Birinci Bölüm
(Değişik:RG-18/1/2011-27819)
(1) Bu Yönetmeliğin amacı; işitme özrü, dil ve konuşma bozukluğu olan bireylerin iletişim ihtiyaçlarını desteklemek için işaret dilinin dil bilimi yönünden çözümlemesi ve değerlendirmesini yapmak, yazılı ve görsel eğitim araç ve gereçlerini hazırlamak, Türk işaret dili sistemini oluşturmak, işaret dili tercümanları ile öğreticilerini yetiştirmek ve bu konuda farklı uygulamaları önlemek üzere usul ve esasları düzenlemektir.
(Değişik:RG-18/1/2011-27819)
(1) Bu Yönetmelik; işitme özrü, dil ve konuşma bozukluğu olan bireylerin iletişim ihtiyacının karşılanmasına yönelik Türk işaret dili sisteminin oluşturulması ve uygulanmasına ilişkin yapılacak çalışmalar ile işaret dili tercümanlarının ve öğreticilerinin yetiştirilmesine dair usul ve esasları kapsar.
(1) Bu Yönetmelik, 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 15 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
(Değişik:RG-18/1/2011-27819)
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Akademisyenler: İşaret dili, dil bilimi veya eğitim bilimleri konusunda akademik yeterliliği bulunan kişileri,
b) Bakanlık: Milli Eğitim Bakanlığını,
c) Dil ve konuşma bozukluğu olan birey: Organik ya da işlevsel nedenlerle dili öğrenmede, konuşmada ve iletişimde yaşanan güçlükler sonucunda eğitimi, öğrenimi ve toplumsal yaşamı olumsuz yönde etkilenen bireyi,
ç) Federasyon: Bakanlar Kurulu kararı ile kamuya yararlı statüsü bulunan ve İçişleri Bakanlığınca denetlenmekte olan, işitme özürlülerin tüm sorunlarına yönelik faaliyet gösteren en çok üyeye sahip işitme engelliler federasyonunu,
d) İşaret dili: Duygu, düşünce, istek ve ihtiyaçların ifade edilmesi amacıyla el ve vücut hareketleri ile mimikler kullanılarak oluşturulan görsel dili,
e) İşitme özürlü birey: İşitme kaybı sonucu, iletişimde yaşanan güçlük nedeniyle eğitimi, öğrenimi ve toplumsal yaşamı olumsuz yönde etkilenen bireyi,
f) Kurul: Türk İşaret Dili Bilim ve Onay Kurulunu,
g) (Mülga:RG-21/6/2012-28330)
ğ) (Mülga:RG-21/6/2012-28330)
h) TDK: Türk Dil Kurumu Başkanlığını,
ı) TİD: Türk işaret dilini,
i) Türk işaret dili öğreticisi: Türk işaret dili yeterliliği işaret dili sertifikası ile belgelenmiş, Türk işaret dili eğitimi vermekle görevli kişiyi,
j) Türk işaret dili sistemi: Türk kültür, gelenek, alfabe ve işaret dili yapısına uyumlu olarak oluşturulan ve kullanılan görsel dili,
k) Türk işaret dili tercümanı: İşitme özürlü, dil ve konuşma bozukluğu olan bireylerin eğitim, iş, sağlık, eğlence, çalışma, sosyal hayata katılım, hukukî durumlar veya buna benzer hâllerde çevreleri ile iletişimine yardımcı olan ve yeterliliği onaylanmış kişiyi,
ifade eder.
(1) Bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde;
a) İşitme özürlü, dil ve konuşma bozukluğu olan bireylerin aile üyeleri ve/veya bakımını üstlenen kişiler Bakanlığın açtığı resmi ve özel kurslardan işaret dili eğitimini alma hakkına sahiptir. Bu kursların açılış, çalışma ve denetleme usul ve esaslarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir.
b) (Değişik:RG-21/6/2012-28330) Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, TDK, Bakanlık ve Federasyon Türk işaret dilinin oluşturulmasına, geliştirilmesine ve uygulanmasına yönelik çalışmaları birlikte yapar.
İkinci Bölüm
(1) Türk işaret dili ile ilgili esaslar aşağıda belirtilmiştir.
a) Türk işaret dili sistemi TDK tarafından oluşturulur. Sözlük ve dil bilgisi kitapları hazırlanır, yayımlanır. Bu kapsamda Bakanlık ve uygulayıcı kurumların destek ve katkıları alınır.
b) TİD nin korunması ve geliştirilmesi TDK nun yetkisi ve güvencesi altındadır.
c) TİD öğrenilmesi, öğretilmesi, araştırılması, yaygınlaştırılması ve geliştirilmesi gereken bir iletişim aracıdır.
ç) TİD oluşturulmasında, alanında bilgi ve deneyime sahip akademisyen ve uzmanlardan oluşan bir ekip tarafından araştırmalar yapılır.
d) Bakanlık tarafından, işitme özürlülerle dil ve konuşma bozukluğu olan bireylerin eğitim ve iletişimlerinde kullanılmak üzere oluşturulan her türlü araç-gereç ve yayınların temin edilmesi, hazırlanması ve dağıtılmasına yönelik çalışmalar yapılır.
e) Bakanlık, zorunlu eğitim çağındaki işitme özürlü çocukların işaret dili ile ilgili eğitim araç ve gereçlerini ve yayınları ücretsiz olarak temin eder.
f) Gerekli hâllerde yurt dışında işaret dili sistemi konusunda bilgi, deneyim ve araştırmaları olan akademisyenlerle iş birliği yapılır.
g) TDK, gerektiğinde, TİD dil bilgisi kitabı ve sözlük hazırlanması ve yayımlanmasında, yurt dışında görev yapan kişi ve kuruluşlarla iş birliği yapabilir.
(Değişik:RG-21/6/2012-28330)
(1) Kurul, işaret dili ve dil bilimi konusunda yeterli bilgi ve donanıma sahip;
a) Akademisyenler arasından TDK'nin belirleyeceği 2 asil 2 yedek olmak üzere 4 kişi,
b) TDK'den 1 asil 1 yedek olmak üzere 2 kişi,
c) Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığından 2 asil ve 2 yedek olmak üzere 4 kişi,
ç) Bakanlıktan 2 asil ve 2 yedek olmak üzere 4 kişi,
d) Federasyondan 2 asil 2 yedek olmak üzere 4 kişiden,
oluşur.
(1) Söz konusu kurumlar tarafından kurul üyeleri 2 yıllığına görevlendirilir. Gerekli hâllerde kurul üyelerinin görev süreleri en fazla 2 dönem daha uzatılır.
(1) Asil üyenin herhangi bir nedenle bulunamadığı durumlarda yedek üye göreve çağrılır.
(2) Asil üyenin herhangi bir nedenle görev süresi dolmadan üyelikten ayrılması durumunda kalan süreyi yedek üye tamamlar.
(1) Kurulun görev ve yetkileri aşağıda belirtilmiştir;
a) TİD ile ilgili araştırma ve geliştirme çalışmaları ile diğer bilgilerin elektronik ortamda yayınlanması için gerekli izni verir.
b) (Değişik:RG-18/1/2011-27819) TİD konusunda gerçek kişiler ile özel hukuk ve kamu hukuku tüzel kişileri tarafından yayınlanacak yazılı ve görsel eğitim araç ve gereçleri ile konuyla ilgili hazırlanacak programın esaslarını belirler. Bu konuda oluşturulacak programları onay için Bakanlığa sunar.
c) Kurul kararlarını en fazla 3 ay içinde sonuca bağlar.
ç) Kurulca sınavların içerik, uygulama ve değerlendirmesi için ihtiyaç duyulması hâlinde TDK, işaret dilini ana dili gibi kullanan ve dil hakkında teorik bilgiye sahip 3 kişiyi görevlendirir.
(1) Kurulun çalışma şekli aşağıda belirtilmiştir;
a) Kurul Başkanı TDK nun temsilcisidir.
b) Kurul TDK da 3 ayda bir toplanır.
c) Kurul, olağan üstü durumlarda Başkanın çağrısı ile süre gözetmeksizin toplanır.
ç) Kurulun toplanması için salt çoğunluk şarttır. Kararlar oy çokluğu ile alınır. Eşitlik durumunda başkanın kullandığı oy yönünde oy çoğunluğu sağlanmış olur.
d) Kurulun sekreterya hizmetleri ilgili kurumların desteği ile TDK tarafından yürütülür.
e) Toplantı yeri, tarihi ve gündemi üyelere 15 gün öncesinden bildirilir.
f) Toplantının gündemi Başkan tarafından belirlenir.
g) Kurulun aldığı kararlar uygulamada esastır.
ğ) Kurul, toplantılarda gerektiğinde işaret dili tercümanı bulundurmakla sorumludur.
h) Gerekçe bildirmeden üst üste 3 toplantıya katılmayan üyenin üyeliği düşer.
ı) Kurul kararları, tutanağa yazılır ve toplantıya katılan üyelerce imzalanır. Kararı imzalamadan toplantıyı terk eden üye o toplantıya katılmamış kabul edilir. Karara muhalif olanlar, şerh koymak suretiyle kararları imza ederler. Muhalif görüş gerekçesinin, karar altında veya ekinde belirtilmesi zorunludur.
i) Toplantıya katılan Kurul üyelerine, 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanununa göre kurumlarınca harcırahları ödenir.
(2) TİD sisteminin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılmasına yönelik hazırlanan ve yapılmasına Kurulca karar verilen her türlü projenin mali kaynağı Yönetmeliğin yürütülmesinden sorumlu kurumlarca iş birliği hâlinde araştırılarak temin edilir.
(1) Türk işaret dili öğreticisi yetiştirilmesine yönelik esaslar aşağıda belirtilmiştir;
a) TİD öğreticisi yetiştirmek üzere kurs açma izni Bakanlık tarafından verilir. Kursların açılış, çalışma ve denetleme usul ve esasları Bakanlıkça belirlenir.
b) (Değişik:RG-18/1/2011-27819) TİD öğreticisi yeterlilik sınavları Bakanlık tarafından yapılır. Başarı gösterenlere yeterlilik sertifikaları Bakanlık tarafından verilir. Sertifikanın geçerlilik süresi beş yıldır. Süre sonunda Bakanlık tarafından öğreticilerin yeterliliği sınavla değerlendirilerek başarılı olanların sertifikaları yenilenir.
c) TİD gramer yapısı incelenmesini ve analiz çalışmalarının sonuçlanmasını takiben TİD öğreticisi olacak kişilerde en az ön lisans veya lisans mezunu olma şartı aranır. Analiz çalışmaları süresince lise mezunları arasından yeterlilik sertifikası alanlar, işaret dili öğreticisi olarak görevlendirilir.
ç) (Değişik:RG-21/6/2012-28330) TİD konusunda topluma yönelik eğitim, öğretim ve bilgilendirme çalışmaları TDK, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Bakanlık ve Federasyon tarafından düzenlenir.
d) (Değişik:RG-21/6/2012-28330) TİD öğreticileri özel öğretim kurumlarında ve Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğüne bağlı olarak açılan kurslarda görevlendirilebilir.
(1) Türk işaret dili tercümanı yetiştirilmesine yönelik esaslar aşağıda belirtilmiştir;
a) Türk işaret dili tercümanı yetiştirmek üzere kurs açma izni Bakanlık tarafından verilir. Kursların açılış, çalışma ve denetleme usul ve esasları Bakanlıkça belirlenir.
b) Türk işaret dili tercümanları Bakanlık ve kurs açma izni verilen gerçek kişiler ile özel hukuk ve kamu hukuku tüzel kişileri tarafından Bakanlıkça hazırlanan bir eğitim programı çerçevesinde yetiştirilir.
c) Resmi kurum ve kuruluşlar işaret dili tercümanlarının yetiştirilmesi konusunda Bakanlık ile işbirliği yapar.
ç) (Değişik:RG-18/1/2011-27819) Türk işaret dili tercümanlığı yeterlilik sınavları Bakanlık tarafından yapılır. Başarı gösterenlere bakanlık sertifikaları verilir. Sertifikanın geçerlilik süresi iki yıldır. Süre sonunda Bakanlık tarafından tercümanların yeterliliği sınavla değerlendirilerek başarılı olanların sertifikaları yenilenir.
d) TİD tercümanlığının eğitim, sağlık, hukuk, sanat, spor alanlarında geliştirilmesi öngörülür.
Üçüncü Bölüm
(1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren, Yönetmeliğin kapsamındaki uygulamalar Bakanlığın iznine tabidir ve Bakanlığın bu konudaki eğitim ve öğretimi dışındaki uygulamalar geçersizdir.
(Değişik:RG-18/1/2011-27819)
(1) TİD sistemi oluşturuluncaya kadar, Bakanlık tarafından açılacak TİD öğretici ve tercümanlık kursları sonrasında sertifika sınavı yapılır. Sınav komisyonlarında Kurul üyelerinin belirleyeceği en az 3 üye bulunur. Sınavda yeterlilik gösterenlere TİD öğreticilik/tercümanlık sertifikaları verilir.
(Ek:RG-21/6/2012-28330)
(1) Bakanlık veya diğer kurum ve kuruluşlarca açılmış kurslardan Türk işaret dili tercümanı belge veya sertifikası almış olanların, bu maddenin yayımından itibaren üç ay içinde Bakanlığa başvurmaları hâlinde, Bakanlıkça belirlenecek 4 üyenin, TİDBO tarafından belirlenecek 3 üyenin bulunduğu 7 kişiden oluşan bir komisyon tarafından yapılacak sınavda yeterlilik gösterenlere, Bakanlık onaylı işaret dili tercümanlığı sertifikası verilir.
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
(Değişik:RG-21/6/2012-28330)
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı, Millî Eğitim Bakanı ve Türk Dil Kurumu Başkanı birlikte yürütür.
| Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin | ||
| Tarihi | Sayısı | |
| 14/4/2006 | 26139 | |
| Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazete’lerin | ||
| Tarihi | Sayısı | |
| 1. | 18/1/2011 | 27819 |
| 2. | 21/6/2012 | 28330 |
| 3. | ||