(1) Mal veya hizmet alımları ihalesi yapılmadan önce ilgili birimler tarafından, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere işin yaklaşık maliyeti belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ilanlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreciyle resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.
(2) Mal alımı ihalelerinde yaklaşık maliyetin belirlenmesi, ilgili birimlerce ihtiyaç duyulan malların en uygun fiyatla temin edilebilmesi, tedarik edilecek malın bedelinin doğru tahmin edilmesindeki isabet derecesine bağlıdır. Bu nedenle ilgili birimler maliyet tespiti yaparken aşağıdaki hususlara uyarlar.
a) İlgili birimler, yaklaşık maliyeti tespit ederken geniş kapsamlı araştırma yaparlar. Tedarik edilecek malın özelliğine göre ilgili bakanlık, valilik, belediye, ticaret odası, sanayi odası, meslek odaları, üretim ve satış yapan kamu kurum ve kuruluşları ile borsa ve özel sektör kuruluşlarından fiyat isteyebilecekleri gibi, piyasada ihale konusu malı üreten veya pazarlayan gerçek veya tüzel kişilerden de proforma fatura isteyebilirler. Bu durumda yazılarda fiyatı etkileyebilecek;
1) Malın cinsi, sınıfı ve miktarı,
2) Teslim süresi,
3) Teslim edilecek parti miktarları,
4) Nakliye,
5) Sigorta,
6) Diğer özel şartlar,
gibi unsurlar belirtilir.
7) Ayrıca, varsa uyulması gereken standart ile kısa teknik özelliklerin belirtilmesi veya teknik şartnamenin eklenmesi suretiyle katma değer vergisi hariç olmak üzere fiyat bildirilmesi istenir.
8) Bu araştırmaların sonucunda ilgili birimlerce elde edilen bilgi ve belgeler topluca değerlendirilerek, en doğru maliyet tespiti yapılır.
9) Ancak ilgili birimler, gerçek piyasa fiyatlarını yansıtmayan ve yaklaşık maliyetin hesaplanmasında sapmalara sebep olabilecek fiyat bildirimleri ile proforma faturaları değerlendirmeye almazlar. Buna ilişkin gerekçeleri hesap cetvelinde belirtirler.
b) İlgili birimler, ihtiyaç duyulan malla ilgili daha önceki yıllarda alım yapmış iseler geriye dönük varsa son beş yılın, yoksa alımı yapılan yılların fiyatlarını tablo hâline getirir. Türk Lirası bazında yapılmış olan alımlarda geçmiş yılların fiyatları, Devlet İstatistik Enstitüsünce açıklanan ÜFE (Üretici Fiyatları Endeksi) baz alınarak güncellenir ve aritmetik veya ağırlıklı ortalaması alınır. Bulunan bu değerler kullanılmak üzere tabloya işlenir. Döviz cinsinden yapılmış olan alımlarda ise geçmiş yılların fiyatlarının aritmetik veya ağırlıklı ortalaması esas alınır.
c) Yaklaşık maliyetlerin belirlenmesinde (a) ve (b) bentlerinde belirtilen yöntemlere ek olarak ilgili birimlerin oluşturacakları uzman kişilerce, ihtiyaç duyulan malların üretim metot ve tekniklerinin, ürün yelpazesindeki değişimlerin, mevcut malı ikame edecek malların günlük, haftalık, aylık ve yıllık bazda piyasa araştırmasının yanı sıra internet başta olmak üzere tüm iletişim araçları kullanılarak fiyatlar tespit edilir ve sürekli güncellemesi yapılır.
ç) İlgili birimler alınacak malın niteliği ve piyasa koşullarını göz önünde bulundurmak suretiyle yukarıdaki (a), (b) ve (c) bentlerinden elde edilen değerleri ayrı ayrı veya birlikte değerlendirebilirler. Yaklaşık maliyetin hesabına ilişkin süreçte kullanılan her tür bilgi ve belgeye hesap cetveli ekinde yer verilir. İlgili birimler, ihale konusu mal alımının yaklaşık maliyetini dikkate alarak ihalenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 3 üncü maddesinin (g) bendi kapsamındaki alımlarında, bu bent için belirlenen ve Kamu İhale Kurumunca her yıl güncellenen parasal limitin altında kalıp kalmadığını belirler.
(3) Hizmet alımı ihalelerinde yaklaşık maliyetin belirlenmesi;
a) İhale yapılmadan önce ilgili birimler tarafından, bu Yönetmelikte belirtilen esas ve usullere göre ihtiyaç konusu hizmet alımının yaklaşık maliyeti tespit edilir.
b) İlgili birimler, ihale konusu hizmet alımının yaklaşık maliyetini dikkate alarak ihalenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 3 üncü maddesinin (g) bendi kapsamındaki alımlarında, bu bent için belirlenen ve Kamu İhale Kurumunca her yıl güncellenen parasal limitin altında kalıp kalmadığını belirler.
c) Yaklaşık maliyet, bu Yönetmelikte belirtilen esas ve usuller uyarınca ayrıntılı miktar ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle gerçekçi biçimde tespit edilir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.
(4) Birim fiyat üzerinden teklif alınacak ihalelerde yaklaşık maliyet;
a) Birim fiyat üzerinden teklif almak suretiyle gerçekleştirilecek hizmet alımlarında ilgili birimlerce her bir iş kaleminin miktarını gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birim fiyatı, bu fiyata dâhil olan maliyetler, birimi ve diğer hususlar gösterilir.
b) Birim fiyata dâhil olan maliyetler, iş kalemiyle ilgili her türlü unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dâhil olmayan başka giderler öngörülmez.
(5) Götürü bedel üzerinden teklif alınacak ihalelerde yaklaşık maliyet, götürü bedel üzerinden teklif almak suretiyle gerçekleştirilecek hizmet alımlarında işin yapımına ilişkin bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde yer alan işçilik, malzeme, ekipman ve diğer unsurlar için belirlenen bedellerin toplamı alınarak yaklaşık maliyet hesaplanır.
(6) Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde yaklaşık maliyet;
a) Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde;
1) Vasıfsız personel için çalıştırılacak personel sayısı ve saatleri dikkate alınarak, tarım dışında ve 16 yaşından büyük işçiler için belirlenmiş olan brüt asgari ücret tutarı ile brüt asgari ücret üzerinden hesaplanan işveren payı,
2) Vasıflı personel için yaptırılacak işin niteliği dikkate alınarak belirlenen ücretlerin brüt tutarı ile bu ücret üzerinden hesaplanan işveren payı,
dikkate alınarak hesaplama yapılır.
(7) İhale konusu işte çalışacak personele ilişkin yemek, yol ve giyecek gibi maliyetlerin istekli tarafından karşılanmasının öngörüldüğü hâllerde, yukarıda yapılan hesaplamalara yol, yemek ve giyecek gibi maliyetlerin brüt tutarları da eklenerek işçilik maliyeti bulunur. Ayrıca personele nakdi olarak ödenecek yemek ve yol bedelinin günlük brüt tutarı idarî şartnamede gösterilir.
(8) Uygulanması gerekecek iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranları, işin niteliği ayrıntılı olarak belirtilmek suretiyle ilgili sigorta müdürlüğünden alınacak yazıyla tespit edilerek yaklaşık maliyet hesabı buna göre yapılır. Ayrıca yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınan iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranı idarî şartnamenin ilgili maddesinde belirtilir.
(9) Vasıflı personel çalıştırılacak işlerde bu personele, isteklinin asgari ücretin üzerinde bir ödeme yapması idarece öngörülür ise bu ücretin brüt asgari ücretin yüzde (%) kaç fazlası olacağı idarî şartnamede açıkça gösterilir.
(10) Yaklaşık maliyet hesabında esas alınacak fiyatlar;
a) Yaklaşık maliyetin tespitinde;
1) Kamu idare ve müesseselerince hizmetin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,
2) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer hizmetlerdeki fiyatlar ve ücretler,
3) İlgili meslek odalarınca belirlenmiş fiyatlar,
4) İhale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerine ilişkin fiyatların (1), (2) ve (3) alt bentlerine göre tespit edilememesi hâlinde, yapılacak fiyat araştırması kapsamında o hizmete ilişkin alınacak fiyat tekliflerinin ortalaması alınmak suretiyle veyahut konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulacak fiyatlar,
esas alınır.
b) İlgili birimler yaklaşık maliyet hesabında (1), (2) ve (3) alt bentlerinde belirtilen fiyatları herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.
(11) Fiyat tespitinde uyulması gereken hususlar şunlardır:
a) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu, iş kalemi veya malzemenin ayrıntılı özellikleri ve standardına yer verilir, fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar katma değer vergisi hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ile proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.
b) İhale edilecek hizmete ilişkin olarak farklı tarihlerde iş kalemi veya iş grubu için alınan fiyatlar, fiyatların alındığı ay dikkate alınarak yaklaşık maliyetin belirlendiği tarih itibarıyla Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan aylık ÜFE Genel Endeksi (2003=100 Üretici Fiyatları Endeksi G satırındaki endeks) üzerinden güncellenir. 1/1/2006 tarihinden önce hesaplanmış yaklaşık maliyetlerin güncellenmesinde, hesaplanmış olan yaklaşık maliyet 2005 yılı sonuna kadar Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan aylık TEFE (Tablo 2 genel satırındaki endeks) üzerinden güncellendikten sonra, bulunan bu tutar 2006 yılı Ocak ayında yayımlanan ÜFE Genel Endeksi (2003=100 Üretici Fiyatları Endeksi G satırındaki 2005 yılı Aralık ayı endeksi) başlangıç alınarak güncelleme yapılır.
c) Özelliği bulunan hizmet alımlarında önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatların piyasa fiyatları ile karşılaştırılması suretiyle bulunan fiyatlar veya benzer nitelikteki hizmetlerde uzmanlık ve deneyimini kanıtlamış kamu ve özel sektör kuruluşları ile gerçek kişilerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar kullanılabilir. Yapılan her türlü araştırmaya rağmen fiyatın tespit edilemediği veya tespit edilen fiyatların rayiçleri yansıtmadığının anlaşıldığı durumlarda ilgili birimlerce resen fiyat belirlenir ve gerekçesi ayrıca belirtilir.
ç) Yaklaşık maliyet hesabı yapılırken, fiyat farkı ödenip ödenmeyeceği dikkate alınarak fiyat farkı ödenecek işlerde, yaklaşık maliyetin tespit edildiği tarihteki fiyatların fiyat farkı ödenmeyecek işlerde ise yaptırılacak hizmetin süresi içinde meydana gelebilecek fiyat değişiklikleri de dikkate alınarak hesaplanan fiyatların esas alınması gerekir.
(12) Yaklaşık maliyetin hesaplanması, hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli iş kalemlerinin bu Yönetmelik hükümlerine göre tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan her iş grubuna ait tutarların toplanmasıyla bulunan genel toplam tutar, katma değer vergisi hariç olarak hesaplanır ve bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak %25 oranını geçmemek üzere kâr ve genel gider karşılığı eklenmek suretiyle, yaklaşık maliyet tespit edilir. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalanmak suretiyle onay belgesi ekine konulmak üzere ihale yetkilisine sunulur.
(13) İdarenin malzeme vermesi durumunda yaklaşık maliyet hesabında, ihale edilecek hizmet alımlarında malzeme ve ekipmanın idarece karşılanması durumunda verilen malzeme ve ekipmanın fiyatları dâhil edilmeden, işçilik veya diğer giderler esas alınarak yaklaşık maliyet belirlenir ve yaklaşık maliyet hesap cetveline idarece verilecek malzeme listesi de eklenir.
(14) Yaklaşık maliyetin bütçenin programlanmasında kullanılması ve güncellenmesi;
a) Ödeneği bulunmayan işler için ihaleye çıkılamayacağından idare bütçelerini programlarken ihale konusu her iş için yaklaşık maliyet tespit eder. Ödenek miktarının belirlenmesinde yaklaşık maliyet tutarına ilgili mevzuatına göre katma değer vergisi de dâhil edilir.
b) Tespit edilen yaklaşık maliyetin, belirlendiği tarihten itibaren ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar geçerliliğini koruyamayabileceği dikkate alınarak bu maliyetler, hizmeti oluşturan unsurlara ilişkin olarak idarece gerek duyulduğunda, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan aylık ÜFE Genel Endeksi (2003=100 Üretici Fiyatları Endeksi G satırındaki endeks) üzerinden güncellenir. 1/1/2006 tarihinden önce hesaplanmış yaklaşık maliyetlerin güncellenmesinde, hesaplanmış olan yaklaşık maliyet 2005 yılı sonuna kadar Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan aylık TEFE (Tablo 2 genel satırındaki endeks) üzerinden güncellendikten sonra, bulunan bu tutar 2006 yılı Ocak ayında yayımlanan ÜFE Genel Endeksi (2003=100 Üretici Fiyatları Endeksi G satırındaki 2005 yılı Aralık ayı endeksi) başlangıç alınarak güncelleme yapılır.