Tahıl Tohumu Sertifikasyonu ve Pazarlaması Yönetmeliği

Amaç

(1) Bu Yönetmeliğin amacı; tahıl türlerine ait tohumlukların kaliteli ve standartlara uygun şekilde üretilmesinin ve pazarlanmasının sağlanmasıdır.

Madde 2

Kapsam

(1) Bu Yönetmelik; tahıl türlerine ait tohumlukların sertifikasyon sistemi dâhilinde gerçek ve tüzel kişiler tarafından üretilmesine ve pazarlanmasına ilişkin usul ve esasları kapsar.

Madde 3

Dayanak

(1) Bu Yönetmelik; 31/10/2006 tarihli ve 5553 sayılı Tohumculuk Kanunun 6 ncı maddesine, 8/1/2004 tarihli ve 5042 sayılı Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanunun 11 inci maddesine, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunun 15 inci ve 17 nci maddelerine, 21/12/1967 tarihli ve 969 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanununa ve 18/3/2010 tarihli ve 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanununa dayanılarak hazırlanmıştır.

Madde 4

Tanımlar

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Araştırma kuruluşu: Bitki çeşitlerinin ıslahı veya bulunması ve geliştirilmesi ile ilgili faaliyet gösteren, nitelikleri ve çalışma usul ve esasları Bakanlıkça belirlenen kamu kurum ve kuruluşlarını veya özel kuruluşları,

b) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,

c) Bakiye tohumluk: Sertifikalandırılan ve bir yıl içinde ticarete arz edilemeyen sertifikalı tohumluğu,

ç) Başvuru kuruluşu: Üretimin yapıldığı ildeki Bakanlık il müdürlüğü veya Bakanlık tarafından tohumluk üretim beyannamesi kabulü, tarla kontrolleri ve numune alma için yetkilendirilen kuruluşları,

d) Çeşit: Bir veya birden fazla genotipin birleşmesinden ortaya çıkan ve kendine has özelliklerle tanımlanan, sözü edilen özelliklerden en az biriyle diğer herhangi bir bitki grubundan ayrılan değişmeksizin çoğaltılmaya uygunluğu bakımından bir bütün olan genetik yapıyı,

e) Çeşit özellik belgesi: Çeşidin veya ebeveyn hatlarının tescil edildiği ülkenin resmî tescil kuruluşundan alınmış, morfolojik, fizyolojik ve teknolojik karakterleri içeren asıl belgeyi,

f) Çeşit safiyeti: Resmî olarak tanımlanan çeşidi temsil eden bitki veya tohumların, o çeşide ait bitki veya bitki grubu içerisindeki oranını,

g) Çeşit sahibi: Çeşidin ıslahçısı veya ülkemizde kayıt listelerinde adı yer alan gerçek veya tüzel kişileri,

ğ) Ebeveyn: Hibrit tohumlukların elde edilmesinde kullanılan ana ve baba hatları,

h) Elit tohumluk: Islahçı materyalinden veya kendisinden elde edilen orijinal tohumluğun başlangıcı ve diğer sınıftaki tohumlukların kaynağı olan ve bu Yönetmelikte belirlenen standartları sağlayan tohumluğu,

ı) Farklılık, yeknesaklık, durulmuşluk testleri (FYD): Çeşidin, morfolojik ve fizyolojik karakterlerin tespit edilerek teknik soru anketinde belirtilen özelliklerin doğrulanmasına ve mevcut çeşitlerden farklı, yeknesak ve durulmuş olup olmadığının belirlenmesine dair gözlem veya testleri,

i) Fatura: 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 229 uncu maddesinde tanımlanan, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikayı,

j) GDO analizi: Bir ürünün veya organizmanın genetiği değiştirilmiş organizma (GDO) içerip içermediğini tespit etmek için yapılan bilimsel testleri ve incelemeleri,

k) Genel Müdürlük: Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğünü,

l) Ham tohumluk: Tohumluk olarak çoğaltımı yapılan ve nihai olarak sertifikalandırılmamış tohumluğu,

m) Ham tohumluk sertifikası: Ham tohumluklar için düzenlenen belgeyi,

n) Hibrit: İki veya daha fazla ebeveyn hattın kontrollü bir şekilde melezlenmesi sonucunda her yıl yeniden üretilen ilk nesil ve melez bitkilerin oluşturduğu grubu,

o) Islahçı: Bir çeşidi ıslah eden ya da bulan ve geliştiren gerçek veya tüzel kişileri,

ö) Islahçı materyali: Elit veya orijinal tohumluk üretiminin başlangıcını oluşturan materyali,

p) ISTA: Uluslararası Tohum Test Birliğini,

r) İzolasyon mesafesi: Tohumluk üretim alanlarında, birbirini tozlayıp dölleyebilecek cins, tür ve çeşitlerin üretimleri arasında bulunması gereken, tozlanmayı veya mekanik karışmayı engelleyecek minimum uzaklığı,

s) Kamu sertifikasyon kuruluşu: Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü ile Tohum Sertifikasyon Test Müdürlüklerini,

ş) Karekod: Datamatrix tipinde iki boyutlu bir barkodu,

t) Kayıt listeleri: 17/9/2024 tarihli ve 32665 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bitki Çeşitlerinin Kayıt Altına Alınması Yönetmeliğinin 34 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen listeleri,

u) Kontrolör: Bakanlık tarafından yetkilendirilen ve tohumluk sertifikasyonuna ilişkin kontrolleri yapan, numune alan ve piyasa denetimlerini yaparak bu konularda belge düzenleyen görevlileri,

ü) Menşei sertifika: Ekilen tohumluğun sınıf ve kademesini belirten kaynak sertifikayı,

v) Müstahsil makbuzu: 213 sayılı Kanunun 235 inci maddesinde tanımlanan fiziki veya elektronik belge biçiminde oluşturulmuş makbuzu,

y) OECD: Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütünü,

z) OECD tohum sertifikası: OECD’nin uluslararası ticarette çeşit sertifikasyonu veya tohum hareketinin kontrolü için tohum sistemi çerçevesinde yetkili ulusal otorite tarafından düzenlenmiş olan belgeyi,

aa) Orijinal tohumluk: Islahçı materyalinden, elit tohumluktan veya kendisinden elde edilen ve bu Yönetmelikte belirlenen standartları sağlayan tohumluğu,

bb) Ön kontrol (pre-kontrol): Sertifikasyon sistemine dâhil olacak veya sertifikasyon sistemi içinde üretilen çeşitlere ait ıslahçı materyalinden elde edilen ilk sertifikasyon sınıfındaki tohumlukların standartlara uygunluğunun ve ismine doğruluğunun belirlenmesini,

cc) Özel istek analiz formu: Özel istek üzerine düzenlenen ve tohumlukların laboratuvar analiz sonuçlarının gösterildiği formu,

çç) Saf tohumluk: Yabancı maddeleri ayrılmış, aynı bitki çeşidine ait generatif veya vejetatif üreme kısımlarını,

dd) Sertifikalı tohumluk: Islahçı materyali, elit tohumluk, orijinal tohumluk veya kendisinden elde edilen ve bu Yönetmelikte belirlenen standartları sağlayan tohumluğu,

ee) Sertifikasyon kuruluşu: Bakanlık tarafından tohumlukların kontrol ve sertifikasyonuna ilişkin işlemleri yürütmekle görevli kamu sertifikasyon kuruluşları ile Bakanlık tarafından yetki devri yapılan laboratuvar analizi ve belgelendirme kuruluşlarını,

ff) Son kontrol (post kontrol): Sertifikasyon sistemi içinde üretilen çeşitlere ait orijinal ve sertifikalı sınıftaki tohumlukların standartlara uygunluğunun ve ismine doğruluğunun belirlenmesini,

gg) Tarım bilgi sistemi (TBS): Tarımsal iş ve işlemlere ait veri, bilgi, belge ve süreçlerin faaliyet türlerine göre gruplandığı, takibinin sağlandığı, tüm kurumsal yetkilendirme ve denetleme süreçlerinin yapılabildiği, ilgili tüm süreçlere ait veri envanterinin entegre bir şekilde takip edilebildiği Bakanlık bilgi sistemini,

ğğ) Tarla kontrolü: Bitki türlerine göre sertifikasyon sistemi dâhilinde yapılan üretimlerin ilgili mevzuatla belirlenen standartlara uygunluğunun kontrolünü,

hh) Tarla kontrol raporu (TKR): Tarla kontrolleri neticesinde kontrolör tarafından düzenlenen raporu,

ıı) Tarımsal değerleri ölçme denemesi (TDÖ): Tarla bitkisi türlerine ait çeşitlerin biyolojik ve teknolojik özellikleri ile verim, hastalık ve zararlılara dayanıklılık gibi tarımsal değerlerinin tespit edildiği denemeleri,

ii) Tedarikçi: Üreticilerden temin edilen tohumlukları yeniden işleyen, paketleyen, etiketleyen, satışa hazırlayan veya pazarlayan ve tohum üretici belgesine sahip kişi veya kuruluşları,

jj) Tohumluk: Bitkilerin çoğaltımı için kullanılan tohum, yumru, fide, fidan, çelik gibi generatif ve vegetatif bitki kısımlarını,

kk) Tohumluk analiz raporu: Tohumlukların laboratuvar analiz sonuçlarının gösterildiği raporu,

ll) Tohumluk kademesi: Herhangi bir sınıfta tohumluğun yıl olarak üretilme süresini,

mm) Tohumluk numunesi: Tohumluk partisini temsilen partinin niteliklerinin tespiti ve sonucunda tohumluğa sertifika veya rapor verilebilmesi için tohumluğun ait olduğu tür için belirlenmiş laboratuvar analiz ve testlerine tabi tutulacak belirli miktardaki tohumluğu,

nn) Tohumluk partisi: Tohumluk kontrol ve sertifikasyon sisteminde numunenin alınmasına esas olan, sertifika veya raporun temsil ettiği tohumluğun, ait olduğu tür için belirlenmiş azami tohumluk miktarını,

oo) Tohumluk sertifikasyonu: Tohumlukların tarla ve laboratuvar kontrolleri sonucunda genetik, fiziksel, biyolojik ve sağlıkla ilgili değerlerinin standartlara uygunluğunun tespit edilmesi ve bunun belgelendirilmesi işlemini,

öö) Tohumluk yönetim sistemi (TYS): Bakanlık tarafından oluşturulan, tohumlukların tescil ve sertifikasyonu ile tohumculuk iş ve işlemlerinin yürütüldüğü veri tabanını,

pp) TSTM: Tohum Sertifikasyon Test Müdürlüklerini,

rr) TTSM: Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğünü,

ss) Üretici: Tohumlukları üreten ve/veya yetiştiricilere sözleşmeli olarak ürettiren ve/veya ithal eden, işleyen, satışa hazırlayan ve dağıtan gerçek veya tüzel kişileri,

şş) Üretim izni: Yurt içinde veya yurt dışında ıslah edilen veya bulunan ve geliştirilen bitki çeşitlerinin biyolojik ve teknolojik özellikleri ile hastalık ve zararlılara dayanıklılığının ve tarımsal özelliklerinin tespit edilerek çeşit tescil edilinceye kadar verilen süreli izni,

tt) Üretim sezonu: 1 Temmuzdan başlayarak bir sonraki yılın 30 Haziranına kadar olan dönemi,

uu) Üretim yetki belgesi: Koruma altında olmayan çeşitlerin elit ve orijinal sınıftaki tohumluk üretimleri için çeşit sahibinden alınan ve bir örneği Ek-1’de yer alan belgeyi,

üü) Üretim yetki sahibi: Koruma altında olmayan çeşitlerin elit ve orijinal sınıftaki tohumlukları ile koruma altında olan çeşitlerin tüm sınıflardaki tohumluklarının üretimi ve pazarlaması konusunda çeşit sahibinden yetki almış gerçek ve tüzel kişileri,

vv) Yetiştirici: Sözleşmeli olarak üretici adına çoğaltım amacıyla tohumluk yetiştiren gerçek veya tüzel kişileri,

yy) Zaman izolasyonu: Yabancı tozlanan türlerde, yabancı toz almayı önleyecek yeterli mesafenin sağlanamaması durumunda, tohumluk üretimlerinin farklı zamanlarda çiçeklenmesini sağlayarak yabancı tozlanmanın engellenmesini sağlayan uygulamayı,

ifade eder.

Madde 1