verdiği yetkiye istinaden su kaynaklarının diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca tahsisi, kiralanması, ruhsatlandırılması gibi işlemlerde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün görüşünün alınmasına ilişkin usul ve esaslar ile münhasıran Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılacak su tahsislerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
(1) Bu Yönetmelik, denizler hariç olmak üzere genel sularda Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılacak su tahsisleri ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca ilgili kanunların verdiği yetkiye dayanarak su kaynaklarının tahsisi, kiralanması, ruhsatlandırılması gibi işlemlerde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün görüşünün alınmasına ilişkin usul ve esasları kapsar.
(1) Bu Yönetmelik, 18/12/1953 tarihli ve 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında Kanunun ek 7 nci ve geçici 13 üncü maddeleri ile 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 121 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Alıcı ortam: Kullanılan suyun bırakıldığı yakın ya da uzak çevreyi,
b) Bilimsel Değerlendirme Komisyonu Raporu: 1/12/2004 tarihli ve 25657 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Doğal Mineralli Sular Hakkında Yönetmelikte tanımlanan komisyonca hazırlanan raporu,
c) Çatı suları: Yağış sonucu her türlü yapının çatısından akan suları,
ç) Çeşme: Kamunun yararlanabileceği yerlerde yapılmış ve herkesin kullanımında olan su akarlarını ya da akarlı su depolarını,
d) Çevresel su ihtiyacı: Suya bağımlı karasal ve sucul ekosistemlerin devamlılığını sağlamak için gereken asgari su miktarı ve kalitesini,
e) Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler: 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ile belirlenen ve diğer kanunlarda Devletin hüküm ve tasarrufu altında sayılan yerleri,
f) Doğal mineralli su: 3/6/2007 tarihli ve 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanununda belirtilen suları,
g) DSİ: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünü,
ğ) Emniyetli su: Miktar ve kalite açısından uygun olan suyu,
h) Faaliyetten sorumlu kurum/kuruluş: Su kullanacak olan gerçek ya da tüzel kişiye ruhsat verecek olan ve faaliyetinden birinci derece sorumlu resmî kurum veya kuruluşu,
ı) Genel sular: Nitelikleri itibarıyla kimsenin mülkiyetinde olmayan, üzerlerinde özel mülkiyet tesis edilemeyen, toplumun yararlanmasına ve kullanmasına bırakılmış, Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden çıkan sular ile tapulu yerlerden çıkmakla birlikte çıkan suyun, taşınmazın sınırlarını aşacak veya çıkar çıkmaz dere halini alacak kadar çok olması halinde taşınmazın ve malikinin ihtiyacını aşan kısmını,
i) Havza planı: Havza su potansiyeli ve kalitesi, toprak kaynakları, su kullanımları ve ihtiyaçlarının etüt edilmesi, belirlenen potansiyelin değerlendirilme öncelikleri ile olabilecek su ihtiyacının tespiti, ihtiyacın karşılanma yöntemleri ile proje formülasyonları ve bunların teknik, ekonomik ve çevresel yapılabilirliğinin incelenmesini içeren planları,
j) Kadim hak: Öncesi bilinmeyecek kadar uzun süre kullanımdan kaynaklanan hakkı,
k) Kaynak suyu: Jeolojik birimlerin içinde doğal olarak oluşan ve yeryüzüne kendiliğinden çıkan suyu,
l) OSB: Organize Sanayi Bölgelerini,
m) Özel sular: Tapulu taşınmazdan kendiliğinden çıkan ve sadece o taşınmazın ve malikinin kişisel ihtiyacını karşılamaya yeterli olan suyu,
n) Su rejimi: Suyun yıllık, aylık ve günlük değişimlerini,
o) Su tahsisi: Miktarı ve kalitesi belirli sudan, bir ya da birden fazla gerçek ya da tüzel kişiye belirli bir amaç için, belirli miktarda ve belirli süre ile su kullanım izni verilmesini,
ö) Ticari su: Satış amacı ile ambalajlanarak piyasaya arz edilen suları,
p) Yağmur suyu birikintileri: Arazi topoğrafyasına göre yağışlar sonucu oluşan ve kısa zaman sonra kaybolan su birikintilerini,
r) Yeraltı suyu: Yeraltında doygun bölgede bulunan durgun veya hareket halindeki suları,
s) Yüzey suyu: Doğal ve düzenlenmiş tabii göller ve sulak alanlar ile baraj ve gölet gibi biriktirme yapıları rezervuarındaki sular, akarsular, sulama ve drenaj kanallarındaki akan ya da durağan halde bulunan suları,
ifade eder.
İkinci Bölüm
(1) Su tahsislerinde temel ilkeler şunlardır:
a) Su kaynaklarının kalite ve miktarının korunması, geliştirilmesi, iyileştirilmesi esastır.
b) Su, kullanım önceliklerine uygun olarak tahsis edilir.
c) Tahsis edilen suların kullanılmasında, suyun kirletilmemesi, su kalitesini olumsuz yönde değiştirecek etkenlerin kaynağında yok edilmesi esastır.
ç) Tahsis edilen suların korunması ve verimli kullanımının sağlanması amacıyla, faaliyetten sorumlu kurum ve kuruluşlar, kendi mevzuatlarından kaynaklanan yetkileri kapsamında faaliyeti izler. Tahsis amacı dışında veya tahsis edilen miktarın üzerinde su kullanımının tespiti halinde DSİ’ye bildirilir.
d) Yeraltı suyu işletme sahalarında, içme ve kullanma amaçlı yeraltı su kullanımları ile yeraltı suyuna doğrudan bağımlı kullanımlar hariç öncelikli olarak yüzey sularının değerlendirilmesi esastır.
e) Su potansiyeli öncelikle havzası içerisinde kullanım önceliklerine göre değerlendirilir.
f) Tahsis işlemlerinde su kaynaklarının korunması, geliştirilmesi ve kullanılmasını ilgilendiren her türlü iş ve işlemlerde, havza planları da dikkate alınır.
g) Tahsis izni verilen miktardan daha fazla ve amacın dışında su kullanılamaz, üçüncü şahıslara devredilemez, kiralanamaz ve satılamaz.
ğ) Su kaynağındaki su hakları ve mevcut ve mutasavver projeler ile memba ve mansabındaki su kullanımları dikkate alınarak, talep edilen noktada suyun yeterli olması durumunda, su kullanım önceliklerine göre bir veya birden çok amaç için su kullanımına izin verilebilir.
h) Su tahsisi, emniyetli su miktarını aşmayacak şekilde düzenlenir.
ı) Yıllara göre artış gösteren tahsis taleplerinde, tahsisler yıllık ihtiyaçlara göre düzenlenir.
i) Su kaynağındaki su hakları ve mevcut ve mutasavver projeler ile memba ve mansabındaki su kullanımları dikkate alınarak, talep edilen noktada suyun yeterli olması durumunda, yıl içerisinde belirlenen sürelerde geçici su tahsisi yapılabilir.
j) Sulak alanların ve su ürünleri yetiştiriciliği alanlarının korunması esastır.
k) Tahsis edilen sular, kullanımdan sonra kullanıcı tarafından alıcı ortam koşulları bakımından ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınarak deşarj edilir.
l) Havzanın özelliğine ve olabilecek gelişmesine bağlı olarak önceden öngörülemeyen, ancak özel ve tüzel kişilerden gelen sulama maksatlı su kullanım taleplerinde, kullanım önceliği de dikkate alınarak, HES tesisi yeri yıllık ortalama akımın tesisin fizibilitesini etkilemeyecek oranına (%2’sine) kadar su kullanım talepleri, DSİ tarafından uygun görülmesi halinde karşılanabilir.
m) Tahsis edilen suyun iletiminde ve kullanımında tasarruf kriterleri azami şekilde göz önünde bulundurulur.
(1) Suyun rejimi, miktarı ve kullanım öncelikleri dikkate alınarak aşağıda belirtilen hallerde sular tahsise konu edilemez:
a) Çeşme suları ile içme ve kullanma suyunu karşılayacak miktar hariç kadimden beri kullanılan sular.
b) Çatılardan akan yağmur suları ya da yağmur suyu birikintileri.
c) İçme ve kullanma amaçlı tahsis edilmiş sulardan ayrıca ticari amaçlı olarak su tahsisi.
ç) Özel sular.
d) Önceden öngörülemeyen su haklarının korunması için içme ve kullanma suları dışında hidrolojik açıdan zamanın %80’inde 0,5 l/s altında bulunan sular.
e) Çevresel su ihtiyacının altında kalması durumunda kaynak suları.
(2) Kamu kurum ve kuruluşları tarafından geliştirilen ve işletmede olan sulama projeleri kapsamında sulanan alanlar içinde sulama amaçlı olarak ayrıca su tahsisi yapılmaz.
(1) Suyun miktarı, kalitesi, havzanın özelliği, zorunlu ihtiyaçlar ve şartlar başka türlü bir çözüm yolu gerektirmedikçe, su kaynaklarının kullanım amaçlarında aşağıdaki öncelik sırası uygulanır:
a) İçme ve kullanma suyu ihtiyacı.
b) Çevresel su ihtiyacı.
c) Tarımsal sulama ve su ürünleri yetiştiriciliği.
ç) Enerji üretimi ve sınai su ihtiyaçları.
d) Ticari, turizm, rekreasyon, madencilik, taşıma, ulaşım ile sair su ihtiyaçları.
(2) Su kaynağının yeterli olması halinde, havza planları çerçevesinde kaynağın birden fazla amaçla kullanımına öncelik sırası gözetilerek izin verilebilir.
Üçüncü Bölüm
(1) Gerçek veya tüzel kişiler; bu Yönetmelik kapsamındaki kaynak, akarsu, yeraltı suyu, baraj, göl ve gölet gibi su kaynaklarından 7 nci maddede belirtilen amaçlar için 9 uncu maddede belirtilen başvuru usulleri ile DSİ’ye müracaat ederek su tahsis talebinde bulunabilirler.
(1) Yeraltı suyu kullanımına yönelik tahsis başvuruları, 16/12/1960 tarihli ve 167 sayılı Yeraltısuları Hakkında Kanun, 20/7/1961 tarihli ve 5/1465 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe konulan Yeraltısuları Tüzüğü ve 23/6/1972 tarihli ve 14224 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan DSİ Yeraltısuları Teknik Yönetmeliği hükümlerine göre yapılır.
(2) Yüzey suyu kullanımına yönelik tahsis başvuruları, su potansiyeli DSİ projeleri ile belirlenemiyor ise DSİ kriterlerine göre su potansiyeline ilişkin rapor eklenmek suretiyle aşağıdaki şekilde yapılır:
a) İçme ve kullanma amaçlı su talepleri; büyükşehirlerde büyükşehir belediye başkanlıkları, büyükşehir olmayan illerde belediye başkanlıkları, köylerin ve belediye sınırları dışında bulunan askeri garnizonların içme ve kullanma suyu talepleri ise il özel idareleri tarafından Ek-1’e göre yapılır.
b) Tarımsal sulama amaçlı su kullanım taleplerinden; sulama kooperatifleri, bireysel sulama ve ticari kuruluşların tarımsal sulama amaçlı talepleri tarım ve orman il/ilçe müdürlükleri aracılığıyla, belediyelerin ve il özel idarelerinin geliştirdiği projeye dayalı sulama talepleri ise il özel idareleri ve belediyeler aracılığı ile Ek-2’ye göre yapılır.
c) Su ürünleri yetiştiriciliği amaçlı su kullanım talepleri; tarım ve orman il müdürlükleri aracılığı ile Ek-3’e göre yapılır.
ç) Termik enerji santralleri, endüstriyel ve madencilik tesisleri için su kullanım talepleri; onaylanmış ya da onay süreci devam eden çevresel etki değerlendirme raporunda veya proje tanıtım dosyasında, tesisin kullanacağı su miktarını ve kullanılan suyun ne şekilde deşarj edileceğini belirten bölümün başvuru dosyasına eklenmesi suretiyle Ek-4’e göre yapılır.
d) Ticari amaçlı su kullanım talepleri, büyükşehirlerde büyükşehir belediyeleri su ve kanalizasyon idareleri, diğer şehirlerde ise il özel idareleri tarafından Ek-5’e göre yapılır.
e) Doğal mineralli suların su kaynaklarının kiralanması ile ilgili talepleri, büyükşehirlerde valiliklerin yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları ya da talep sahibi tarafından, büyükşehir belediyesi bulunmayan yerlerde ise il özel idareleri tarafından ya da talep sahibi tarafından yapılır. Doğal mineralli suların su kaynaklarının kiralanması ile ilgili taleplere ilişkin esaslar şunlardır:
1) Doğal mineralli su kaynağının alanıyla ilgili daha önceden alınmış arama iznine ilişkin DSİ görüşü eklenir.
2) Her kaynak için Bilimsel Değerlendirme Komisyonu Raporu sunulur. Bilimsel Değerlendirme Kurulu Raporunda kaynağın kot ve koordinat bilgileri ED-50 (60) koordinat sistemine göre belirtilir ve 1/25.000’lik haritada gösterilir.
3) Kaynaktan talep edilen su miktarı belli ise, talepler Ek-6’ya göre yapılır.
f) Diğer su kullanımlarına ilişkin talepler, hangi kurum ya da kuruluş tarafından izin verilmesini ve denetlenmesini gerektiriyor ise ilgili kurum veya kuruluş tarafından Ek-7’ye göre yapılır.
(1) Su tahsis talepleri aşağıdaki usullere göre değerlendirilir:
a) 9 uncu maddede belirtilen şartlara uygun olan ve suya bağlı yapılacak faaliyete izin veren ve faaliyetlerden sorumlu kurum ya da kuruluşlar tarafından gönderilen talepler değerlendirmeye alınır.
b) Suyun miktarı ve kalitesi esas alınarak kullanım önceliklerine göre tahsis yapılır ya da tahsis yapılması için ilgili kurum/kuruluşa görüş verilir.
c) Talep edilen su, öncelikli kullanımlar dikkate alınarak mevcut ve mutasavver projeler açısından değerlendirilir.
ç) Suyun etkin ve verimli kullanılabilmesi için, yıllara göre su ihtiyaçları dikkate alınarak tahsis yapılabilir.
d) Göl, gölet, baraj, regülatör ve benzeri yapıların akarsuyunu etkileyen alanlardan yapılan talepler, proje verileri ve beslenim koşulları göz önünde bulundurularak değerlendirilir.
e) Tarımsal amaçlı bireysel su kullanım talepleri, bir yıllık bitki ve çok yıllık bitki talebine göre değerlendirilir.
f) OSB alanı içerisinde bulunan tesislere OSB’ye tahsis edilen suyun dışında ayrıca münferit su tahsisi yapılmaz.
g) Sulama suyu taleplerinde, çok yıllık bitkiler için uzun süreli ve tek yıllık bitkiler için ise mevsimlik su potansiyeli dikkate alınır.
ğ) Bireysel sulama suyu taleplerinde başvuru önceliğine göre kaynağa en yakın taşınmazların su ihtiyacının karşılanması dikkate alınır.
h) Hayvan yetiştiriciliği amacıyla kullanılan sular tarımsal faaliyet kapsamında değerlendirilir.
ı) Yapılan inceleme sonucunda, talebin amacına uygun olmadığının tespiti halinde talep reddedilir.
(1) Su tahsis süresi, mevcut ve mutasavver projeler açısından değerlendirilerek DSİ tarafından tespit edilir.
Dördüncü Bölüm
(1) Tahsis, faaliyete izin veren kurum ya da kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişilerce aşağıdaki işlemlerin yapılması durumunda geçerli olur.
a) DSİ tesislerinden tahsis edilen sular için belirlenen koşullara göre imzalanan protokolün yürürlüğe girdiği tarihte geçerlilik kazanır.
b) DSİ tesisleri dışından DSİ tarafından yapılan su tahsislerinde su kullanıcısının DSİ görüşüne göre belirlenen koşullara uygun kullanacağını ek-8’deki taahhütnameyi imzalayarak DSİ’ye sunmasından sonra geçerlilik kazanır.
c) İçme ve kullanma amaçlı sular için, büyükşehir belediyelerine, belediyelere ve il özel idarelerine su tahsisinin uygunluğuna ilişkin DSİ tarafından verilen görüşten sonra geçerlilik kazanır.
ç) Tarım ve orman il müdürlükleri tarafından su ürünleri yetiştiriciliği tesisinin projesinin onaylanmasını müteakip su kira sözleşmesinin imzalandığına ilişkin yazının DSİ’ye bildirilmesi ile birlikte (a) veya (b) bendinde belirtilen protokol/taahhütnamenin imzalanmasından sonra geçerlilik kazanır.
d) Ticari amaçlı su kiralanması, DSİ görüşüne uygun olarak büyükşehir belediyeleri ya da il özel idarelerinin kendi görevlerinden kaynaklı olarak işlemi sonuçlandırdığına ilişkin protokol/sözleşmenin DSİ’ye ulaşmasından ve görüş yazısında belirtilen özel hükümlerin bulunması durumunda, bu özel hükümlere ilişkin olarak ayrıca firma ile DSİ arasında protokol yapılmasından sonra geçerlilik kazanır.
(1) DSİ tarafından yapılan su tahsislerinin, tahsis şartlarına uygun olarak kullanılıp kullanılmadığının denetimleri DSİ’ce yapılır. Yapılan denetimlerde protokolde veya taahhütnamede belirtilen hususlara aykırı hareket edildiğinin tespiti halinde, su tahsisi yapılan gerçek veya tüzel kişilere gerekli ihtarda bulunulur. İhtarın yapıldığı tarihten itibaren aykırılık su tahsisi yapılan gerçek ve tüzel kişi tarafından ivedilikle giderilir. Aksi takdirde 14 üncü maddenin ilgili hükmü uygulanır.
(1) Su tahsisi süresinin tamamlanması ve yenileme talebinde bulunulmaması halinde su tahsisi kendiliğinden sona erer.
(2) Tahsis şartlarında belirtilen hususlara aykırılığın tespiti üzerine, DSİ’ce verilen süre içerisinde aykırılığın giderilmemesi durumlarında su tahsisi DSİ tarafından iptal edilir.
(3) Su tahsis edilmesinden sonra içme ve kullanma suyu ihtiyacının ortaya çıkması ve teknik, ekonomik ve çevresel açıdan alternatif su kaynağının bulunmaması veya su kaynağına zarar verecek herhangi bir durumun ortaya çıkması halinde, su tahsisi tamamen ya da kısmen iptal edilebilir.
(4) Su tahsisinin geçerli olduğu tarihten itibaren bir yıl, ağır kaza, ağır hastalık ve tutukluluk halleri ile yangın, deprem, su basması gibi mücbir sebep halleri söz konusu olduğu durumda en çok iki yıl süre ile suyun kullanılmaması durumunda tahsis iptal edilir. Tahsis edilen suyun bir miktarının su tahsisinin geçerli olduğu tarihten itibaren bir yıl içinde hiç kullanılmaması veya suyun kullanılmasına yönelik projeye başlanılmaması, projeye başlanılmakla birlikte planlanan sürede projenin tamamlanmaması halinde, kullanılmayan miktar 7 nci madde şartlarına uyularak üçüncü bir kişiye tahsis edilebilir.
(5) Su tahsisinde değişiklik ve yenileme talepleri aşağıdaki usullere göre değerlendirilir:
a) Su kaynağının miktarında bir değişim yok ise, tahsis süresi bitmeden en az üç ay öncesinden aynı koşullarda su kullanım talebi yenilemesinde bulunulabilir.
b) Su ihtiyacının azalması durumunda, tahsis edilen su miktarının azaltılması için dilekçe ile başvurulabilir.
c) Su ihtiyacının artışı halinde başvuru, 9 uncu maddede belirtilen esaslara göre yapılır.
(1) Bu Yönetmelikte belirtilen hükümlere göre; DSİ tarafından tahsis edilmemiş veya ilgili kanunların verdiği yetkiye istinaden su kaynaklarının diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca tahsisi, kiralanması, ruhsatlandırılması gibi işlemlerde DSİ görüşü alınmamış suların kullanılması halinde, bu suların kullanılmasına ilişkin müdahalenin önlenmesine dair gerekli tedbirler DSİ tarafından alınır.
(2) Birinci fıkradaki izinsiz ve ruhsatsız kullanım sebebiyle oluşabilecek her türlü zarardan, bu suları kullanan ve kullandıranlar müteselsilen sorumludur.
(1) Çeşitli sebeplerle tahsis edilen suyun kaynaktan hiç veya yeterli miktarda alınamaması hali ile suyun kalitesinin uygun olmamasından kaynaklanabilecek bütün risk ve sorumluluk tahsis yapılan gerçek veya tüzel kişiye aittir. Tahsis yapılan gerçek veya tüzel kişinin yatırım öncesi bu konuları incelediği ve projesini buna göre geliştirdiği kabul edilir. Bu konuda DSİ’den herhangi bir hak ve tazminat talebinde bulunulamaz.
(2) Su tahsisi yapılacak su kaynağının bulunduğu yer ile ilgili diğer kurum ve kuruluşlardan alınması gereken izinler tahsis talebinde bulunan tarafından alınır. Bu izinler alınmadan yapılacak tüm faaliyetlerden kaynaklanacak sorumluluk tahsis yapılana aittir.
(3) DSİ tarafından yapılan su tahsisleriyle ilgili olarak yapılan denetimlerde, protokolde veya taahhütnamede belirtilen hususlara aykırı hareket edilmesi nedeniyle üçüncü kişilerin zarara uğraması halinde, oluşan zararlardan su tahsisi yapılan gerçek ve tüzel kişiler sorumludur.
Beşinci Bölüm
(1) Su tahsisleri ile ilgili olarak her türlü malî yükümlülükler ve diğer giderler, tahsis talep eden tarafından ödenir.
(1) Tahsis, kiralama, ruhsatlandırma gibi işlemlerde diğer kamu kurum ve kuruluşlarının ilgili kanunlardan kaynaklanan yetki ve görevleri saklıdır.
(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılmış su tahsisleri mevcut hukuki durumlarını korumaya devam eder.
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Devlet Su İşleri Genel Müdürü yürütür.
Ekleri için tıklayınız.