Türk Uluslararası Gemi Sicili Yönetmeliği

Bu Yönetmelikte geçen;

a) Gemi: Ticari amaçla kullanılan her türlü yük, yolcu ve açık deniz balıkçı gemilerini,

b) Yat: Yat tipinde inşa edilmiş, gezi ve spor amacıyla yararlanılan, taşıyacakları yatçı sayısı otuzaltıyı geçmeyen, yük ve yolcu gemisi niteliğinde olmayan, turizm şirketi envanterinde kayıtlı ve tonilato belgelerinde “ticari yat” olarak belirtilen deniz araçlarını,

c) Yatçı: Ticari yat personeli dışında kalan yolcuyu,

d) Özel Maksatlı ve Özel Yapılı Gemiler: Yukarıda belirtilen gemi ve yat tanımına girmeyen, tipleri ve evsafları İdare tarafından belirlenen gemileri,

e) MGS: 6762 sayılı TTK’nun 839 uncu ve diğer maddelerinde düzenlenen Milli Gemi Sicilini,

f) TUGS: 4490 sayılı Kanun uyarınca oluşturulan Türk Uluslararası Gemi Sicilini,

g) TTK: 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununu,

h) (Değişik: RG-19/1/2005-25705) Bakanlık: Denizcilik Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlığı,

ı) İdare: Denizcilik Müsteşarlığını,

j) Çıplak Kiralama (Bareboat) :Bir ülke bayrağındaki geminin, bir donatan/işletici sorumluluğunda başka bir ülke bayrağına geçici bir süre ile geçmesini sağlayan, geminin giderinin kimin tarafından hangi ölçüde kiralanacağı özel anlaşmalara tabi olan kiralamayı,

k) Finansal Kiralama (Leasing) : Bir geminin mülkiyetinin mali yükümlülüklerini tamamlayıncaya kadar kiralama peryodunda, kredi ödemelerinde bir aksama olmadığı takdirde (satış hariç) gemi üzerindeki tasarruf yetkisinin kiracıya bırakılmasını,

l) Klas Kuruluşları: Gemilerin, inşa donanım ve seyir emniyeti bakımından belirli ulusal ve uluslararası standartlara uygunluğunu, kurulları dahilinde sörvey ve belgelendirme ile belirleyen, İdare tarafından onaylanmış/yetkilendirilmiş tarafsız kuruluşları,

m) Net Tonilato: Geminin ticari olarak kullanılabilen yerlerinin hacmi olup, o geminin yürümesine ve yürütenlerin ihtiyacına ayrılan yerlerin gros tonilatodan çıkarılması sonunda geri kalan hacmini,

n) DWT: Bir geminin taşıyabileceği en çok ağırlık olup, tam yükün, yakıtın, suyun, kumanyanın, yolcu ve gemi adamlarının kendilerinin ve eşyalarının ağırlıklarının toplamını,

o) Gros Tonilato: Bu hacim, geminin güverte altı ve güverte üstü bütün kapalı yerlerinin hacmini (2.83 m3= 1 gros tanilato),

ifade eder.

TUGS işlemlerini yürütmek amacı ile Denizcilik Müsteşarlığı bünyesinde İstanbul’da TUGS Memurluğu kurulmuştur.

İdare gerek görüldüğü takdirde, ilgili Bakanlığın onayı ile, MGS dairelerinin bulunduğu Trabzon, Samsun, Zonguldak, Bandırma, Çanakkale, İzmir, Mersin, Antalya ve İskenderun’da TUGS irtibat büroları açar.

TUGS Memurluğu Bürosu ve İrtibat Bürosu organizasyonu, çalışma yöntemleri ile nezaret usulleri aşağıda belirlenmiştir;

a) TUGS Memurluğu Bürosu ve İrtibat Bürosularının personel kadroları ve çalışma şartları İdare tarafından belirlenir.

b) TUGS Memurluğu Bürosu ve İrtibat Büroları bünyesinde, örneği Ek-1’de verilen TUGS Kütüğü açılır. Bu kütük bilgisayar ortamında tutulur ve ayrıca her gemi için ayrı bir dosya açılır.

c) TUGS alenidir. Tescil edilmiş gemi ile ilgili olduğunu belgeleyen herkes gemiye ait bütün sicil kayıtlarını tetkik edebilir.

d) TUGS kayıtlarının nezareti, yapılan işlemleri karşı vuku bulacak şikayet ve itirazların incelenip sonuçlandırılmasında, MGS nin tabi olduğu mevzuat hükümleri uygulanır.

Türkiye’de mukim Türk ve yabancı uyruklu gerçek kişiler ile Türkiye’de Türk mevzuatına göre kurulmuş şirketlere ait gemiler ve yatlar TUGS’ye tescil ettirilebilir.

TUGS’ye kayıtlı bir gemi MGS’ye de kayıtlı ise, MGS kaydı re’sen terkin edilir.

TUGS’ye tescil başvurusunda, tescil talebini içeren dilekçe ile birlikte Ek-2’deki belgeler de ibraz edilir.

Bu belgelerin şekli denizcilikten sorumlu idare tarafından belirlenir. Belgelerin basım ve dağıtımı, Denizcilik Müsteşarlığı Döner Sermaye İşletmesi aracılığı ile yapılır.

TUGS’ye kayıtlı gemiler, MGS’ye kayıtlı gemilerin yürürlükteki mevzuat uyarınca bulundurmaları gereken tüm belgeleri gemide bulundurmak zorundadır.

MGS’den terkin edilerek TUGS’ye tescil edilen gemiler, mevcut gemi tasdiknamelerini MGS’den iptal ettirerek, örneği Ek-3’de verilen TUGS gemi tasdiknamesi alırlar.

Finansal kiralama (Leasıng) kapsamında yurt dışından ithal edilen gemiler ve yatlar, TUGS kütük kayıt örneği Ek-4’de verilen özel sütununa tescil edilir. Bu tescil için 7 nci maddeye ek olarak, finansal kiralama sözleşmesi ve Bayrak ülkesinin tescil muvaffakatnamesi istenir.

Finansal Kiralama kapsamında, TUGS’ye tescil edilecek gemiler ve yatlar için, örneği Ek-5’de verilen Bayrak şahadetnamesi tanzim edilir.

Çıplak kiralama (bareboat) kapsamındaki gemiler ve yatlar TUGS’ye tescil edilemez.

Yurtdışında Başkonsolosluklara, Konsolosluklara ve yokluğunda Fahri Başkonsolosluk veya Konsolosluklara tescil başvurusunda bulunulan gemilerin ve yatların tabi olacağı esaslar aşağıdadır.

a) 4490 sayılı Kanun kapsamında olan gemi ve yat malikleri, Ek.6’daki bilgi ve belgelerle Başkonsolosluklara, Konsolosluklara ve yokluğunda Fahri Başkonsolosluk veya Konsolosluklara müracaat yapabilir.

b) Müracat koşulları uygun ise, bu Yönetmeliğin kapsamında Maliye Bakanlığı’nca tahsil esasları tespit edilen kayıt ve tonaj harçlarının tahsil edilmiş olduğu TUGS müdürlüğü tarafından ilgili Başkonsolosluğa, Konsolosluğa ve yokluğunda Fahri Başkonsolosluk veya Konsolosluğa bildirilmesini müteakip, örneği Ek-7’de verilen TUGS Bayrak şahadetnamesi tanzim edilir.

c) (Değişik: RG-17/09/2006-26292) TUGS bayrak şahadetnamesi tanzim edilen gemiler ve yatların TUGS’ne tescilinde, bayrak şahadetnamesi tanzim edildiği günden itibaren en geç bir yıl içerisinde mahalli sicile başvurulması halinde gemi veya yatın Türkiye’ye gelmesi gerekmeksizin sicile kaydı yapılır. Bu süreden daha önce bir Türk limanına gelen gemiler ve yatların, süreye bakılmaksızın TUGS bayrak şahadetnamesi iptal edilir.

d) Bayrak Şahadetnamesi üzerine düşülen ipotek şerhi tescil hükmündedir. Gemi tescilinde, ipotek şerhleri resen sicile kaydedilir.

TUGS’ye tescil işlemleri ile, gemilerin terkin, satış, isim değişikliği, ipotek tescili ve diğer benzeri işlemler, TTK ve 31.12.1956 tarihli ve 8520 sayılı Gemi Sicil Nizamnamesinin, 4490 sayılı Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır.

MGS’den TUGS’ye tescil edilecek gemilerin sicili üzerindeki mevcut ipotek, amme alacağından doğan hacizler ve sair takyidat, TUGS’deki tescile aynen aktarılır.

(Değişik: RG-19/1/2005-25705) Üzerinde haciz veya sair takyidat bulunan gemiler ve yatların TUGS’dan terkini için, söz konusu haciz veya takyidatların kaldırılması yahut ipotekli alacaklının terkine muvafakatı gereklidir.”

MGS’den terkin ile TUGS’ye tescil olan gemiler bakımından, tescilden sonra üçüncü şahıslarca takyidat nedeniyle MGS’ye yapılan başvurular, TUGS’ye yapılmış sayılır. Bu tür başvurular, MGS Memurluğu tarafından işlem yapılmak üzere gecikmeksizin TUGS Memurluğuna bildirilir.

TUGS’ne tescilli gemiler, 4490 sayılı Kanun hükümlerine tabi olup, bu kanunun düzenlemediği hususlarda yürürlükteki mevzuat hükümleri uygulanır.

T.C. Hükümetinin taraf olduğu uluslararası anlaşmalar TUGS’ye tescilli gemiler için de geçerlidir.

Türk Uluslararası Gemi Siciline tescil edilen gemiler ve yatlar Türk Bayrağı çekerler.

TUGS’ye kayıtlı olup da, TTK’nın 823 üncü maddesi uyarınca Türk Bayrağı çekme hakkına sahip olmayan gemiler ve yatlar, 815 sayılı Kabotaj Kanunu hükümlerinden yararlanamazlar.

2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu ve bu Kanuna göre çıkartılmış Yat Turizmi Yönetmeliği hükümleri saklıdır.

TUGS’ye tescilli gemiler Denizcilik Müsteşarlığı’nın yetkilendirdiği klas kuruluşları dışındaki klas kuruluşları ile çalışamaz. Yetkilendirilmeyen klas kuruluşlarının düzenledikleri sertifikalar geçersizdir.

a)Kaptanların T.C. vatandaşı olması esastır.

b) Donatanın T.C. vatandaşı olması veya TTK’nın 823 üncü maddesi kapsamındaki bir şirket olması halinde, kabotaj hattı dışında personelin en az % 51’inin T.C. vatandaşı olması zorunludur.

TUGS’ye tescilli olan gemi ve yatlarda çalışan gemi adamları;Türk sosyal güvenlik, bireysel ve toplu iş hukuku mevzuatına tabidirler.

Uluslararası veya ikili sosyal güvenlik sözleşmelerinde yer alan hükümler saklı kalmak kaydıyla, yabancı uyruklu gemi adamları, kendi ülkelerinde zorunlu veya herhangi bir ülkede özel sigortalı olduklarını kanıtlamaları şartı ile malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi tutulmazlar.

TUGS’ye kayıtlı gemi ve yatlarda çalışan yabancı uyruklu gemi adamlarının Bakanlık tarafından tanınan gemiadamı cüzdanları, yabancıların ülkeye kabulü ve ülkeden çıkarılmalarına ilişkin yürürlükteki mevzuat hükümleri saklı kalmak ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla pasaport yerine geçer.

a) Sözleşme ile bağlı bulunduğu gemide görev yaptıkları sürece, gemi adamlarının gemiye katılmak/ayrılmak için Türkiye’ye giriş ve çıkışlarında pasaport aranmaz.

b) Çalıştığı geminin uğrak yaptığı liman ile bu limana sınır yerleşim merkezlerinde bu kişilerden pasaport aranmaz.

c) Yukarıdaki işlemlerin geçerliliği için bahse konu şahsın TUGS’ye kayıtlı bir gemide çalıştığı/çalışacağını gemi maliki veya yetkili ve sorumlu temsilcisinden belgelemek zorunludur.

TUGS’ye kayıtlı gemiler ve yatlar, sigortalarını yurt dışında da yaptırabilirler.

(Değişik: RG-19/1/2005-25705) 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre Türk bayrağı çekebilen gemi ve yat sahiplerine yatırım sırasında tanınan mali yardım ve teşvikler, 4490 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra yurt dışından ithal edeceği gemi ve yatlarını bu Yönetmelik hükümlerine göre TUGS’a tescil ettiren Türk uyruklu gerçek ve tüzel kişilere de tanınır.”

TUGS’ye tescil edilmiş gemiler, aşağıdaki mali hükümlere tabidirler:

a) Vergi İstisnası:

1) TUGS’ye tescilli gemilerin ve yatların işletilmesinden ve devrinden sağlanan kazançlar gelir ve kurumlar vergisi ile fonlardan istisnadır.

2) TUGS’ye kaydedilecek gemilere ve yatlara ilişkin alım, satım, ipotek, tescil, kredi, navlun mukaveleleri; damga vergisine, harçlara, banka ve sigorta işlemleri vergisine ve fonlara tabi tutulmazlar. Ancak, bu gemi ve yatlardan motorlu taşıtlar vergisine tabi olanların satış ve devrinde, 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununun 13/c maddesi gereğince bu taşıtlara ait o güne kadar ödenmemiş motorlu taşıtlar vergileri ile gecikme zamları, gecikme faizleri ve vergi cezalarının ödendiğini gösterir belge, motorlu taşıtlar vergisi yönünden bağlı oldukları vergi dairesinden istenir.

3) TUGS’ye kayıtlı gemilerde çalışacak personele ödenen ücretler gelir vergisi ve fonlardan müstesnadır.

b) Uygulanacak Harçlar: TUGS’ye kayıtlı gemilerin ve yatların sahiplerinden aşağıdaki harçlar ayrıca tahsil olunur.

1) (Değişik: RG-19/1/2005-25705) Kayıt Harcı: TUGS’a tescil edilecek gemiler için 10.000 ABD Doları ve her bir net ton başına 1 ABD Doları karşılığı Türk lirası alınır. Gemilerden alınacak kayıt harcı, 4490 sayılı Kanunun 12 nci maddesnin üçüncü fıkrasının (a) bendinde belirlenen usulle ve aynı bentte öngörülen miktara kadar arttırılabilir. TUGS’a tescil edilecek yatlar için alınacak maktu kayıt harcı 5.000 ABD doları karşılığı Türk lirası kadardır.kayıt harcı tahsil edilmeden tescil işlemi yapılamaz.

Finansal kiralama firmaları adına Türk Uluslar arası Gemi Siciline kayıtlı gemi ve yatların mülkiyetinin finansal kiralama sözleşmesi hükümleri gereğince kiracıya devri gerektiğinde, gemi ve yatı kendi adına tescil ettirecek kiracıdan kayıt harcı alınmaz.

2) (Değişik: RG-19/1/2005-25705) Yıllık Tonaj Harcı: TUGS’a tescilli gemiler ve yatlardan kayıtlı oldukları her takvim yılı için net ton başına 1 ABD Doları karşılığı Türk Lirası alınır. (Değişik ibare:RG-15/1/2019-30656 Mükerrer) Cumhurbaşkanı yıllık tonaj harcı tutarını on katına kadar artırmaya yetkilidir.bu harç her yılın Ocak ve temmuz aylarında olmak üzere iki eşit taksitte tahsil olunur.

Vadesi gelen yıllık tonaj harcı taksitleri ödenmedikçe sicilin terkini ve yeni sahibi adına tescili yapılmaz.

Devir sırasında vadesi gelmeyen harç taksitleri tescil olunduğu yeni sahibi tarafından taksit süreleri içinde ödenir.

TUGS’a kayıtlı gemi ve yatın sicilden re’sen terkinini gerektiren sebeplerin meydana gelmesi halinde, sicil kaydı daha sonra terkin edilse bile yıllık tonaj harcı yükümlülüğü terkin sebebinin gerçekleştiği tarihi takip eden ay itibariyle sona erer. Terkin sebeplerinin gerçekleştiği tarih ile terkin tarihi arasındaki süre için alınmış harç varsa iade edilir.”

c) Harç İndirimi: TUGS’ye tescilli gemiler, doğrudan veya çift (dual) olarak Türk Loydu’na klaslı iseler, kayıt harcı ve yıllık tonaj harcı bedellerinde %50 indirim yapılır.

d) ABD Dolarının Türk Lirası karşılığının hesabı: Kayıt harcında TUGS’ye tescil tarihi, yıllık tonaj harcına ilişkin taksitlerde ödemenin yapıldığı gün için Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası’nca tespit ve ilan olunan döviz satış kuru esas alınır.

e) Alınacak harçların tarh, tahakkuk ve tahsilinde yukarıda aksine hüküm bulunmadıkça 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve 492 sayılı Harçlar Kanunu hükümleri uygulanır.

f) Harçların Tahsili:

1) Kayıt harcı ile yıllık tonaj harcının tahsili ve vadesinde ödenmeyen yıllık tonaj harçları ile ilgili işlemlerde uygulanacak usul ve esaslar, Maliye Bakanlığının görüşleri alınarak Denizcilik Müsteşarlığınca çıkartılacak genelge ile belirlenir.

2) TUGS’ye tescil edilen gemilerden alınan harçlar, Maliye Bakanlığı’nca ayrı bir hesapta izlenir ve %50’si altı ayda bir Denizcilik Müsteşarlığı Döner Sermaye İşletmesi bütçesine aktarılır.Harçların muhasebeleştirilmesi ve %50’sinin Denizcilik Müsteşarlığına gönderilmesi işlemlerinde uyulacak usul ve esaslar, Maliye Bakanlığı tarafından tarafından çıkartılacak genelge ile belirlenir.

(Ek: RG-17/09/2006-26292)

2/12/2004 tarihli ve 5266 sayılı Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu İle 491 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce; yurt dışından ithal etmiş olduğu 3.000 DWT ve üzerindeki ticari amaçla kullanılan her türlü yük ve açık deniz balıkçı gemileri ile 300 Groston üzerindeki yolcu ve özel maksatlı, özel yapılı gemilerini Milli Gemi Siciline tescil ettiren Türk uyruklu gerçek veya tüzel kişiler, geçmişe yönelik hiçbir mali hak sağlamamak kaydıyla Türk Uluslararası Gemi Siciline tescil ettirebilirler.

(Mülga: RG-17/09/2006-26292)

Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Bu Yönetmelik hükümlerini Denizcilik Müsteşarlığı’nın bağlı bulunduğu Devlet Bakanı yürütür.

Yönetmeliğin eklerini görmek için tıklayınız