Tarımsal Üretici Birliklerinin Kuruluş Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik

Ülkemizdeki tarımsal alanların coğrafik ve ekolojik şartları ile tarım sektöründeki ihtiyaçlar dikkate alınarak, tarımsal üretici birliklerinin hangi ürün veya ürün grubu bazında kurulacağı aşağıdaki şekilde belirlenmiş olup bu ürün veya ürün gruplarında yer almayan yeni türlerde de ihtiyaç duyulması halinde, bu Yönetmelikte belirtilen ürün veya ürün grupları içerisinde yer alması ve birliğin toplam üretim miktarının ürün bazında belirlenen miktarda olması halinde üretici birliği kurulabilir.

Bitkisel üretim ile ilgili ürünler ve oluşturdukları ürün gurupları şunlardır;

a) Meyve;

1) Meyve üreticileri,

2) Yumuşak çekirdekliler; elma, armut, ayva,

3) Sert çekirdekliler; kayısı, kiraz, vişne, şeftali, nektarin, erik, kızılcık, zerdali, zeytin,

4) Sert kabuklular; kestane, ceviz, badem, fındık, antep fıstığı,

5) Üzümsü meyveler; çilek, dut, muz, trabzon hurması, kivi, böğürtlen, ahududu, kuşburnu, üzüm, incir,

6) Turunçgiller,

7) Meyve ve asma fidanı üreticileri.

b) Sebze ve süs bitkileri;

1) Sebze; örtü altı sebze üreticileri, domates, havuç, patlıcan, kabak, karpuz, kavun, biber, kök ve yumrulu bitkiler, baklagil sebzeleri,

2) Mantar,

3) Süs bitkileri; kesme çiçekler, iç ve dış mekan bitkileri, doğal çiçek soğanları.

c) Tarla bitkileri;

1) Tahıllar; buğday, arpa,yulaf, çavdar, çeltik, mısır,

2) Yemeklik dane baklagiller; nohut, mercimek, kuru fasulye,

3) Endüstri bitkileri; pamuk, patates, tütün,

4) Yağlı tohumlu bitkiler; ayçiçeği, kolza, soya, yer fıstığı, aspir,

5) Yem bitkileri; fiğ, yonca, korunga,

6) Çay,

7) Tıbbi ve kokulu baharat bitkileri.

Bu konuda aşağıda belirtilen ürün veya ürün grubunda birlik kurulabilir.

a) Süt,

b) Kırmızı et,

c) Kanatlı hayvan eti,

d) Yumurta,

e) Bal,

f) Koza veya ham ipek.

Denizler, doğal göller, baraj gölleri, göletler, akarsular, dalyanlar, lagünler ve karada çeşitli sistemler kullanarak su ürünleri yetiştiriciliği ve avcılık yaparak elde ettikleri su ürünlerini pazara sunmayı taahhüt edenler birlik kurabilir. Bu ürün veya ürün grubunda birlik kuracak su ürünleri yetiştiricilerinin; su ürünleri yetiştiricilik belgesi, su ürünleri avcılarının; su ürünleri ruhsat teskeresine sahip olma şartı aranır.

(Ek ikinci fıkra:RG-20/3/2024-32495) Su ürünleri yetiştiriciliği ile ilgili ürünler ve oluşturdukları ürün grupları şunlardır:

a) Deniz ürünleri yetiştiriciliği: Türk somonu, çipura ve levrek, midye, orkinos, yumuşakçalar, kabuklular ile su bitkileridir.

b) İç su ürünleri yetiştiriciliği: Alabalık (tüm alabalık türleri), sazan, yayın ve mersin balığı, yumuşakçalar, kabuklular ile su bitkileridir.

Organik tarımsal üretim sistemi ile ürün yetiştirerek elde ettikleri organik ürünleri pazara sunmayı taahhüt edenler birlik kurabilir. Bu üretim sistemi ile üretim yapanların kuracakları birlik yetiştiricilerinden kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşundan organik üretim yaptığını belirten bir belge almaları şartı aranır.

Bitkisel üretim grubunda yer alan ürün veya ürün grubunda kurulacak üretici birliklerini oluşturan üreticilerin toplam asgarî üretim miktarı, ürün veya ürün gurubu bazında ilçedeki toplam üretimin yüzde onunu teşkil etmesi gerekir.

Bir ilçedeki aynı ürün veya ürün gurubu bazındaki üretim, ilin toplam üretiminin yüzde ellisini aşıyorsa birinci fıkrada belirtilen kapasite şartı asgarî yüzde beş olarak uygulanır.

Bu grupta yer alan ürün veya ürün grubunda kurulacak üretici birliklerin asgarî üretim kapasitesi aşağıdaki gibidir;

a) Süt; Bu ürün bazında kurulacak birliğin, asgarî pazarlanabilir süt üretimi yıllık üç bin altı yüz ton olması gerekir.

b) Kırmızı et; Bu ürün bazında kurulacak birliğin, asgarî pazarlanabilir et üretimi yıllık üç yüz yirmi ton olması gerekir.

c) Kanatlı hayvan eti; Bu ürün bazında kurulacak birliğin, asgarî yüz bin adet yıllık üretim kapasitesine sahip olması gerekir.

d) Yumurta; Bu ürün bazında kurulacak birliğin, asgarî yumurta üretimi yıllık onaltı milyon adet olması gerekir.

e) Bal; Bu ürün bazında kurulacak birliğin, asgarî bal üretim kapasitesi yıllık yirmidört ton olması gerekir.

f) Koza veya ham ipek; Bu guruptan kurulacak birliğin, asgarî üretim kapasitesi yıllık dörtyüz kilogram olması gerekir.

Bu grupta yer alan ürün veya ürün grubunda kurulacak üretici birliklerinin asgarî üretim kapasitesi aşağıdaki gibidir;

a) (Değişik:RG-20/3/2024-32495) Su ürünleri yetiştiriciliğinden;

1) Deniz ürünleri yetiştiriciliğinde, ürün ve ürün grubu bazında kurulacak birliğin asgari üretim kapasitesinin yıllık üç yüz ton olması gerekir.

2) İç su ürünleri yetiştiriciliğinde, ürün ve ürün grubu bazında kurulacak birliğin asgari üretim kapasitesinin yıllık seksen ton olması gerekir.

b) Avcılıkta

1) Deniz ürünleri: Bu ürün bazında kurulacak birliklerin asgarî üretim kapasitesi yıllık bin altı yüz ton olması gerekir.

2) İç su ürünleri: Bu ürün bazında kurulacak birliklerin asgarî üretim kapasitesi yıllık dört yüz ton olması gerekir.

Organik tarımsal üretim sistemi ile yetiştirilen ürünlerde üretim yapan yetiştiricilerin kuracağı birliklerde üretim kapasitesi şartı aranmaz.

(Değişik birinci fıkra:RG-7/1/2021-31357) Bu Yönetmeliğin 9 uncu, 10 uncu ve 11 inci maddelerinde belirlenen asgari üretim kapasitesine sahip gerçek ve tüzel kişiliği haiz on altı tarımsal üretici, imzaladıkları tüzük ve kuruluş belgeleri ile Bakanlığa dilekçe ve ıslak imza veya elektronik ortamdan ve elektronik imza ile başvuruları sonucunda tüzel kişilik kazanır. Elektronik ortamdan temin edilemeyen bilgi ve belgeler başvuru sahibinden istenir.

Bakanlıkça otuz gün içinde bu Yönetmeliğin ilgili maddeleri uyarınca inceleme yapılır. Birlik tüzüğünde mevzuata aykırılık veya noksanlık tespit edildiği takdirde, bunların giderilmesi geçici yönetim kurulundan yazı ile istenir. Bu yazının tebliğinden itibaren otuz gün içinde belirtilen noksanlıklar tamamlanmaz veya mevzuata aykırılık giderilmez ise Bakanlıkça birliğin tescili yapılmayarak kurucu üyelere bildirilir ve genel hükümlere göre işlem yapılır.

Birlikler tarafından hazırlanan birlik tüzüğünde; kurulan birliğin bulunduğu bölgenin ekonomik durumu, coğrafi ve ekolojik şartları göz önünde bulundurularak, birliğin amaçları, çalışma konuları ve üyelerin birlik aracılığı ile pazarlamayı taahhüt etmesi gereken asgari ürün miktarı belirlenir.

Çeşitli kanunlarla kurulmuş birlikler ve kooperatif birlikleri hangi ürün veya ürün grubunda faaliyet gösteriyorlarsa bu Yönetmelikte belirlenen kriterleri taşıması halinde üretici birliğine üye/kurucu üye olabilir. Mevcut örgütlerin üretici birliğine üye olmaları konusunda yönetim kuruluna yetki verilmesine ilişkin genel kurullarından alacakları kararı üyelik esnasında ibraz etmeleri gerekir.

Bu Yönetmelik yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.

(Değişik:RG-7/1/2021-31357)

Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.