Türk-yabancı, Yabancı-türk Ticaret, Sanayi ve Deniz Ticaret Oda Derneklerinin Kuruluş, İşleyiş ve Denetim Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik

(1) Türkiye ile diğer ülkeler arasında ekonomik ve ticari ilişkilerin geliştirilmesine yardımcı olmak amacıyla, Birlik, Türkiye'de faaliyet gösteren ticaret ve sanayi odası, ticaret, sanayi veya deniz ticaret odası ile mukabili yabancı ülke kuruluşu arasında yapılacak bir protokole dayanarak dernek statüsünde müşterek oda kurulabilir.

(2) Müşterek oda kurmak isteyen taraflar, onuncu fıkrada düzenlenen protokol ile bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde düzenlenen tüzüğü hazırlayarak izin için Birliğe müracaat eder.

(3) Birlik, kendisine yapılan müracaattan itibaren en geç 15 gün içinde görüşünü almak üzere protokolü Dışişleri Bakanlığına gönderir.

(4) Birlik, Dışişleri Bakanlığından alınacak görüş üzerine, en geç 60 gün içinde izin verir veya talebi reddeder. Birlik, bu süreyi gerekçeli olarak 15 gün daha uzatabilir.

(5) Birlik iznini müteakip, müşterek oda kurucuları tarafından imzalanmış iki adet kuruluş bildirimi ve aşağıda belirtilen ekleri, müşterek odanın kurulacağı yerin mülki idare amirliğine verilir.

a) Kurucular tarafından her sayfası imzalanmış iki adet dernek tüzüğü,

b) (Değişik:RG-31/7/2009-27305) ) T.C. Kimlik Numarası beyanı,

c) (Değişik:RG-31/7/2009-27305) Müşterek oda kurucuları arasında tüzel kişiliklerin bulunması halinde; bu tüzel kişilerin unvanı, yerleşim yeri ve kuruluş beyanı ile tüzel kişiliklerin organları tarafından yetkilendirilen gerçek kişi de belirtilmek kaydıyla bu konuda alınmış kararın fotokopisi, gerçek kişi kurucuların ise ikametgahlarına ilişkin beyan,

ç) Yazışma ve tebligatı almaya yetkili kişi veya kişilerin adı, soyadı, yerleşim yerlerini ve imzalarını belirten liste.

(6) Büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçeler hariç diğer ilçelerdeki müşterek oda kuruluş işlemlerinde istenen belgeler birer arttırılarak verilir.

(7) Müşterek odalar, kuruluş bildirimi ve eklerini mülki idare amirliğine vermek suretiyle tüzel kişilik kazanırlar.

(8) Mülki idare amirliği tarafından müşterek oda kuruluş bildirimi, gün ve saat belirtilmek suretiyle dernekler birimine havale edilir ve başvuru sahibine kuruluş bildirimi ve eklerinin alındığına dair alındı belgesi verilir ve müşterek oda, kütüğe kaydedilir.

(9) İlçe dernekler birimi, kuruluş bildirimi ve dernek tüzüğünün ikişer örneğini yedi gün içinde il dernekler müdürlüğüne gönderir.

(10) Müşterek oda kuruluşuna ilişkin hazırlanacak protokolde, Dernekler Kanunu hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla; müşterek odanın amacı ve kuruluşu, tarafların kuruluş esnasındaki katkıları, yönetim ve denetime ilişkin esaslar, organlar, görev süreleri, toplantı ve karar esasları, sekreterya hizmetinin yerine getirilmesi, bütçe, bütçeden sarf yetkisi, gelirler, merkez ve şube adresi ve diğer hususlar yer alır.

(1) Müşterek odanın tüzüğü Dernekler Kanunu ile taraflar arasında akdedilen protokol hükümleri uyarınca hazırlanır ve müşterek odanın kuruluşu ilgili mülki amirliğe bildirilir. Bu tüzükte:

a) Müşterek odanın adı ve merkezi,

b) Müşterek odanın amacı ve bu amacı gerçekleştirmek için müşterek oda tarafından sürdürülecek çalışma konuları ve çalışma biçimleri ile faaliyet alanı,

c) Müşterek odaya üye olma ve üyelikten çıkmanın şart ve şekilleri,

ç) Genel kurulun toplanma şekli ve zamanı,

d) Genel kurulun görevleri, yetkileri, oy kullanma ve karar alma usul ve şekilleri,

e) Yönetim ve denetim kurullarının görev ve yetkileri, ne suretle seçileceği, asıl ve yedek üye sayısı, bu organlarda görev alacak yabancı taraf ülke ve Türk üye sayısı ile mukabil kuruluşlarca atanacak yönetim kurulu üyelerinin usul ve esasları,

f) Müşterek odanın şubesinin bulunup bulunmayacağı, bulunacak ise şubelerin nasıl kurulacağı, görev ve yetkileri ile müşterek oda genel kurulunda nasıl temsil edileceği,

g) Üyelerin ödeyecekleri giriş ve yıllık aidat miktarının belirlenme şekli,

ğ) Müşterek odanın borçlanma usulleri,

h) Müşterek odanın iç denetim şekilleri,

ı) Tüzüğün ne şekilde değiştirileceği,

i) Müşterek odanın feshi halinde mal varlığının tasfiye şekli,

j) Gelir kaynakları,

k) Geçici yönetim kurulu

belirtilir.

(1) Türkiye'de bu Yönetmelik uyarınca kurulan müşterek odalar; "Türk-.... Ticaret, Sanayi ve Deniz Ticaret Oda Derneği" olarak, yabancı ülkelerde ve o ülkelerin mevzuatı uyarınca kurulan müşterek odalar; "....-Türk Ticaret, Sanayi ve Deniz Ticaret Oda Derneği " adını kullanır. Bu adın başka tüzel kişilerce kullanılması yasaktır.

(2) Bu Yönetmelik uyarınca kurulacak ve dernek adında "Türk" kelimesini kullanacak olan müşterek odalar İçişleri Bakanlığından izin almış sayılır.

(1) Müşterek odaya üye olacak gerçek ve tüzel kişilerin nitelikleri tüzükte belirlenir. Ancak; müşterek odanın taraf ülke yabancı üye sayısı, kuruluş ve sonrasında toplam üye sayısının 1/10’undan az olamaz. Yönetim kurulu, bu hususu her üye giriş ve/veya çıkışında kontrol eder.

(2) Taraf ülke yabancı üye sayısının birinci fıkrada belirlenen oranın altına düşmesi durumunda; yönetim kurulunca birinci fıkraya uygunluğun sağlanması açısından gerekli tedbirler alınır. Tedbirlere rağmen altı ay içerisinde birinci fıkraya uygunluk sağlanamamışsa müşterek oda kendiliğinden sona ermiş ve dağılmış sayılır.

(1) Müşterek odaların başlıca görevleri şunlardır:

a) Taraf ülkeler arasındaki ekonomik ve ticari ilişkilerin geliştirilmesine yardımcı olmak amacıyla incelemeler yapmak ve taraf ülkelerin hükümetlerine bu hususta tavsiyelerde bulunmak,

b) Taraf ülkelerin özel sektör kesimini ilgilendiren konularda görüş oluşturmak, özel sektör mensupları arasında ortak girişimler yapılmasını teşvik etmek,

c) Taraf ülkeler arasındaki ticari ilişkilerde kolaylık sağlamak için ticari teamül ve usullerde birlik ve uyum sağlanmasına ilişkin çalışmalar yapmak,

ç) Taraf ülkelerle ilgili bilgi taleplerini cevaplandırmak ve danışma hizmetlerini yürütmek,

d) Taraf ülkeler arasında ticareti geliştirmek amacıyla müşterek ticaret fuarları, sergiler, konferans ve seminer düzenlenmesi hususlarında gerekli çalışmaları yapmak, Birliğe önerilerde bulunmak.

(2) Müşterek odalar, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere uluslararası faaliyette veya işbirliğinde bulunabilir, yurt dışında temsilcilik veya şube açabilir, yurt dışında dernek veya üst kuruluş kurabilir veya yurt dışında kurulmuş dernek veya kuruluşlara katılabilirler.

(3) Müşterek odalar, amaçları ile ilgisi bulunan ve kanunlarla yasaklanmayan alanlarda, yetkili organlarının kararı ile kendi aralarında veya vakıf, sendika ve benzeri sivil toplum kuruluşlarıyla ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere işbirliği yapabilirler.

(1) Müşterek odanın organları şunlardır:

a) Genel kurul.

b) Yönetim kurulu.

c) Denetim kurulu.

(1) Müşterek odanın genel kurulu; nitelikleri tüzükte belirlenen gerçek ve tüzel kişilerden Dernekler Kanununu uyarınca müşterek odaya üye olanlardan oluşur. Tüzükte nitelik ve şartları belirlenen onursal üyeler oy kullanmamak koşulu ile genel kurul toplantılarına katılırlar.

(1) Genel kurulun görevleri şunlardır:

a) Yönetim kurulu asıl ve yedek üyelerini seçmek.

b) Denetim kurulu asıl ve yedek üyelerini seçmek.

c) Yönetim kurulunun hazırladığı yıllık raporu ve faaliyet raporunu onaylamak.

ç) Denetim kurulunun yıllık raporlarını karara bağlamak.

d) Yönetim kurulu tarafından hazırlanan bütçeyi onaylamak.

e) Yönetim ve denetim kurulunu ibra etmek.

f) Üyelikten çıkarılan bir üyenin itirazı hakkında karar vermek.

g) Tüzüğü değiştirmek.

ğ) Müşterek odayı feshetmek.

h) Dernekler Kanunu uyarınca verilen diğer görevleri yapmak.

(1) Olağan veya olağanüstü genel kurul toplantılarını izleyen otuz gün içinde, yönetim ve denetim kurulları ile diğer organlara seçilen asıl ve yedek üyeleri içeren genel kurul sonuç bildirimi ve ekleri Yönetim kurulu başkanı tarafından mülki idare amirliğine bildirilir:

a) Divan başkanı, başkan yardımcıları ve yazman tarafından imzalanmış genel kurul toplantı tutanağı örneği,

b) Tüzük değişikliği yapılmışsa, tüzüğün değişen maddelerinin yeni ve eski şekli ile dernek tüzüğünün son şeklinin her sayfası müşterek oda yönetim kurulunca imzalanmış örneği.

(2) Genel kurul sonuç bildirimi ve ekleri, büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçeler hariç diğer ilçelerde bulunan dernekler tarafından iki suret olarak verilir.

(3) Genel kurul sonuç bildirimleri, müşterek oda yönetim kurulu tarafından yetki verilen bir yönetim kurulu üyesi tarafından da yapılabilir. Bildirimin yapılmamasından yönetim kurulu başkanı sorumludur.

(4) Sandığı bulunan dernekler, sandıklarına ait genel kurul sonuç bildirimi ve eklerini bu maddede belirtilen usulde mülki idare amirliğine bildirirler.

(5) Genel kurul sonuç bildirimi ve eklerinin mevzuata uygunluğu dernekler birimlerince incelenir. Varsa, eksiklerin veya hataların giderilmesi ilgili derneklerden istenir. Eksiklik ve hataların giderilmemesi veya konusu suç teşkil eden fiillerin tespit edilmesi halinde gerekli yasal işlem yapılır.

(1) Yönetim kurulu üye sayısı; beş kişiden az olmamak üzere tüzükte belirlenir ve aynı sayıda yedek üye seçilir. Ayrıca, yönetim kuruluna kuruluş protokolünü imzalayan mukabil kuruluşlarca yönetim kurulu üyesi sıfatını haiz olmak üzere birer üye atanabilir.

(2) Yönetim kurulu kendi arasından; bir başkan ve tüzükte belirlenecek sayıda başkan yardımcıları ile sayman üyeyi seçer.

(1) Yönetim kurulunun görevleri şunlardır:

a) Genel kurul toplantılarını hazırlamak ve gündemi oluşturmak.

b) Genel kurul Toplantısına çağrıda bulunmak.

c) Yerine getirmekle görevli kılındığı Genel kurul kararlarını icra etmek.

ç) Yıllık raporu hazırlamak.

d) Her yıl için bir bütçe hazırlamak.

e) Faaliyet raporunu hazırlamak.

f) Üyeliğe giriş ve üyelikten çıkma/çıkarma hususunda karar vermek.

g) Giriş ve yıllık üyelik aidatını tespit etmek.

ğ) Personeli işe almak, kontrol etmek ve işten çıkarmak.

h) Bu Yönetmelikte ve Dernekler Kanununda başka organlara verilmeyen diğer görevleri yerine getirmek.

(1) Denetim kurulu üye sayısı; üç kişiden az olmamak üzere tüzükte belirlenir ve aynı sayıda yedek üye seçilir. Denetim kurulu kendi üyeleri arasından bir başkan ve tüzükte belirtilen sayıda başkan yardımcısı seçer.

(1) Müşterek odalarda iç denetim esastır. İç denetim, genel kurul veya denetim kurulu tarafından yapılır. Bakanlık veya Birlik tarafından her zaman denetim yapılabilir. Ayrıca, bağımsız denetim kuruluşlarına da denetim yaptırılabilir.

(2) Bakanlık veya Birlik müşterek odanın tüm evrak ve kayıtlarını incelemeye yetkilidir. Bu amaçla istenecek tüm bilgi, belge, evrak ve kayıtların yetkililere verilmesinden müşterek odanın yönetim kurulu sorumludur.

(3) Bakanlık veya Birlik tarafından yapılan inceleme neticesinde; mevzuata uygun olmayan bir hususun tespit edilmesi halinde bu husus bir rapor ile ilgili mülki idare amirine bildirilir ve Dernekler Kanununun 17 nci maddesine göre uygunsuzluğun düzeltilmesi talep edilir. Tespit edilen hususun suç teşkil etmesi halinde genel hükümlere göre işlem yapılmak üzere ilgili mercilere bildirilir.

(4) Bakanlık, Birlik, genel kurul veya bağımsız denetim kuruluşlarınca denetim yapılmış olması, denetim kurulunun yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

(5) Denetim kurulu; müşterek odanın, tüzüğünde gösterilen amaç ve amacın gerçekleştirilmesi için sürdürüleceği belirtilen çalışma konuları doğrultusunda faaliyet gösterip göstermediğini, defter, hesap ve kayıtların mevzuata ve müşterek oda tüzüğüne uygun olarak tutulup tutulmadığını, müşterek oda tüzüğünde tespit edilen esas ve usullere göre ve bir yılı geçmeyen aralıklarla denetler ve denetim sonuçlarını bir rapor halinde yönetim kuruluna, toplandığında genel kurula ve Birliğe sunar.

(6) Denetim kurulu üyelerinin istemi üzerine, her türlü bilgi, belge ve kayıtların, müşterek oda yönetici ve yetkilileri tarafından gösterilmesi veya verilmesi, yönetim yerleri, müesseseler ve eklentilerine girme talebinin yerine getirilmesi zorunludur.

(1) Müşterek odanın faaliyetleri Birlik tarafından izlenir. Birlik, müşterek odaların faaliyetlerinin kuruluş amaçlarına uygun olarak yürütülmesi konusundaki izlenimlerini ve önerilerini müşterek odanın yönetim kuruluna bildirir. Müşterek oda yönetim kurulları bu izlenim ve öneriler çerçevesinde gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.

(1) Genel kurul, tüzükte belirlenen tarihlerde en geç üç yılda bir kere olağan olarak ve yönetim kurulu veya denetim kurulunun gerekli gördüğü hallerde veya müşterek oda üyelerinin beşte birinin yazılı isteği üzerine otuz gün içinde yönetim kurulunca yapılacak çağrı üzerine her zaman olağanüstü olarak toplanır.

(2) Yönetim kurulu ve denetim kurulu tüzükte belirlenen sıklıkta toplanır. Yönetim kurulu başkanı yönetim kurulunu, denetim kurulu başkanı denetim kurulunu her zaman olağanüstü olarak toplantıya çağırabilir.

(3) Genel kurul, katılma hakkı bulunan üyelerin salt çoğunluğunun, tüzük değişikliği ve derneğin feshi hallerinde üçte ikisinin katılımıyla toplanır; çoğunluğun sağlanamaması sebebiyle toplantının ertelenmesi durumunda ikinci toplantıda toplam üye sayısının beşte birinden az olmamak üzere çoğunluk aranmaz.

(4) Genel kurulun toplanma şekli ve zamanı, genel kurul toplantılarına çağrı usulü, birinci toplantıda toplantı nisabının olmaması halinde ikinci toplantının nasıl yapılacağı ve genel kurul toplantılarının usulü, genel kurul toplantılarında başkanlık divanının oluşturulması ile organ toplantılarındaki oylamaların ne şekilde yapılacağı, genel kurulun karar alma usulü, yönetim ve denetim kurulunun toplanma ve karar alma usul ve şekilleri ile toplantılara katılmamanın sonuçları 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, Dernekler Kanunu ve ilgili yönetmeliklere uygun olmak şartıyla tüzükte düzenlenir.

(1) Genel kurul tarafından; yönetim kuruluna yardımcı olmak üzere danışma kurulu kurulabilir ve belirli konuların incelenmesi için özel komiteler seçilebilir. Bu kurul ve komitelerin oluşturulması, çalışma esas ve usulleri tüzükte gösterilir. Ancak, bu organ ve komitelere zorunlu organların görev, yetki ve sorumlulukları devredilemez.

(1) Tüzük ve yönetim kurulu tarafından verilen görevleri yapmak üzere müşterek odaya yönetim kurulu kararıyla bir genel sekreter atanır.

(2) Genel Sekreter, müşterek odanın organ toplantıları ile varsa danışma kurulunun ve komitelerin toplantılarına oy hakkı olmaksızın katılır.

(3) Yönetim kurulu tarafından belirlenen miktar kadar harcama sonradan yönetim kurulunun onayına sunulmak şartıyla Genel Sekreter tarafından re'sen yapılabilir.

(1) Müşterek odanın personeli 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa tabidir. Personelin ve Genel Sekreterin işe alınması, yükselmesi, görev yeri değişikliği, işine son verilmesi, ücretinin ve çalışma koşullarının belirlenmesi hususlarında yönetim kurulu yetkilidir.

(1) Müşterek odanın yürütme ve temsil organı yönetim kuruludur. Temsil görevi, yönetim kurulu başkanınca yerine getirilir. Ancak, yönetim kurulunca temsil görevi diğer üyelerden birine de verilebilir.

(2) Ödemeler ile müşterek odayı ilzam eden diğer işlemler; Başkan ve Genel Sekreterin müşterek imzası, Genel Sekreterin bulunmadığı hallerde ise Başkan ve yönetim kurulunca belirlenen üyelerden birinin müşterek imzası ile yapılır.

(1) Hesap dönemi bir takvim yılıdır. İlk hesap dönemi, müşterek odanın faaliyeti ile başlar ve aynı yılın 31 Aralık günü sona erer.

(1) Genel kurul kararı ile feshedilen veya kendiliğinden sona erdiği tespit edilen Türkiye'de kurulmuş müşterek odanın para, mal ve haklarının tasfiyesi, tüzüğünde gösterilen esaslara göre yapılır. Tüzükte tasfiyenin ne şekilde yapılacağının genel kurul kararına bırakıldığı hallerde, Genel kurul tarafından bir karar alınmamış veya Genel kurul toplanamamışsa, yahut müşterek oda mahkeme kararı ile feshedilmişse, müşterek odanın bütün para, mal ve hakları mahkeme kararıyla müşterek odanın amacına en yakın başka bir müşterek odaya, müşterek odanın bulunmaması halinde derneğe devredilir.

(2) Kendiliğinden sona erdiği tespit edilen veya feshine karar verilen müşterek odaların tasfiye ve devir işlemleri tamamlandıktan sonra dernekler kütüğündeki kayıtları silinir.

(3) Feshedilmesi için hakkında soruşturma veya dava açılmış olan bir müşterek oda, fesih ve buna bağlı olarak müşterek odanın mallarının devrine dair bir karar aldığı takdirde, soruşturma ve dava sonuçlanıncaya kadar devir işlemi yapılmaz.

(4) Tasfiye işlemleri sonucu müşterek odaların defter ve belgelerinin saklanma usulü, süresi ve tasfiyeye ilişkin gerekli belgeler müşterek odanın tüzüğünde Dernekler Kanunu ve 31/3/2005 tarihli ve 25772 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dernekler Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak düzenlenir.

(5) Merkezi diğer ülkede kurulmuş olan müşterek odanın fesih ve tasfiyesinde kendi ülke mevzuatı uygulanır.

(1) Müşterek odalar, Dernekler Yönetmeliğinin 83 üncü maddesine uygun olarak, yıl sonu itibarıyla faaliyetlerini, gelir ve gider işlemlerinin sonuçlarını düzenleyecekleri beyanname ile her yıl Nisan ayı sonuna kadar mülkî idare amirliğine vermekle yükümlüdürler.

(1) Müşterek odalar mülkî idare amirliğine önceden bildirimde bulunmak şartıyla yurt dışındaki kişi, kurum ve kuruluşlardan aynî ve nakdî yardım alabilirler. Nakdi yardımların bankalar aracılığıyla alınması ve kullanılmadan önce bildirim şartının yerine getirilmesi zorunludur.

(1) Müşterek odalar genel kurullarının yetki vermesi üzerine yönetim kurulu kararıyla taşınmaz mal satın alabilir veya taşınmaz mallarını satabilirler. Müşterek odalar edindikleri taşınmazları, tapuya tescilinden itibaren bir ay içinde mülkî idare amirliğine bildirmekle yükümlüdürler.

(1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hususlarda Türk Medeni Kanununun derneklere ilişkin hükümleri ile Dernekler Kanunu ve Dernekler Yönetmeliği hükümleri uygulanır.

(1) 15/7/1982 tarihli ve 17755 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tek Taraflı, İki Taraflı Türk-Yabancı veya Yabancı-Türk Ticaret, Sanayi ve Deniz Ticaret Odaları Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

(1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce kurulmuş olan tek taraflı, iki taraflı Türk-yabancı veya yabancı-Türk ticaret, sanayi ve deniz ticaret odaları kuruldukları statü ve kullandıkları adları muhafaza eder.

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sanayi ve Ticaret Bakanı yürütür.